Powszechna Księga Ustaw Cywilnych allgemeines bürgerliches gesetzbuch patent cesarski z dnia 1 czerwca 1811 r. WstęP. O ustawach cywilnych w ogólności Pojęcie prawa cywilnego



Pobieranie 1.24 Mb.
Strona17/20
Data29.04.2016
Rozmiar1.24 Mb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20
§ 1221. Jeżeli rodzice, dziadowie i babki wymawiają się niemożnością ustanowienia stosownego posagu, natenczas sąd na żądanie oblubieńców, nie wdając się w ścisłe roztrząsanie stanu majątkowego, okoliczności zbadać i według tego, albo stosowny posag oznaczyć, albo też rodziców, dziadów lub babki od ustanowienia posagu uwolnić powinien.
§ 1222. Gdy córka poszła za mąż, bez wiedzy albo przeciwko woli swoich rodziców, a sąd przyczynę do odmówienia zezwolenia za gruntowną uzna; natenczas rodzice, chociażby później potwierdzili małżeństwo, nie są obowiązani dać onejże posagu.
§ 1223. Jeżeli córka odebrała już swój posag i takowy, chociaż bez winy swojej, utraciła; nie może już więcej żądać takowego nawet w tym przypadku, gdyby powtórnie szła za mąż.
§ 1224. W wątpliwości czyli posag wyznaczonym byt z majątku rodziców czyli też z majątku oblubienicy, domniemanie jest, że wyznaczonym był z majątku tej ostatniej. Jeżeli zaś rodzice wypłacili swojej małoletniej córce posag, bez zezwolenia sądu opiekuńczego; natenczas jest domniemanie, że to uczynili z własnego majątku.

Wydanie posagu,


§ 1225. Jeżeli małżonek nie wymówił sobie posagu przed zawarciem małżeństwa; natenczas nie ma też prawa żądać takowego. Wydanie umówionego posagu może być zaraz po zawarciu małżeństwa żądanem, jeżeli inny termin do tego oznaczonym nie był.

i dowód na to.


§ 1226. Jeżeli do majątku męża ogłoszoną, jest kreda; natenczas przyznanie przez niego na piśmie lub ustnie przed otwarciem kredy uczynione, iż posag odebrał, stanowi dowód przeciwko każdemu.Jeżeli zaś przyznanie takie następuje dopiero po otwarciu kredy; natenczas żadnego nie stanowi przeciwko wierzycielom dowodu.

Przedmiot posagu i prawa męża tudzież żony do niego.


§ 1227. Wszystko, co może być pozbytem i użytem, może być danem na posag. Dopóki trwa społeczność małżeńska, użytkowanie dobra posagowego i tego, co do niego przybywa, należy do męża. Jeżeli posag danym jest w pieniądzach, w ustąpionych wierzytelnościach lub w rzeczach znikomych; natenczas mąż staje się zupełnym ich właścicielem.
§ 1228. Jeżeli posag ustanowionym jest w dobrach nieruchomych, w prawach lub, w takich ruchomościach, które z zachowaniem istoty, używane być mogą; natenczas żona za właścicielkę tychże, a mąż za użytkującego dopóty uważanemi będą, dopóki dowiedzionem nie będzie, iż mąż przyjął posag za oznaczoną cenę i tylko tę cenę zobowiązał się powrócić.
§ 1229. Podług przepisów ustawy posag po śmierci męża spada na jego żonę, a jeżeli ta przed nim umarła, na jej dziedziców. Ażeby żona lub jej dziedzice od brania posagu wyłączonymi być mogli, potrzeba, iżby wyłączenie to wyraźnie zastrzeżonem było. Kto dobrowolnie ustanawia posag, ten może sobie zastrzedz, iżby po śmierci męża wrócił do niego.

2. Oprawa.


§ 1230. Co oblubieniec lub trzeci wyznacza oblubienicy dla pomnożenia posagu, to nazywa się oprawą. Użytkowanie oprawy nie należy wprawdzie do żony w czasie małżeństwa; jednak gdy przeżyje męża, natenczas nawet bez osobnej umowy należy do niej także zupełna własność, chociażby posag na przypadek przeżycia żony, nie był zapisany mężowi.
§ 1231. Ani oblubieniec ani rodzice jego nie są obowiązani ustanawiać oprawy. Jednak tym samym sposobem, jak rodzice oblubienicy obowiązani są wyznaczyć dla niej posag, tak też do rodziców oblubieńca należy dać mu odpowiednią ich majątkowi wyprawę.

3. Wiano.


§ 1232. Podarunek, który mąż obiecuje dać żonie swojej pierwszego poranku, nazywa się wianem. Jeżeli było obiecanem, natenczas w wątpliwości jest domniemanie, że takowe w ciągu pierwszych trzech lat małżeństwa oddanem już było.
4. Spólność majątkowa.
§ 1233. Sam związek małżeński nie sprawia spólności majątkowej między małżonkami. Potrzeba do tego osobnej umowy, a przepisy w §§ 1177 i 1178 poprzedniego rozdziału postanowione, służyć mają za prawidło do ocenienia jej rozciągłości, tudzież formy, w jakiej prawnie zawartą być może.
§ 1234. W ogólności spólność majątkowa między małżonkami rozumie się tylko na przypadek śmierci. Spólność majątkowa nadaje małżonkowi prawo do połowy tego, co z dóbr spólności wzajemnie poddanych, pozostaje jeszcze po śmierci drugiego małżonka.
§ 1235. Jeżeli spólność odnosi się do całego majątku, natenczas wszystkie bez wyjątku długi przed działem potrącone być winny; jeżeli zaś przedmiotem spólności jest sam tylko teraźniejszy, lub sam tylko przyszły majątek, te tylko długi straceniu ulegają, które na korzyść spólnego dobra użytemi były.
§ 1236. Jeżeli jeden małżonek posiada nieruchomość, a prawo drugiego małżonka do spólności wpisanem jest do ksiąg publicznych; natenczas ten drugi małżonek przez wpisanie do ksiąg nabywa prawa rzeczowego do połowy istoty nieruchomości, lecz nie ma żadnego prawa do pożytków w czasie małżeństwa. W skutek prawa rzeczowego, jakiego małżonek drugi przez wpisanie do ksiąg publicznych nabył do połowy nieruchomości, małżonek będący jej właścicielem, połową tą rozporządzać nie może. Po śmierci małżonka pozostały drugi staje się zaraz zupełnym właścicielem swojej połowy. Wpisanie do ksiąg publicznych nie może jednak szkodzić wierzycielom wcześniej zahipotekowanym.

5. Zarząd i użytkowanie pierwiastkowego i dorobkowego majątku.


§ 1237. Jeżeli małżonkowie nie zrobili między sobą osobnego układu co do używania majątku; natenczas każde z nich zatrzymuje dawniejsze swoje prawo własności, i do tego, co jedno z nich w czasie małżeństwa nabywa lub jakimkolwiek sposobem dostaje, drugie nie ma żadnego prawa. W wątpliwości jest domniemanie, że dorobek pochodzi od męża.
§ 1238. Póki żona nie zaprzecza, prawne domniemanie jest za tem, że mężowi, jako swemu prawnemu zastępcy, oddała zarząd swego wolnego majątku.
§ 1239. Ze względu na taki zarząd uważanym jest mąż w powszechności tak, jak każdy inny zawiadowca mający pełnomocnictwo; jednak tylko za fundusz zakładowy czyli kapitał jest odpowiedzialnym. Z dochodów w czasie zarządu pobieranych nie jest obowiązanym składać rachunków, jeżeli inaczej wyraźnie umówionem nie było; owszem rachunki aż po dzień ustania zarządu uważane są za zaspokojone.
§ 1240. Żona także nie jest obowiązaną rachować się z powodu użytkowania, którego swemu mężowi odstąpiła, a które sama w czasie małżeństwa wykonywała; wolno jest jednak małżonkom wstrzymać taki dorozumianie dozwolony zarząd.
§ 1241. W przypadkach nagłych, lub gdy zachodzi obawa poniesienia szkody, może być odebranym mężowi zarząd majątku, chociażby mu takowy wyraźnie i na zawsze był dozwolonym. Wzajemnie mąż ma prawo wzbronić żonie nieporzadnego prowadzenia gospodarstwa, a nawet obok zachowania postanowionych przepisów żądać, aby za marnotrawczynią ogłoszoną była.

6. Dochód wdowi.


§ 1242. To, co żonie na przypadek owdowienia na utrzymanie jest przeznaczonem, nazywa się dochodem wdowim. Dochód ten należy się wdowie zaraz po śmierci męża, i powinien być zawsze za trzy miesiące naprzód wypłaconym.
§ 1243. Należy się jeszcze wdowie ze spadku mężowskiego utrzymanie przez sześć tygodni po śmierci męża, a jeżeli jest w ciąży, aż do upływu sześciu tygodni po jej rozwiązaniu. Dopóki atoli ma to utrzymanie, nie może pobierać dochodu wdowiego.
§ 1244. Gdy wdowa idzie za mąż, utraca prawo do wdowiego dochodu.

Zabezpieczenie posagu, oprawy i dochodu wdowiego.


§ 1245. Kto daje posag, ten ma, prawo zaraz przy oddaniu, lub później gdy zachodzi niebezpieczeństwo, żądać stosownego zabezpieczenia od tego, kto odbiera posag. Opiekunowie i kuratorowie oblubienicy ich pieczy poruczonej nie mogą, bez pozwolenia sadu opiekuńczego, uwalniać od zabezpieczenia posagu, jak równie oprawy i dochodu wdowiego.

7. Darowizny między małżonkami i zaręczonemi.


§ 1246. Ważność lub nieważność darowizn między małżonkami oceniać należy podług przepisów, w ogólności względem darowizn w ustawie postanowionych.
§ 1247. Wszystko, co mąż dał żonie swojej do stroju, w ubiorze, w drogich kamieniach i innych kosztownościach, nie uważa się w razie wątpliwości za wygodzone; lecz za darowane. Jeżeli jednak jedno z zaręczonych drugiemu, albo kto trzeci któremu z zaręczonych, ze względu na przyszłe małżeństwo, co zabezpiecza lub daruje; natenczas darowizna, jeżeli małżeństwo nie z winy darującego nie przychodzi do skutku, odwołaną być może.

8. Wzajemne testamenty.


§ 1248. Wolno jest małżonkom w jednym i tym samym testamencie ustanowić za dziedziców siebie samych nawzajem, lub inne osoby. Taki testament może być także odwołanym; z tego jednak, że go jedna strona odwołała, nie można wnioskować o odwołaniu przez druga stronę.

9. Kontrakt dziedziczenia.

Formalności wymagane do ważności tego kontraktu.
§ 1249. Może także być między małżonkami zawarty kontrakt dziedziczenia, przez który obiecuje się przyszły spadek lub jego część, i obietnica przyjętą zostaje (§ 602). Do ważności takiego kontraktu potrzeba atoli, aby był zdziałanym na piśmie z zachowaniem wszystkich formalności do testamentu pisemnego wymaganych.
§ 1250. Małżonek pod opieka zostający może wprawdzie przyjąć przyobiecany mu i nieszkodliwy dla niego spadek lecz rozporządzenie w przedmiocie jego własnego spadku bez zezwolenia sądu uczynione, o tyle tylko będzie ważnem, o ile jest takiem, jako testament.

Przepis co do warunków kontraktu.


§ 1251. Co się powiedziało w ogólności o warunkach przy kontraktach, to także znajduje zastosowanie do kontraktu dziedziczenia między małżonkami.

Skutki kontraktu dziedziczenia.


§ 1252. Kontrakt dziedziczenia, chociaż do ksiąg publicznych wpisany, nie przeszkadza małżonkowi rozporządzać za życia majątkiem swoim według upodobania. Prawo z kontraktu wynikające zawisłem jest od śmierci spadkodawcy; dziedzic kontraktowy, jeżeli nie przeżyje spadkodawcy, nie może prawa tego przenosić na drugiego, ani też żądać zabezpieczenia, z powodu spodziewanego dziedzictwa.
§ 1253. Małżonek nie może przez kontrakt dziedziczenia zrzec się zupełnie prawa robienia testamentu. Czysta czwarta część, która ani zachowkiem ani innym długiem nie może być obciążona, zawsze na mocy ustawy winna być do wolnego ostatniej woli rozporządzenia pozostawiona. Jeżeli spadkodawca częścią tą nie rozporządził; natenczas takowa nie przechodzi do kontraktowego, lecz do ustawniczego dziedzica, chociażby całe dziedzictwo obiecanem było.

Wygaśnienie kontraktu.


§ 1254. Kontrakt dziedziczenia nie może być odwołanym ze szkoda drugiego małżonka, z którym był zawartym; lecz tylko może być według przepisu ustawy, unieważnionym. Dziedzicom koniecznym służą ze względu na taki kontrakt, te same prawa, jakie im służą ze względu na inne rozporządzenia ostatniej woli.

10. Użytkowanie na przypadek śmierci. (Prawo dożywocia.)


§ 1255. Małżonek, który dozwala drugiemu użytkowania swego majątku na przypadek przeżycia; nie jest przez to ograniczonym w wolności rozporządzenia nim między żyjącemi; prawo użytkowania odnosi się tylko (§§ 509-520) do spadku z wolno-dziedzicznego majątku.
§ 1256. Jeżeli jednak prawo użytkowania z nieruchomości za zezwoleniem nadawcy do ksiąg publicznych jest wpisanem; natenczas takowe co do tej nieruchomości, nie może być już więcej uszczuplanem.
§ 1257. Jeżeli małżonek przy życiu pozostały, wchodzi w nowe związki małżeńskie lub użytkowanie komu innemu chce odstąpić; natenczas dzieci zmarłego małżonka mają prawo żądać, żeby im takowe za opłatą rocznej stosownej summy, pozostawionem było.
§ 1258. Małżonek, który domaga się użytkowania całego spadku po drugim małżonku lub części onegoż, nie ma prawa żądać części dziedzictwa, która mu na przypadek beztestamentowego dziedziczenia przez ustawę jest wyznaczoną.

Porównanie dzieci pod względem dziedziczenia.


§ 1259. Porównanie dzieci, to jest kontrakt, przez który dzieci z rozmaitych małżeństw, za równe sobie pod względem dziedziczenia są uważane, jest nieważnem.

Oddzielenie majątku w przypadku:

1) kredy;
§ 1260. Gdy co do majątku męża otwartą została za jego życia kreda; natenczas żona nie może wprawdzie żądać od wierzycieli zwrócenia posagu lub wydania oprawy, lecz tylko zabezpieczenia takowych na przypadek rozwiązania małżeństwa. Oprócz tego ma prawo od czasu otwarcia kredy, żądać dochodu wdowiego lub używania posagu, jeżeli dochód wdowi nie był umówionym. Gdy jednak udowodnionem będzie, że z przyczyny żony mąż podupadł na majątku; natenczas żadnego nie ma prawa ani do jednego, ani do drugiego używania.

§ 1261. Jeżeli żona co do swego majątku podpada kredzie; natenczas kontrakty małżeńskie pozostają niewzruszone.


§ 1262. Jeżeli między małżonkami umówiona była spólność majątkowa; takowa rozwiązuje się przez popadnienie w kredą jednego lub drugiego małżonka, i spólny majątek dzieli się między niemi tak, jak po śmierci jednego z nich.

2) dobrowolnego;


§ 1263. Jeżeli małżonkowie zgadzają się na to, aby w rozdzieleniu żyli, natenczas od ich spólnego porozumienia się, które zawsze nastąpić powinno (§§ 103-105), zależy także, czyli kontrakty małżeńskie mają być nadal utrzymywane, czyli i jak zmienione.

albo 3) sądownie orzeczonego rozdziału co do osób;


§ 1264. Jeżeli atoli rozdział co do osób, bez winy żadnej ze stron, lub z winy obudwóch, sądownie orzeczonym został; natenczas jeden lub drugi małżonek żądać może rozwiązania kontraktów małżeńskich, przyczem sąd powinien zawsze starać się rzecz na drodze zgody załatwić (§ 108). Jeżeli jedna strona jest niewinną, ta może żądać albo utrzymania w swej mocy lub rozwiązania kontraktów małżeńskich, albo też stosownego według okoliczności utrzymania dla siebie.

4) o nieważności małżeństwa;


§ 1265. Jeżeli małżeństwo za nieważne uznanem będzie; natenczas rozwiązują się także kontrakty małżeńskie; majątek, jeżeli się jeszcze znajduje, wraca do dawnego stanu. Strona ponosząca winę, obowiązaną jest jednak do wynagrodzenia stronie niewinnej.

5) rozwodu.


§ 1266. Jeżeli rozwód dozwolonym jest na żądanie obydwojga małżonków, z powodu nieprzezwyciężonego wstrętu (§§ 115 i 133); natenczas, jeżeli strony nie ugodziły się w tym względzie, kontrakty małżeńskie rozwiązują się co do obydwóch stron. Jeżeli rozwód orzeczonym jest przez wyrok, natenczas małżonek niewinny ma prawo nietylko do zupełnego wynagrodzenia, ale nawet od czasu orzeczonego rozwodu, prawo do tego wszystkiego, co na korzyść jego na przypadek przeżycia, w kontraktach małżeńskich umówionem było. Majątek spólności poddany dzieli się tak, jak po śmierci, a prawo z kontraktu dziedziczenia na przypadek śmierci zastrzeżone, utrzymuje się dla strony niewinnej. Małżonek chociaż nie z winy swojej rozwiedziony, nie ma prawa do ustawniczego dziedziczenia.

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DZIEWIĄTY.

O kontraktach losowych.

Kontrakty losowe.


§ 1267. Kontrakt, przez który nadzieja niepewnej jeszcze korzyści jest obiecaną i przyjęta, jest kontraktem losowym. Kontrakt ten według tego, jak za spodziewaną korzyść jest co lub nic nie jest obiecanem, jest kontraktem darmym lub pod tytułem obciążającym.
§ 1268. W kontraktach losowych nie ma miejsca skarga z powodu pokrzywdzenia nad połowę wartości.

Rodzaje kontraktów losowych:


§ 1269. Do kontraktów losowych należą; zakład; gra i los; wszystkie kontrakty kupna, tudzież inne o spodziewane prawa lub o przyszłe i niepewne rzeczy; niemniej dożywotnie wypłaty; zakłady spólnego zaopatrzenia; nakoniec kontrakty zabezpieczenia od szkód i zabezpieczenia okrętów.

1) Zakład;


§ 1270. Gdy z powodu zdarzenia dla obudwóch stron jeszcze niewiadomego, umówioną jest między niemi pewna cena na korzyść tego, z którego twierdzeniem skutek okaże się być zgodnym; natenczas jest zakład. Jeżeli strona wygrywająca miała pewność o wypadku i takowy przed stroną drugą utaiła; natenczas staje się winną podstępu i zakład jest nieważnym. Strona przegrywająca, która o wypadku naprzód wiedziała, ma być uważaną za darującą.
§ 1271. Zakład rzetelny i dozwolony wtenczas tylko obowiązuje, gdy umówiona cena nietylko obiecaną, ale rzeczywiście zapłaconą lub złożoną została. O cenę nie można upominać się sądownie.

2) gra;
§ 1272. Każda gra jest rodzajem zakładu. Przepisy postanowione względem zakładu, stosują się także do gier. Które gry w ogólności, lub tylko dla pewnych klas są zabronione; jak mają być karane osoby, które grają w gry zakazane, tudzież ci, którzy im to ułatwiają, w ustawach politycznych jest postanowiono.

3) los;
§ 1273. Los odnoszący się do zakładu lub gry miedzy osobami prywatnemi, ocenianym być powinien podług przepisów, co do zakładu i gier postanowionych. Jeżeli zaś dział, wybór lub spór ma być przez los rozstrzygniętym; natenczas powinny być także stosowane prawidła, dla kontraktów tych przepisane.
§ 1274. Loteryje krajowe nic powinny być oceniano tak, jak zakład lub gra; lecz podług ogłoszonego za każda razą planu.

4) kupno nadziei;


§ 1275. Kto za pewną ilość przyszłego jakiego dochodu obiecuje stosownę cenę; ten zawiera zwykły kontrakt kupna.
§ 1276. Kto za pewną cenę kupuje na ogół przyszłe pożytki z rzeczy; lub też nadzieję tychże pożytków, ten zawiera kontrakt losowy; zupełne zawiedzenie nadziei dotyka kupującego; lecz też wszystkie zwykle otrzymywane pożytki do niego należą.

w szczególności kuksu


§ 1277. Udział w kopalni, nazywa się kuksem. Kupno kuksu należy do kontraktów losowych. Przedawca odpowiedzialnym jest jedynie za byt kuksu, a kupujący stosować się powinien do ustaw kopalnianych.

lub dziedzictwa.


§ 1278. Kupujący dziedzictwo przez przedającego przyjęte, albo przynajmniej na niego spadłe, wchodzi nietylko w prawa ale nawet i w obowiązki przedawcy jako dziedzica, o ile takowe nie są osobistemi. Jeżeli zatem kupno nie nastąpiło na podstawie inwentarza, natenczas kupno dziedzictwa jest także kontraktem losowym.
§ 1279. Kupujący nie ma żadnego prawa do rzeczy, które do przedawcy nie jako do dziedzica, lecz z innego tytułu należą, jak np. z tytułu zapisu naddziałowego, powierznictwa, podstawienia, wierzytelności do spadku, i któreby do niego należały, gdyby nawet nie miał prawa dziedziczenia. Zaś kupujący dziedzictwo bierze to wszystko, co przyrasta do dziedzictwa, czy to z powodu, że ubył który zapisobierca lub spółdziedzic, czyli też z jakiegokolwiek innego powodu, jeżeli tylko przedawca miał do tego prawo.
§ 1280. Co dziedzic na zasadzie prawa dziedzictwa powziął, jak np. otrzymane dochody i wierzytelności; to wszystko liczy się do masy. Odtrąca się z masy przeciwnie to wszystko, co dziedzic wyłożył ze swego majątku na objęcie dziedzictwa lub na rzecz spadku. Do tego należą: zapłacone długi, zaspokojone zapisy, podatki i opłaty sądowe; a nawet koszta pogrzebowe, jeżeli odmiennej co do nich nie było umowy.
§ 1281. Jeżeli przedawca zarządzał spadkiem przed wydaniem, odpowiedzialnym jest z tego powodu kupującemu, tak jak każdy inny sprawujący interesa.
§ 1282. Wierzyciele spadku i zapisobiercy mogą domagać się zaspokojenia tak od kupującego dziedzictwo jako też od przedawcy. Prawa ich, tudzież prawa dłużników spadku, nie zmieniają się bynajmniej przez przedaż dziedzictwa, a przyjęcie dziedzictwa przez jednego, ważnem jest także co do drugiego.
§ 1283. Jeżeli przedaż dziedzictwa nastąpiła na podstawie inwentarza; za takowy odpowiedzialnym jest przedawca. Jeżeli kupno nastąpiło bez inwentarza; natenczas przedawca odpowiada tylko za byt swego prawa dziedziczenia tak, jak go podał, i za wszystkie szkody, z jego winy kupującemu zrządzone.

5) Wypłata dożywotnia (Leibrente).


§ 1284. Jeżeli komu za pieniądze, lub za rzecz na pieniądze ocenioną, obiecaną będzie coroczna wypłata na cały przeciąg życia pewnej jakiej osoby; natenczas jest kontrakt wypłaty dożywotniej (dożywotnich dochodów).
§ 1285. Trwanie wypłaty może być zawisłem od życia jednej lub drugiej strony, albo też od życia osoby trzeciej. W wątpliwości powinna być czynioną wypłata ćwierćrocznie naprzód i kończy się zawsze z życiem tego, na czyją głowę ustanowioną była.
§ 1286. Ani wierzyciele ani dzieci tego, który nabył wypłaty dożywotniej, nie mają prawa obalać kontraktu. Wierzyciele jednak mogą poszukiwać swego zaspokojenia na wypłacie dożywotniej; zaś dzieci żądać złożenia tej części wypłaty, bez której się dożywotnik obejść może, aby na niej utrzymanie, które im się z ustawy należy, zabezpieczyć.

6) Zakłady spólnego zaopatrzenia.


§ 1287. Kontrakt w celu utworzenia za pomocą składek spólnego funduszu zaopatrzenia, dla składających, ich żon lub sieroty ocenianym być winien podług natury i celu takiego zakładu i podług warunków, przy kontrakcie postanowionych.

7) Kontrakt zabezpieczenia.


§ 1288. Gdy kto bierze na siebie szkodę, która drugiemu bez jego winy wydarzyćby się mogła, i obowiązuje się za pewną cenę dać mu umówione wynagrodzenie; natenczas jest kontrakt zabezpieczenia. W skutek kontraktu zabezpieczający odpowiedzialnym jest za przypadkową szkodę, a zabezpieczony za przyrzeczoną cenę.
§ 1289. Zwykłym przedmiotem takiego kontraktu są towary lądem lub wodą prowadzone: Można jednak inne także przedmioty np. domy i grunta zabezpieczać od ognia, wody lub innych przypadków.
§ 1290. Jeżeli następuje przypadkowa szkoda, od której zabezpieczenie przyrzeczonem było; natenczas, gdy nie zachodzi przeszkoda nieprzezwyciężona lub gdy nie było innej umowy, zabezpieczony powinien w dniach trzech donieść o niej zabezpieczającemu, jeżeli tenże znajduje się w tem samem miejscu; w przeciągu zaś takiego czasu, jaki jest przepisany do przyjęcia obietnicy przez nieobecnego uczynionej (§ 862), jeżeli zabezpieczający nie znajduje się w tem samem miejscu. Jeżeli zabezpieczony nie uczyni doniesienia; jeżeli nieszczęśliwego przypadku dowieść nie jest w stanie; lub jeżeli zabezpieczający dowieść może, że szkoda nastąpiła z winy zabezpieczonego; natenczas tenże zabezpieczony nie ma żadnego prawa do umówionego wynagrodzenia.
§ 1291. Gdy w czasie zawierania kontraktu zaginienie rzeczy zabezpieczonemu, albo bezpieczny ich stan zabezpieczającemu był wiadomym; natenczas kontrakt jest nieważnym.

8) Zabezpieczenia na morzu i okrętów.


§ 1292. Przepisy odnoszące się do zabezpieczeń na morzu, tudzież do kontraktu zabezpieczenia okrętów, należą do prawa morskiego.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY.

O prawie nagrodzenia szkody i zadosyć uczynieniu.

Szkoda.
§ 1293. Szkodą nazywa się każdy uszczerbek wyrządzony drugiemu na jego majątku, prawach lub osobie. Od szkody, różni się stracony zysk, którego w zwykłym toku rzeczy można się było spodziewać.

Źródła szkody.
§ 1294. Szkoda pochodzi albo z bezprawnej czynności lub opuszczenia drugiego, albo z samego przypadku. Bezprawne uszkodzenie może być wyrządzonym własnowolnie, albo pomimo woli. Własnowolne uszkodzenie pochodzi znowu albo ze złego zamiaru, gdy wyrządza się szkoda z wolą i wiadomością; albo z nieuwagi, gdy jest wyrządzoną przez niewiadomość z winy pochodzącą, przez niezwrócenie należytej uwagi, lub niedołożenie należytej pilności. Tak jedno jak drugie nazywa się winą.

O obowiązku wynagrodzenia szkody:

1) o szkodzie pochodzącej z winy;
§ 1295. Każdemu służy prawo żądać od uszkodziciela, wynagrodzenia szkody, która mu z winy swojej zrządził; bez względu na to, czyli szkoda nastąpiła z niedopełnienia, obowiązku z umowy wynikającego, czyli też z obowiązku bez umowy istniejącego.
§ 1296. W wątpliwości jest domniemanie, że szkoda nastąpiła bez winy drugiego.
§ 1297. Lecz wzajemnie także domniemywać się należy, że każdy posiadający używanie rozumu jest w stanie dołożyć takiej pilności i uwagi, jaka przy zwykłych zdolnościach użytą być może. Kto w czynnościach przynoszących drugiemu uszkodzenie w jego prawach, nie używa takiej pilności lub uwagi, ten dopuszcza się uchybienia.
§ 1298. Kto twierdzi, że w wypełnieniu obowiązku z umowy lub ustawy wynikającego, doznał przeszkody bez swojej winy, ten twierdzenia tego dowodzić powinien.

w szczególności:

a) w sztuce biegłych;
§ 1299. Kto publicznie wykonywa jaki urząd, sztukę, przemysł lub rzemiosło; lub kto bez potrzeby przyjmuje na siebie dobrowolnie interes, którego uskutecznienie wymaga właściwej znajomości sztuki albo niezwykłej pilności, ten daje tem samem do poznania, iż przyznaje sobie potrzebną pilność i wymagane niezwykłe wiadomości; a tem samem staje się odpowiedzialnym za brak takowych. Jeżeli jednak ten, który mu powierza interes, wiedział o jego niedoświadczeniu, lub przez zwrócenie zwykłej uwagi mógłby był o tem wiedzieć; natenczas na niego także wina spada.



Pobieranie 1.24 Mb.

1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20




©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna