Początki filozofii


Pitagoras (ok. 582 - ok. 507 p.n.e.)



Pobieranie 98.13 Kb.
Strona3/3
Data07.05.2016
Rozmiar98.13 Kb.
1   2   3

Pitagoras (ok. 582 - ok. 507 p.n.e.)

Matematyk i filozof grecki, urodzony na wyspie Samos. Był założycielem słynnej szkoły religijno-filozoficznej w Krotonie w Italii.


Przyjmuje się, że to on zaczął stosować systematyczne dowodzenie twierdzeń geometrycznych. Jemu też przypisuje się wprowadzenie pojęcia podobieństwa figur geometrycznych, a także dowód znanego twierdzenia o trójkątach prostokątnych, odkrycie niewspółmierności odcinków oraz wiele innych osiągnięć.

Heraklit z Efezu (ok. 540 p.n.e. – ok. 480 p.n.e.)

Nazywany był ciemnym filozofem. Według Heraklita rzeczywistość polega na ciągłym stawaniu się – stawanie się zaś jest nieprzerwanym ścieraniem się przeciwieństw.


Za podstawę istnienia Wszechświata Heraklit uznał ogień, który żyje śmiercią tego, co spala. Jego teorię zmienności nazywa się wariabilizmem lub herakliteizmem, a najlepszym jej przykładem jest rzeka, której wody ciągle się zmieniają płynąc. Stąd słynne powiedzenia Heraklita: nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki lub panta rhei – wszystko płynie. Heraklit zwrócił większą uwagę na człowieka. Krytykował poznanie zmysłowe, natomiast wychwalał rozum, uznając, że kieruje on nie tylko człowiekiem, ale i wszechświatem
w ogóle.

Epikur (341 p.n.e.-270 p.n.e.)

Grecki filozof, twórca epikureizmu. Był jednym z najważniejszych filozofów tzw. drugiej fazy greckiej filozofii klasycznej, w której dominowały zagadnienia filozofii życia - rozważania na temat jak osiągnąć pełne szczęście.


Na temat życia Epikura nie wiadomo zbyt wiele, gdyż nie zachowały się do dzisiaj żadne jego oryginalne dzieła, których ponoć napisał ponad 40. Głównym źródłem wiedzy o Epikurze i jego systemie są prace rzymskiego filozofa i poety Lukrecjusza.
Wiadomo na pewno, że w Mytilene i Lampsacus założył szkoły filozoficzne. Natomiast w Atenach, w którym założył szkołę filozoficzną zwaną często „Ogrodem”. Skupił wokół siebie grupę podobnie myślących filozofów, którzy zapoczątkowali epikureizm - dla którego kluczowym pytaniem było jak osiągnąć szczęście w życiu doczesnym, jak żyć, żeby być szczęśliwym. Mimo takich założeń pierwotnych epikureizmu, jego koncepcje metafizyczne, zwłaszcza w teorii poznania, miały później znaczny wpływ na filozofów niemal do czasów współczesnych. Epikureizm, konkurował ze stoicyzmem aż do czasów rozwoju chrześcijaństwa.

Sokrates (469roku p.n.e. –399 roku p.n.e.)

Jeden z największych filozofów greckich. Żył w Atenach, gdzie nauczał prowadząc dysputy


z przypadkowymi przechodniami na ulicach miasta, zyskując sobie zarówno popularność jak
i wrogość. Został skazany na śmierć przez wypicie cykuty za bezbożność i psucie młodzieży.
Niemniej tradycyjnie przyjmuje się, że do oryginalnych pomysłów Sokratesa, które później zaadaptowali jego uczniowie do swoich systemów filozoficznych należy: wiara w absolutne znaczenie pojęcia dobra i cnoty, tożsamość dobra i wiedzy, stworzenie systemu edukacji, zwanego dialektyką. Sokrates był również twórcą metody indukcyjnej.

Platon (427 roku p.n.e. – 347 roku p.n.e.)

Jeden z największych myślicieli wszechczasów. Biograf i przekaziciel myśli Sokratesa, jego najwybitniejszy uczeń. Założyciel sławnej Akademii Platońskiej, która przetrwała bez mała 1000 lat.


Platon uznawał dualizm świata: świat idei – niedostępny zmysłom oraz świat materialny. Świat idei to według Platona jedyny, prawdziwy świat, wszystko inne jest cielesne, ulotne, przemijające. Dlatego też najbardziej w człowieku interesowała go dusza, jako czynnik idealny, niezniszczalny, który trwa poza śmierć. Dusza przed urodzeniem przebywa
w świecie idei i tam zdobywa wiedzę o tym, co dobre. Rolą nauczyciela nie jest, więc pouczanie czy nauczanie, lecz pomoc w wydobyciu wiedzy, za pomocą pytań, refleksji.
Platon jest również autorem koncepcji idealnego państwa, w którym władzę sprawowaliby filozofowie, kierując się ideami dobra, prawdy i piękna. Według niego filozofowie stoją
na szczycie drabiny społecznej, bo posiedli cnotę mądrości. Pozostali obywatele zajmują
w państwie pozycję w zależności od osiągniętej doskonałości. Państwo jest sprawiedliwe wtedy, gdy każdy dba o to, co do niego należy, jest bezwzględnie podporządkowany władzy filozofów-władców, polityka państwa podporządkowana jest celom moralnym. Państwo powinno decydować o każdej dziedzinie życia obywateli. Jego idea państwa idealnego nigdy nie została zrealizowana.
Filozofia Platona, szczególnie jego nauka o duszy i niewidzialnym świecie idei silnie oddziaływała na chrześcijaństwo.

Arystoteles (384 roku p.n.e. – 322 roku p.n.e.)

Arystoteles przez 20 lat był uczniem Platona w Akademii w Atenach, a później Platon był uczniem Sokratesa. W ten sposób Arystoteles mógł przedłużyć wysiłek filozoficzny swoich mistrzów, wyraźnie jednak odcinając się od platonizmu. W Atenach założył Liceum – gdzie studiowano wszystkie ówczesne nauki.


Działalność Liceum odzwierciedla umysł Arystotelesa – filozofa realistycznego, interesującego się wszystkim, co się mówi, co jest i co się czyni. Dzieło Arystotelesa rozciąga się w pięciu głównych kierunkach: logiki, opartej na analizie języka, w celu poznania świata ludzkiej myśli; filozofii przyrody; metafizyki, czyli filozofii oznaczającej „naukę o bycie jako bycie; etyki i polityki badającej człowieka przyciąganego przez dobro w przyjaźni
i kontemplacji oraz współpracującego z innymi ludźmi w państwie; poetyki i retoryki dotyczącej człowieka wyrażającego się w twórczości literackiej i mowie, mającej na celu przekonanie słuchacza.
Najwybitniejsi filozofowie greccy

Presokratycy
Tales z Miletu (VI wiek p.n.e., pierwsza poł.)
Anaksymander z Miletu (VI wiek p.n.e., pierwsza poł.)
Anaksymenes z Miletu (VI wiek p.n.e., druga poł.)
Ksenofanes z Kolofonu (VI wiek p.n.e., druga poł.)
Pitagoras z Samos (VI wiek p.n.e., druga poł.)
Parmenides z Elei (V wiek p.n.e., pierwsza poł.)
Heraklit z Efezu (V wiek p.n.e., pierwsza poł.)
Empedokles z Akragas (V wiek p.n.e., ok. poł. w.)
Anaksagoras z Klazomen (V wiek p.n.e., ok. poło w.)
Leukippos (V wiek p.n.e., około poł. w.)
Demokryt (V wiek p.n.e., około poł. w.)
Zenon z Elei (V wiek p.n.e., około poł. w.)
Hippazos z Metapontu (V wiek p.n.e., ok. poł. w.)
Sofiści
Protagoras z Abdery (V wiek p.n.e., około poł. w.)
Gorgiasz z Leontinoj (V wiek p.n.e., ok. poł. w.)
Trazymach z Chalkedonu (V wiek p.n.e., druga poł.)
Okres klasyczny
Sokrates (470-399 p.n.e.)
Platon (ok. 427-347 p.n.e.)
Arystoteles (384-322 p.n.e.)
Okres hellenistyczny
Stoicy
Zenon z Kition (ok. 335-ok. 264 p.n.e.)
Kleantes (331-251 p.n.e.)
Chryzyp (ok. 281-ok. 205 p.n.e.)
Epikurejczycy
Epikur (341-270 p.n.e.)
Sceptycy
Pyrron z Elis (ok. 365-ok. 275 p.n.e.)
Sekstus Empiryk (III wiek n.e., pierwsza poł.)


Epikur (gr. Ἐπίκουρος Epikuros) (341 p.n.e.-270 p.n.e.) – grecki filozof, twórca epikureizmu, wegetarianin.

Epikur jest jednym z najważniejszych filozofów tzw. drugiej fazy greckiej filozofii klasycznej, w której dominowały zagadanienia filozofii życia - czyli rozważania na temat jak osiągnąć pełne szczęście (także stan ataraksji).

Na temat życia Epikura nie wiadomo zbyt wiele, gdyż nie zachowały się do dzisiaj żadne jego oryginalne dzieła, których ponoć napisał ponad 40. Głównym źródłem wiedzy o Epikurze i jego systemie są prace rzymskiego filozofa i poety Lukrecjusza.

Epikur urodził się na wyspie Samos w dość zamożnej rodzinie kolonistów pochodzących z Aten. W wieku 19 lat został przez rodzinę wysłany do Aten aby służyć w armii ateńskiej jako efeb i jednocześnie kształcić się w Akademii Platona i Liceum Arystotelesa. W szkołach tych nie mógł się już zetknąć z ich założycielami, gdyż Platon zmarł przed jego przybyciem do Aten, a Arystoteles został właśnie wypędzony. W czasie studiów w Atenach szczególnie zainteresował go system atomistyczny Demokryta i hedonizm Arystypa, który poznał poprzez ich uczniów odwiedzających Akademię. Po odbyciu służby wojskowej i zakończeniu studiów Epikur prawdopodobnie podróżował po różnych koloniach ateńskich. Wiadomo na pewno, że w dwóch z nich Mytilene i Lampsacus założył szkoły filozoficzne. Ok. 306 r. p.n.e. był już na tyle zamożny, że stać go było na kupno dużego domu z ogrodem w Atenach, w którym założył swoją własną szkołę filozoficzną zwaną często "Ogrodem". "Ogród" skupił wokół siebie grupę podobnie myślących filozofów, którzy zapoczątkowali epikureizm, system filozoficzny, który konkurował ze stoicyzmem aż do czasów rozwoju chrześcijaństwa. Zgodnie z tradycją przekazaną przez Lukrecjusza Epikur zmarł poprzez publiczne popełnienie samobójstwa, w wieku ok 70 lat, kiedy uznał, że cierpienia wieku starczego uniemożliwają mu już cieszenie się życiem.

Poglądy Epikura są zawarte w artykule epikureizm.

Heraklit z Efezu (gr. Ἡράκλειτος ο Έφεσο, Herakleitos), zwany ciemnym filozofem, urodził się około 540 p.n.e., zmarł ok. 480 p.n.e., autor pism kosmologicznych, politycznych i teologicznych.

Filozofia Heraklita głosi, że ciągłe stawanie się i przemijanie jest najważniejszą cechą bytu, zaś stawanie się i przemijanie jest wynikiem nieprzerwanego ścierania się przeciwieństw (dialektyka). Wszelkie zdarzenia wynikają z napięcia powstającego między przeciwieństwami. Jego teorię zmienności nazywa się wariabilizmem lub herakliteizmem, a najlepszym jej obrazem jest rzeka – jej wody ciągle się zmieniają płynąc. Stąd słynne powiedzenia Heraklita:



nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki

(nie można dlatego, że w każdym momencie "napływają nowe wody", które sprawiają, że rzeka nigdy nie jest taka sama)

lub

"panta rhei"
(wszystko płynie, nic nie stoi w miejscu)

Za arche (podstawę istnienia Wszechświata) Heraklit uznał ogień, który "żyje śmiercią tego, co spala". Jednak procesem przemian kieruje logos - mądrość, będąca jednością przeciwieństw.

Heraklit dużo uwagi poświęcił etyce: jego zdaniem mądrość polega na poznaniu logosu i myślenie zgodne z jego prawami. Poświęcił więc więcej uwagi introspekcji, krytykował poznanie zmysłowe.

Filozofia Heraklita zapoczątkowała wiele wątków w filozofii zachodniej: wariabilizm Heraklita znajdzie swoje odbicie u Platona, relatywizm i humanizm - u sofistów (Protagoras), idea ognia i logosu - u stoików. Uznaje się go też za prekursora heglowskiej dialektyki.






1   2   3


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna