Pierwsze cywilizacje



Pobieranie 37.51 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar37.51 Kb.
Pierwsze cywilizacje

Pierwsze ślady uprawy roli na subkontynencie indyjskim pochodzą z Mehrgarh, na wyżynach Beludżystanu. Pierwsza cywilizacja miejska tego regionu to tzw. cywilizacja doliny Indusu. Okres jej trwania to mniej więcej lata 2600-1900 p.n.e. Nie wiemy nic na temat elementu etnicznego, który ją stworzył, ale przypuszcza się, że mogła to być ludność drawidyjska, która po najeździe Ariów zachowała się tylko na południu Półwyspu Indyjskiego. Społeczność doliny Indusu znała obróbkę miedzi, a od ok. 2000 lat p.n.e. także brązu. Zamieszkiwała w miastach, otoczonych murem, z wyraźnym prostopadłym rozplanowaniem ulic. Wyodrębniono nawet spichlerze, a w mieście Lothal obmurowane doki portowe. Dwa największe miasta: Harappa i Mohendżo-Daro mogły w okresie świetności liczyć ok. 30-40 tys. mieszkańców. Używano również pisma piktograficznego, którego próbki zachowały się na pieczęciach. Do dziś pozostaje ono jednak nieodczytane. Cywilizację Indusu utożsamia się często z krajem Meluhha, który źródła sumeryskie wymieniają jako partnera handlowego. Jej upadek był najprawdopodobniej spowodowany stopniowymi zmianami ekosystemu. W historiografii wciąż można jednak spotkać nieaktualny pogląd, iż kultura Indusu upadła na skutek najazdów z zewnątrz, przypisywanych Ariom, które datuje się je na ok. 1500 lat p.n.e.

Kultura Harappy

- ludność prawdopodobnie pochodzenia protośródziemnomorskiego,

- osady małe, rozrzucone na znacznym terytorium, stosunkowo izolowane i samowystarczalne,

- uprawiano przede wszystkim pszenicę i jęczmień, znano ryż, zastosowanie bawełny, uprawiano groch, soczewicę i len,

- rolnictwo opierało się na wykorzystaniu wylewów rzecznych i nie stosowało kanałów,

- miasta były do siebie łudząco podobne,

- budulcem była wypalana cegła, budowano budynki dwupiętrowe,

- ulice przecinały się prostopadle, były w nich cytadele, uważa się je za siedzibę władzy,

- istniała grupa specjalistów – rzemieślników: garncarzy, kamieniarzy, producenci miedzi i brązu oraz paciorków i pieczęci,

-odkryto system kanalizacyjny, łazienki i latryny, łaźnie, kanały i ścieki pod powierzchnią ulic,

- ok. 1750 załamanie kultury, być może za sprawą Ariów,

Ariowie przynieśli swój język – sanskryt, znajomość konia i rydwanu, od ok. 1100 p.n.e. nauczyli się również wytopu i obróbki żelaza. Ich religią był wedyzm oparty na autorytecie ksiąg objawionych – Wed. Religijną sankcję w społeczeństwie Ariów posiadały podziały na stany społeczne – (warny). Około 900 r. p.n.e. ukształtowały się aryjskie państewka zwane dżanapadas. Najstarszym z nich była zapewne federacja Bharatów, którym Indie zawdzięczają swoją nazwę w sanskrycie – Bharat. W VI w. na ich czoło wysunęła się Magadha nad środkowym Gangesem. W tym czasie miał miejsce także ferment religijny, który doprowadził do wyłonienia się buddyzmu, dźinizmu i innych, mniej żywotnych grup, jak adźiwikowie. W 518 p.n.e. król perski Dariusz podbił dolinę Indusu i w ten sposób odnowił łączność pomiędzy cywilizacjami Indii i Bliskiego Wschodu. Pendżab stał się również zdobyczą pogromcy imperium perskiego – Aleksandra Wielkiego, który po ciężkich walkach zdobył go w 327 p.n.e. W połowie IV w. p.n.e. dynastia Nandów opanowała Indie północne, zaś około 320 r. p.n.e. Ćandragupta Maurja dokonał przewrotu i utworzył pierwsze indyjskie imperium, które później rozszerzył jego wnuk Aśoka.

Ariowie ?

- formowali patriarchalne rodziny składające się na bliżej nieokreślone szersze związki nazywane grama, wiś lub dźana, na ich czele stały jednostki wyposażone we władzę,

- później pojawia się pojęcie państwa (rastra) i króla (radżan),

- genezę władzy królewskiej wiąże się z obowiązkiem opieki,

- duże znaczenie miała instytucja zwana Sabha; było to coś w rodzaju zgromadzenia członków plemienia,

- funkcje społeczne nie były jeszcze dziedziczne,

- możliwe, że w obrębie plemienia uformował się najpierw podział arja – śudra, odróżniający pełnoprawnych członków od pozostałych,

- bydło stanowiące podstawę bogactwa znajdowało się we wspólnym posiadaniu wszystkich członków grupy rodzinnej (grama) czy klanu (gotra),

- podział społeczeństwa na cztery warny:

1. Kszatrjowie (radżanja) wojownicy i władcy,

2. Bramini – kapłani,

3. Wajśjowie – rolnicy, hodowcy,

4. Śudrowie
Dynastia Mauriów
W czasie podboju Persji przez Aleksandra I Macedońskiego, Grecy zajęli w 315 p.n.e. również perskie terytoria w dolinie rzeki Indus. Wojska macedońskie nie miały jednak już ochoty na dalszy podbój subkontynentu indyjskiego i Aleksander ze swą armią zawrócił do Babilonu. Po jego śmierci terytorium Indusu weszło w skład nowopowstałego królestwa Seleukidów, rządzących w Mezopotamii.

W tym czasie na Półwyspie Indyjskim istniało kilka hinduskich królestw, z których największym było Królestwo Magadha, zajmujące całą północną część półwyspu. Jego władca Ćandragupta, po rozpadzie imperium Aleksandra wykupił od Seleukosa I obszary dorzecza Indusu za 500 słoni bojowych, powiększył również terytorium swego kraju na wschodzie subkontynentu. Ćandragupta w ciągu 24 lat swego panowania stworzył silne scentralizowane państwo i przeprowadził wielkie roboty melioracyjne, poprzez regulację rzek i budowę licznych kanałów nawadniających. Dał też początek dynastii królewskiej Maurjów.

Największy rozkwit i pomyślność królestwo Magadha przeżywało za panowania króla Aśoki (269 p.n.e. - 231 p.n.e.) z dynastii Maurjów. Państwo osiągnęło wtedy swój największy zasięg terytorialny, obejmując w swych granicach, głównie w drodze krwawych podbojów, prawie całą północną i środkową część półwyspu oraz część dzisiejszego Iranu i Afganistanu.

Aśoka (Asioka, Ashoka) (304-232 p.n.e.), władca indyjskiego imperium Maurjów (dynastii, której po raz pierwszy udało się zjednoczenie znacznych obszarów subkontynentu indyjskiego. Maurjowie to dynastia panująca w państwie Magadha w latach od ok. 320 do ok. 185 p.n.e. Stolicą kraju była Pataliputra (dziś Patna w stanie Bihar), w pobliżu rzeki Son i jej ujścia do Gangesu), panujący między, wedle różnych ustaleń 274-264 r. p.n.e. a 239 - 226 r. p.n.e.

Aśoka był wnukiem założyciela dynastii Maurjów Ćandragupty, który około 320 roku p.n.e. przejął ster władzy w Maghada, królestwie nad wschodnią częścią Gangesu, a następnie w czasie udanych podbojów włączył do swego państwa tereny obecnego Pandżabu, Afganistanu i Beludźystanu. Obalił on rządy Nandów i powiększył kraj w walce z greckimi wojskami Seleukosa I Nikatora. Imperium Maurjów objęło większość subkontynentu indyjskiego, z wyjątkiem tamilskiego południa. Ćandragupta był władcą surowym, a nawet okrutnym. Rządził „twardą pięścią i żelazną dyscypliną”. Ostatnie jednak dwanaście lat swego życia, być może dręczony wyrzutami sumienia, spędził w ascezie jako mnich dżinijski. Być może fakt ten w znaczący sposób wpłynął na późniejsze decyzje jego wnuka. Następcą Ćandragupty był Bindusara – ojciec Aśoki.

Rządy jego były jeszcze bardziej despotyczne niż ojca. Nosił z tego powodu nawet przydomek Amitraghata (Rzeźnik dla wrogów). Żoną Bindusary była córka bogatego kupca z Wadisagiri. Nosiła imię Wedisamahadevi lub Śakjakumari, jako że pochodziła z tego znamienitego rodu. Ona to później, gdy jej syn był już buddystą – upasaką, nakłoniła go do postawienia wielkiej stupy w rodzinnym mieście Wedisagiri.

Aśoka nie od razu był człowiekiem wrażliwym na krzywdy ludzi i ceniącym pokój. W młodości został wysłany przez ojca do stłumienia rebelii w Takszasili, a gdy uporał się z zadaniem, postanowił sięgnąć po władzę królewską. Przewidujący Bindusara mianował go jednak wicekrólem w odległej prowincji – Udżadżinie. Kiedy po upływie zaledwie kilku lat okazało się, że na nowo wybuchły bunty w leżącej na drugim krańcu królestwa Takszasili, a brat ambitnego księcia Susima nie potrafi ich stłumić, Bindusura ponownie posłał Aśokę do ogarniętej niepokojem prowincji. Ten zaś zdecydowanie rozprawił się z rebelią. Wkrótce potem sędziwy król niespodziewanie zmarł.

Aśoka pospieszył do Pataliputry i przejął władzę królewską. Pierwszym jego zarządzeniem był rozkaz zgładzenia wszystkich przyrodnich braci – ewentualnych pretendentów do królewskiego tronu. Król miał syna Mahendrę (Mahindę) urodzonego w 284 roku p.n.e. oraz córkę Sanghamittę, urodzoną w 268 roku p.n.e. Przy życiu pozostawił tylko młodszego brata – pochodzącego od tej samej matki Tisidżę.

Pierwsze lata panowania Aśoki to okres konsolidacji władzy i kolejnych podbojów sąsiednich krain. Najkrwawszą wojnę stoczył z sąsiednim królestwem Kalinga (Orissa). W wyniku tej okrutnej wojny ponad sto tysięcy wrogów zostało zabitych, setki tysięcy rannych, ponad sto pięćdziesiąt tysięcy ludzi objęto deportacją. Podobno wtedy Asioka poczuł lęk przed własnym okrucieństwem.



Buddyzm za panowania króla Aśoki był w podobnej sytuacji co chrześcijaństwo za Konstantyna. Religia ciesząca się przychylnością świeżo nawróconego władcy mogła liczyć na państwowe wsparcie, przywileje, wpleść się w strukturę władzy. Kapłani mieli jednak surowe zasady, chroniące ich misje przed materialnymi pokusami. Opracowano szczegółowe kodeksy, np. jakiego rodzaju darowizny (miska ryżu, nie więcej) może przyjąć mnich, by nie sprzeniewierzyć się ascetycznym zasadom. Aśoka przyjął buddyzm około 250 roku p.n.e.

Tak rozpowszechniła się pokojowa religia, która nigdy nie nawracała na siłę, nie wywoływała religijnych wojen. Buddyjscy mnisi zawsze pozostawali autorytetami moralnymi. Ich etyka oparta na miłości i szacunku bliźniego oraz współczuciu – jakże podobna do chrześcijańskiej – była po prostu traktowana serio. Kluczem do zrozumienia nie tylko skomplikowanej przemiany, jaka zaszła w królu, ale i jego polityki, jest idea dharmy. Oznacza ona sprawiedliwość i prawdę. Jest przede wszystkim doktryną moralną, opierającą się na harmonii i zmierzającą do zapewnienia szczęścia wszystkim. Jej celem było uformowanie umysłów w ten sposób, by stosunki między ludźmi gwarantowały uznanie autonomii drugiego człowieka.

Z czasem dharma zaczęła być rozumiana jako coś więcej i wtedy można ją utożsamiać z religią. Kolejna norma moralna, którą głosił Aśoka, to ahimsa. Kładzie ona nacisk na niestosowanie przemocy zarówno fizycznej jak i mentalnej. W jednej z inskrypcji Aśoka odnotowuje fakt, że niegdyś zabijano dziennie setki zwierząt, by zaopatrzyć w mięso królewskie kuchnie, a teraz ich liczbę zredukowano do kilku zaledwie sztuk.

W tym czasie, kiedy w Indiach panował Aśoka, w Syrii rządził Antioch II, a w Egipcie Ptolemeusz II Filadelfos z nimi to Aśoka nawiązał kontakty dyplomatyczne. Państwa grecko-baktryjskie utrzymywały się najdłużej w Afganistanie. Ich upadek nastąpił razem z upadkiem dynastii Maurjów i podbojem mahometańskim w XI wieku. Po śmierci Aśoki rozpoczął się stopniowy upadek państwa.

Ostatnim władcą z dynastii Maurjów był Bryhandrata. Został on zamordowany w czasie spisku przez dowódcę swych wojsk – Puszjamitrę. Ten zaś założył nową dynastię Śungów, która rządziła stopniowo zmniejszającym się królestwem przez kolejne sto lat.

- ideą rządzenia dhamma – sprawiedliwość,

- zasada wyrzeczenia się wojny i przemocy,

- jedyną formą podboju miało być pokonanie przeciwnika przez dhammę, tzn. miłością do prawdy i cnoty,

- nacisk na dobre stosunki rodzinne,

- tępił zbyteczne ceremonie i ofiary związane z zabobonami,


Ustrój państwa Mauriów
- głową państwa i najwyższą władzą, symbolem państwa i samym państwem był król,

- dzień władcy był wypełniony różnymi zadaniami: wysłuchiwał wszelkich raportów, jawnych i tajnych, konsultował się z radą, armią i skarbem, czas na odpoczynek i rozrywkę był ściśle wyliczany,

- w epoce plemiennej kszatrijowie wyłaniali władcę i udzielali mu poparcia,

- dwa zasadnicze elementy władzy królewskiej: danda i Arta: sprawiedliwa kara i korzyść.


Organizacja państwa
- władca posiadał 3-4 ministrów pełniących rolę rady opiniującej (mantripariszad),

- istnieli również urzędnicy centralni, z których najważniejsi byli: generalny poborca, minister spraw wewnętrznych i skarbu,

- państwo dzieliło się na prowincje, na czele każdej stał gubernator powoływany z ludności miejscowej,

- w obrębie okręgów istniały mniejsze jednostki administracyjne; najniższą była wioska (grama), na jej czele stał urzędnik wsparty zgromadzeniem i wioskowym trybunałem,

- grupy wsi znajdowały się pod kontrolą rachmistrza, który zajmował się ustalaniem granic, rejestrował ziemię, ludność i pogłowie bydła, osobno działali poborcy podatków,

- w stolicy istniała 30 – osobowa izba działająca przez sześć izb czy sekcji: zajmowały się one rzemiosłem, utrzymaniem cudzoziemców, rejestracją zgonów i urodzeń, handlem, nadzorem i sprzedażą produktów rzemieślniczych i poborem opłat od sprzedaży,



- duże znaczenie miał system szpiegowski,
Pobieranie 37.51 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna