Początki filozofii



Pobieranie 98.13 Kb.
Strona1/3
Data07.05.2016
Rozmiar98.13 Kb.
  1   2   3
Początki filozofii

Grecy pogłębili wiedzę w różnych dziedzinach nauki, szczególnie jednak zasłynęli jako znakomici filozofowie. Myśliciela zastanawiali się nad głównymi problemami ludzkiej egzystencji: powstaniem świata, próbowali odkryć rządzące nim prawa. Za ojca filozofii uważany jest Tales z Miletu. Razem ze swoimi uczonymi zastanawiał się, z jakiej materii złożony jest świat. Efektem jego dociekań było stwierdzenie, ze powstał on z wody. Sławę zyskał, gdy prawidłowo przewidział zaćmienie słońca. Z kolei Demokryt uważał, że cala materia składa się z atomów, a świat działa według ściśle określonego porządku. Jednak do najwybitniejszych filozofów greckich zalicza się:



Sokrates (470 - 399 p.n.e.)

Pochodził z Aten. Brał udział w wojnie peloponeskiej, później prowadził życie ulicznego nauczyciela. Nie pozostawił żadnych pism. Poglądy i działalność Sokratesa są głównie znane z przekazów jego uczniów: Platona i Ksenofonta. W centrum zainteresowania Sokratesa była etyka. Głosił istnienie obiektywnej i powszechnie obowiązującej prawdy. Twierdził, ze niemożliwe jest moralne postępowanie bez uzyskania wiedzy o tym, co dobre i złe, moralne i niemoralne, choć sam podkreślał własna niewiedzę ("wiem, ze nic nie wiem"). Siedemdziesięcioletniego Sokratesa posądzono o bezbożność i demoralizowanie młodzieży, po czym skazano na śmierć przez wypicie trucizny - była to cykuta.



Platon (427 - 347 p.n.e.)

Właściwie nazywał się Arystokles. Był uczniem Sokratesa, po śmierci mistrza udał się w podróż między innymi do Egiptu, Cyreny, Italii i na Sycylię. Po powrocie w 387 roku p.n.e. założył w Atenach szkołę zwaną Akademią Platońską, gdzie do końca życia pracował naukowo i nauczał. Podstawą systemu filozoficznego Platona jest teoria idei (jednym prawdziwym bytem są idee, a świat jest tylko ich odbiciem świata idei) oraz wynikający z niej dualizm świata (idealnego - niedostępnego zmysłom i materialnego - zmysłowego). System ten zapoczątkował obiektywno-idealistyczne koncepcje filozofii europejskiej i wywarł wielki wpływ na jej rozwój. Poglądy polityczne Platona były związane z okresem walk politycznych w ówczesnej Grecji, kryzysem tej formy państwowości, jaką było miasto-państwo i poszukiwaniem nowych koncepcji ustrojowych. Platon stworzył teorię idealnego ustroju państwowego - państwa o charakterze totalitarnym, wyznaczającego ścisłe funkcje społeczne poszczególnych obywateli. Postulował ich podział na trzy podstawowe grupy: mędrcy (kierowanie państwem), żołnierze (obrona), rzemieślnicy (wytwarzanie dóbr). Swoje poglądy Platon przedstawiał w formie dialogów ("Rzeczpospolita", "Polityka", "Gorgiasz", "Fedon", "Uczta", "Obrona Sokratesa", "Timajos") i listów. Znalazły one wielu naśladowców, wywarły wielki wpływ nie tylko na rozwój filozofii, ale również literatury oraz teologii.



Arystoteles

W 367 roku p.n.e. udał się z Stagiry w Tracji do Aten, gdzie studiował przez dwadzieścia lat w Akademii Platona. W latach 343-336 p.n.e. był nauczycielem Aleksandra III Wielkiego. W 335 roku p.n.e. powrócił do Aten i założył własną szkołę filozoficzną przy świątyni Apollina, tzw. Likejon (Liceum) lub Perypat, w której przez 12 lat nauczał i prowadził badania naukowe. Po śmierci Aleksandra Wielkiego osiadł w Chalkis na wyspie Eubei. Legenda głosi, że utopił się w cieśninie Euripos. Arystoteles odrzucił platońską naukę o ideach i stworzył własną doktrynę filozoficzną. Głównie interesowała go filozofia bytu. między innymi opracował teorię materii i formy, sformułował klasyczną definicję prawdy. Położył podwaliny pod rozwój większości wyodrębniających się wówczas z filozofii dyscyplin szczegółowych, zwłaszcza logiki, biologii, psychologii. Pierwszy podjął analizę zjawisk psychicznych. Był pierwszym myślicielem starożytnym, który opierał się na materiale doświadczalnym. W Likejonie zapoczątkował empiryczne metody badań przyrodoznawczych. Stworzył pierwszy teoretyczny system nauki o państwie ("Ustrój polityczny Aten"), zajmował się także zagadnieniami etycznymi ("Etyka Nikomachejska") i teorią sztuki ("Poetyka"). Dorobek filozoficznonaukowy Arystotelesa odegrał znaczącą rolę w rozwoju myśli. Początkowo jego idee interpretowali i upowszechniali uczniowie Likejonu (perypatetycy), później w pierwszych wiekach naszej ery komentowano i wydawano jego pisma. Odrodzony w średniowieczu arystotelizm stał się w XIII wieku tomizmu, systemu teologicznofilozoficznego stworzonego przez Tomasza z Akwinu.



1) Epikureizm

Założycielem tej szkoły był Epikur z Samos (341-270). Celem życia według epikurejczyków jest osiągnięcie szczęścia, które polega na doznawaniu przyjemności (hedonizm). Do szczęścia wystarcza brak cierpienia. Przyjemność może być wewnętrzna (odczuwanie radości z życia pozbawionego cierpień) i zewnętrzna (zaspokajanie różnych potrzeb). Ważniejsza i łatwiejsza do uzyskania jest przyjemność wewnętrzna. W przypadku przyjemności zewnętrznych istnieje niebezpieczeństwo, że nasze potrzeby nie zostaną zaspokojone. Przyjemności zewnętrzne dzielą się na fizyczne (np. dobre jedzenie) i duchowe (np. przyjaźń). Przyjemności fizyczne nie muszą być wcale kosztowne. Lepsze są te skromne, gdyż łatwiej je uzyskać. Cnota i rozum nie są szczęściem (jak u stoików), lecz tylko sposobem uzyskania szczęścia, czyli przyjemności. Rozum ma za zadanie trafnie wybierać przyjemności. Człowiek może być egoistą, byle nie naruszał prawa i nie czynił krzywdy innym ludziom.



2) Sceptymizm

Twórcą tego nurtu był Pirron , żyjący na przełomie IV i III w. p.n.e. Stwierdził on, że człowiek nie jest zdolny do rozstrzygania kwestii filozoficznych. Szczęście i spokój ducha może mu zapewnić tylko powściągliwość i powstrzymanie się od wygłaszania sądów. Sceptycy odrzucali sądy naukowe. Przyjmowali tylko stwierdzenia zjawisk (np. jem coś słodkiego, słyszę dźwięk). Przyczyny tych zjawisk pozostaną nieznane. Wszystkie spostrzeżenia są względne, nie można im ufać. Te same rzeczy są odmienne postrzegane przez różne osoby, zależnie od cech poznającego, jego nastawienia, chwili i miejsca przeprowadzania obserwacji. Nie da się ustalić obiektywnych zewnętrznych kryteriów poznawania świata.



3) Stoicyzm

Kierunek ten został zapoczątkowany przez Zenona z Kition ok. 300 r. p.n.e. Stoicy głosili, że jest tylko jeden byt - materia. Zatem dusza, jeśli istnieje, również jest materialna. Zaprzeczali tym samym istnieniu świata niematerialnego, duchowego. Świat jest celowy i racjonalny, można go więc poznawać rozumowo. Ulega ciągłym przemianom. Najpierw rozwija się, później ginie, potem znów odradza się i rozwija. Największym dobrem i szczęściem jest cnota. Żeby ją zdobyć, trzeba uniezależnić się od zmieniającego się świata i wszystkich okoliczności, które mogłyby zniszczyć szczęście, oraz wyrzec się wszelkich dóbr. Życie cnotliwe i szczęśliwe powinno być zgodne z rozumem. Cnota jest jedynym dobrem, zatem do szczęścia nie są potrzebne bogactwo, siła, uroda, zaszczyty, nawet zdrowie. Mędrzec powinien je ignorować - ani nie pożądać, ani nie nienawidzić. Można jednak robić z nich dobry lub zły użytek. Niektóre z nich są więc godne wyboru (talent, bystrość umysłu, miłość, rodzina, umiarkowana majętność), inne godne odrzucenia. Złem jest życie wbrew naturze i rozumowi, czyli uleganie afektom, takim jak: zawiść, pożądliwość, zabieganie o dobra, smutek, obawa. Prawdziwego mędrca cechuje apatia, czyli beznamiętność, wyzbycie się afektów. Etykę stoików cechowała powaga i rozsądek, ale również optymizm, bo pokazywali, że możliwe jest jednak osiągnięcie szczęścia w życiu.



4) Szkoła pitagorejska

Pitagoras z Samos (VI wiek p.n.e.) działał w Krotonie w południowej Italii, gdzie zgromadził grono swoich zwolenników; głosił naukę o wędrówce dusz (metempsychozie), które przechodząc przez różne wcielenia coraz bardziej się udoskonalają; uważał, że Wszechświatem rządzą prawa matematyczne; Pitagoras wprowadził system dziesiętny, tabliczkę mnożenia, twierdzenie o kulistości Ziemi, która jest centrum Wszechświata Ksenofanes z Kolofonu (VI/V wiek p.n.e.) uważał, iż świat jest wieczny i niezmienny; mądrość (sophia) jest dużo ważniejsza od ćwiczenia przymiotów ciała.

5) Jońscy filozofowie przyrody

Tales z Miletu (ok. 624-548 p.n.e.) uważał, że początkiem wszystkiego była woda; z niej narodziły się wszystkie inne żywioły; wskazywał, iż zwierzęta i rośliny składają się głównie z wody; przebywał w Egipcie, gdzie zaznajomił się z zasadami geometrii wykorzystywanymi przy budowie piramid; poznał tam także astronomię, co pozwoliło mu przewidzieć zaćmienie Słońca w roku 585 p.n.e.

Anaksymander (ok. 610-547 p.n.e.) uczeń Talesa; twierdził, że Wszechświat i wszystkie jego formy powstały z apeironu, czyli bezkresu; mechanizm tworzenia polega na wyłanianiu się z apeironu przeciwieństw, takich jak ciepło i zimno, suchość i wilgotność; wszelkie narodziny oznaczają rozdzielanie się przeciwieństw, zaś każda śmierć to ponowne łączenie się ich w bezkształtnym bezkresie; z wilgoci powstały stopniowo istoty żyjące, a wśród nich człowiek; Anaksymander był twórcą pierwszej mapy świata i autorem tezy, że gwiazdy krążą wokół Gwiazdy Polarnej

Anaksymenes (ok. 585-525 p.n.e.)> dla niego zasadą Wszechświata i źródłem wszelkiego życia było powietrze; w zależności od tego, czy się ono zagęszcza, czy rozrzedza, powstają ziemia, woda, ogień; twierdził, że Ziemia jest płaska jak stół i wisi w powietrzu, gwiazdy są zaś astralnymi gwoźdźmi, mocno przytwierdzonymi do sklepienia niebieskiego.

Heraklit z Efezu (ok. 540-480 p.n.e.) według niego źródłem wszystkiego był ogień, “twórca świata i ludzi"; rzeczywistość ulega ciągłym zmianom, pantha rei - wszystko płynie: dzień staje się nocą, zimno zamienia się w ciepło, to co żyje umiera; Heraklit jako pierwszy zajął się człowiekiem, uznając analizowanie jego duszy za główny cel filozofii.

AJSCHYLOS, ESCHYL (525-456 p.n.e.), tragediopisarz grecki, pochodzący z Eleusis koło Aten, uważany za twórcę tragedii klasycznej. Brał udział w wojnach perskich, w bitwie pod Maratonem (490 p.n.e.), Salaminą (480 p.n.e.) i Platejami (479 p.n.e.). W ostatnich latach życia, wskutek konfliktu z władzami Aten i oskarżenia o zdradzenie tajemnic misteriów, uszedł na Sycylię. Zmarł w Geli. Był wielokrotnym zwycięzcą zawodów dramatycznych (po raz pierwszy 484 p.n.e.). Napisał 70 tragedii i 20 dramatów satyrowych. W całości zachowało się 7 sztuk: Błagalnice, Persowie, Prometeusz skowany, Siedmiu przeciw Tebom oraz trylogia Oresteja (Agamemnon, Ofiarnice, Eumenidy). Ajschylos czerpał tematy głównie z eposów i tzw. poetów cyklicznych (objaśniających i uzupełniających w swoich utworach dzieł). Zajmował się problematyką moralną i religijną, tajemnicą losu i postępowania człowieka, walczącego z przeznaczeniem, namiętnościami i wolą bogów. Podkreślał rolę pychy (hybris) w ludzkich nieszczęściach i odpowiedzialność za winy. Cierpienie, wynikające z klęsk życiowych, uczy według niego umiaru w postępowaniu i jest jedyną szkołą życia. Ajschylos wprowadził do dramatu innowacje: drugiego aktora, prolog, opisy i opowiadania przedstawiające wydarzenia spoza sceny. Ograniczył rolę chóru na rzecz dialogu. Był popularny wśród współczesnych i potomnych (wpływ na Senekę Młodszego). Znany w renesansie, największe uznanie zyskał w końcu XVIII wieku i w okresie romantyzmu, kiedy, pod wpływem Prometeusza skowanego, powstało i upowszechniło się w literaturze pojęcie prometeizmu. Pierwsze polskie tłumaczenie tragedii Ajschylosa powstało 1873 (Z. Węclewski), późniejsze, m.in. J. Kasprowicza (1931) i S. Srebrnego (1954).

ANAKREON(T) (VI w. p.n.e.)- grecki poeta liryczny pochodzący z wyspy Teos w Azji Mniejszej; autor pieśni miłosnych o zróżnicowanej metryce, epigramów i elegii zachowanych w 15 fragmentach; dał początek formie literackiej zwanej anakreontykiem (pogodny wiersz o tematyce miłosnej lub biesiadnej).

ARCHIMEDES Z SYRAKUZ (ok. 287-212 p.n.e.)- najwybitniejszy fizyk i matematyk starożytnej Grecji, jeden z największych uczonych wszechczasów, pochodzący z Sycylii. Opracował wzory na pole powierzchni i objętość walca, kuli i czaszy kulistej oraz rozważał objętości paraboloidy, hiperboloidy i elipsoidy obrotowej. Poprawnie oszacował wartość liczby π, którą oznaczył pierwszą literą greckiego wyrazu "perímetros" - obwód koła. Wprowadził pojęcie siły, podał zasadę dźwigni. Na dowód, że prawo dźwigni działa zwodował największy okręt ówczesnego świata stosując kołowrotek i układu wielokrążków. Wynalazł udoskonalony wielokrążek i tzw. śrubę Archimedesa, którą stosuje się do dziś w Egipcie. Służy do nawadniania pól. To o Archimedesie właśnie krąży legenda, że wypadł pewnego dnia nagi na ulicę krzycząc EUREKA! A dlaczego? Otóż Archimedes zażywając kąpieli nagle doznał olśnienia. Zauważył bowiem, że gdy wchodzi do wanny poziom wody się podnosi. Można się domyślać, że Archimedes eksperymentował wkładają do wody to jedną nogę to obie, i odkrył pewną prawidłowość, taką mianowicie, że ciało zanurzone w wodzie wypiera jej tyle ile waży. Potem tylko uogólnił, dowiódł i mamy prawo Archimedesa. Stąd ta EUREKA (znalazłem!). A prawo Archimedesa brzmi: "na ciało zanurzone w płynie (cieczy lub gazie) działa siła wyporu, równa ciężarowi wypartego przez nie płynu". Eksperymenty w wannie pozwoliły uczonemu mężowi rozwiązać problem praktyczny, przed którym postawił go władca. Otóż miał on wydać opinię czy korona wykonana dla króla jest ze szczerego złota, czy też król został oszukany, co podejrzewał. Archimedes rozwiązał zadanie stosując swoje prawo bez naruszenia korony.  Był również konstruktorem machin wojennych, wykorzystanych do obrony Syrakuz przed Rzymianami w latach 214-212 p.n.e., podczas II wojny punickiej. Archimedes zginął pchnięty włócznią przez rzymskiego legionistę, gdy kreślił na piasku figury geometryczne. Być może obmyślał nowe wynalazki. Zachowane prace Archimedesa: O ciałach pływających, Elementy mechaniki, O kuli i walcu, O figurach obrotowych, O kwadraturze odcinka paraboli, O metodzie, O ślimacznicach, Liczba ziarnek piasku (przedstawił tu możliwość tworzenia dowolnie wielkich liczb na przykładzie wypełnienia piaskiem Wszechświata jako , wydrążonej kuli).

ARYSTOFANES (ok. 445 - ok. 385 p.n.e.)- komediopisarz grecki (ateński), głównie przedstawiciel tzw. komedii starej (satyry politycznej). Występował przeciwko zaborczej polityce Aten i przeciwko wojnie rujnującej kraj (tworzył w czasie wojny peloponeskiej), atakował działalność pedagogiczną sofistów jak również Sokratesa, ukazując ich demoralizujący wpływ na młodzież. Zajmował się też problematyką kobiecą i literacką. Komedie Arystofanesa odznaczają się bogactwem środków artystycznych (realizm, parodia, fantastyka). Napisane zostały czystym dialektem attyckim, stając się wzorem dla późniejszych attycystów (attycyzm). Z 45 utworów zachowało się 11sztuk m.in.: Acharnejczycy, Rycerze, Chmury, Osy, Pokój, Ptaki, Tesmoforie, Lizystrata, Żaby, Sejm niewieści, Plutos. Komedie Arystofanesa podobnie, jak prawie 2000 lat później utwory Moličra, są kopalnią wiedzy o czasach, obyczajach i ludziach współczesnych autorowi. Pierwsze polskie przekłady jego dzieł powstały w połowie XIX wieku. Główne wydania polskie: Wybór komedii (1955), Komedie (1962), Komedie wybrane (1977), Trzy komedie (1979).

ARYSTOTELES ZE STAGIRY (384-322 p.n.e.)- filozof, najwszechstronniejszy z myślicieli greckich, uczeń Platona, nauczyciel Aleksandra Wielkiego; założyciel własnej szkoły filozoficznej Likejon (perypatetycy). Był filozofem o bardzo szerokich zainteresowaniach o czym świadczą jego dzieła. W przeciwieństwie do Platona, realista zaprzeczający istnieniu świata idei, a nawet gdyby takowy istniał na nas nie ma żadnego wpływu. odrzucił istnienie idei samych w sobie; rzeczywistościami, substancjami są rzeczy jednostkowe, pojęcia ogólne należą natomiast do orzeczników, do tego, co wypowiadamy; nie ma "człowieka w ogóle", są tylko pojedynczy ludzie i w każdym człowieku istnieje to co ogólnoludzkie, wspólne z innymi ludźmi i to co indywidualne, co różni go od pozostałych ludzi (to, co ogólne, pojęcie, jest tylko istotą rzeczy tkwiącą w nich samych); poznanie jakiegoś przedmiotu jest dla Arystotelesa uchwyceniem jego "istoty", którą wyraża najbliższe nadrzędne pojęcie rodzaju, pod które dany przedmiot podpada, a więc to, które oznacza jego rodzajową istotę ogólną, i przez różnicę gatunkową nadającą mu indywidualną odrębność. Ale dla Arystotelesa ostatecznym celem poznania nie jest wiedza o tym, że rzeczy są takie jakie są, ale dlaczego są takie, jakie są. Wyróżnił cztery rodzaje przyczyn: materialną, formalną, celową i sprawczą. Terminologia materia - forma zakłada, że każdy materiał jest kształtowany przez aktywnie formujący czynnik, formę. Proces ten nie ma charakteru przypadkowego czy mechanistycznego ale jest zdeterminowany celem. Tak więc każda przyczyna formalna zakłada przyczynę sprawczą, identyczną z ostatecznym celem spowodowanego przez nią rozwoju. Dla Arystotelesa świat układa się stopniami w szereg, na którego początku jest "materia pierwsza", która jest czystą możliwością a na końcu czysta forma, będąca czystą aktywnością. Koncepcja ta zakładała istnienie "pierwszego poruszyciela", od którego pochodzi pierwszy impuls do kształtowania materii. Jest nim bóg, który wprawił świat w ruch i na tym skończyła się jego rola. Nie ingeruje w bieg świata i świat nie może na niego wpłynąć. Ten wątek filozoficzny Arystotelesa rozwinie św. Tomasz z Akwinu, a arystotelizm stanie się źródłem inspiracji dla filozofii chrześcijańskiej.   W swoim systemie filozoficznym Arystoteles po raz pierwszy zastosował dowodzenie, zapoczątkował empiryczne (doświadczalne) metody badań przyrodoznawczych, stworzył podstawy rozwoju wielu nauk m.in. logiki, biologii, metafizyki (nauka badająca to co leży poza naturą). Próbował pogodzić idealistyczne i materialistyczne wątki w myśli greckiej, tworząc tzw. filozofię "złotego środka" - umiarkowanego realizmu. W etyce propagował utrzymanie właściwej miary we wszystkim, tzw. złoty środek. I tak niewłaściwa jest rozrzutność, ale i skąpstwo, pracoholizm, ale i lenistwo, brawura i tchórzostwo. Są to skrajności, których należy unikać. Istnieją cnoty, które nie mają skrajności, tak jak sprawiedliwość. Nie można być tylko trochę sprawiedliwym. Najwyższym dobrem jest osiągnięcie szczęścia. Ale jak to zrobić? Rady Arystotelesa są następujące: "Medem agan" - nie przesadzaj w niczym. Zachowując umiar, kierując się rozumem, panując nad namiętnościami, żyjąc we wspólnocie (koniecznie!), osiągniesz szczęście.

  • poznaj samego siebie - tzn. namiętności, które tobą kierują, upodobania, potrzeby,

  • znajdź złoty środek - dla rozrzutnego będzie on bliżej skąpstwa, dla tchórza bliżej brawury...

  • rozpocznij ćwiczenia - ćwicz cnoty tzn. trzymaj się złotego środka,

  • z ćwiczeń musi wyniknąć przyzwyczajenie - tzn., że czynności, które do tej pory nie sprawiały nam przyjemności teraz są jej źródłem.

Dzieła Arystotelesa zwykło dzielić się na: pisma logiczne (Kategorie, Analityki, Topiki), pisma przyrodnicze (Fizyka, O niebie, Zoologia, Meteorologia), filozofia pierwsza (Metafizyka), pisma etyczne (Etyka nikomachejska, Etyka eudemejska), pisma polityczne (Polityka), pisma poetyckie (Poetyka, Retoryka); większość pism Arystotelesa nie była przeznaczona do publikacji, są to zredagowane (głównie przez Andronika z Rodos) jego notatki do wykładów.
DEMOKRYT Z ABDERY (ok.460-370 r.p.n.e.)- grecki filozof, twórcą atomizmu. Wszystko jest zbudowane z atomów, które są wieczne, niepodzielne i niezmienne. Ludzie również są atomami. Różnorodność rzeczy powstaje z różnych układów atomów. Rzeczy giną, bo choć same atomy są wieczne, ale ich układy ulegają rozpadowi. "Jedne światy rosną, inne znajdują się w stanie rozkwitu, jeszcze inne ulegają zagładzie." Poza atomami i próżnią nie ma w zasadzie nic stałego. Demokryt całe swoje życie podporządkował zdobyciu wiedzy. Wiele podróżował. Zwiedził Egipt, Babilonię, Persję, Indie czyli cały ówczesny cywilizowany świat. Efektem tych podróży, nauk pobieranych od mędrców w różnych krajach i własnej pracy badawczej powstał system obejmujący całokształt ówczesnej wiedzy. Demokryt w swoim wyjaśnianiu świata pominął bogów. Społeczeństwo, prawa, moralność są wytworem czysto ludzkim, oparte na "wzajemnym układzie".  Żyjąc we wspólnocie nie należy krzywdzić innych, aby samemu nie zostać skrzywdzonym. Trzeba panować nad emocjami i pragnieniami, bo "z dobra wyrasta zło, jeśli ktoś nie umie dobrem kierować i właściwie się nim posługiwać." Umiar, powściągliwość w zaspokajaniu zmysłów i szacunek dla dóbr duchowych - oto zalecenia Demokryta. System stworzony przez Demokryta był racjonalistyczny, materialistyczny i laicki. Jego nauki przetrwały wieki. Boecjusz określił Demokryta mianem "Arystotelesa przed Arystotelesem".
ERATOSTENES Z CYRENY (KYRENY) (ok. 276-196 p.n.e.)- zwany Beta (Drugi), sam zwał się Filologiem. Znakomity uczony i literat związany z Biblioteką Aleksandryjską i Muzeum. Kierownik Biblioteki. Twórca geografii fizycznej i matematycznej (szereg skomplikowanych obliczeń m.in. ustalenie długości południka ziemskiego, wyznaczenia kąta ekliptyki do równika niebieskiego). Stworzył nową metodę pomiarów szerokości geograficznej na podstawie danych astronomicznych. Twierdził, że płynąc na zachód od Gibraltaru, można dotrzeć do Indii. Podstawowe dzieła: Geographica (zachowane we fragmentach), Calasterismi - opis konstelacji, Peri komodias, gdzie zajął się badaniami chronologicznymi dotyczącymi Homera i ustalił datę zdobycia Troi na 1184 p.n.e. (bardzo bliskie prawdy). Pisał też poezje.

EUKLIDES Z ALEKSANDRII (ok. 365 - ok. 300 p.n.e.)- grecki matematyk, fizyk i filozof żyjący w Aleksandrii. Autor dzieła Elementy geometrii, które stały się kanonem nauczania geometrii w szkole przez prawie 2000 jako podręcznik. Elementy składają się z 13 ksiąg, w których autor zawarł całą wiedzę matematyczną swoich uczonych poprzedników. Tamże wyłożone zostało twierdzenie, którego autorstwo przypisuje się samemu Euklidesowi. Oto ono:
"Pole kwadratu zbudowanego na wysokości trójkąta prostokątnego poprowadzonej z wierzchołka kąta prostego jest równe polu prostokąta o bokach równych odcinkom, na które ta wysokość dzieli przeciwprostokątną" Usystematyzował całość ówczesnej wiedzy matematycznej. W swych pracach z optyki sformułował prawo załamania i zasadę prostoliniowego rozchodzenia się światła. Jest również autorem dzieła z astronomii i teorii muzyki. Euklides wykładał w Szkole Aleksandryjskiej. Był płodnym pisarzem, na co wskazuje nawet objętość "Elementów". O jego życiu niewiele wiadomo.

EURYPIDES (480 -ok. 406 p.n.e.) - najmłodszy z trójki wielkich (obok Sofoklesa i Ajschylosa) tragików greckich; miał napisać 92 dramaty, z których do naszych czasów zachowały się m.in. Alkestis, Andromacha, Bachantki, Błagalnice, Elektra, Fenicjanki, Hekabe, Herakles, Heraklidzi, Ifigenia w Aulidzie, Ion, Medea, Orestes, Trojanki i dramat satyrowy Cyklop. Pozostawał w bliskim kontakcie z filozofami (Sokrates, Anaksagoras, sofiści). W swej twórczości Eurypides upowszechnił myśli i hasła sofistów. Po raz pierwszy zajął się studiowaniem charakterów ludzkich dając tym samym podwaliny do rozwoju tragedii psychologicznej. Po raz pierwszy również wprowadził w swoich sztukach monologi ukazujące wewnętrzny świat przeżyć bohaterów oraz interwencję bogów w trudne sprawy śmiertelników. W jego dramatach chór traci na znaczeniu, a coraz większego znaczenia nabiera psychologiczna charakterystyka postaci i psychologiczna motywacja ich działań; okazał się mistrzem w tworzeniu postaci kobiecych. U widzów ateńskich nie znalazł wielkiego uznania, ale następne pokolenia ceniły go wyżej niż poprzedników. W Europie znany od XV wieku. Wywarł duży wpływ na teatr europejski

HERAKLIT Z EFEZU (ok. 540-480 p.n.e.)- filozof grecki, ojciec dialektyki. Przedstawiciel tzw. jońskiej filozofii przyrody. Dzieło jego (z którego zachowało się 130 fragmentów) składało się z trzech traktatów: kosmologicznego, politycznego i teologicznego. W przeciwieństwie do Parmenidesa i eleatów (niezmienność) za praprzyczynę uznał ciągłe stawanie się i przemijanie. Za podstawę i zasadę istnienia Wszechświata uważał ogień i jego przemiany.  Teoria powszechnej zmienności nazywa się heraklityzmem lub wariabilizmem. Jest to pierwsza wielka koncepcja wprowadzona do filozofii przez Heraklita. Twierdził: panta rei (Wszystko płynie), nic nie trwa wiecznie. Był przekonany o zmienności i zjawiskowości w świecie: Nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki, jej wody bowiem się zmieniają, ciągle płyną. Nic nie istnieje bez swego przeciwieństwa, tak jak dzień i noc, jawa i sen, życie i śmierć. Jednocześnie między różnymi przeciwieństwami nie ma wyraźnych granic, wszystko się przenika, jest względne, relatywne.  Heraklit był pierwszym filozofem, który "szukał samego siebie", który rozmyślał nad sobą, a nie tylko nad przyrodą, i przyrodę rozumiał poprzez analogię do własnych przeżyć. Heraklit był również pierwszym filozofem, który mówił o rozumie działającym we wszechświecie. Pogląd o rozumności wszechświata jest drugą wielką koncepcją jaką filozofia zawdzięcza Heraklitowi. Logos (rozum kosmiczny) kieruje wszystkimi przemianami. Jest on jednością przeciwieństw. Mądrość polega na poznaniu logosu. Logos jest tożsamy z bogiem. Nie wystarczy dużo wiedzieć, ażeby być człowiekiem mądrym.



  1   2   3


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna