Opracowanie wykładu



Pobieranie 73.03 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar73.03 Kb.
Opracowanie wykładu Mikroekonomia II, prowadzonego przez dr hab. Sławomira Sztabę. Autor opracowania: Adam Narkiewicz (an34705@sgh.waw.pl)
–––––––––––––––––––––––––––––––o–––––––––––––––––––––––––––––––
Część I – Ekonomia neoklasyczna


  1. Ekonomia neoklasyczna (powtórzenie)




    1. Neoklasyczna teoria wyboru konsumenta.




  1. Krzywa Engela – odnosi ilość dóbr nabywanych przez konsumenta do jego dochodu.

  2. Model zachowań, z których są wyprowadzone zależności takie jak krzywa popytu czy krzywa Engiela składa się z trzech składników:

  1. rzeczy które konsument uważa za pożądane – przedmioty wyboru

  2. ograniczenia wyboru

  3. gusta lub preferencje.

  1. Przedmiotem wyboru jest struktura konsumpcji mierzona kombinacją dóbr.

  2. Linia ograniczenia budżetowego (bb) oddziela te kombinacje na które konsumenta stać (poniżej) od tych, na które go nie stać (powyżej). Jej kształt wyznacza się ze wzorów:

oraz , gdzie M – dochód nominalny (pieniężny) konsumenta, px – cena dobra x, py – cena dobra y, X – nabyta ilość dobra x, Y – nabyta ilość dobra y.

Zmiany M przesuwają tę prostą równolegle, zmiany px powodują obracanie wykresu wokół punktu przecięcia z osią OY, a zamiany py powodują obracanie krzywej wokół punku przecięcia z osią OX.



  1. Założenia dotyczące wyboru konsumenta:

    1. każde kombinacje dóbr mogą być wzajemnie porównane

    2. preferencje są przechodnie – konsument postępuje racjonalnie (tzn. z faktu, że A jest lepsze od B i B jest lepsze od C wynika, że A jest lepsze od C).

    3. preferowana jest każda kombinacja, która zawiera więcej dobra X i nie mniej dobra Y (i vice versa) - konsument pragnie maksymalizować użyteczność.

    4. krzywe obojętności nie przecinają się.

Kształt krzywej obojętności (ciągła, ujemnie nachylona, łagodnie wklęsła) nie jest koniecznością. Zgadza się jednak z intuicją i wynika z malejącej krańcowej stopy substytucji dóbr. KSS dobra Y na X jest to stosunek ilości dobra X niezbędnego do skompensowania małej utraty dobra Y do wielkości tej utraty dobra Y.

  1. Mapa obojętności pokazuje ja użyteczność zmienia się w zależności od poziomu i struktury konsumpcji. Użyteczność porządkowa informuje, który koszyk jest lepszy a który gorszy. Użyteczność kardynalna informuje o ile dany koszyk jest lepszy/gorszy od innego.

  2. Konsument jest w równowadze, gdy wybrana kombinacja leży na najwyższej krzywej obojętności, w punkcie styczności z ograniczeniem budżetowym. Punkt równowagi możemy określić jako zrównanie krańcowej stopy substytucji z relacją cenową dóbr.

  3. Ścieżka ekspansji dochodowej (income consumption curve) jest to linia łącząca punkty styczności krzywych obojętności z zmieniającym się poziomem ograniczenia budżetowego. Jeśli konsumpcja spada, gdy dochód wzrasta to mamy do czynienia z dobrem niższego rzędu. Jeśli konsumpcja rośnie wraz ze wzrostem dochodu, to dobro jest normalne. Charakterystyka dóbr może się zmieniać w zależności od poziomu dochodu.

  4. Ścieżka ekspansji cenowej (price consumption curve) – zbiór punktów styczności krzywej obojętności dla stałego ograniczenia budżetowego, ale zmieniających się cen. Trzy możliwe kształty ŚEC:

    1. spadkowi ceny dobra X towarzyszy wzrost konsumpcji X i Y – X i Y są dobrami komplementarnymi

    2. spadkowi ceny dobra X towarzyszy wzrost jego konsumpcji oraz spadek konsumpcji dobra Y – są to dobra substytucyjne

    3. spadkowi ceny dobra X towarzyszy spadek jego konsumpcji – jest to dobro „Giffena

  5. Krzywą Engela konstruuje się na podstawie ścieżki ekspansji dochodowej. W obu przypadkach każdemu poziomowi dochodu przyporządkowana jest ilość dobra X. Współczynnik kierunkowy krzywej Engela w danym punkcie to krańcowa skłonność do konsumpcji. Przeciętna skłonność do konsumpcji to stosunek wydatków na dobro do całego dochodu. Iloraz KSK do PSK to elastyczność dochodowa popytu. Wzory:

; ; .

  1. Krzywą popytu wyprowadza się z krzywej ekspansji cenowej w sposób analogiczny do krzywej Engela. Współczynnik kierunkowy krzywej popytu to . Elastyczność cenowa popytu jest analogiczna do elastyczności dochodowej:

.

Gdy ECP = -1, to zmiana ceny nie powoduje zmiany wydatków. Wynika to z faktu, że .


Mieszana elastyczność popytu to zamian popytu na dobro X podzielona przez zmianę ceny dobra Y:

.

MEP > 0, gdy dobra są substytucyjne i MEP < 0, gdy dobra są komplementarne (por. kierunek zmiany popytu wywołany zmianą ceny).

Ogólnie: , gdzie a1 to udział X w wydatkach, a a2 to udział Y w wydatkach.


    1. Neoklasyczna teoria produkcji.




  1. Rozważaniom podlegać będzie produkcja dobra X, do którego wytwarzania używa się dwa rodzaje nakładów (czynników produkcji): kapitał (K) i pracę (L).

  2. Założenie stałych przychodów skali polega na proporcjonalnym zwiększaniu produkcji przy zwiększaniu nakładów, niezależnie od poziomu tej produkcji. Metoda produkcyjna polega na dobraniu proporcji pomiędzy strumieniami nakładów.

Założenia produkcyjne przedsiębiorstwa: nigdy nie użyje więcej nakładów niż jest to potrzebne (jest technicznie efektywne)

Krzywa jednakowego produktu = krzywa izoproduktu = izokwanta. Łączy punkty o takiej samej produkcji, należące do różnych metod. Jest ujemnie nachylona, ciągła i wypukła ku dołowi.

Mapa izokwant, inaczej zestaw funkcji produkcji, obrazuje zależność pomiędzy poziomem produkcji a czynnikami produkcji.



  1. Długookresowa funkcja produkcji to trójwymiarowa funkcja zależności pomiędzy wszystkimi czynnikami: pracą, kapitałem i produkcją. Krótkookresowa funkcja produkcji obrazuje zależność między nakładami pracy a poziomem produkcji, dla stałego poziomu kapitału.

  2. Bezkosztowe obniżenie nakładów – oznacza, że przedsiębiorstwo może swobodnie pozbyć się nakładów niepotrzebnych, czyli wędrowanie po wykresie funkcji X=f(K,L) kosztuje jedynie tyle, co ΔK + ΔL.

Produkt przeciętny czynnika pracy to X/L, produkt przeciętny czynnika kapitału, to X/K.

Produkt krańcowy czynnika produkcji to pochodna cząstkowa funkcji dX/dL pracy oraz dX/dK dla kapitału.

  1. Jeśli kolejne, jednakowe przyrosty czynników produkcji powodują coraz mniejsze przyrosty produkcji mamy do czynienia z malejącymi korzyściami skali.

Dla X=f(K,L), niech dla pewnego t, aX=f(tK,tL). Jeśli t=a, to korzyści skali są stałe. Jeśli aGeneralnie dla różnych metod produkcji, korzyści skali mogą być inne. Nawet dla jednej metody mogą być np. najpierw stałe, potem malejące.



Funkcją jednorodną nazywamy funkcję, dla której własności korzyści skali są takie same dla wszystkich metod (promieni). Definiuje ją zależność: tkX=tkf(K,L)=f(tK,tL), tk=a. Takie funkcje:

  1. homotetyczne – wszystkie izokwanty tworzą z danym promieniem zawsze taki sam kąt

  2. te same korzyści skali uzyskujemy niezależnie od wybranego promienia.

Funkcja jednorodna jest stopnia k, dla danego k.

Minimalna efektywna skala produkcji to poziom produkcji, przy którym efekty skali zmieniają się z rosnących w stałe lub malejące.

  1. W przypadku zerowego stopnia sybstytucyjności czynników produkcji, mapa izokwant to łamane w kształcie litery L. Taka funkcja produkcji wyraża się wzorem X=f(K,L)=min(K,L). Izokwanty dla doskonałej substytucji mają kształt prostych równoległych nachylonych ujemnie. Wzór funkcji produkcji wygląda tak: X=f(K,L)=aL+bK.

  2. Krańcową stopa technicznej substytucji (mrts) nazywamy nachylenie izokwanty w danym punkcie. KSTS między pracą a kapitałem oznaczamy mrtsLK. .Inaczej jest to relacja krańcowej produktywności kapitału do krańcowej produktywności pracy.

Elastyczność substytucji jest to stosunek zmian relacji czynników produkcji do względnej zmiany krańcowej stopy substytucji. .

  1. Krótkookresowa funkcja produkcji opisuje zależność między nakładami pracy a poziomem produkcji. Funkcja ta jest ciągła, rosnąca, wypukła ku górze. Oznacza to malejące przychody z czynnika.

Wydajność pracy jest równa X/L. Krańcowy przychód pracy to dX/dL. KPP < WP.

    1. Neoklasyczna teoria rynków czynników produkcji.



    1. Notatki z wykładu




  1. Teorię konsumpcji zapoczątkował Gossen (1950). Wg niego funkcja użyteczności dwóch dóbr f(X,Y) układa się w kształt tzw. „wzgórza Gossena”. To znaczy dla pewnych x i y f(x,y) przyjmuje wartość maksymalną. Owo kombinację x i y nazywamy błogostanem. Punkty, w których f(X,Y) przyjmuje te same wartości tworzą okręgi wokół błogostanu. Błogostan dzieli płaszczyznę na 4 ćwiartki:

    1. lewy, górny róg: dobro x jest pożądane, a dobro y nie

    2. prawy, górny: oba dobra są niepożądane

    3. prawy, dolny: x jest niepożądane, y jest pożądane

    4. lewy, dolny: oba dobra są pożądane.

Użyteczność całkowita jest funkcją najpierw rosnąca, potem malejącą. Użyteczność krańcowa jest malejąca i w maksimum użyteczności całkowitej przecina oś OX.

  1. Konsument jest w równowadze, gdy KSS zrównuje się z relacją cen rynkowych.




    1. Notatki z ćwiczeń




  1. Teoria konsumenta dotyczy wyboru pomiędzy koszykami produktów. Koszyk to ilościowa kombinacja 2 produktów. Z każdym koszykiem związany jest poziom użyteczności. Oba produkty są dobrami pożądanymi (użyteczność krańcowa > 0) i podmiot dąży do maksymalizacji użyteczności koszyka.

  2. Teorię konsumenta tworzą 4 części:

    1. analiza preferencji – wybór preferowanego koszyka

    2. analiza ograniczenia budżetowego

    3. analiza wyboru optymalnego koszyka (preferowanego i dostępnego)

    4. rozwinięcie teorii wyboru.

  3. Założenia:

    1. preferencje są kompletne – podmiot potrafi uszeregować koszyki, stwierdzić, który jest lepszy, który gorszy wg poziomu użyteczności

    2. założenie racjonalnego postępowania – preferencje są przechodnie/tranzytywne (A>B i B>C => A>C)

    3. im więcej produktu tym lepsza użyteczność.

  4. Krzywa obojętności opisana jest wzorem: , gdzie MU to użyteczność krańcowa. MUx/MUy to krańcowa stopa substytucji.

  5. Prawo Gossena: Wraz ze wzrostem ilości produktu maleje jego relatywna wartość (tzn. w stosunku do drugiego dobra, którego ilość jest stała).

  6. Krzywa obojętności dla substytutów doskonałych, ma kształt prostej, ujemnie nachylonej. Krzywa obojętności dla dóbr doskonale komplementarnych ma kształt litery L.




  1. Równowaga ogólna




    1. Efektywność w sensie Pareto




  1. Kryterium Pareto orzeka, że jeśli w dwóch alternatywnych sytuacjach dobrobyt ekonomiczny jednego (lub więcej) członka społeczności jest, przy zachowaniu poziomu dobrobytu pozostałych członków, wyższy w jednej sytuacji niż w drugiej, to ta pierwsza sytuacja oznacza większy dobrobyt całego społeczeństwa.

Jednak kryterium Pareto nie pozwala wybrać pomiędzy dwiema sytuacjami, z których w jednej zyskuje osoba A a w drugiej zyskuje osoba B.

  1. Każdy punkt na krzywej kontraktów jest optymalny w sensie Pareto.

  2. Warunek optymalności w sensie Pareto orzeka, że gospodarka znajduje się w stanie optymalnym, jeśli krańcowe stopy technicznej substytucji czynników produkcji są równe w różnych zastosowaniach. Tzn. krzywa transformacji prezentuje sobą jednocześnie krzywą możliwości produkcyjnych.

  3. Końcowy warunkiem optymalności w sensie Pareto jest zrównanie się krańcowej stopy transformacji w produkcji dóbr z (powszechną) krańcową stopą substytucji, po której konsumenci wymieniają te dobra. Zachodzi to również gdy np. rząd poprzez subsydia zmienia proporcje cenowe.

  4. Optimum Pareto: - krańcowe stopy substytucji zrównują się dla wszystkich konsumentów.

- krańcowe stopy technicznej substytucji pomiędzy czynnikami pracy są równe dla wszystkich gałęzi.

Wielkie kryterium jednoczesnej optymalności wymiany i produkcji ma postać: - krańcowa stopa transformacji jest równa krańcowym stopom substytucji dóbr (na wykresie, odpowiednie styczne są równoległe).




    1. Wymiana (prostokąt Edgewortha)




  1. Prostokąt Edgewortha opisuje strukturę gospodarki wymiennej, w której występuje dwóch konsumentów i dwa produkty.

  2. Linia łącząca dwa rogi tego prostokąta, przebiega przez wszystkie punkty styczności krzywych obojętności tych dwóch podmiotów i nazywa się krzywą kontraktów. Jeśli podział nie leży na krzywej kontraktów, to można znaleźć podział lepszy dla obu konsumentów. W przeciwnym przypadku nowy podział będzie korzystny tylko dla jednego z nich.

  3. Jądrem gospodarki nazywamy odcinek krzywej kontraktów, na której znajdują się punkty, do których może dojść w toku naturalnej wymiany. Jest on ograniczony krzywymi obojętności wychodzącymi z wierzchołków prostokąta.

  4. Licytator jest tworem abstrakcyjnym służącym wytłumaczeniu zmian cen zachodzących w gospodarce rynku doskonałego. Licytator zbiera informacje dotyczące popytu i podaży a następnie wyznacza cenę równowagi.

  5. Aby uzyskać równowagę w modelu Edgewortha należy przeprowadzić prostą z wierzchołka prostokąta, oddającą proporcje cenowe dóbr X i Y. Jeśli punkty styczności tej prostej z krzywymi obojętności podmiotów się nie pokrywają oznacza to, że istnieje nadwyżka popytu na jedno z dóbr i niedobór popytu na drugie dobro. Należy więc zmienić relację cen, aż do uzyskania punktu styczności krzywych obojętności. Punkt ten leży oczywiście w jądrze gospodarki.




    1. Warunki równowagi ogólnej




  1. W sektorze produkcji również można zastosować odmianę prostokąta Edgewortha. W tym przypadku podmiotami są gałęzie gospodarki produkujące dobro X i Y, a podziałowi podlega praca oraz kapitał. Punkty styczności izokwant obu gałęzi tworzą krzywą analogiczną do krzywej kontraktów.

  2. Krzywa transformacji pokazuje jak zmienia się produkcja dobra Y w zależności od produkcji dobra X. Założeniem jest tutaj ruch po krzywej kontraktów, a więc optymalna techniczna efektywność. Dlatego krzywa ta nazywa się krzywą możliwości produkcyjnych lub granicą produkcji.

  3. KMP jest ciągła, malejąca i wypukła ku górze. W skrajnym przypadku może być linia prosta, jeśli krzywa kontraktów pokrywa się z przekątną prostokąta Edgewortha.

W/V jest stosunkiem cen dóbr X/Y.

    1. Notatki z wykładu




  1. A jest nieefektywną alokacją dóbr w sensie Pareto, jeśli w układzie współrzędnych możliwe jest alokacja znajdująca się nie niżej i nie na lewo od A, różna od A.

  2. Założenia konkurencji doskonałej:

    1. dobro jest homogeniczne – nie da się rozróżnić producenta, nie ma reklamy

    2. podaż jest tak rozdrobniona, że żaden z producentów nie ma wpływu na ceny

    3. popyt jest tak rozdrobniony, że żaden z konsumentów nie ma wpływu na ceny

    4. nie ma barier wejścia i wyjścia, swobodny przepływ kapitału

    5. doskonała informacja, cena jest nośnikiem informacji.

  3. Edgeworth – matematyk Brytyjski, ok. 1870 skonstruował swoja teorię.

  4. Pojęcia do zapamiętania:

    1. efektywność w sensie Pareto

    2. jądro gospodarki

    3. krzywa kontraktów

    4. licytator

    5. punkt równowagi

    6. krańcowa stopa technicznej substytucji

    7. krzywa transformacji = krzywa możliwości produkcyjnych

  5. Rozwój ekonomii następował wskutek negowania kolejnych założeń gospodarki rynkowej. Od 1875 zaczęto oznaczać produkty rolne znakami firmowymi. Obecnie dominującą formą rynku jest oligopol.


Część II – Niektóre rozwinięcia teorii wyboru


  1. Efekt dochodowy i substytucyjny




    1. Stały dochód wg Hicksa i Słuckiego




  1. Dla dobra normalnego wzrost dochodu przesuwa krzywą popytu w prawo. Dla dobra niższego rzędu przesuwa krzywą popytu w lewo.

  2. Zmniejszenie ceny Y przesuwa krzywą popytu na X w lewo jeśli para (X,Y) są dobrami substytucyjnymi oraz w prawo, jeśli są komplementarnymi.

  3. Zmiana ceny produktu Y powoduje przejście do nowego punktu równowagi wzdłuż ścieżki ekspansji cenowej. To przejście daje się rozbić na dwa efekty:

    1. efekt substytucyjny – to przejście wzdłuż starej krzywej obojętności do położenia oddającego nową relację cen

    2. efekt dochodowy – przejście po ścieżce ekspansji dochodowej do nowego punktu równowagi, oddającego relację cen oraz poprawne ograniczenie budżetowe.

Efekt substytucyjny ma znak ujemny, gdyż przy spadku ceny prowadzi do wzrostu popytu.

Jeśli dobro X jest dobrem normalnym, to wzrost dochodu prowadzi do wzrostu popytu. Jeśli jest to dobro niższego rzędu, to wzrost dochodu prowadzi do spadku popytu. W takiej sytuacji efekt dochodowy również jest ujemny i równoważy efekt substytucyjny. W skrajnym przypadku efekt dochodowy może przeważyć efekt substytucyjny, co w konsekwencji, przy spadku ceny spowoduje spadek popytu na dobro – takie dobro nazywamy dobrem Giffena.

Dobro Giffena musi być dobrem niższego rzędu, ale nie kazde dobro niższego rzedu musi być dobrem Giffena.


  1. W gospodarce idealnej (wykorzystującej wszystkie moce wytwórcze) stały dochód jest realny, a nie nominalny. Podobnie, założenie, że zmienia się tylko jedna cena jest nieprawidłowe.

  2. Stały dochód realny to zdolność do utrzymania pewnego stałego poziomu zadowolenia z konsumpcji.

Krzywa popytu przy stałym dochodzi realnym jest bardziej stroma od krzywej popytu przy stałym dochodzi nominalnych, gdyż zawiera jedynie efekty substytucyjny, w przeciwieństwie do tej drugiej, która zawiera zarówno efekt substytucyjny jak i dochodowy.

Zmianą kompensującą (compensating variation) nazywamy zmianę dochodu nominalnego konsumenta (przesunięcie krzywej ograniczenia budżetowego) tak, aby była styczna do starej krzywej obojętności. Innymi słowy jest to eliminacja efektu dochodowego.

W rzeczywistości ciężko jest określić zmianę kompensująca, gdyż nie jest możliwym wyznaczenie krzywej obojętności dla danego konsumenta.



  1. Pojęcie dochodu realnego, jako:

    1. zdolności do utrzymywania stałego poziomu użyteczności (a więc ruch po krzywej obojętności), jest to dochód realny Hicksa.

    2. zdolność do nabywania danej kombinacji dóbr (a więc manipulowanie ograniczeniem budżetowym przechodzącym przez stały punkt), jest to dochód realny Słuckiego.

To co analizowaliśmy do tej pory było czymś w rodzaju efektu dochodowego i efektu substytucyjnego Hicksa.

Efekt substytucyjny Słuckiego przesuwa konsumenta na wyższą niż dotychczas krzywą obojętności.

Jeśli X jest dobrem normalnych, to krzywa popytu Słuckiego leży powyżej krzywej popytu Hicksa. Jeśli jest dobrem niższego rzędu, to poniżej.


  1. Zmiana ekwiwalentna jest to wzrost poziomu realnego (efekt dochodowy) towarzyszący obniżeniu ceny jednego z towarów. Zmiana ta, zachodzi przy rozszerzeniu dochodu realnego i nie ma nic wspólnego (poza formą), z zmianą kompensacyjną, która zakłada stały poziom dochodu realnego.




    1. Preferencje ujawnione




  1. Koncepcja preferencji ujawnionych bierze się stąd, że nie da się dokładnie wyznaczyć krzywych obojętności.

Efekt substytucyjny Słuckiego nigdy nie prowadzi do spadku konsumpcji dobra, którego relatywna cena obniżyła się.

Analiza preferencji ujawnionych polega na zgadywaniu efektu substytucyjnego i dochodowego, nie posługując się przy tym krzywymi obojętności.




    1. Wyprowadzenie indeksów Laspeyresa i Paaschego




  1. Zmiana kompensująca i zmiana ekwiwalentna liczone według metody Hicksa i Słuckiego są alternatywnymi miarami wielkości, o którą zmienia się dochód realny konsumenta, na skutek zmiany ceny. Innymi słowy są sposobami mierzenia, o ile zmieni się siła nabywcza określonego dochodu pieniężnego, gdy zmianie ulegnie cena.

  2. Do szacowania wahań kosztów utrzymania wykorzystuje się indeksy cenowe:

    1. Laspeyersa (indeks ważony wielkościami okresu bazowego). L=(px1X0+py1Y0)/(px0X0+py0Y0). Z tego indeksu korzysta się do wyznaczenia zmiany kompensacyjnej Słuckiego. Ndp = Pdp*L [<=N(owy) doch.pieniężny. P(oczatkowy) dp].

    2. Paaschego (indeks ważony wielkościami okresu bieżącego). P=(px1X1+py1Y1)/(px0X1+py0Y1). Z tego indeksu korzysta się do wyznaczeni zamiany ekwiwalentnej Słuckiego. Ndp = Pdp/P.

Indeksy te określają, co stało się z kosztami nabycia pewnych różnych kombinacji dóbr.

Zdarza się, że według tych indeksów dostajemy różne wyniki – np. gdy cena dobra X spadnie, a cena dobra Y jednocześnie odpowiednio wzrośnie, to wg indeksu Laspeyresa, koszty utrzymania rosną, a wg Paaschego maleją.

Generalnie uproszczenia spowodowane brakiem możliwości zastosowania krzywych obojętności wprowadzają niezły bałagan i ciężko się przez nie porównuje np. koszty utrzymania w różnych krajach. Takie porównania są z reguły niejednoznaczne.


  1. Indywidualna podaż pracy




    1. Indywidualna podaż pracy – próg aspiracji




  1. W przypadku wyboru między czasem wolnym a czasem pracy wybieramy tylko jedno – okazuje się bowiem, że ustaliwszy to jedno, drugie automatycznie stanowi resztę. Poświęcenie wypoczynku daje dochód, czyli zdolność nabywania dóbr konsumpcyjnych.

Pierwszym oczywistym ograniczeniem w tej analizie jest ilość godzin pracy – nie może ona przekracza sumarycznej ilości godzin, którymi dysponuje człowiek. Z drugiej strony, czas pracy jest ograniczony przez minimum biologiczne konieczne do prawidłowego funkcjonowania człowieka. Istnieje również dochód ze źródeł innych niż praca.

Zdarza się, że pierwszych kilka godzin pracy tygodniowo jest swego rodzaju odmianą od nudy, dlatego czasami krzywa obojętności może być zakrzywiona do góry przy dłuższym okresie odpoczynku.



  1. Gdy wzrastają płace, spada „cena” dochodu. A więc jeśli dochód jest dobrem normalnym, to wzrasta na niego popyt. Jeśli dochód i czas wolny są substytutami, to ilość przepracowanych godzin będzie rosłą wraz ze stawką płac. Krzywa podazy pracy wznosi się.

Natomiast gdy są dobrami komplementarnymi, to podaż pracy spadnie. Wtedy krzywa podaży jest zagięta do tyłu.

Sam efekt substytucyjny (wg Słuckiego) powoduje wzrost czasu pracy. Równocześnie obniża on dochód spoza pracy. Jeśli czas wolny jest dobrem niższego rzędu, to zarówno efekt substytucyjny jak i dochodowy są ujemne, a więc nie ma problemu, bo oba zwiększają ilość czasu pracy. Jeśli natomiast czas wolny jest dobrem normalnym, to efekt dochodowy działa w przeciwną stronę niż substytucyjny i krzywa podaży pracy jest wtedy zagięta do tyłu.




    1. Godziny nadliczbowe




  1. Dyskryminacja – pod tym pojęciem rozumiemy fakt, że różna cena płacona jest za różne jednostki tej samej rzeczy.

Dyskryminacja w sensie płac może uchronić krzywą podaży pracy przed spadkiem, gdy rosną stawki płac. Wynagrodzenie za nadgodziny jest zastosowaniem czystego efektu substytucyjnego w sensie Słuckiego wobec pracownika. Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe zawsze powoduje przyrost czasu pracy. Jednak dochód realny w sensie Hicksa jest niższy, niż w przypadku zwiększenia płacy ogólnie. Na dodatek ogólne zwiększenie płacy nie musi pociągać za sobą wzrostu czasu pracy, co czyni godziny nadliczbowe tak atrakcyjnymi.

Dyskryminacja po prostu zmniejsza dochód realny pracownika.

Innymi przypadkami dyskryminacji są składaki na ubezpieczenie społeczne i podatki (progowe).


  1. W życiu często zdarza się, że czas pracy jest ustalony urzędowo i jedyny wybór, jakiego może dokonać jednostka to albo pracować albo nie pracować w ogóle. W takiej sytuacji przyprowadza się krzywą obojętności przez punkt zadany przez pracodawcę – krzywa ta niekoniecznie musi być styczna do ograniczenia budżetowego – i metodą Hicksa sprawdzamy, czy dochód realny przy pracy jest wyższy niż dochód realny przy samym czasie wolnym.




    1. Czynniki określające podział czasu jednostki między pracę w domu, pacę zarobkową i czas wolny




  1. W dochód można włączyć nie tylko dochód pieniężny uzyskiwany podczas pracy gdzieśtam, ale także i dochód materialny uzyskiwany podczas pracy w domu. Dochód z pracy w domu wykazuje prawo malejących przychodów, a więc jego krzywa jest wklęsła. Jest to zwyczajna krzywa możliwości produkcyjnych.

  2. Krzywa ograniczenia budżetowego w tej analizie bez pracy w domu nazywa się krzywą możliwości rynkowych – market opportunity locus.

Załóżmy, że dana osoba ma możliwości rynkowe, to znaczy może wybierać pomiędzy pracą w domu a pracą gdzieśtam. Wtedy ograniczenie budżetowe (do którego dopasowujemy odpowiednią krzywą obojętności, by znaleźć punkt równowagi) składa się z dwóch fragmentów. Pierwszy od prawej stanowi wklęsła krzywa możliwości produkcyjnych reprezentująca pracę w domu. W miejscu, gdzie jest ona styczna do prostej równoległej do krzywej możliwości rynkowych przechodzi na tę prostą aż do maksymalnego czasu pracy. Czyli ma kształt litery „j”.

Ów punkt styczności jest miejscem, gdzie kończy się czas pracy w domu i zaczyna czas pracy „gdzieśtam”.



  1. Uwzględnienie pracy w domu łagodzi wniosek o zakrzywiającej się do tyłu krzywej podaży pracy. W tym przypadku wzrost płac jednostka wykorzystuje do maksymalizowania dochodu poprzez zarówno zmniejszenie czasu odpoczynku jak i czasu pracy w domu. Możliwa jest nawet sytuacja, gdy przy wzroście płac wzrasta zarówno czas pracy zarobkowej jak i czas wolny.




  1. Alokacja konsumpcji w czasie




    1. Alokacja konsumpcji w czasie




  1. Podstawowe założenia teorii alokacji konsumpcji w czasie to:

    1. brak podziału przyszłości – istnieje tylko teraźniejszość (okres t) i przyszłość (okres t+1);

    2. jednostka nie jest zdolna zaangażować się w proces produkcji.

    3. zakładamy, że w okresie t jednostka ma dochód Yt a w okresie t+1 dochód też jest znany i wynosi Yt+1.

    4. zakładamy, że rynek kapitałowy jest doskonały i jest jedna stopa procentowa r, przy której pozyczki są zaciągane i udzielane niezależnie od ich wysokości.

W tej analizie produktem X jest konsumpcja w czasie t a produktem Y jest konsumpcja w czasie t+1. Ograniczenie budżetowe – krzywa możliwości rynkowych – jest to prosta o nachyleniu przechodząca przez skomasowane wartości konsumpcji w okresie t i t+1 (tzn. zakładające, że konsumpcja nastąpiła wyłącznie w tym okresie, a w tym drugim nie).

Przy braku konsumpcji w tym drugim okresie, konsumpcja w t wynosi Yt+Yt+1/(1+r), natomiast konsumpcja w okresie t+1 wynosi Yt+1+(1+r)Yt. Krzywa możliwości rynkowych ma nachylenie –(1+r).



  1. –(1+ρ) [ro], stopa preferencji czasowych. Jej istnienie wynika z szeregu różnych czynników takich jak niecierpliwość konsumentów itp. Kiedy równe ilości dóbr są dostępne w każdym okresie, krańcowa stopa substytucji między dobrami dzisiejszymi a przyszłymi (stopa preferencji czasowych) przypisuje ρ specjalną wartość, znaną jako właściwa stopa preferencji czasowych. Zerowa wartość właściwej stopy preferencji czasowych oznacza, że konsumentowi jest wszystko jedno, czy nabywa teraz czy w przyszłości – oznacza to, że krzywa obojętności ma nachylenie -1 tam, gdzie przecina prostą biegnącą z początku układu współrzędnych pod kontem 45o.

Ta analiza pokazuje, że:

    1. poziom konsumpcji bieżącej zależy nie tylko od dochodu bieżącego ale i od dochodu przyszłego i stopy procentowej;

    2. bieżąca konsumpcja zależy od wielkości bogactwa i od wielkości stopy procentowej

  1. Gdy zwiększamy stopę procentową, krzywa możliwości rynkowych staje się bardziej stroma i jednostka zmniejsza konsumpcję bieżącą na korzyść przyszłej. Wyższej stopie procentowej odpowiadają wyższe oszczędności. Nie dzieje się tak jednak zawsze, bo możemy sobie narysować taką krzywą obojętności, która zmniejszy poziom oszczędności. Tak więc wpływ stopy procentowej na poziom oszczędności nie jest jednoznaczny.

Aby wytłumaczyć tę jednoznaczność rozdziela się zmianę stopy procentowej na efekt substytucyjny i efekt nieoczekiwanej korzyści pieniężnej (efekt dochodowy). Efekt substytucyjny oczywiście zwiększa wzrost oszczędności. Aby wyższa stopa procentowa prowadziła do niższych oszczędności, efekt nieoczekiwanej korzyści pieniężnej musi neutralizować efekt dochodowy. ENKP działa w przeciwnym kierunku do ED, bo konsumpcja w obu okresach traktowana jest jako dobra normalne.

  1. Wyróżniony jest przypadek, gdy dokonuje się zakupy obligacji – a więc pożyczkobiorca obowiązuje się do spłacenia określonej sumy pieniędzy. Wtedy, niezależnie od tego, co stanie się ze stopa procentową, pożyczkodawca może mieć taki sam dochód w przyszłości jak to było założone na początku. Gdy rośnie stopa procentowa, krzywa możliwości rynkowych obraca się wokół punktu pierwotnej równowagi. Punkt nowej równowagi tworzy się poprzez zakup lub sprzedaż obligacji po nowej cenie.




    1. Wybór w czasie i możliwości produkcyjne




  1. Jednostka nie musi występować w roki pożyczkobiorcy lub pożyczkodawcy. Może również zainwestować swoje oszczędności, włączając się do procesu produkcji.

  2. Analiza możliwości produkcyjnych opiera się na założeniach:

    1. w okresie bazowym (t) konsument ma dostęp do wszystkich dóbr konsumpcyjnych, z obydwu okresów

    2. Możliwości produkcyjne są podzielne i niezależne, tzn. można swobodnie transformować dobra bieżące w dobra przyszłe.

Krzywa możliwości produkcyjnych jest wklęsła, bo jednostka ma różne możliwości posiadanych zasobów i najpierw wykorzystuje te najbardziej efektywne, a potem przechodzi do tych coraz mniej efektywnych.

Nachylenie krzywej możliwości produkcyjnych oznaczamy jako –(1+R), gdzie optymalnego jest to krańcowa stopa zwrotu z inwestycji albo wewnętrzna stopa zwrotu.

W tym przypadku warunkiem równowagi jest równość stopy preferencji czasowych optymalnego i wewnętrznej stopy zwrotu z inwestycji R.


  1. Połączenie stopy procentowej z produkcją oznacza umieszczenie dwóch krzywych na jednym wykresie. Konsument przesuwa się w górę krzywej możliwości produkcyjnych aż do punktu styczności z krzywa obojętności. Może jednak posuwać się dalej po krzywej możliwości rynkowych – o ile jest ona bardziej stroma niż nachylenie krzywej możliwości produkcyjnych w punkcie przecięcia – aż do osiągnięcia wyższej krzywej obojętności. To podejście sugeruje jednak kolejność podejmowania decyzji i związania się wcześniejszymi deklaracjami produkcyjnymi, które później wyznaczają krzywą możliwości rynkowych.

  2. W sytuacji, kiedy konsument ma wolny wybór pomiędzy inwestycjami i oszczędnościami, krzywa ograniczenia budżetowego (możliwości rynkowych), której współczynnik kierunkowy zależny jest od stopy procentowej, jest styczna do krzywej możliwości produkcyjnych. W celu wyznaczenia punktu równowagi przeprowadza się krzywą obojętności styczną do krzywej możliwości rynkowych. W tej sytuacji na inwestycje poświęca się pieniądze znajdujące się między końcem krzywej możliwości produkcyjnych a punktem styczności z krzywą możliwości rynkowych. Reszta należy już do rynku kapitałowego.

Z wykresu wynika, że plan produkcyjny zależy jedynie od krzywej możliwości produkcyjnych i możliwości rynkowych i nie ma nic wspólnego z preferencjami konsumenta.


    1. Wybór optymalnego planu inwestycyjnego




  1. Punkt przecięcia się krzywej możliwości rynkowych z osią X ma swoją ekonomiczną interpretację – jest to ilość zasobów, którymi jednostka może dysponować w danej chwili, inaczej bogactwo lub bieżąca wartość strumienia dochodów.

Wybierany jest ten plan, w którym wewnętrzna stopa zwrotu z działalności produkcyjnej jest równa rynkowej stopie procentowej.

  1. Czasami założenie o niezależności możliwości produkcyjnych jest błędne. Jednostka musi wybrać pomiędzy dwiema różnymi metodami produkcji, które są przyczynkiem do powstania różnych krzywych możliwości produkcyjnych. Jeśli tych dwóch krzywych nie można w żadne sposób wymieszać, to powyższe rozważania trzeba jeszcze raz przemyśleć.

Kryterium maksymalizacji wartości bieżącej pozwala wybrać najlepszą krzywą możliwości produkcyjnych poprzez sprawdzenie, która z tych krzywych będzie styczna do najdalej położonej krzywej możliwości rynkowych. Natomiast kryterium zrównania wewnętrznej stopy zwrotu z rynkową stopą procentową może określić najlepszy punkt na każdej z krzywych możliwości produkcyjnych, ale nie pomoże nam wybrać najlepszej z nich.

Zdarza się również, że jednostka może z kolejnych bardziej wydajnych metod produkcyjnych korzystać po całkowitym wykorzystaniu poprzednich metod. Wtedy krzywa możliwości produkcyjnych ma kształt piersi. W tym wypadku zrównanie stóp może doprowadzić do wyboru najgorszego planu inwestycyjno-oszczędnościowego!!



  1. Do tej pory omawialiśmy zagadnienia posługując się założeniem o doskonałym rynku kapitałowym. Oznacza to, że jednostka może w dowolnym momencie wystąpić w roli pożyczkobiorcy jak i pożyczkodawcy przy tej samej stopie procentowej i bez względu na rozmiary operacji.

W momencie, gdy rozróżniamy na stopę procentową udzielania i pobierania pożyczek, przy czym stopa udzielania jest mniejsza niż brania, wtedy krzywa możliwości rynkowych załamuje się wokół krzywej możliwości produkcyjnych. Odpowiednie elementy tej łamanej umożliwiają jedynie działanie pomiędzy punktami styczności z osiami a punktami styczności z krzywą możliwości produkcyjnych.

W efekcie, ograniczenie któremu podlega wybór jednostki, składa się z odcinka krzywej możliwości rynkowej odpowiadającej pożyczkobiorstwu (na dole), kawałka krzywej możliwości produkcyjnych pomiędzy punktami styczności oraz krzywej możliwości rynkowych odpowiadającej pożyczkodawstwu.

Jeśli rynek kapitałowy nie jest doskonały, to wtedy preferencje mają wpływ na decyzje inwestycyjno-produkcyjne jednostki.
Część IV – Regulacja


      1. Teoria regulacji oparta na interesie społecznym

10.1. Ceny minimalne i maksymalne

10.2. Efekty zewnętrzne

10.3. Regulacja monopolu naturalnego




      1. Ekonomiczna teoria regulacji

11.1. Popyt na usługi regulacyjne a grupy interesu

11.2. Podaż usług regulacyjnych a teoria biurokracji i ekonomiczna teoria polityki

11.3. Rynek usług regulacyjnych

11.4. Aktywne poszukiwanie renty
Część V – Teoria aktywnego poszukiwania renty


  1. Renta ekonomiczna jest to dodatkowa wypłata, jaką otrzymuje dany czynnik produkcji, ponad dochód transferowy konieczny do skłonienia go do świadczenia usług właśnie w tym zastosowaniu.

Renta ekonomiczna: wszelka długookresowa płatność otrzymywana za użytkowanie zasobu czynnika produkcji, która przekracza jego koszt alternatywny.

W warunkach doskonałej konkurencji, renta nie występuje. Pojęcia renta jest równoważne z pojęciem zysk ekonomiczny. Jest więc różnicą pomiędzy zyskiem a kosztem alternatywnym. Doskonała elastyczność podaży pracy ogranicza rentę do zera. Nieelastyczność zwiększa ją.

Poszukiwanie Renaty jest zachowaniem dążącym do maksymalizacji użyteczności.


  1. Poszukiwanie renty pociąga za sobą:

    1. obniżenie kosztów

    2. dostosowanie produkcji do potrzeb

    3. wprowadzanie innowacji organizacyjnych i technicznych

Czasem jednak dochodzi do tego poprzez zdobycie pozycji monopolisty, zarówno poprzez zmowę jak i w procesie konkurencyjnego wyłaniania naturalnego monopolisty.

  1. Aktywne poszukiwanie renty to tracenie zasobów w procesie zabiegania o rentę monopolistyczną, a więc np. lobbing. Negatywne skutki APR to:

    1. strata społeczna z istnienia monopolu

    2. zasoby utracone na APR

    3. błędy alokacji zasobów

    4. interwencje państwa w system rynkowy.

APR jest bardziej szkodliwe niż same monopole.

  1. W przypadku monopolu naturalnego, renta monopolowa jest transferem od nabywców do monopolisty, monopol może nią swobodnie dysponować.

Renta uzyskana w drodze APR dzieli się na:

    1. koszty ubiegania się o ochronę (np. prawnicy)

    2. transfery monopolisty do dostawców ochronnych regulacji

      • polityków

      • urzędników

      • budżetu (podatników)

    3. część dla monopolisty.

  1. Konsumenci więcej tracą na APR niż zyskują monopoliści. Mogliby się skrzyknąć, ale z powodu ich dużej liczby koszty organizacyjne takiej operacji uniemożliwiłyby ją.

Od polityków również nie można się spodziewać zwalczania APR, gdyż są oni zainteresowani współpracą z grupami interesu. Podobnie urzędnicy.

Wymiar sprawiedliwości opierający się na konstytucji jest uznawany za najskuteczniejszą siłę mogącą przeciwdziałać APR. Konstytucja jednak może być pod wpływem grup nacisku żywych w trakcie tworzenia jej. Podobnie interpretacje sądów mogą zależeć od chwili.



  1. APR nie da się wyeliminować z życia społecznego, można co najwyżej starać się je redukować.






Pobieranie 73.03 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna