Pod kierunkiem prof dr hab. Stanisława Literskiego Opracowali



Pobieranie 45.12 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar45.12 Kb.
Pod kierunkiem

prof. dr hab. Stanisława Literskiego



Opracowali: Agnieszka Bębniak, Kamila Gromska,

Katarzyna Kozak, Magdalena Wróbel, Katarzyna Górniewicz



Redagowała:

Katarzyna Górniewicz

LESZEK KOŁAKOWSKI





,,Na ogół jednak lepsi są ludzie, co o sławie nie myślą, ale zadowoleni są z tego, że są lubiani i szanowani choćby w niewielkim gronie przyjaciół i bliskich.''1


"W jaki sposób Leszek Kołakowski, filozof pozytywista, materialista i marksista stał się Kołakowskim-mędrcem?" - zastanawia się Czesław Miłosz. A Charles Taylor nazywa Kołakowskiego "samotnym podróżnikiem, przenikliwym krytykiem wszystkich intelektualnych szkół, prawdziwym, acz sceptycznym myślicielem" i "współczującym obserwatorem wiary chrześcijańskiej. 2
Leszek Kołakowski to znakomity filozof, pierwszy laureat prestiżowej nagrody im. Johna Klugego, amerykańskiego Nobla w dziedzinie nauk humanistycznych. Jeden z naczelnych ideologów stalinizmu w polskiej filozofii marksistowskiej, po,, destalinizacji " - czołowy "rewizjonista" marksistowski.

Leszek Kołakowski urodził się 23 października 1927 w Radomiu. Leszek pochodził rodziny inteligenckiej. Jego ojciec urodził się w Sankt Petersburgu był pedagogiem i publicystą , a jego matka nauczycielką . Z dzieciństwa pamięta ojca jako wolnomyśliciela , który nie dawał mu wykładów i niczego nie narzucał. Jako dziecko czytał dużo książek, jedną z pierwszych był ,,Koziołek Matołek''. Najbardziej lubił bajki Andersona . W książkach bardziej poruszały go opowieści o ludziach biednych bezradnych niż historie herosów, ale nie znajdował bohaterów z którymi chciałby się utożsamiać. Będąc dzieckiem jego jedynymi lękami był deszcz.

W czasie okupacji hitlerowskiej uczęszczał do tajnego liceum, następnie zdał maturę i uzyskał świadectwo dojrzałości jako ekstern..

Po wojnie w latach 1945-1951 był studentem filozofii Uniwersytetu Łódzkiego i Warszawskiego , uczęszczał na zajęcia prowadzone przez wybitnych profesorów; Tadeusza Kotarbińskiego, Marię Ossowską, Henryka Mehlberga, i innych. Już jako student pełnił obowiązki asystenta u prof. Tadeusza Kotarbińskiego a potem u prof. Adama Schaffa. W 1953 obronił doktorat na Uniwersytecie Warszawskim , podjął tematykę związane z filozofią wolności Spinozy.

Podczas studiów zaangażował się w działalność Akademickiego Związku Walki Młodych,,Życie ''(organizacja studencka założona w 1945).

Pierwszy tekst który został skonfiskowany przez cenzurę został napisany 1956 roku. Dla tygodnika , Po prostu'' manifest ,, Czym jest socjalizm'' Leszek Kołakowski opisał i wyliczył w wielu punktach czym socjalizm nie jest. Przykłady były wzięte z rzeczywistości. Oto cytat co ostatecznie napisał : ,, Socjalizm jest to ustrój , który ... eh ! , co tu dużo mówić ! socjalizm jest to naprawdę dobra rzecz.'' 3


U
niwersytet Warszawski na którym studiował Kołakowski, oraz obronił swoją pracę dyplomową,a nastepnie wykładał.


W 1957r. Władysław Gomułka na zebraniu Komitetu Centralnego wskazał spore zagrożenie ze strony zwolenników kontynuowania reform (rewizjonistów) podjętych w październiku 1956r. Władysław Gomułka wezwał do walki z dogmatyzmem i rewizjonizmem. Rewizjonizm przyrównał do gruźlicy a dogmatyzm do grypy.

W 1959 na Uniwersytecie Warszawskim kierował Katedrą Filozofii i w tym samym czasie był zatrudniony w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. Kołakowski wysłuchał przemówienia na ulicy i słyszał że też jego nazwisko było wymienione.

Leszek Kołakowski po tym manifeście spotkał się z Gomułką , ich rozmowa była bardzo szczera . Gomułka powiedział że partia nie będzie tolerować wybryków jak było kiedyś, kiedy była słaba i rozbita. Partia będzie się umacniać,a dziennikarze będą pisać to co im się karze i cenzura jest po to by działała.

Od 1947-1966 był członkiem PZPR . Był pracownikiem Instytutu Kształcenia Kadr Naukowych przy KC PZPR. Jeden z współtwórców warszawskiej szkoły historyków ideii.

L
eszek Kołakowski i Zygmunt Bauman ( na pierwszym planie) na Wydziale Filozofii Uniwersytet Warszawski.

W roku 1966, po wygłoszeniu na zebraniu na Uniwersytecie Warszawskim odczytu w 10 rocznicę Października został usunięty z szeregów PZPR wraz z Krzysztofem Pomnianem ( filozof , historyk UW), oraz wydalono pisarzy z partii, którzy staneli w jego obronie 25. marca 1968, przy akompaniencie paszkwilackich napaści prasowych Kołakowski wraz B. Baczką , Zygmuntem Baumanem , Włodzimierzem Brusem , Marią Hirszowicz , S. Morawskim pozbawiony został stanowiska profesora na Uniwersytecie Warszawskim za to, iż jak podano w oficjalnym komunikacie formował poglądy młodzieży ,, w kierunku raząco sprzecznym z dominująca tendencja rozwoju kraju i narodu'' . Jednocześnie został poddany stałej inwigilacji policyjnej. 4

"... Poszedłem tam sobie - opowiada dziś Profesor - i powiedziałem parę rzeczy. To nic takiego nie było. Dopiero władza i ci młodzi zrobili z tego takie wielkie rzeczy”.
Władza robiła " wielkie rzeczy" , wyrzucała, szpiclowała i podsłuchiwała, ale jednocześnie próbowała sięgać, przynajmniej jeszcze wtedy, po dość prostackie metody kija i marchewki. Obijemy cię, zdawała się mówić, ale nie nad miarę; podokuczamy - ale nie aż tak, byś od tego stracił zaraz apetyt na naszą marchew. To tylko w gazecie przeszłość musi być uporządkowana do końca i bez reszty. " Gdy wygłaszał przemówienie w sali nr 17 na Wydziale Historii - pisze Lidia Ostałowska - już go nie drukowano. Potem zakazano cytatów, polemik".5

Pozbawiony prawa nauczania, dotknięty zakazem druku Kołakowski wyjechał z Polski. Leszek wyemigrował do Kanady na zapraoszenie McGill Uniwesity w Montrealu. W następnym roku otrzymał katedrę na Uniwersity of California w Berkeley.





Uniwersity of California w Berkeley na którym wykładał Leszek Kołakowski.


W 1970 r przeniósł się na stałe do Oxfordu gdzie otrzymał godność Senior Research Fellow w All Souls Collage. Na uniwerytecie ty wykładał od 1972-1991r , a po przejściu na emeryturę przyznano mu tytuł Honorary member of staff. W 1975r wykładał na Yale University w New Haven, a w latach 1981-1982 pracował w Instytucie Mysli Społecznej Uniwersytetu Chicago, gdzie otrzymał oficjalną pozycję ,, visiting proffesor ''

Związany z opozycją demokratyczną, był m.in. członkiem KOR- u. W stanie wojennym angażuje się w inicjatywy w obronie " Solidarności ". W 1988 po raz pierwszy od 20 lat przyjechał do Polski, udzielił wtedy obszernego wywiadu Jerzemu Turowiczowi .

W 1991r został członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. Jest członkiem Fundacji im. Stefana Batorego oraz Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Międzynarodowego Instytutu Filozofii , Akademi Brytyjskiej, Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk, Bawarskiej Akademii Sztuki, oraz laurelatem licznych nagród, wśród nich honorowej nagrody Klubu Krzywego Koła ( 1961) , nagrody polsko - amerykańskiej Fundacji im. Jurzykowskiego (1969), Pokojowej Nagrody Księgarzy Niemieckich ( 1977) , Prix Europeen d'Essi (1980) i innych.6

W czerwcu 1981 roku na mocy uchwały Senatu Warszwskiego Rektor Uniwersytetu Warszwskiego zwrócił się do ministra szkolnictwa wyższego o uznanie decyzji z 25 marca 1968 za bezprawną i nieważną . Do dnia 1 grudnia 1981r odpowiedz ministra nie nadeszła . Kołakowski był nadal w prasie częstym celem oszczerczych ataków PRL. Od 1968 r. żadna jego praca nie ukazała się w cenzurowanych wydawnictwach w Polsce , a do 1980 roku nie wolno było nawet powoływać się na jego publikacje, ani ich cytować.7

Przez długie lata nowe prace Kołakowskiego, w języku polskim były ogłaszane na Zachodzie przez emigracyjnych redaktorów i wydawców, docierały wprawdzie do krajowych czytelników, z konieczności jednak ich obieg był elitarny, wąski, sztucznie ograniczony i tysiące chętnych nie miało do nich dostępu. Opisując tłumy jakie w latach 60 - tych zbierały się na publicznych wykładach Kołakowskiego, reporter tygodnika ,, Świat '' ze zdumieniem konstantował, że w Warszawie, prócz popytu na telewizory, lodówki, meble i mięso wołowe, jest także popyt na literaturę . Nie ulega mimo wszystko wątpliwości, że choć znane początkowo nielicznym prace te , pisane nie łatwym językiem, który jednak starał się przysować do ,, naszch trosk i spraw najbardziej palących '' odegrały niebłahą rolę w przyzwyciężeniu polskiej niemożności i że ich wpływ ożywczy na stan umysłów należy brać w rachubę rekonstrując duchową geanologię opozycyjnego ruchu społecznego, który w kraju wstrząsnął podstawami komunistycznego systemu.

W roku 1967 ukazała się jedna z nie najmniej ważnych książek Leszka Kołakowskiego - " Kultura i fetysze. " ( m.in. z esejami o etyce bez kodeksu i prawdomówności jako wartości kultury ) .

Ukazała się wyjątkowo sprawnie ( Oddano do składania 21.II.1967 r. Podpisano do druku w czerwcu 1967 r. ) Druk ukończono w lipcu 1967 r. - ( wówczas cykl taki trwał zazwyczaj 2-3 lata). Pojedyncze prace zdarzało się prof. Kołakowskiemu ogłaszać nawet w latach 1968 i 1969, choć wtedy już wyłącznie w periodykach tak specjalnych, jak " Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej." czy " Odrodzenie i Reformacja w Polsce ". W drugiej połowie lat siedemdziesiątych , gdy Profesor już od dłuższego czasu wykładał w Oksfordzie, w księgarni naprzeciw Uniwersytetu Warszawskiego na krótko zapełniła się jego dziełami cała półka.

Głównym przedmiotem jego zainteresowań filozoficznych jest historia filozofii, zwłaszcza od XVIII wieku, w tym doktryny liberalizmu, a także filozofia kultury oraz religii.

W 1965 roku opublikował głośne studiumm; Świadomosć religijna i więź kościelna, uznawane z jednej strony za aluzyjną krytyke realnego socjalizmu w historycznym kostiumie, a z drugiej strony za wnikliwą alnalizę przemian religijności w XVII wieku. Kołakowski zarysował napięcie między indywidualną religijnością, a wymaganiami wspólnotowego kościoła w ruchach protestanckich. Odczytywano to jako sprzeczność między jednostkowym zaangażowaniem intelektualisty a autorytarną rzeczywistością systemu.

W latach 1968 - 1976 napisał trzytomową pracę: Główne nurty marksizmu. gdzie przedstawił w sposób przekrojowy powstanie, rozwój i rozpad tej doktryn, obalając wiele mitów i półprawd obecnych w dyskusjach na ten temat w krajach za żelazną kurtyną.

W latach 1967 - 1975 napisał m.in ,, Kulturę i fetysze “ , ,, Obecność mitu.'' , ,, Hussrel i poszukiwanie pewności ''.

Oprócz tekstów filozoficznych spod pióra Kołakowskiego wyszły również utwory o charakterze literackim, choć również poruszające tematykę bliską Kołakowskiemu - filozofowi, dlatego szukając dla nich określenia gatunkowego należałoby mówić w tym przypadku o przypowiastkach filozoficznych (13 bajek z królestwa Lailonii, Rozmowy z diabłem).8 W przypowiastkach i bajkach Kołakowski w przystępnej i atrakcyjnej literacko formie analizuje zagadnienia i paradoksy filozoficzne lub też przedstawia dyskusje pomiędzy różnymi szkołami i doktrynami. Głównymi cechami tych historyjek jest inteligentny, kpiarski humor oraz mistrzowskie operowanie konwencją literacką i stylizacją, zwłaszcza w opowieściach biblijnych. W 1996 roku Leszek Kołakowski nagrał dla Telewizji Polskiej dziesięć miniwykładów poświęconym ważnym agadnieniom filozofi kultury (t.j władzy tolerancji , zdradzie , równości , sławie i kłamstwu) następnie zostały wydane w formie książkowej jako ,,Dziesięć mini wykładów o maxi sprawach”. W roku 1997 na swoje urodziny został przez redakcje ,, Gazety Wyborczej'' konorowany na ,, Króla Europy Środkowej '' .

W 2004 roku rozpoczął telewizyjne wykłady z serii ,, O co nas pytają wielcy filozofowie ''.

Profesor Leszek Kołakowski został laureatem Wielkiej Nagrody Jerozolimskiej, przyznawanej

przez organizatorów Targów Książki w Jerozolimie literatom interesującym się tematyką społeczną, demokracją, prawami człowieka i problemami sprawowania władzy – poinformował Instytut Książki w Krakowie. Wielka Nagroda Jerozolimska jest przyznawana co dwa lata.. Leszek Kołakowski jest drugim Polakiem uhonorowanym tym wyróżnieniem. Pierwszy nagrodę odebrał Z. Herbert w 1991 roku.

Wnikliwość i oryginalnośći badawczej Leszka Kołakowskiego towarzyszy krystalicznie czysta postawa moralna, odwaga cywilna i niezłomność w obronie wolności i demokracji. Zaszczytny tytuł doktora honorowego nadany przez Senat Uniwersytetu Warszawskiego stanowi równocześnie wzbogacenie naszej rodzimej tradycji, gdyż obok laurelatów Nagrody Nobla, wybitnych intelektualistów światowej miary wpisał się na listę Leszek Kołakowski, uświetniając tym samym Jubileusz 300- lecia Uniwersytetu Warszawskiego.




Leszek Kołakowski z żoną Tamarą i prezydentem Georgem W. Bushem

Inni o Leszku Kołakowskim

Czesław Miłosz

Leszek Kołakowski jest przedziwnym okazem. Wbrew historycznej niewiedzy młodych pokoleń, reprezentuje głębokie zakorzenienie w tradycji polskiej i europejskiej. Nie wiadomo, czy umieścić go w rejestrach pisarzy, czy filozofów. Bo posługuje się z równą zręcznością prozą filozoficznych traktatów, prozą fikcji literackiej, a kiedy trzeba sprawnym wierszem i formami dramatycznymi. Na przykład sztuka "Hotel Eden", w której Adam i Ewa mieszkają w hotelu zarządzanym przez dobrotliwego starszego pana, ale ten ma złośliwego zastępcę, który wszędzie umieszcza napisy "za wszystko się płaci" i jest przyczyną upadku Ewy. Kołakowski w znacznej części twórczości jest przede wszystkim kpiarzem. W swoim słynnym eseju "Kapłan i błazen" opowiadał się za postawą błazna. Jego stosunek do bardzo poważnych służebników analitycznego rozumu jest podstępnie kpiarski, bo wykazuje, że ich wywody są doskonale logiczne, tylko że kiedy cofnąć się do ich podstawowych przesłanek, te przesłanki okazują się równie dowolne, jak przesłanki fideistów.

Zbigniew Jankowski

Jeśli Kołakowski nie miał zbyt wielu studentów zainteresowanych czystą filozofią, to właśnie przez to, że sam był bardziej zainteresowany religijną czy moralną intuicją, niż filozoficzną maszynerią. Łatwiej dawał się wciągać w dyskusje o Simone Weil, czy o "zewnętrznym" i "wewnętrznym" człowieku Lutra, niż o Kartezjuszu, Heglu czy Spinozie, choć nigdy nie odmówił zorganizowania półprywatnego seminarium dla kilku studentów, jeśli o takie poprosili. Podczas gdy David Grene dzielił ludzi na tych, którzy znają grekę i tych, którzy greki nie znają (ci ostatni, jak mi wyjaśnił, nie mają żadnego znaczenia w przetrwaniu cywilizacji), Kołakowski dzielił ludzi na dobrych i złych, chamów i nie-chamów, prymitywów i tych, którzy prymitywami nie są, oraz na nieuków i... "uków".

Zbigniew Mentzel
Jak każdy filozof czy artysta prawdziwie wybitny , Leszek Kołkowski w najbardziej autentycznej istocie swej twórczości pozostaje samotny , ale nie - osamotniony. Jest szczególnie potrzebny i bliski tym ,którzy poszukując odpowiedzi na pytania filozoficznie , czuja potrzebę autorytetu , nie po to wszakże , aby okazywać mu posłuch , czy naśladować go we wszystkim. Są tacy dla których historia myśli Kołkakowskiego stała się ,,historią rodzinną'' , ważną części a istnienia po prostu. Parafryzując piękny tekst o ,, Wielkim filozofie''mogą oni powiedzieć , że ich świat duchowy został przez Kołakowskiego współstworzony i tak samo nie ma sensu pytać o ten świat , jakim byłby bez niego , jak nie ma sensu pytać: ,, jak by mi się przedstawił świat , gdyby mój dziadek nie istniał''.

Publikacje Leszeka Kołakowskigo: m.in.


"Szkice z filozofii katolickiej", 1955
"Światopogląd i życie codzienne", 1957
"Jednostka i nieskończoność. Wolność i antynomie wolności w filozofii Spinozy", 1958
"Trzynaście bajek z królestwa Lailonii dla dużych i małych", 1963
"Klucz niebieski", 1964
"Rozmowy z Diabłem", 1965
"Świadomość religijna i więź kościelna", 1965
"Filozofia pozytywistyczna", 1966
"Kultura i fetysze", 1968
"Obecność mitu", 1972
"Husserl i poszukiwanie pewności", wyd. ang. 1975, pol. 1987
"Główne nurty marksizmu", t. 1-3, 1976-78
"Czy Diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań", 1982
"Jeśli Boga nie ma...", wyd. ang. 1982, pol. 1988
"Bergson", wyd. ang. 1984, pol. 1997
"Horror metafizyczny", wyd. ang. 1988, pol. 1990
"Pochwala niekonsekwencji. Pisma rozproszone z lat 1955-1968", 7. 1-3, 1989, 2002
"Bóg nam nic nie jest dłużny..." 1994
"Mini-wykłady o maxi-sprawach", cz. I - III, 1996, 1998, 2000
"Moje słuszne poglądy na wszystko", 1999
Biografia;
Leszek Kołakowski, Zbigniew Mentel ,, Czas ciekawy czas niespokojny''.

Leszek Kołakowski, ,, Pochwała niekonsekwencji''.

Leszek Kołakowski, “Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań ”.

Tygodnik Powszechny, ,, Apokryf'' nr 43/2002.

Polityka nr 38/2004.

Gazeta Wyborcza ,, 80 urodziny Leszka Kołakowskiego.

www.film poski.pl.

źródła internetu.







Leszek Kołakowski ( na zdjęciu w drugiej połowie lat 60.): "Mity, które uczą nas, że coś jest wartością po prostu, są nie do uniknięcia, jeśli społeczeństwo ludzkie ma istnieć"






1

997 70 urodziny Leszek Kołakowski podczas urodzin,

zogranizowanych przez Agorę 23 października




P
rofesor Leszek Kołakowski -


w pełnej gali doktoratu honoris causa
- 20 października 1997
a także w czasie prywatnych rozmów

na temat możliwości zbawienia diabła








Notatka KC PZPR informująca o wydaleniu z partii profesora Leszka Kołakowskiego z dnia 23 XII 1966 roku







Fotografie ,, Gazeta Wyborcza''



1Leszek Kołakowski ,, Mini wykłady o maxi sprawach''

2Tygodnik Powszechny,, Apokryf'' nr 43/2002

3Wikipedia: Leszek Kołakowski

4Polityka nr 38/2004

5Gazeta Wyborcza

6Wikipedia: Leszek Kołakowski

7Leszek Kołakowski, Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań str 333

8Leszek Kołakowski Pochwała niekonsekwencji , - przedmowa.





©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna