Poradnik dydaktyczny



Pobieranie 1.99 Mb.
Strona1/81
Data04.05.2016
Rozmiar1.99 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   81
PORADNIK DYDAKTYCZNY

dla nauczycieli realizujących podstawę programową


w zakresie szkoły podstawowej i gimnazjum
z uczniami niewidomymi i słabo widzącymi

Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Jakubowskiego


Ministerstwo Edukacji Narodowej

Warszawa 2001
SPIS TREŚCI


Wstęp 8

Rozdział I 11

Dzieci z uszkodzonym wzrokiem i ich edukacja -Tadeusz Majewski 11

1. Wzrok i jego uszkodzenie 11

1.1. Znaczenie wzroku w życiu dziecka 11

1.2. Rodzaje uszkodzenia wzroku 11

1.3. Przyczyny uszkodzenia wzroku 15

2. Dzieci z uszkodzonym wzrokiem 16

2.1. Funkcjonowanie dzieci z uszkodzonym wzrokiem 16

2.2. Dzieci całkowicie niewidome 18

2.3. Dzieci niewidome z resztkami wzroku 19

2.4. Dzieci słabo widzące 20

2.5. Dzieci ociemniałe 24

2.6. Dzieci z uszkodzonym wzrokiem z dodatkowymi niepełnosprawnościami 24

3. Tyflopedagogika 25

4. Aktualne tendencje w tyflopedagogice 28

Bibliografia 30

Rozdział II 32

Posługiwanie się wzrokiem przez dzieci słabo widzące - Antonina Adamowicz-Hummel 32

1. Na czym polega rehabilitacja wzroku? 32

2. Najczęściej spotykane uszkodzenia i schorzenia układu wzrokowego oraz ich następstwa funkcjonalne 34

3. Czynniki wpływające na funkcjonowanie wzrokowe słabo widzącego 35

4. Pomoce ułatwiające widzenie 35

4.1. Czynniki zewnętrzne wpływające na widzenie 35

4.2. Powiększony druk i inne pomoce nieoptyczne 38

4.3. Najpopularniejsze pomoce optyczne 42

4.4 Powiększalniki i lupy elektroniczne 44

5. Wskazówki dla nauczyciela 45

5.1. Jak pomóc dziecku słabo widzącemu, żeby dobrze funkcjonowało i dobrze się czuło w klasie? 45

5.2. Przykłady zmian w wyglądzie i zachowaniu dziecka, mogących świadczyć o zmianach w stanie jego zdrowia i w widzeniu 47

Bibliografia 47

Rozdział III 50

Pismo brajla i rysunek wypukły w nauczaniu dzieci niewidomych 50

1.Wykorzystanie w dydaktyce pisma brajla - Halina Zielazek 50

1.1. Pismo brajla, jego zakres użytkowania 50

1.2. Jak uczyć? 51

Bibliografia 57

2.Cele i metoda nauczania dzieci niewidomych rysowania i czytania rysunku 57

s. Elżbieta Więckowska 57

2.1.Słowo wstępne 57

2.2.Psychiczne właściwości czytania dotykiem grafiki wypukłej 59

2.3. Zasady redagowania rysunku dydaktycznego dla niewidomego 60

2.4. Techniki kształtowania rysunku dotykowego dla niewidomego i przez niewidomego 62

2.5. Cele nauczania dzieci niewidomych rysunku 65

2.6. Podstawowe wskazania metodyczne 66

2.7. Związek nauczania rysunku z rozwojem wyobraźni i pojęć przestrzennych dziecka niewidomego 70

Teksty uzupełniające: 71

A. Zestawienie sprawności ucznia niewidomego, przygotowanego do nauki w szkole masowej 71

B. Najlepsze, znane mi tabliczki brajlowskie: 72

73


Bibliografia 73

Rozdział IV 74

Pomoce dydaktyczne i środki techniczne przydatne w nauczaniu dzieci z uszkodzonym wzrokiem - Stanisław Jakubowski 74

1. Przedmioty i urządzenia służące rehabilitacji osób niewidomych i słabo widzących 74

2. Urządzenia mówiące 80

2.1. Syntezatory mowy 80

2.2. Notatniki mówiące 81

2.3. "Mówiąca grafika" 83

3. Urządzenia elektroniczne wykorzystujące pismo brajla 85

3.1. Monitory brajlowskie 85

3.2. Notatniki brajlowskie 85

3.3. Drukarki brajlowskie 86

4. Skanery, aparaty do czytania 87

5. Przykłady zastosowań urządzeń komputerowych 90

5.1. Elektroniczne słowniki i encyklopedie 91

5.2. Sieć komputerowa w klasie zamiast tradycyjnej tablicy 92

5.3. Internet największą księgarnią świata 93

Bibliografia 95

Rozdział V 96

Zagadnienia nauczania początkowego dzieci z dysfunkcją wzroku - Barbara Kawczyńska-Reguła, Bożena Pierzchała 96

1. Dziecko a klasa 96

1.1. Podstawy integracji 96

1.2. Wzajemne postawy dziecka niewidomego i widzącego 97

1.3. Rola rodziców 99

1.4. Rola nauczyciela 100

1.5. Wzajemne kontakty rodzic-nauczyciel 101

1.6. Uczeń z dysfunkcją wzroku a jego miejsce w społeczności klasowej 102

1.7. Urządzenie klasy 102

2. Rehabilitacja podstawowa - wyrabianie samodzielności w poruszaniu się i samoobsłudze 103

2.1. Etapy rehabilitacji 103

2.2. Funkcja rodziny 104

2.3. Co to jest orientacja przestrzenna ? 105

2.4. Indywidualizacja w orientacji 105

2.5. Nauczanie orientacji w szkole 107

3. Pierwsze kroki w pisaniu i czytaniu 110

4. Odrabianie zadań domowych 117

4.1. Rola nauki domowej w ogólnym nauczaniu 117

4.2. Jak pomagać dziecku z dysfunkcją wzroku ? 118

4.3. Zabawa jako forma uczenia 121

4.4. Rola rodziców w odrabianiu zadań domowych 122

5. Nauczanie integracyjne 124

6. Konsultacja i pomoc pedagogiczna dla nauczycieli i rodziców 127

Bibliografia 129

Rozdział VI 131

Porady i wskazówki dydaktyczne dla nauczycieli przedmiotów humanistycznych 131

1.Specyficzne zagadnienia w nauczaniu języka polskiego dzieci z uszkodzeniem wzroku ze szczególnym uwzględnieniem niewidomych - Małgorzata Galster 131

1.1. Początki czytania i pisania 131

1.2. Rozwijanie słownictwa i form wypowiadania się 132

1.3. Doskonalenie czytania 133

1.4. Korzystanie ze słowników 135

1.5. Nauka ortografii 135

1.6. Lekcje gramatyki 136

1.7. Praca z dziećmi nowo ociemniałymi 137

Bibliografia 138

2. Historia i wiedza o społeczeństwie - Włodzimierz Zielazek 138

2.1. Wybór odpowiednich podręczników 138

2.2. Inne źródła wiadomości 140

2.3. Dostępność ilustracji i map historycznych 142

2.4. Pobudzanie aktywności ucznia na lekcjach 144

2.5. Przeprowadzanie sprawdzianów i testów 144

Bibliografia: 145

3. Dostępność sztuki i dóbr kultury dla dzieci z uszkodzonym wzrokiem - Stanisław Badeński 146

3.1. Sztuka - jej miejsce w bloku humanistycznym 146

3.2. Znaczenie sztuki i twórczej wypowiedzi w rozwoju dziecka z uszkodzonym wzrokiem 146

3.3. Ciągłość metod edukacji muzycznej i plastycznej 148

3.4. Swoistość nauczania sztuki 149

3.5. Plastyka 149

Rozdział VII 152

Nauczanie języków obcych - Helena Jakubowska 152

1. Słowo wstępne 152

2. Zanim nauka zacznie się na dobre 154

3. Mówienie i rozumienie 156

4. Pisanie i czytanie 157

5. Tradycyjne i nowoczesne techniki nauki i pracy 160

6. Uczeń szczególny czy całkiem zwyczajny? 162

Bibliografia 163

Rozdział VIII 164

Przedmioty przyrodnicze 164

1.Nauki biologiczne - Dorota Frančić-Nisztuk 164

1.1. Uwagi wstępne 164

1.2. Metody i środki stosowane w pracy z uczniami niewidomymi i słabo widzącymi 167

1.3. Realizacja programu 171

1.4. Uwagi końcowe 176

Bibliografia 176

2. Wybrane zagadnienia dydaktyczne w nauczaniu geografii dzieci niewidomych - Jerzy Brzostek 178

2.1. Wypukłe mapy i globusy stosowane w pracy dydaktycznej z niewidomymi 178

2.2. Ćwiczenia na globusie 180

2.3. Ćwiczenia na mapie 183

2.4. Nauka rysowania planu 185

2.5. Wykorzystanie horyzontarium i modelu sfery niebieskiej 186

Indeks rzeczowy 188

Bibliografia 188

3. Nauczanie fizyki z astronomią i chemii - Ilona Piotrowska, Jan Świerczek 189

3.1 Słowo wstępne 189

3.2. Nauczanie w szkole podstawowej 190

3.3. Nauczanie w gimnazjum 192

3.4. Przygotowanie i przeprowadzanie eksperymentu 194

3.5. Przykłady doświadczeń w podstawowych działach fizyki 197

3.6. Przykłady doświadczeń w podstawowych działach chemii 208

3.7. Wnioski 212

Bibliografia 213

Rozdział IX 214

Porady dydaktyczne dla nauczycieli matematyki 214

1. Podstawy teoretyczne- Małgorzata Placha 214

2.Zagadnienia praktyczne- Marian Magner 218

3.Brajlowska notacja matematyczna - Stanisław Jakubowski 232

4. Możliwości samodzielnego zapisywania wzorów matematycznych w normalnym piśmie przez osoby niewidome- Dariusz Mikułowski 234

Rozdział X 235

Nauczanie informatyki - Dariusz Mikułowski 235

1. Właściwy wybór sprzętu 235

2. Opanowanie klawiatury – Stanisław Jakubowski 236

3. Techniki pracy w systemach Windows 238

4. Skróty i ułatwienia systemu Windows dla osób niewidomych i słabo widzących 239

4.1. Ustawienia Windows ułatwiające niewidomym pracę 239

4.2. Ułatwienia dla słabo widzących 240

5. Krótka charakterystyka programów obsługi systemów Windows 243

6. Nauka pakietu Office 247

6.1. Microsoft Word 247

6.2 Podstawy pracy osób niewidomych z programu Excel 249

7. Wykorzystanie Internetu 250

7.1. Zakładanie własnych kont 250

7.2. Możliwości korzystania z programów Microsoft Outlook Express i Internet Mail 251

7.3. Efektywne wykorzystanie Internetu 251

8. Inne pożyteczne zastosowania komputerów 252

8.1. Wykorzystanie programów do utrwalania i obróbki dźwięku 252

8.2. Nauka elementów programowania 253

Rozdział XI 254

Orientacja przestrzenna i wychowanie fizyczne -Anna Sikorska 254

1. Nauka poruszania się i orientacji w przestrzeni 254

2. Podstawowe ćwiczenia z orientacji przestrzennej 254

2.1. Odnajdywanie upuszczonych przedmiotów 256

3. Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna dzieci i młodzieży z dysfunkcją narządu wzroku 256

4. Rola różnorodnych form aktywności ruchowej w procesie rewalidacji dzieci z dysfunkcją narządu wzroku 257

5. Przeciwwskazania lekarskie 258

5.1. Wykaz ćwiczeń zabronionych 259

6. Gimnastyka korekcyjno-kompensacyjna 259

6.1. Gimnastyka przy muzyce 260

7. Gry i zabawy ruchowe 260

8. Zabawy i sport na powietrzu 263

8.1. Podstawowe kroki w nauczaniu niewidomych nowych ruchów 264

8.2. Przykłady wybranych konkurencji lekkoatletycznych (ich specyfika i metodyka nauczania) 264

8.3. Turystyka 271

8.4. Dyscypliny stworzone specjalnie dla niewidomych 271

8.5. Dostosowanie obiektów sportowych do potrzeb dzieci słabo widzących i niewidomych 273

Bibliografia 274

Rozdział XII 275

Zajęcia techniczne i plastyczne - Roman Piłat 275

1. Rehabilitacyjne cele zajęć 275

2. Rozwijanie sprawności manualnej 275

3. Przykłady zajęć plastyczno-technicznych z zastosowaniem różnorodnych materiałów 280

4. Czynności życia codziennego 282

Bibliografia 285

Rozdział XIII 286

Dziedziny artystyczne 286

1. Muzyka - Grażyna Nazarko 286

1.1. Uprzystępnienie procesu edukacyjnego dla uczniów z dysfunkcją wzroku 287

1.2. Ekspresja muzyczna 289

1.3. Alternatywne formy zapisu muzyki elementarnej, czytanie głosem z zapisu i proces odwrotny 291

1.4. Stymulowanie zainteresowań śpiewem 294

1.5. Rola dyrygenta zespołu wobec ucznia z dysfunkcją wzroku 294

1.6. Gra na instrumentach 295

1.7. Znaczenie recepcji muzyki i problem dostępności do wiedzy o muzyce w odniesieniu do uczniów niewidomych i słabo widzących 300

1.8. Muzykografia – brajlowski system nutowy 301

2. Znaczenie teatru dla rehabilitacji dzieci z uszkodzonym wzrokiem -Stanisław Badeński 303

2.1. Znaczenie działań teatralnych w tyflopedagogice 303

2.2 Niewidomy w grupie teatralnej 303

2.3. Język ciała, język przestrzeni 304

2.4. Sztuka słowa 306

2.6. A może taniec? 307

2.7. Niewidomy jako widz 308

ZDJĘCIA UCZNIÓW UCZESTNICZĄCYCH W ZAJĘCIACH SZKOLNYCH 309

DODATEK A 310

ZARZĄD GŁÓWNY I OKRĘGI POLSKIEGO ZWIĄZKU NIEWIDOMYCH 310

DODATEK B 313

OŚRODKI SZKOLNO-WYCHOWAWCZE DLA DZIECI Z USZKODZONYM WZROKIEM 313

DODATEK C 316

CZASOPISMA POLSKIEGO ZWIĄZKU NIEWIDOMYCH 316

DODATEK D 318

WYKAZ NAJPOPULARNIEJSZYCH POMOCY DYDAKTYCZNYCH 318

DODATEK E 324

KRAJOWE I ZAGRANICZNE ADRESY INTERNETOWE ZWIĄZANE Z REHABILITACJĄ I EDUKACJĄ OSÓB NIEWIDOMYCH 324

DODATEK F 334

POLSKIE I OBCOJĘZYCZNE ALFABETY BRAJLOWSKIE 334


: wp-content -> uploads -> 2013
2013 -> Rozwoju kultury
2013 -> Rozkład zajęĆ w semestrze IV rok akademicki 2013/2014 rok II grupa t1
2013 -> Okręgowego związku piłki nożnej wałbrzych ►Adres siedziby
2013 -> Pedagogika nauczycielska
2013 -> Ochrona środowiska – rok I semestr I (zimowy) rok akademicki 2015/2016 aktualizacja 10. 10. 2015r
2013 -> Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie Zakład Filologii Polskiej Kierunek: filologia polska
2013 -> Terminy dyżURÓW nauczycieli akademickich rok akademicki 2015/2016 – semestr zimowy
2013 -> Terminy dyżurów w semestrze zimowym w roku akademickim 2014/2015
2013 -> Terminy dyżurów Wykładowców Zakładu Filologii Polskiej w semestrze zimowym w roku akad. 2014/2015
2013 -> Projekty systemowe. Formularz wniosku wstępnego ze wskazówkami


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   81


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna