Post jako metoda leczenia


Przestawienie na odżywianie wewnętrzne



Pobieranie 0.49 Mb.
Strona4/20
Data07.05.2016
Rozmiar0.49 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

Przestawienie na odżywianie wewnętrzne

Gdy w poście "piec" czynnościowej przemiany materii nie może być już "opalany" substratami energetycznymi z zewnętrznego dowozu pokarmów, wówczas substraty te muszą zostać pobrane ze strukturalnej przemiany materii - budowy, przebudowy, odnowy narządowej. To przestawienie zaopatrzenia w substraty energetyczne następuje etapami i w zależności od tempa przemiany materii danego narządu, tj. jego okresu półtrwania. Zaczyna się ono od mających najszybszy obrót enzymów przewodu pokarmowego, wątroby i trzustki. Ponieważ ich produkcja wraz z postem ulega szybkiemu zmniejszeniu, ta rezerwa białkowa może tylko niewiele wykraczać ponad podaną ilość 45 g białka stojącego do natychmiastowej dyspozycji. Następnie przychodzi kolej na krew,

krwiotwórczy układ limfatyczny [tak w oryginale], układ naczyniowy oraz skórę z jej przydatkami; w końcu na mięśnie oraz tkankę tłuszczową i łączną. Przeciętny półokres mobilizacji tych rezerw białkowych wynosi ok. trzech tygodni (118). Ta wartość przeciętna z pewnością podlega dużym indywidualnym wahaniom.

Głównym zadaniem tego przestawienia na odżywianie wewnętrzne jest - po szybkim zużyciu rezerw glikogenu - mobilizacja zasobów białkowych do glukoneogenezy oraz rozkład tłuszczów w celu uwolnienia kwasów tłuszczowych, gliceryny i ciał ketonowych (rys. 4). Głównym narządem, gdzie te procesy chemiczne zachodzą, jest wątroba i, o dziwo, także nerki. Również one wytwarzają w rosnącym zakresie glukozę z aminokwasów, gliceryny i częściowo z kwasu propionowego (90). Punkt szczytowy tej fazy glukoneogenezy zostaje osiągnięty w drugim tygodniu postu. Nerki pokrywają do tego momentu około połowy zapotrzebowania na glukozę. Wraz z coraz oszczędniejszą podażą glukozy komórki muszą się teraz przyzwyczaić do wykorzystywania również kwasów tłuszczowych i ciał ketonowych. Początkowa ketonuria wówczas ustępuje. To przestawienie metabolizmu nie dokonuje się samo. Konieczny jest do tego współudział neurohormonalnego systemu regulacyjnego. Sygnałem wywoławczym dla podwzgórzowo-przysadkowej centrali regulacyjnej jest spadek poziomu cukru we krwi. Poprzez ten sygnał dochodzi do sterowanego stopień po stopniu wyrzutu katecholamin, glukagonu, glukokortykoidów i hormonu wzrostu, które w fazowo przecinającym się przebiegu uruchamiają glikogenolizę, proteolizę i lipolizę (rys. 4).


-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rys. 4 . Przestawienie na "odżywianie wewnętrzne" i procentowy udział różnych substratów energetycznych w pokrywaniu zapotrzebowania energetycznego w metaboliźmie w warunkach postu (schematycznie)

[objaśnienia na rysunku:]

Brennstoffanteile - Udział procentowy substratów energetycznych

Glykogenreserve - Rezerwa glikogenu

Fettreserven - Rezerwy tłuszczowe

Glukoneogenese aus Eiweiáreserve - Glukoneogeneza z rezerwy białkowej

Fastentage - Dni postu

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------


Jak już wspomniano, pierwsza faza glikogenolizy jest krótka. Zapasy glikogenu w wątrobie i mięśniach ulegają szybkiemu wyczerpaniu, i mogą dostarczać tradycyjnego substratu energetycznego - glukozy - najwyżej przez jeden dzień. Teraz już daje znać o sobie drugi czynnik regulacyjny - obniżający się poziom insuliny (rys. 5). W celu zaoszczędzenia glukozy hamuje on jej pobór przez mięśnie i tkanki. Glukoza staje się artykułem deficytowym, ponieważ cykl Randle'a, w którym zachodzi synteza trójglicerydów z glukozy i glicerolu pod wpływem insuliny, funkcjonuje tylko w jednym kierunku: glukoza  kwasy tłuszczowe, ale nie odwrotnie. Teraz narastający w surowicy glukagon staje się czynnikiem regulującym odpowiednią do zapotrzebowania proteolizę. W tym celu stoją do dyspozycji rezerwy białkowe ze krwi, podskórnej tkanki łącznej, mięśni i błony podstawnej włośniczek. Są również do dyspozycji rezerwy z wątroby, trzustki i jelit, co obrazuje ich zmniejszenie podczas postu (44, 48, 277). Synteza glukozy z aminokwasów dokonuje się z udziałem transaminaz, w wątrobie zwłaszcza transaminazy glutaminianowo-pirogronianowej, a w nerkach zwłaszcza powszechnie występującej transaminazy glutaminianowo-szczawiooctanowej. Substratem do glukoneogenezy jest w przypadku nerek głównie glutamina, w przypadku wątroby głównie alanina. Alanina powstaje w pracujących mięśniach drogą aminacji pirogronianu i jest przekazywana dalej przez wątrobę do glukoneogenezy (91). Aktywność fizyczna wspiera więc w ten sposób procesy przemiany materii w poście.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rys. 5. a) Wartości cukru we krwi na czczo, n = 22 (według Jungmanna) (147),

b) oznaczenie insuliny w poście, n = 28 (R. Weiss, Boehringer Mannheim)

[oznaczenia na rysunku:]

Fasten - Post

Aufbau - Realimentacja

Insulin i.S. - Insulina w surowicy

E/ml - j/ml

Rys. 5. c) Dzienny rozpad białka i nerkowe wydalanie azotu podczas 28-dniowego okresu postu (według Wechslera) (294)

Fastentage - Dni postu

ca. [...] g EW - ok. [...] g białka

g Stickstoff (N)-Ausscheidung - Wydalanie azotu (N), g

g Eiweiáverlust - Utrata białka, g

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------


Powstawający przy dezaminacji amoniak jest wydalany przez nerki. Przez to zaoszczędza się znacznie energię, gdyż odpada energochłonna synteza mocznika. Jednocześnie stają do dyspozycji wartości zasadowe dla skompensowania kwaśnych produktów metabolicznych (ciał ketonowych, kwasu mlekowego, kwasu moczowego) (220, 277).

Ze 100 g białka daje się uzyskać tylko nieco powyżej 50 g glukozy. Bez dalszych przedsięwzięć oszczędnościowych organizm prędko wyczerpałby swe rezerwy białkowe. Efekt oszczędnościowy powstaje przy resyntezie glukozy z kwasu mlekowego i gliceryny w cyklu Coriego (90). Ten oszczędzający białko efekt jest jednak dalece niewystarczający. Dlatego wciąż musi być uruchamiana lipoliza, z której uzyskiwana energia musiała dotąd służyć tylko do glukoneogenezy. W charakterze substratów energetycznych zamiast glukozy są teraz oferowane w zwiększonej ilości kwasy tłuszczowe i ciała ketonowe. Glukoza we wzrastającej mierze staje teraz tylko do dyspozycji pewnych ośrodków nerwowych i krwi.

Mięśnie i tkanka łączna zostają całkowicie przestawione na spalanie tłuszczów. Spadająca wciąż w ciągu dnia tendencja poziomu cukru we krwi, jak i niski poziom insuliny ułatwiają ciałom ketonowym i kwasom tłuszczowym przejście przez sarkolemmę, a tym samym wejście do komórek mięśniowych (229, 232). Przy dłużej trwającym poście względnie wyczerpaniu rezerw białkowych ketokwasy, które dzięki swej rozpuszczalności w wodzie łatwo mogą przedostawać się przez barierę krew-mózg, zostają spalane w rosnącej mierze także przez mózg. W końcu nawet kwasy tłuszczowe są wykorzystywane przez mózg (90, 101, 180).

Począwszy od trzeciego tygodnia postu organizm pokrywa swe zapotrzebowanie na energię prawie wyłącznie z utleniania kwasów tłuszczowych. Tym samym glukoneogeneza z białka zostaje ograniczona z początkowych 100 g białka dziennie do 15 g obecnie (rys. 5c).

Naturalnie bilans azotowy jest w poście zawsze ujemny. Jeśli utrata azotu wynosi z początku ewentualnie ponad 16 g dziennie, to w tej trzeciej fazie przestawienia metabolicznego stanowi ona ostatecznie ok. 2 g i mniej azotu dziennie (rys. 5c).

Ketokwasy stają się teraz najważniejszym, samoregulującym substratem energetycznym. Z jednej strony hamują one proteolizę mięśni, a z drugiej strony przerywają beta-oksydację kwasów tłuszczowych na szczeblu ketonów. Tym samym zostaje zagwarantowana dalsza dostawa głównego substratu energetycznego, a zużycie białka silnie ograniczone. Przede wszystkim pracujące mięśnie są oszczędzane w ten sposób, że do dyfuzji glukozy do komórek mięśniowych nie jest już potrzebna insulina.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rys. 5. d) Substraty przemiany tlenowej (utleniania) w mózgu ludzkim na czczo (A) i 38-41 dni po poście zupełnym (B) według Cahilla i wsp., (35)

[objaśnienia na rysunku:]

Glukose - Glukoza

-Hydroxybutyrat - -hydroksymaślan

Acetoacetat - Acetooctan

 Amino - -aminokwasy [?]

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------





1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna