Podstawowe założenia



Pobieranie 31.45 Kb.
Data05.05.2016
Rozmiar31.45 Kb.

  1. Judaizm:

    1. Podstawowe założenia:

- monoteizm etyczny, czyli wiara w jednego, jedynego Boga, Stwórcę i Pana Wszechświata, który oczekuje od ludzi moralnego postępowania

- przekonanie o posłannictwie Żydów z racji przymierza, które Bóg zawarł z nimi, jako narodem przez Siebie wybranym na świadka



    1. Początki:

- Abraham, który pierwszy głosił wiarę w jedynego Boga - w początkach II tysiąclecia p.n.e. miał on wraz z rodziną przywędrować z Mezopotamii do kraju Kanaan nad Morzem Śródziemnym

- potomkowie patriarchy (zw. Hebrajczykami, lub Izraelitami) przebywali następnie w Egipcie, gdzie po pewnym czasie stali się niewolnikami

- wyjście z „niewoli egipskiej” pod wodzą Mojżesza w XIII w. p.n.e. odbyło się dzięki bezpośredniej interwencji Boga.

- 40-letnia wędrówka po pustyni z powrotem do Kanaanu, obiecanej przez Boga „ziemi Izraela”, podczas której Bóg objawił się na Górze Mojżeszowi i zawarł przymierze, wręczając Mojżeszowi tablice z przykazaniami (dekalog)



    1. Podstawowe zasady wiary sformułowane przez Majmonidesa w XII w. :

- Bóg jest stwórcą, jest jeden, bezcielesny, wieczny, wszechwiedzący, odpłaca człowiekowi za jego czyny, jako jedyny może być obiektem kultu, mówił przez proroków

- Mojżesz był największym z nich, otrzymał Torę, która jest niezmienna

- nadejdzie Mesjasz, który zmartwychwstanie.


    1. Odłamy:

- ortodoksyjny - czarne płaszcze (hataty), białe koszule, czarne brody, jarmułki

- konserwatywny - tylko niektóre zapisy

- nurt reformowany

- nurt liberalny



    1. Tora - odpowiednik Biblii:

- Talmud - pisany przez rabinów (Miszny i Gemara): Halacha (prawo) i Hagada (opowieści)

- Newijm


- Ketuwim

    1. Święta:

- Pascha - 7 dni (1 uroczysta uczta)

- Sukot - namiotów, szałasów

- Szabat - sobota

- Chanuka - święto światła

- Jom Kippur - dzień pojednania

- Rosz Haszana - Nowy Rok



    1. Obrzezanie 8. dnia życia - znak pojednania z Bogiem

    2. Dojrzałość u chłopców: 13 lat, u kobiet 12 lat.

    3. Inne:

- mężatki chodzą z chustą lub w kapeluszu

- synagogi nie są wystawne

- Tora jest przechowywana we wschodniej ścianie (modlitwa w kierunku Jerozolimy)

- jedzenie koszerne (nie jedzą wieprzowiny, skorupiaków), mogą jeść tylko zdrowe pokarmy

- żonaty mężczyzna nie może, słuchać śpiewu innej kobiety ani jej wąchać

- po ślubie goście goszczą parę młodą na obiadach

- w wypadku rozwodu mąż wysyła do żony list - jeżeli się zgodzi -> rozwód, jeżeli nie -> rozprawa sądowa


  1. Islam - „poddanie się Bogu”:

    1. Podstawowy dogmat islamu to wiara w jedynego, bezpostaciowego Boga (arab. „Allah” - księżyc, „Allat” - słońce), czyli ścisły monoteizm

    2. Liczba wyznawców ok. 1,2 mld, druga co do wielkości religia świata

    3. Największe grzechy - dodawanie do Allacha innych bogów, czczenie proroków

    4. 4 proroków: Abraham, Mojżesz, Chrystus, Machomet

    5. Mahomet - Muhammad Ibn Abd Allah (ok. 570–632):

- prorok islamu

- pogrobowiec - nie znał swojego ojca

- pochodził z plemienia Kurajszytów

- poślubił starszą o 15 lat kobietę, ostatnia jego żona miała 11 lat

- trudnił się pasterstwem, potem handlem

- 610 r. - podczas Ramadanu objawił mu się Dżibilla (Anioł Gabriel)

- od ok. 40 roku życia głosił — powołując się na swe wizje prorocze — zasady nowej monoteistycznej religii

- wobec wrogości mieszkańców rodzinnej Mekki - 622 r. - (początek ery muzułmańskiej.) uciekł do Abisynii, skąd wraz z grupą zwolenników przeniósł się do Medyny, gdzie zorganizował gminę muzułmańską, zalążek państwa arabskiego, sam zaś stał się przywódcą i naczelnym prawodawcą muzułmańskiej społeczności

- oskarżył Żydów o zdradę i wypędził ich z Medyny

- pozyskawszy dla nowej wiary inne arabskie plemiona, Mahomet po kilku nierozstrzygniętych bitwach zawarł przymierze z mekkańczykami

- w 632 odbył pierwszą triumfalną pielgrzymkę do Mekki, zmusiwszy przeciwników do kapitulacji, skłonił ich do przyjęcia jego wiary i zjednoczył plemiona Półwyspu Arabskiego, czyniąc z Mekki centrum religii islamu

- objawienie głoszone przez Mahometa zostało przekazane w Koranie

- podobno po przejściu z Mekki do Jerozolimy nastąpiło wniebowstąpienie Mahometa (na skrzydlatej klaczy), a Bóg powiedział mu jak mają wyglądać obrzędy - w tym miejscu stoi teraz kopuła na skale

- żona Mahometa była pierwszą muzułmanką



    1. Filary wiary:

- publiczne wypowiedzenie wyznania wiary w jedynego Boga („szarada”)

- pięciokrotne odmówienie w ciągu dnia modlitwy („salat”)

- post („saum”) w miesiącu ramadan

- płacenie jałmużny („zakat”) na rzecz gminy muzułmańskiej

- pielgrzymka („hadżdż”) do Al Kaby w Mekce przynajmniej raz w życiu (w miarę możliwości)


    1. Koran - „recytowanie, czytanie”:

- zawiera przepisy dogmatyczne, kultowe i rytualne, nakazy moralne, przepisy prawa karnego i cywilnego oraz wiele opowieści zarówno z życia Mahometa i legend arabskich jak i ze Starego Testamentu i chrześcijańskiej literatury apokryficznej

- odwołuje się do tradycji judaizmu i chrześcijaństwa (objawienie zawarte w Koranie jest — wg islamu — poprawionym, prawdziwym i ostatecznym boskim przesłaniem, które Starym i Nowym Testamencie jest niepełne i zniekształcone)

- 114 (wg encyklopedii) lub 116 rozdziałów („sur” ) uporządkowanych od najdłuższego do najkrótszego

- objawiony w języku arabskim, jest zawsze recytowany w tym języku bez względu na narodowość wyznawcy islamu

- pisany prozą rymowaną, uznany za arcydzieło języka i literatury arabskiej


    1. Święta:

- Święto Zakończenia Postu

- Święto Ofiar

- Urodziny Proroka


    1. Odłamy:

- sunnici - 90% - traktują filary jak obowiązek, opozycja do szyitów

- szyici - traktują filary jak zobowiązanie; opowiadają się za prawem czwartego kalifa „sprawiedliwego” Alego Ibn Abi Taliba (604?–661, kalif od 656), brata stryjecznego i zięcia proroka Mahometa, oraz jego potomków do sprawowania zwierzchności nad wszystkimi muzułmanami; ponieważ po śmierci Alego jego potomkom nigdy nie udało się zdobyć władzy, wystąpili jako opozycja wobec panujących kalifów, uważając ich za uzurpatorów i walcząc z nimi otwarcie lub skrycie; oczekują na powrót ostatniego z imamów (który nie umarł, a ‘znikł’) - zbawcy całej ludzkości

- hadżyci - najmniej liczny odłam


    1. Inne:

- pierwsze meczety wzorowane na domu Mahometa

- największe meczety w Polsce: Bochonniki, Gdańsk, Kruszyniany, Warszawa

- minaret - wieża, z której mleslin nawołuje do modlitwy

- ablucja - obmycie przed modlitwą (woda, ewentualnie piasek lub żwir)

- jeżeli muzułmanin poświęci życie w świętej wojnie z niewiernymi, w niebie czeka na niego 40 dziewic


  1. Buddyzm:

    1. Ogólna liczba wyznawców sięga 600 mln

    2. Rozwinął się z systemu etyczno-soteriologicznego, stworzonego przez Buddę w V w. p.n.e.

    3. Doktryna głoszona przezeń na obszarze północnych Indii rozszerzyła się na cały półwysep, a w ciągu następnych wieków objęła obszary południowo-wschodnie, wschód i środek Azji, gdzie utrzymuje się do czasów współczesnych

    4. Idee buddyzmu wyrosły z rodzimych pojęć i wierzeń, wspólnych religiom indyjskiego subkontynentu

    5. Buddyzm pierwotny, pochodzący bezpośrednio od Buddy, jest trudny do odtworzenia z powodu braku pism samego twórcy (naukę spisywali uczniowie)

    6. W późniejszym okresie nauka Buddy uległa daleko idącym przeobrażeniom pod wpływem miejscowych wierzeń ludności, która ją przyjmowała

    7. Podstawowe kierunki (zrąb nauki pozostał jednak nie zmieniony we wszystkich kierunkach buddyzmu do czasów współczesnych):

- hinajany

- mahajany

- mantrajany


    1. Kanon religijny buddyzmu, spisany przez członków kierunku hinajany w języku pali w I w. n.e., zachował się w Sri Lance, a jego część w sanskrycie w Indiach

    2. Buddyzm to z założenia system ateistyczny - bogowie nie mają żadnego znaczenia wobec samodzielnej drogi jednostki do doskonalenia się i wyzwolenia

    3. Punktem centralnym jest problem cierpienia, ujęty w tzw. 4 szlachetne prawdy, które Budda objawił w swym pierwszym kazaniu w Benares (Waranami):

- celem życia jest wyzwolenie z cierpienia (tj. kręgu wcieleń) i osiągnięcie całkowitego spokoju, wygaśnięcie wszelkich pragnień w nirwanie

- kolejne byty łączące tzw. osobowość ludzką zmieniają się pod wpływem dharm, podległych prawu przyczynowości, które konsekwentnie wymierza zapłatę za czyny dobre i złe

- etyczna wartość uczynków, karman, wpływa na rodzaj następnego wcielenia

- samodoskonalenie duchowe sprzyja osiąganiu coraz wyższego bytu - najłatwiej je osiągnąć w izolacji od świata, w obrębie gminy zakonnej



    1. Klasztoryjedynymi zorganizowanymi instytucjami buddyzmu; pierwsze gminy zakonne (sangha) męskie, potem także żeńskie, już za życia Buddy.

    2. Podstawowe cnoty buddyzmu:

- majtri - uczucie przyjaźni do wszystkich stworzeń

- ahinsie – nieszkodzenie nikomu

- karunie – miłosierdzie

oraz techniki medytacyjne, opanowanie zmysłów i abstynencja seksualna.



    1. Nie ma do niego żadnego formalnego przyjęcia, nie istnieją też żadne ograniczenia kastowe czy rasowe: buddystą jest ten, kto żyje wg zasad buddyzmu

    2. Buddyzm dominuje w:

- Indiach 

- Sri Lance

- Birmie

- Tajlandii

- Laosie

- Kambodży

- Nepalu

- Bhutanie

- wielu buddystów jest w Chinach

- Korei Pd.

- Japonii

- Wietnamie

- Mongolii

- Indonezji



- Malezji

- Rosji




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna