Organizacja gospodarstwa



Strona2/7
Data10.05.2016
Rozmiar1 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Źródło: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej. MRiRW, Warszawa, 2002.

Przykładowo w gospodarstwie położonym na glebach ciężkich, w którym prowadzono produkcję zbóż na obszarze 30 ha, rzepaku – 10 ha, kukurydzy na kiszonkę - 5 ha, buraków cukrowych - 2 ha i lucerny - 3 ha, posiadającym zwierzęta produkujące około 580 ton obornika rocznie (w pełni wykorzystywanego do nawożenia pól) bilans uproszczony substancji organicznej jest następujący:

40 ha * (-0,56) + 5 ha * (-1,22) + 2 ha * (-1,54) + 3 ha * 2,10 + 580 t * 0,07 = +15,32

Bilans substancji organicznej analizowanego gospodarstwa jest dodatni, przede wszystkim dzięki rozwiniętej produkcji zwierzęcej.



Ekonomiczna ocena płodozmianu.

W warunkach gospodarki rynkowej oraz przy istnieniu nakładów ograniczających skutki błędów w stosowanym zmianowaniu (odmiany, pestycydy, nawozy mineralne) nabierają znaczenia metody pozwalające na ekonomiczną ocenę stopnia dobroci poszczególnych działalności, płodozmianów oraz struktury zasiewów. Mogą tu być stosowane kategorie wynikowe całych przedsiębiorstw, jak też różne metody rachunku ekonomicznego, łącznie z porównaniami projektów urządzeniowych gospodarstw. Najbardziej przydatne w różnych sytuacjach decyzyjnych sposoby to:



  1. przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji ekonomicznej, ma utrwaloną sytuację na rynku - za podstawowy cel gospodarowania może być uznane osiągnięcie jak najwyższego wyniku finansowego; w takim przypadku jako kryterium celu przyjmuje się maksymalizację sumy nadwyżek bezpośrednich (różnica między produkcją potencjalnie towarową a kosztami zmiennymi);

  2. gospodarstwo charakteryzuje niedobór środków pieniężnych na działalność bieżącą - w takim przypadku celem podstawowym rolnika może być jak najlepsze wykorzystanie czynnika znajdującego się w minimum, co uzyska poprzez:

- minimalizację poziomu nakładów środków obrotowych na produkcję roślinną,

- maksymalizację relacji nadwyżki bezpośredniej do kosztów zmiennych,



  1. gospodarstwo jest na etapie powstawania, rolnik przejmuje gospodarstwo niedoinwestowane, posiada też niskie zasoby kapitałowe - celem producenta z jednej strony jest minimalizacja nakładów kapitałowych na inwestycje w środki trwałe, z drugiej zaś wymieniona w punkcie b maksymalizacja efektów z ponoszonych kosztów zmiennych.

Poprawnie skonstruowane płodozmiany pozwalają na utrzymanie, a nawet zwiększanie urodzajności gleby. Temu służą także melioracje użytków rolnych, nawożenie i ochrona roślin.

Nawożenie jest to wzbogacanie gleby w substancję organiczną i składniki pokarmowe, wywierające pozytywny wpływ na wzrost i rozwój roślin. Wyróżniamy następujące rodzaje nawożenia:

  1. jednostronne, czyli stosowanie nawozów jednoskładnikowych;

  2. podstawowe, nawożenie niezbędne do utrzymania żyzności gleby;

  3. uzupełniające, stosowane w celu zaspokojenia szczegółowych potrzeb roślin;

  4. pogłówne, mające na celu dokarmianie roślin w trakcie wegetacji;

  5. dolistne - dokarmianie roślin w formie oprysku roztworem nawozu mineralnego; coraz częściej stosowane w nowoczesnym rolnictwie, także łącznie z pestycydami;

  6. gniazdowe, stosowane punktowo, przy roślinach;

  7. rzędowe, gdy nawozy są wysiewane rzędami, razem z siewem nasion;

  8. rzutowe - równomierne rozrzucenie nawozów po całej powierzchni; do zwiększania równomierności rozsiewu może być wykorzystane sprężone powietrze.

W rolnictwie stosowane jest nawożenie organiczne i mineralne. Nawozy organiczne to głównie odchody zwierząt, masa roślinna po zbiorach (resztki pożniwne), odpady z gospodarstwa rolniczego i domowego, kompost, fekalia, wodorosty oraz nawozy zielone (rośliny uprawiane na przyoranie, na glebach lekkich jest to często łubin). Celem utrzymania żyzności gleby niezbędne jest spełnienie tzw. minimum obornikowego, które wynosi 5-6 t obornika na 1 ha przeciętnie w roku na glebach średniej jakości (im gleba jest słabsza, tym minimum obornikowe jest wyższe).

Od XX wieku coraz szerzej są stosowane nawozy mineralne (sztuczne), które nie mają pochodzenia organicznego, lecz zawierają składniki mineralne, też niezbędne dla wzrostu roślin, jednak uzyskane w wyniku procesów chemicznych, rzadziej z kopalin. Wśród składników nawozów mineralnych wyróżniamy makroelementy (azot, potas, fosfor, wapń, magnez, siarka i sód) oraz mikroelementy (pozostałe pierwiastki) pobierane przez rośliny w bardzo małych ilościach, lecz pełniące ważne funkcje biologiczne.

W zakresie nawożenia dominującą tendencją staje się odchodzenie od prostego stosowania nawozów, a zastępowanie go precyzyjnym odżywianiem roślin, czyli stosowanie takich nawozów, w takiej ilości i w takich terminach, które dla rośliny są optymalne. Pozwala to na lepsze wykorzystanie nawozów i mniejsze ich zużycie jednostkowe oraz ogranicza skażenie środowiska naturalnego. Odżywianie takie wymaga jednak głębszej wiedzy o fizjologii rozwoju roślin. Przy odżywianiu coraz istotniejszym elementem staje się stosowanie mikroelementów, których roślinom brakuje, a których zapasy wyczerpały się przez lata stosowania jednostronnego nawożenia tylko makroelementami. Kluczowym zadaniem staje się uzupełnianie właśnie mikroelementów, które stają się czynnikiem w minimum (tj. ograniczającym wysokość plonu).

Potrzeby pokarmowe roślin odpowiadają, w przybliżeniu, ilości składnika zawartej w uzyskanym plonie. Można je obliczyć mnożąc wielkość oczekiwanego plonu roślin przez pobranie składnika na jednostkę plonu.



Pobranie składników na jednostkę plonu niektórych roślin

Grupa roślin lub roślina

Kg na 100 kg plonu głównego +plon uboczny

Kg na 100 kg plonu ubocznego

azot

fosfor

potas

azot

fosfor

potas

Zboża i inne na ziarno (nasiona)

Pszenica ozima

2,37

0,98

1,51

0,52

0,18

1,20

Żyto

2,16

1,00

5,16

0,55

0,21

1,42

Pszenżyto

2,41

1,07

2,11

0,59

0,23

1,45

Jęczmień jary

2,10

0,96

1,64

0,55

0,29

1,44

Owies

2,22

1,08

2,19

0,59

0,27

1,88

Rzepak

5,18

1,97

4,00

1,45

0,30

2,04

Groch

4,86*

1,35

3,24

1,68

0,41

2,11

Okopowe i pastewne

Ziemniak

0,39

0,14

0,66

0,26

0,07

0,41

Burak cukrowy

0,40

0,16

0,65

0,36

0,09

0,66

Kukurydza

0,37

0,14

0,46

-

-

-

Koniczyna

0,51*

0,11

0,53

-

-

-

Lucerna

0,61*

0,14

0,56

-

-

-

Mieszanki z trawami

0,50

0,14

0,58

-

-

-

Trawy w polu

0,51

0,14

0,59

-

-

-

Użytki zielone

0,40

0,11

0,49

-

-

-

* założono, że 50-70% N rośliny motylkowe pobierają przez Rhizobium

Przykładowo w gospodarstwie, w którym uprawiano pszenicę ozimą (30 ha, plon 5 t/ha), rzepak (10 ha, plon 3t/ha), kukurydzę na kiszonkę (5 ha, plon 40 t/ha), burak cukrowy (2 ha, 50 t/ha), lucernę (3 ha, 30 t/ha) pobranie wynosi:

azotu (30*50*2,37)+(10*30*5,18)+(5*400*0,37)+(2*500*0,40)+(3*300*0,61) = 6798 kg/50 ha = 136 kg N z ha

fosforu = (30*50*0,98)+(10*30*1,97)+(5*400*0,14)+(2*500*0,16)+(3*300*0,14) = 2627 kg/50 ha = 52,5 kg P2O5 z ha

potasu = (30*50*1,51)+(10*30*4,00)+(5*400*0,46)+(2*500*0,65)+(3*300*0,56) = 5539 kg/50 ha = 111 kg K2O z ha

Do uproszczonych wyliczeń można przeliczyć plony roślin na jednostki zbożowe i pomnożyć przez średnie pobranie składników na jednostkę zbożową plonu, które wynosi około: 2,2 kg azotu (N), 1,1 fosforu (P2O5) i 2,6 kg potasu (K2O) na jednostkę zbożową plonu.

Do oceny efektywności nawożenia mineralnego stosowane są następujące wskaźniki:


  • produkcyjność przeciętna brutto, obliczana przez podzielenie plonu przez dawkę (w kg NPK/ha) nawozu mineralnego;

  • produkcyjność przeciętna netto, która różni się od wskaźnika brutto tym, że plon jest obniżony o jego poziom, jaki można uzyskać bez stosowania nawozów mineralnych,

  • produktywność krańcowa, czyli stosunek przyrostu plonu (P) do przyrostu nawożenia (N); pozwala ona na ustalenie optymalnego poziomu nawożenia mineralnego zgodnie z zasadą:

gdzie:


CN - jednostkowa cena nawozu,

CP - cena produktu.

W przykładowym gospodarstwie o potencjale gleb umożliwiającym osiągnięcie plonu pszenicy ozimej bez nawożenia mineralnego w wysokości 1,8 t/ha, zaś przy nawożeniu 160 kg NPK można osiągnąć plon 6,0 t/ha, a zastosowanie 210 kg NPK zwiększa te możliwości do 7,0 t/ha, wówczas obliczenia będą następujące:
produktywność przeciętna brutto (I) = 6 t/ha : 160 kg NPK/ha = 37,5 kg ziarna/kg NPK

produktywność przeciętna brutto (II) = 7 t/ha : 210 kg NPK/ha = 33,3 kg ziarna/kg NPK

produktywność przeciętna netto (I) = (6 – 1,8 t/ha) : 160 kg NPK/ha = 26,2 kg ziarna/kg NPK

produktywność przeciętna netto (II) = (7 – 1,8 t/ha) : 210 kg NPK/ha = 24,8 kg ziarna/kg NPK

produktywność krańcowa = (7,0 – 6,0 t/ha) : (210 – 160 kg NPK/ha) = 20 kg ziarna/kg NPK

Ochrona roślin jest to celowa działalność człowieka polegająca na zapobieganiu występowania oraz zwalczaniu agrofagów, czyli szkodników i chorób roślin, a także chwastów. Wyróżniamy m.in. następujący podział metod ochrony roślin:


  1. higieniczne - zespół działań mających na celu stworzenie warunków uniemożliwiających przetrwanie i rozwój agrofagów, wzmacniających wzrost i plonowanie roślin;

  2. biologiczne - wykorzystanie organizmów żywych do zwalczania patogenów roślin;

  3. mechaniczne - mechaniczne niszczenie i usuwanie chwastów, wyłapywanie i niszczenie szkodników oraz z usuwanie roślin porażonych chorobami;

  4. hodowlano-selekcyjne - hodowla odmian roślin odpornych na określone choroby i szkodniki;

  5. chemiczne - wykorzystujące pestycydy, czyli chemiczne środki ochrony roślin, takie jak: herbicydy do zwalczania chwastów, fungicydy przeciw chorobom grzybowym (i niektórym bakteryjnym), zoocydy do zwalczania szkodników (insektycydy przeciw owadom, akarycydy przeciw roztoczom, rodentocydy przeciw gryzoniom, nematocydy przeciw nicieniom, moluskocydy przeciw ślimakom); wśród środków chemicznych należy wymienić także retardanty, czyli regulatory wzrostu roślin, repelenty - środki o działaniu odstraszającym, oraz środki pomocnicze, zwiększające przyczepność cieczy roboczej do opryskiwania (zwilżacze); składnikiem czynnym środków chemicznych jest substancja aktywna.

Do ekonomicznej oceny szkodliwości agrofagów oraz efektywności ochrony roślin służą:

Wskaźnik szkodliwości patogena (Ws ):

gdzie:


Pn - plon osiągany na polu nie porażonym lub przez rośliny nie porażone,

Po - plon obniżony występowaniem patogenów.


Wskaźnik ekonomicznej efektywności ochrony roślin (We ):

gdzie:


Pn jak wyżej,

Po jak wyżej,

K - koszty zwalczania patogenów, czyli koszty wykonania zabiegów, koszty preparatów oraz ich pozyskania,

Op - wartość obniżki plonów,

C - cena jednostkowa chronionego produktu.
Próg zwalczania agrofagów (Pz) wskazujący minimalne zagęszczenie agrofagów, przy którym opłacalne staje się ich zwalczanie:

gdzie:


K, Pn i C jak wyżej,

b - współczynnik regresji między zagęszczeniem agrofagów a zniżką plonu,

s - skuteczność zabiegu (%).

Udział powierzchni zasiewów poszczególnych roślin (w procentach lub w ha) w całej powierzchni obsianych gruntów ornych nazywamy strukturą zasiewów.

W celu przejrzystego pokazania struktury zasiewów często uwzględnia się w niej nie poszczególne działalności (rośliny uprawne), lecz gałęzie (grupy roślin). Jednym z możliwych podziałów jest następujący:

z punktu widzenia organizacji

(wymagania agrotechniczne)



z punktu widzenia ekonomiki

(produkt końcowy)



  • zboża

  • zboża

- ozime

- konsumpcyjne

- jare

- pastewne

  • rośliny motylkowe

  • ziemniaki

- drobnonasienne

- konsumpcyjne

- grubonasienne

- przemysłowe

  • rośliny okopowe

- pastewne

  • rośliny oleiste

  • rośliny przemysłowe

  • rośliny włókniste

korzeniowe, w tym buraki cukrowe

  • trawy

oleiste

- na nasiona

włókniste

- na paszę

inne

  • rośliny specjalne

  • rośliny motylkowe

  • rośliny na przyoranie

- grubonasienne

  • inne

- drobnonasienne



  • trawy na nasiona



  • rośliny pastewne



- okopowe



- kukurydza na zielonkę



- motylkowe: grubonasienne i drobnonasienne



- trawy



- inne



  • warzywa



  • specjalne



  • rośliny na przyoranie



  • inne

Na strukturę zasiewów mają wpływ trzy grupy czynników:


  1. warunki przyrodnicze (jakość gleb, klimat)

  2. wewnętrzne warunki gospodarstwa (zasoby siły roboczej, pociągowej, środków pieniężnych, itp.)

  3. czynniki zewnętrzne, niezależne od prowadzącego produkcję (ceny produktów rolniczych i środków do produkcji, możliwości zaopatrzenia i zbytu itp.)

Przykładowe wskaźniki oceny struktury zasiewów:

  • udział roślin zwiększających żyzność gleby w ogólnej powierzchni gruntów ornych; do roślin zaliczamy: okopowe na oborniku, motylkowe i strączkowe, rzepak ozimy, nawozy zielone i trawy,

  • udział powierzchni gruntów ornych nawożonych obornikiem w stosunku do powierzchni gruntów ornych i użytków rolnych,

  • intensywność organizacji produkcji roślinnej,

  • towarowość struktury zasiewów,

  • udział roślin pastewnych,

  • udział poplonów i między plonów w powierzchni zasiewów.

Udział roślin, których produkcja przeznaczona jest na sprzedaż w całej powierzchni zasiewów nazywamy towarowością struktury zasiewów. Od powierzchni zasiewów należy odróżnić powierzchnię zbiorów, ponieważ część zasianych roślin nie jest zbierana, np. z powodu zniszczenia przez grad, powódź, wymoknięcie.

Rozmiary wytworzonej produkcji roślinnej określane są w formie plonów i zbiorów. Plon jest to masa produktów uzyskanych lub przeznaczonych do zebrania z 1 ha uprawy danej rośliny (w niektórych krajach stosowane są też miary objętościowe, np. w USA buszle). Wyrażany jest w kilogramach, decytonach i tonach na 1 ha. Zbiór jest to masa zebrana lub planowana do zebrania z całej powierzchni uprawy danej rośliny w gospodarstwie.

Plony mogą być ustalane dla każdego hektara fizycznego, jak też jako plony przeciętne dla pola, gospodarstwa, przedsiębiorstwa itp..

Do porównania poziomu plonów podstawowych roślin łącznie stosowany jest plon przeliczeniowy (Pp), wyrażający plony zbóż, ziemniaków i buraków cukrowych. Ustalamy go według wzoru:

gdzie:


Z - zbiory w dt lub w t,

P - powierzchnia zasiewów w ha,

zb - zboża,

zi - ziemniaki,

bc - buraki cukrowe.

Współczynniki wynikają z następujących obliczeń:



Zmiany relacji plonów ziemniaków i buraków cukrowych wobec plonów zbóż

Lata

Plony

Stosunek do plonu zbóż plonów

zboża

ziemniaki

buraki cukrowe

ziemniaków

buraków cukrowych

1934-1938

13,7

138

265

10,1

19,3

1947-1949

11,8

121

180

10,2

15,2

1950-1955

12,7

117

187

9,2

14,7

1956-1960

15,1

131

211

8,7

14,0

1961-1965

17,4

154

267

8,8

15,3

1966-1970

20,2

176

324

8,7

16,0

1971-1975

25,5

177

309

6,9

12,1

1976-1980

24,8

177

280

7,1

11,2

1981-1985

27,6

168

331

6,1

12,0

1986-1990

31,3

190

346

6,1

11,1

1991-1995

28,3

161

328

5,7

11,5

1996-2000

28,6

183

377

6,4

13,2

2005

32,3

176

416

5,4

12,9

Jedną z grup roślin wyróżnianych w strukturze zasiewów są rośliny pastewne, czyli rośliny uprawiane w plonie głównym z przeznaczeniem na pasze. Jakość pasz używanych w żywieniu zwierząt wpływa przede wszystkim na ich wzrost, rozwój, wydajność oraz zdrowotność. Przy złym żywieniu nie ujawnią się wysokojakościowe cechy genetyczne. Świadomie kierując żywieniem można osiągnąć określoną wydajność zwierząt, czyli ich produkcję.

Pasze produkowane w gospodarstwie to głównie:



  • pasze objętościowe suche (siano, słoma),

  • pasze soczyste - zielonki, kiszonki, okopowe pastewne,

  • pasze treściwe - ziarno zbóż.

Pod względem możliwości wykorzystania pasz przez człowieka pasze dzielimy na:

  • pasze względne - mogą być wykorzystane zarówno przez ludzi jak i przez zwierzęta (zboża, ziemniaki, strączkowe);

  • pasze bezwzględne - mogą być spasane tylko przez zwierzęta, nie ma innej możliwości wykorzystania ich zgodnie z przeznaczeniem. W tej grupie wyróżniamy:

  • pasze bezwzględne pierwotne to pasze niekonkurujące z roślinną produkcją towarową prowadzoną na gruntach ornych, bowiem są one uzyskiwane z trwałych użytków zielonych, których inaczej nie można wykorzystać. Ponadto zalicza się do nich pasze uboczne (liście buraków cukrowych) i odpadkowe (wysłodki, plewy);

  • pasze bezwzględne wtórne są to pasze konkurujące w procesie produkcji o grunty orne oraz inne środki produkcji z roślinami towarowymi. Należą tutaj rośliny pastewne uprawiane w plonie głównym oraz jako poplony.

Produkcję i zużycie pasz w gospodarstwie można określić bezpośrednio w jednostkach masy lub wyrazić pośrednio w jednostce powierzchni, z której ją uzyskano. Fizyczna lub przeliczeniowa powierzchnia nosi nazwę powierzchni paszowej, czyli obszaru gruntów w gospodarstwie niezbędnego do racjonalnego prowadzenia produkcji zwierzęcej. Wyróżniamy następujące kategorie powierzchni paszowej:

  • główna powierzchnia paszowa - powierzchnia, na której rośliny pastewne uprawiane są w plonie głównym. Dzieli się ją na:

  • naturalną powierzchnię paszową, którą stanowią łąki trwałe i pastwiska naturalne;

  • specjalną powierzchnię paszową, którą tworzą rośliny pastewne uprawiane w plonie głównym, zboża oraz ziemniaki przeznaczone na paszę;

  • dodatkowa powierzchnia paszowa - dostarczająca pasz w postaci poplonów i plonów ubocznych. Tworzy ją powierzchnia pod wsiewkami, międzyplonami, a ponadto wlicza się połowę powierzchni zajmowanej pod uprawę buraków cukrowych (ze względu na liście wykorzystywane jako paszę);

  • pozagospodarcza powierzchnia paszowa, jest to powierzchnia, która jest niezbędna w celu wyprodukowania pasz pochodzących z zakupu. Przy obliczeniach przyjmuje się poziom plonów, które są typowe dla gospodarstwa.

  • powierzchnia wyżywieniowa - suma głównej, dodatkowej oraz pozagospodarczej powierzchni paszowej.

Produktywność powierzchni paszowej mierzy się ilością (plonem pasz) i jakością (MJ, kg białka) pasz uzyskanych z 1 ha poszczególnych obszarów wchodzących w jej skład.

Technologia produkcji jest to w uświadomiony sposób opracowany i stosowany zbiór metod przetwarzania przedmiotów pracy w produkty finalne o właściwościach zmienionych w stosunku do surowców wyjściowych. Technologia produkcji rolniczej obejmuje grupę technologii specyficznych dla tego działu gospodarki. Takie zmiany w technologii, które powodują polepszenie warunków i usprawnienie metod pozyskiwania produktów, a w rezultacie stwarzają możliwość zwiększenia efektywności gospodarowania, nazywamy postępem technologicznym.

Każdy proces produkcji można zestawić w postaci karty technologicznej, która ujmuje zestawienie zapotrzebowania na siłę roboczą, siłę pociągową, maszyny, a nawet inne nakłady. W produkcji roślinnej karta technologiczna (karta pola) powinna zawierać takie elementy jak: nazwa rośliny, powierzchnia zasiewów w ha, przedplon, jakość gleb, planowany plon, kolejne zabiegi agrotechniczne, ich daty oraz sposób wykonania (rodzaj agregatu, źródła siły pociągowej itp.), czas pracy, ilość zużytych środków produkcji itp.

Technologia projektowana lub stosowana przybiera postać procesu technologicznego, a więc uporządkowanego ciągu operacji i zabiegów technologicznych służących uzyskaniu założonego celu produkcji. Przez operację technologiczną rozumiemy część procesu technologicznego, składającą się z kilku zabiegów wykonywanych w czasie określonym przez warunki przyrodnicze i szczególny charakter produkcji rolniczej, np. siewy wiosenne. Za zabieg technologiczny uważamy część operacji, np. siew nasion, wraz z wymogami jakościowymi jej stawianymi. W zależności od tego, czy w procesie technologicznym wykonano wszystkie niezbędne zabiegi w technologicznym (czy też nie) powstaje ciąg technologiczny lub/i luka technologicznych. Kompletność ciągów technologicznych oznacza pełne zabezpieczenie materiałowe i niemateriałowe oraz realizację założonego procesu technologicznego. Kompletność ciągów nie oznacza jednak spełnienia wszystkich wymogów jakościowych. Łączne uwzględnienie założeń ilościowych i jakościowych to przestrzeganie reżimu technologicznego (dyscypliny technologicznej), czyli spełnienie wszystkich wymogów stawianych przez technologię produkcji. Każda luka technologiczna, to jest niezastosowanie zabiegu, stanowi odejście od reżimu technologicznego. Złamanie reżimu technologicznego może mieć także miejsce bez wytworzenia luki technologicznej, np. wykonanie oprysku, lecz niewłaściwym preparatem.

Do mierzenia stopnia realizacji założeń technologicznych służy wskaźnik kompleksowości technologii produkcji (Wkt), który można ustalić według wzoru [B. Klepacki 1991]:



gdzie:


Zw - liczba faktycznie wykonanych zabiegów i spełnionych zaleceń jakościowych według ich zestawienia,

Zp - pełna, możliwa do wyodrębnienia liczba zabiegów i zaleceń jakościowych.

Każda roślina uprawna charakteryzuje się specyficznymi wymaganiami przyrodniczymi i agrotechnicznymi. Część tych wymagań jest wspólna dla większości roślin, mogą różnić się jedynie zakresem poziomu na przykład nawożenia mineralnego, ale niektóre rośliny są jednak bardziej wrażliwe względem pewnych cech. W tabeli został przedstawiony wykaz cech technologii produkcji roślin uprawnych uwzględniający istniejące zalecenia agrotechniczne oraz możliwości stwierdzenia zgodności realizacji technologii produkcji danej rośliny z danymi zebranymi na podstawie kart technologicznych.

Wykaz cech przyjętych do oceny kompleksowości technologii produkcji roślinnej



Nazwa cechy

Numer rośliny




1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Stosowanie obornika

-

-

-

-

-

-

-

-

+

+

+

Termin stosowania obornika

-

-

-

-

-

-

-

-

+

+

+

Dobór kompleksu glebowego

+

+

-

+

+

-

+

+

+

-

+

Przedplon

+

+

-

+

+

-

+

+

-

-

+

Odmiana

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Stopień kwalifikacji

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Zaprawianie materiału siewnego

+

+

+

+

+

+

+

+

-

-

-

Termin siewu/sadzenia

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Norma wysiewu/sadzenia

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Ścieżki technologiczne

+

+

+

+

+

+

+

+

-

-

-

Odczyn gleby

+

+

-

+

+

+

+

+

+

-

+

Nawożenie azotowe

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Nawożenie fosforowe

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Nawożenie potasowe

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Podział azotu na dwie dawki

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Podział azotu na trzy lub więcej dawek

+

-

-

+

-

-

-

+

+

-

-

Nawożenie dolistne azotem

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Nawożenie dolistne mikroelementami

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Stosunek N:P:K

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Bronowanie pielęgnacyjne

+

+

-

+

+

+

+

+

-

-

-

Obredlanie

-

-

-

-

-

-

-

-

-

+

-

Pielenie mechaniczne

-

-

-

-

-

-

-

-

+

-

+

Herbicydy przeciw chwastom dwuliściennym

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Herbicydy przeciw miotle zbożowej

+

+

+

+

-

-

-

-

-

-

-

Stosowanie fungicydów

+

+

+

+

+

+

+

+

-

+

-

Stosowanie insektycydów

-

-

-

-

-

-

-

-

+

+

-

Stosowanie retardantów/ defoliantów

+

-

-

+

+

-

-

+

-

-

-

Zbiór kombajnem

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

-

Ogólna liczba cech

23

21

17

23

21

18

20

22

20

18

18

Numery oznaczają: 1. pszenica ozima, 2. pszenżyto ozime, 3. żyto ozime 4. jęczmień ozimy, 5. jęczmień jary, 6. owies, 7. mieszanka zbożowa, 8. pszenica jara, 9. buraki cukrowe 10. ziemniaki, 11. buraki pastewne.

Źródło: Klepacki B. 1996: Wybrane pojęcia z zakresu organizacji gospodarstw, produkcji i pracy w rolnictwie. Wydawnictwo SGGW.


W określaniu wskaźnika nie różnicowano poziomu wpływu każdej z cech, chociaż powszechnie wiadomo, iż wpływ ten istnieje, lecz jest zmienny. Lista wszystkich uwzględnianych zabiegów i zaleceń może być różna dla poszczególnych działalności, w zależności od posiadanych informacji o technologii. Nie jest to lista zamknięta. W konkretnej sytuacji można do zestawu włączyć lub z niego wyeliminować niektóre cechy. Wskaźnik prezentuje stopień kompleksowości technologii. Wyższa wielkość wskaźnika oznacza pełniejszą kompleksowość technologii produkcji. Z badań wynika, iż istnieje ścisły związek między kompleksowością technologii a plonami roślin uprawnych.

Biotechnologia polega na zintegrowanym zastosowaniu biochemicznych, mikrobiologicznych i technicznych metod manipulowania mikroorganizmami i kulturami tkanek w celach produkcyjnych. Biotechnologię można też określić jako działalność naukową oraz stosowaną, w której wykorzystywane są organizmy żywe lub ich części, do uzyskania wyższej efektywności produkcji.

Biotechnologia jest przedmiotem zainteresowania wielu dyscyplin, a jednocześnie charakteryzuje ją szerokie spektrum wykorzystania. Jej osiągnięcia mogą być stosowane w rolnictwie, przemyśle rolno-spożywczym i farmaceutycznym, diagnostyce medycznej i weterynaryjnej, przemyśle chemicznym i fermentacyjnym, ochronie środowiska itd.



Biotechnologia tradycyjna, znana i stosowana już od dawna (choć bez stosowania nazwy biotechnologia) to wykorzystanie drożdży i bakterii w piekarnictwie, mleczarstwie, piwowarstwie i winiarstwie. Jej przykładami w rolnictwie mogą być: zakiszanie pasz, klasyczne krzyżowanie roślin celem uzyskania nowych odmian, wykorzystywanie bakterii wiążących azot z powietrza.

Biotechnologia nowoczesna obejmuje wiele kierunków, z których najważniejsze to:

    1) w produkcji roślinnej:

  • modyfikacje roślin w celu uzyskania korzystniejszych ich cech użytkowych jako surowców oraz zwiększenie odporności roślin na warunki rozwoju (siedlisko, szkodniki, choroby itp.);

  • zaszczepienie mikroorganizmów współżyjących z roślinami do nowych grup roślin, np. zbóż,

  • wyselekcjonowanie roślin charakteryzujących się znacznie wyższym wykorzystaniem energii słonecznej niż rośliny dotychczas uprawiane; w rolnictwie tradycyjnym rośliny wykorzystują zaledwie ok. 0,25% energii słonecznej padającej na łan, czyli ok. 0,50% energii fotosyntetycznie aktywnej;

  • uodpornienie roślin uprawnych na herbicydy i zasolenie gleb;

  • bezwirusowe rozmnażanie materiału matecznego;

  • synteza biopreparatów do ochrony roślin;

  • zastosowanie naturalnych regulatorów wzrostu;

  • wykorzystanie organizmów glebowych do zwiększenia produkcyjności gleby (dżdżownice);

  • wykorzystanie bakterii w ochronie roślin;

    2) w produkcji pasz:

  • produkcja biomasy przy wykorzystaniu bakterii lub drożdży;

  • stosowanie dodatków do zakiszania pasz;

  • drożdżowanie ziemniaków;

  • wstępne preparowanie pasz enzymami, w celu poprawy ich przyswajalności;

  • obniżenie toksyczności pasz przez ich zakiszanie, np. śruty rzepakowej,

  • melasowanie słomy połączone z jej fermentacją.

Jedną z głównych przyczyn rozwoju biotechnologii jest znaczny postęp w zakresie modyfikacji genetycznej, w ramach której szczególna rola przypada selekcji kultur tkanek i komórek oraz inżynierii genetycznej.
Kalkulacje rolnicze jest to rachunek umożliwiający określenie efektów, jakie może dać działalność w zależności od tego, w jaki sposób jest ona prowadzona w gospodarstwie. W kalkulacjach część elementów rachunku jest szacowana, ustalana na podstawie przewidywań, czyli ogólnie rzecz ujmując kalkulowania.

Rozróżnia się kalkulacje pełne i kalkulacje niepełne. Szczególną odmianą kalkulacji niepełnych są kalkulacje różnicowe.

Do kalkulacji pełnych zaliczamy takie kalkulacje, które obejmują wszystkie składniki kosztów. W ich efekcie dochodzimy do ustalenia kosztów jednostkowych produkcji. W kalkulacjach niepełnych posługujemy się tylko tymi składnikami kosztów, które są potrzebne do podjęcia decyzji. Kalkulacje różnicowe wykazują względną opłacalność różnych porównywanych ze sobą gałęzi produkcji, poziomów intensywności czy sposobów wykonania prac.

Uproszczony schemat kalkulacji przedstawia się następująco:



1. Wartość produkcji potencjalnie towarowej

Minus

2. Koszty zmienne

równa się

3. Nadwyżka bezpośrednia

Najprostszą metodą porównania opłacalności kilku działalności jest sporządzenie kalkulacji niepełnej.

Przykład. Kalkulacje nadwyżki bezpośredniej dla pszenicy



Wyszczególnienie

Jednostka miary

Ilość

Cena

Wartość

ziarno

dt

55

50

2750

słoma

dt

70







Razem produkcja potencjalnie towarowa

2750

Koszty zmienne

Materiał siewny

dt

2

50

100

Nawozy azotowe

kg

70

1

70

fosforowe

kg

60

1.72

103.2

potasowe

kg

80

0.05

4

Środki ochrony roślin

Glean

g

25

2.44

61

Chwastox

l

3

7

21

Nakłady siły pociągowej

cnh

14

7

98

Nakłady pracy

rbh

23







Usługi













Zbiór kombajnem

h

1.5

90

135

Zbiór słomy

h

1.3

40

52

Razem koszty

644.2

Nadwyżka bezpośrednia na 1 ha

2105.8

Nadwyżka bezpośrednia na 1 rbh

91.6

Nadwyżka bezpośrednia na 1 zł kosztów zmiennych

3.3

: materialy
materialy -> Wykład czwarty
materialy -> Projekt wirtualnej współpracy jednostek am w Lublinie w zakresie dokumentacji dorobku naukowego I przygotowania danych do oceny parametrycznej Uczelni
materialy -> Rozwiązania zadań
materialy -> Spis treści: lokalizacja cele I zadania
materialy -> Sytuacja na rynkach zmusza firmy do szukania oszczędności. Przedsiębiorstwa zmniejszają koszty, tnąc zatrudnienie i zamówienia
materialy -> Budowa autostrady A4 Zgorzelec – Krzyżowa Studium wykonalności spis treśCI
materialy -> Wydawnictwo Centrum Szkolenia Policji w Legionowie Druk: Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie. Nakład 500 egz
materialy -> Andrzej Nowakowski Biblioteka Uniwersytecka
materialy -> Wielowymiarowa analiza porównawcza cz. II analiza danych panelowych
materialy -> Wielowymiarowa analiza porównawcza cz. II analiza związku korelayjnego


1   2   3   4   5   6   7




©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna