Powszechna Księga Ustaw Cywilnych allgemeines bürgerliches gesetzbuch patent cesarski z dnia 1 czerwca 1811 r. WstęP. O ustawach cywilnych w ogólności Pojęcie prawa cywilnego



Pobieranie 1.24 Mb.
Strona18/20
Data29.04.2016
Rozmiar1.24 Mb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20
§ 1300. Biegły w sztuce, wtenczas także jest odpowiedzialnym, gdy będąc wynagrodzonym, w rzeczach swojej sztuki lub nauki przez nieuwagę udziela szkodliwą radę. Oprócz tego przypadku, dający rady odpowiedzialnym jest tylko za szkodę, którą wiadomie przez udzielenie rady drugiemu wyrządził.

lub b) z winy więcej osób (spólników).


§ 1301. Za szkodę bezprawnie wyrządzoną może być więcej osób odpowiedzialnych, gdy do niej przyczyniają się spólnie, bezpośrednio, lub pośrednio, przez namowę, groźbę, rozkaz, pomoc, ukrywanie itp.; albo nawet przez samo tylko nie uczynienie zadość szczególnemu obowiązkowi do przeszkodzenia złemu.
§ 1302. W takim przypadku, każdy odpowiada tylko za szkodę przez swoją nieuwagę zrządzoną, jeżeli uszkodzenie pochodzi z nieuwagi, i udział w niem każdego może być oznaczonym. Jeżeli zaś szkoda umyślnie wyrządzoną była, lub też udział każdego ze spólników w uszkodzeniu nie da się oznaczyć; natenczas odpowiadają, wszyscy za jednego i jeden za wszystkich; jednakże ten, który wynagrodził szkodę, ma prawo żądania zwrotu od reszty spólników.
§ 1303. Jak dalece odpowiedzialnymi są spółdłużnicy z powodu samego tylko niedopełnienia swojego obowiązku, podług natury kontraktu oceniać należy.
§ 1304. Gdy przy jakiem uszkodzeniu zachodzi także wina ze strony uszkodzonego; natenczas on także stosunkowo z uszkodzicielem ponosi szkodę; lub w równej z nim części, jeżeli stosunek oznaczonym być nie może.

2) z używania prawa;


§ 1305. Kto prawa swego w granicach prawnych używa, ten nie odpowiada za szkodę dla drugiego ztąd wynikającą.

3) z bezwinnego luv niewłasnowolnego czynu;


§ 1306. Kto drugiemu wyrządził szkodę bezwinnie lub przez czyn niewłasnowolny, ten w ogólności nie jest za nię odpowiedzialnym.
§ 1307. Jeżeli zaś kto z własnej winy popadł przemijającemu pomieszaniu zmysłów; natenczas szkoda w stanie zarządzona za pochodzącą z jego winy ma być uważaną. To samo stosuje się do trzeciego, który uszkodziciela w taki stan wprawił.
§ 1308. Gdy obłąkani, głupowaci lub dzieci zrządzają komu szkodę, który sam w jakikolwiek sposób dał powód do tego; natenczas uszkodzony nie ma żadnego prawa do wynagrodzenia.
§ 1309. W innych przypadkach należy mu się wynagrodzenie od tych osób, którym szkoda, z powodu zaniedbania powierzonego onymże nad wzmiankowanemi osobami dozoru, przypisaną być może.
§ 1310. Jeżeli uszkodzony nie może tym sposobem otrzymać wynagrodzenia, natenczas sędzia, mając wzgląd na to: czy uszkodzicielowi pomimo, że czasem nie jest przy użyciu rozumu, w tym szczególnym przypadku wina przypisaną być może; lub czy uszkodzony oszczędzając uszkodziciela, sam się nie bronił; nakoniec, mając wzgląd na stan majątkowy uszkodzonego i uszkodziciela, albo całe wynagrodzenie, albo odpowiednią część jego, uszkodzonemu przyznać powinien.

4) z przypadku;


§ 1311. Prosty przypadek dotyczy tego, w którego majątku lub osobie się wydarzył. Jeżeli jednak kto sprowadził przypadek przez swoje winę; jeżeli przestąpił ustawę mającą na celu zapobieżenie przypadkowym uszkodzeniom; albo też bez potrzeby wdał się w cudze interesa; ten odpowiada za wszelką szkodę, któraby inaczej nie była nastąpiła.
§ 1312. Kto w przygodzie wyświadczył drugiemu usługi, temu nie może być przypisywaną szkoda, której nie zapobiegł; wyjąwszy, gdyby drugiemu, któryby więcej jeszcze mógł był wyświadczyć, przeszkodził w tem przez swoją winę. Lecz i w tym przypadku wolno mu jest niewątpliwą korzyść przez niego przysporzoną strącić od wyrządzonej szkody.

5) z cudzych czynności.


§ 1313. Za cudze bezprawne czynności w ogólności, nikt nie odpowiada, kto się do nich nie przyłożył. W tych nawet przypadkach, w których ustawa przeciwnie stanowi, obowiązany do wynagrodzenia ma prawo żądać od ponoszącego winę zwrotu danego wynagrodzenia.

Wyjątki.
§ 1314. Kto przyjmuje służącego bez świadectwa; albo osobę ze względu na usposobienie ciała lub umysłu niebezpieczną wiedząc o tem, w służbie zatrzymuje; albo kto wiadomemu zbrodniarzowi przytułek daje; ten odpowiedzialnym jest do wynagrodzenia właścicielowi domu i domownikom szkód, zrządzonej przez niebezpieczny przymiot wzmiankowanej osoby.


§ 1315. Podobnie ten, kto takową niebezpieczna, albo do jakiego interesu wcale niezdatną osobę zamówił, odpowiada za szkodę, którą trzeci z tego powodu poniósł.
§ 1316. Właściciele oberż, szyprowie i przywoźnicy odpowiadają za szkodę, którą ich właśni lub przez nich dodani służący wyrządzają podróżnemu w rzeczach przyjętych do swego domu, na swój okręt, albo do przywozu.
§ 1317. Jak dalece publiczne przedsiębiorstwa przesyłek, podlegają odpowiedzialności za szkodę, o tem stanowią osobne przepisy.
§ 1318. Jeżeli kto przez spadnienie jakiej niebezpiecznie wywieszonej lub wystawionej rzeczy; albo przez wyrzucanie lub wylewanie z mieszkania uszkodzonym zostanie; natenczas odpowiedzialnym jest za szkodę ten, z czyjego mieszkania wyrzucenie lub wylanie nastąpiło, lub też rzecz spadła.
§ 1319. Z powodu prawdopodobnego niebezpieczeństwa ze spadnienia znaku, naczynia, albo jakiej innej rzeczy, nad miejscem przechodnem zawieszonej lub wystawionej, i z powodu prawdopodobnego uszkodzenia przechodzących, nie służy jeszcze nikomu prawo wynoszenia skargi sądownie; jednak ze względu na publiczne bezpieczeństwo, służy każdemu prawo donieść politycznej władzy o zagrażającym niebezpieczeństwie.

6) Przez zwierzę.


§ 1320. Jeżeli kto uszkodzonym zostanie przez zwierzę; natenczas odpowiada za takowe ten, kto zwierzę do tego napędzał, drażnił albo je pilnować zaniedbał. Jeżeli nikt o taką winę nie może być przekonanym; natenczas uszkodzenie uważanem jest za przypadkowe.
§ 1321. Kto napotka na swym gruncie i ziemi cudze bydło, nie ma dla tego prawa zabijać takowe. Może je przez użycie stosownego gwałtu spędzić, albo jeżeli przez to poniósł szkodę, zająć prywatnie tyle sztuk bydła, ile potrzeba do wynagrodzenia szkody. Powinien jednak w ciągu dni ośmiu ugodzić się z właścicielem, lub wynieść do sądu skargę; w przeciwnym zaś razie zwrócić zajęte bydło.
§ 1322. Zajęte bydło wtenczas także zwróconem być winno, gdy właściciel daje inne stosowne zabezpieczenie.

Sposoby wynagrodzenia szkody.


§ 1323. Wynagrodzenie zrządzonej szkody zależy na przywróceniu wszystkiego do dawnego stanu; albo jeżeli to nie może już być uskutecznionem, na zapłaceniu wartości z oszacowania wynikającej. Jeżeli wynagrodzenie odnosi się do samej tylko poniesionej szkody, natenczas właściwie nazywa się bezszkodnością, jeżeli zaś obowiązek wynagrodzenia rozściąga się także do utraconego zysku i do zagładzenia sprawionego obrażenia; natenczas nazywa się zupełnem zadosyć uczynieniem.
§ 1324. Zupełne zadosyć uczynienie należy się uszkodzonemu wtenczas, gdy szkoda ze złego zamiaru, albo przez oczywiste niedbalstwo jest zrządzoną; zaś we wszystkich innych przypadkach służy mu jedynie prawo do żądania bezszkodności. Według tej zasady oceniać należy w tych przypadkach, w których ustawa używa wyrazu: „wynagrodzenie”, jaki rodzaj wynagrodzenia się należy.

W szczególności:

1) przy uszkodzeniach na ciele;
§ 1325. Kto kogo uszkodzi na ciele, ten koszta leczenia ponosić; stracony już a nawet i przyszły zarobek, jeżeliby uszkodzony stał się niezdatnym nadal do zarabiania, onemuż wynagrodzić i prócz tego na żądanie uszkodzonego, stosowną nawiązkę zapłacić mu powinien.
§ 1326. Jeżeli osoba skrzywdzona przez złe z nią obejście oszpeconą została, natenczas, jeżeli do tego jeszcze jest płci żeńskiej, na okoliczność tę wzgląd mianym być powinien o tyle, o ile oszpecenie może być przeszkodą do dalszego jej powodzenia.
§ 1327. Jeżeli z uszkodzenia na ciele następuje śmierć; natenczas nietylko wszystkie koszta, ale prócz tego pozostałej żonie i dzieciom zmarłego to wszystko wynagrodzonem być powinno, co przez śmierć uszkodzonego utraciły.
§ 1328. Kto uwiódłszy niewiastę, dziecię z nią spłodził, ten zapłacić powinien koszta porodzenia i połogu, tudzież dopełnić wszystkich innych obowiązków ojca, w rozdziale trzecim w części pierwszej wyrażonych. W których przypadkach uwiedzenie ma być jako zbrodnia lub ciężkie policyjne przestępstwo karanem, stanowi ustawa karna.

2) w osobistej wolności;


§ 1329. Kto kogo pozbawia wolności przez gwałtowne uprowadzenie, przez prywatne pojmanie lub przez nieprawne z umysłu aresztowanie, ten jest obowiązanym powrócić uszkodzonemu dawną wolność i dać - zupełne zadosyć uczynienie. Jeżeli mu nie może już przywrócić dawnej wolności; natenczas tak, jak w przypadku śmierci, obowiązanym jest dać wynagrodzenie jego dzieciom i żonie.

3) na honorze;


§ 1330. Gdy komu przez obelgę zrządzoną jest rzeczywista szkoda, lub ubytek w zysku; natenczas obrażony żądać może bezszkodności, lub zupełnego zadosyć uczynienia.

4) na majątku.


§ 1331. Jeżeli kto przez drugiego z umysłu lub przez widoczne jego niedbalstwo na majątku uszkodzonym zostaje; natenczas służy mu prawo żądać także straconego zysku, a zwrotu wartości nadzwyczajnej wtenczas, gdy szkoda wynikła z czynności ustawą karną zabronionej, albo ze swawoli i uciechy w wyrządzaniu szkody.
§ 1332. Szkoda będąca skutkiem winy lekkiej, lub opieszałości, wynagrodzoną być winna podług zwyczajnej wartości, jaką rzecz w czasie uszkodzenia miała.

W szczególności przez zwłokę zapłaty.

Procenta za opóźnienie.
§ 1333. Szkoda, którą zrządza dłużnik wierzycielowi przez zwłokę umówionej zapłaty należnego kapitału, wynagradza się procentami przez ustawę oznaczonemi.
§ 1334. Dłużnik staje się w ogólności winnym zwłoki, gdy się nie uiszcza na dniu przez ustawę lub umowę do zapłaty przeznaczonym; albo gdy w przypadku tym, kiedy dzień zapłaty nie był oznaczonym, w dzień po uczynionem sądowem lub zasądowem wezwaniu, nie ułożył się z wierzycielem.
§ 1335. Jeżeli wierzyciel nie upominając się sądownie, dopuścił, iż procenta zrównały się z kapitałem, natenczas utraca prawo do dalszych procentów od kapitału. Jednak od dnia wyniesionej skargi, mogą być procenta na nowo żądane.

Warunek wynagrodzenia w kontrakcie zamieszczony (kary umownej)


§ 1336. Strony kontraktujące mogą umówić się szczegółowo, iż w przypadku gdyby obietnica albo wcale nie albo nie w należytym sposobie, albo za późno dopełniona była; zamiast wynagrodzić się mającej szkody, pewna suma w pieniądzach lub w czem innem zapłaconą będzie (§ 912). Jednak w pożyczkach sędzia z powodu zwłoki w zapłaceniu, może tylko przysądzić ilość wyrównywającą prawnemu procentowi.W innych przypadkach, jeżeli dłużnik dowodzi, iż kara umowna jest wygórowana, sędzia po wysłuchaniu w sztuce biegłych, takową zmniejszyć powinien. Zapłacenie kary umownej, nie uwalnia bez osobnej o to umowy, od obowiązku wykonania kontraktu.

Obowiązek dziedziców uszkodziciela.


§ 1337. Obowiązek wynagrodzenia szkody i straconych korzyści, lub też zapłacenia kary umownej, ciąży na majątku i przechodzi na dziedziców uszkodziciela.

Środki dochodzenia wynagrodzenia.


§ 1338. Prawo do wynagrodzenia szkody w ogólności tak, jak każde inne prawo w zwyczajnym sądzie dochodzonem być winno. Jeżeli uszkodziciel przestąpił zarazem ustawę karną, natenczas także karę przepisaną ponosić winien. W tym także przypadku, rozprawienie się względem wynagrodzenia szkody w sądzie cywilnym ma następować; chyba że stosownie do przepisów ustawy karnej, takowe w sądzie karnym lub u władzy politycznej odbywać się powinno.
§ 1339. Uszkodzenia na ciele, bezprawne ograniczenie wolności i obrazy honoru, według zachodzących okoliczności, albo jako zbrodnie przez sąd kryminalny, albo jako ciężkie policyjne przestępstwa, lub jeżeli do żadnej z tych klas nie należą, jako przewinienia, przez polityczną zwierzchność dochodzonemi i karanemi będą.
§ 1340. Władze te, jeżeli wynagrodzenie może być wprost oznaczonem, powinny względnie niego orzec stosownie do przepisów w tym rozdziale podanych. Jeżeli jednak wynagrodzenie szkody nie może być wprost oznaczonem, natenczas w wyroku wyraźnie dołożonem być powinno, że zostawia się uszkodzonemu wolność dochodzenia wynagrodzenia na drodze prawa. Ta droga służy uszkodzonemu nawet w sprawach kryminalnych a w innych obydwom stronom, jeżeli na oznaczeniu wynagrodzenia przez władzę karną nie chcą poprzestać.
§ 1341. Przeciwko zawinieniu sędziego udawać się należy do wyższej władzy, która z urzędu skargę sprawdzić i stosowne do tego orzeczenie wydać powinna.

CZĘŚĆ TRZECIA

USTAWY CYWILNEJ.

O przepisach spólnych prawom osobowym i rzeczowym.

ROZDZIAŁ PIERWSZY.

O utwierdzeniu praw i obowiązków.

Spólne przepisy co do praw.


§ 1342. Prawa tak osobowe jako też rzeczowe i wynikające z nich obowiązki, jednakim sposobem mogą być utwierdzane, przemieniane i znoszone.

Sposoby utwierdzenia prawa:


§ 1343. Prawnemi sposobami zabezpieczenia wykonania obowiązku i utwierdzenia prawa, przez które nadaje się uprawnionemu nowe prawo, są: zobowiązanie się trzeciego za dłużnika i zastaw.

1) przez zobowiązanie się trzeciego;


§ 1344. Trzeci trojakim sposobem może się zobowiązać wierzycielowi za dłużnika; naprzód, gdy z zezwoleniem wierzyciela przejmuje dług do zapłacenia przez siebie samego; powtóre, gdy przejmuje obowiązek jako spółdłużnik; nakoniec, gdy się zobowiązuje zaspokoić wierzyciela na ten przypadek, jeżeliby pierwszy dłużnik nie dopełnił obowiązku.
§ 1345. Gdy kto z zezwoleniem wierzyciela przejmuje cały dług drugiego; natenczas nie jest to utwierdzenie obowiązku, lecz zmiana zobowiązania, o czem postanowionym będzie w następującym rozdziale.

a) w przymiocie ręczyciela;


§ 1346. Kto obowiązuje się zaspokoić wierzyciela na przypadek, gdyby pierwszy dłużnik niedopełnił obowiązku; ten jest ręczycielem; a umowa między nim a wierzycielem zawarta, nazywa się kontraktem rękojmi. W przypadku tym, pierwszy dłużnik zostaje zawsze głównym dłużnikiem, zaś ręczyciel jest tylko podstawionym dłużnikiem.

b) spółdłużnika;


§ 1347. Gdy kto, bez zastrzeżenia sobie warunku ręczycielowi służącego, przejmuje obowiązek jako spółdłużnik; natenczas powstaje spółka miedzy wielu spółdłużnikami, której prawne skutki podług przepisów w rozdziale o umowach w ogólności postanowionych (§§ 888-896), rozpoznawanemi być winny.

Ręczyciel wynagrodzenia.


§ 1348. Kto przyrzeka wynagrodzeniu ręczycielowi na ten przypadek, gdyby tenże z powodu rękojmi poniósł szkodę, ten nazywa się ręczycielem wynagrodzenia.

Kto może ręczyć.


§ 1349. Każdy bez różnicy płci, komu służy wolny zarząd swoim majątkiem, może przejąć na siebie cudze obowiązki.

Za jakie obowiązki.


§ 1350. Rękojmia może być daną nietylko za sumy i rzeczy, ale także za dozwolone czynności i opuszczenia, ze względu na korzyść lub szkodę wynikającą z nich dla osoby, której jest daną rękojmia.
§ 1351. Obowiązki, które nigdy prawnie nie istniały lub już są zniesionemi, nie mogą być przejmowanemi ani utwierdzońemi.
§ 1352. Kto ręczy za osobę, która, ze względu na jej przymioty osobiste, zobowiązywać się nie może, ten, chociażby, mu przymiot ten nie był wiadomym, zostaje zobowiązanym jako spółdłużnik solidarny.

Rozciągłość rękojmi.


§ 1353. Rękojmia nie może dalej być rozciąganą, tylko do tego, do czego się ręczyciel wyraźnie obowiązał. Kto ręczy za kapitał procenta przynoszący, ten odpowiedzialnym jest za te tylko zaległe procenta, których wierzyciel nie miał jeszcze prawa odbierać.

§ 1354. Ręczyciel nie może się zasłaniać prawem, na mocy którego dłużnik może, stosownie do przepisów ustawy, zatrzymać dla siebie część swego majątku na swoje utrzymanie.

Skutek.
§ 1355. W ogólności ręczyciel wtenczas dopiero może być pozwanym, gdy główny dłużnik, pomimo upominania się wierzyciela na drodze sądowej lub zasądowej, nie dopełnił swego obowiązku.
§ 1356. Ręczyciel, który wyraźnie na ten tylko przypadek ręczył, jeżeli dłużnik główny nie będzie w stanie zapłacić, może pomimo tego być pozwanym pierwszy, gdy główny dłużnik upadł, (popadł w krydę), lub gdy w czasie, kiedy zapłata powinna była nastąpić, miejsce jego pobytu jest niewiadomem, a ze strony wierzyciela nie zachodzi zwłoka.
§ 1357. Kto się obowiązał jako ręczyciel i wypłata, ten jako solidarny spółdłużnik odpowiada za cały dług; od woli wierzyciela należy, zapozwać naprzód głównego dłużnika albo ręczyciela, albo obudwóch razem.
§ 1358. Kto płaci dług za drugiego, ten wchodzi w prawa wierzyciela i może żądać od dłużnika zwrotu zapłaconego długu. Dla tego wierzyciel, który otrzymał zapłatę, obowiązanym jest oddać wypłatcy wszystkie, jakie się znajdują, dowody prawne i akta zabezpieczenia.
§ 1359. Jeżeli za tę samą należytość więcej osób ręczyło; natenczas każdy odpowiedzialnym jest za całość. Jeżeli zaś jedna z nich cały dług zapłaciła; natenczas służy jej tak, jak spółdłużnikowi, prawo żądać zwrotu od drugich.
§ 1360. Gdy wierzycielowi oprócz rękojmi danym był jeszcze zastaw przez głównego dłużnika lub przez trzeciego, wprzód lub w czasie dania rękojmi; natenczas służy mu wprawdzie prawo pozwać ręczyciela według przepisanego porządku (§ 1355), lecz nie ma prawa pozbyć się zastawu z jego szkodą.
§ 1361. Jeżeli ręczyciel lub wypłatca zaspokoił wierzyciela bez zniesienia się z głównym dłużnikiem; natenczas dłużnik główny może przeciwko nim wnosić te wszystkie obrony, którychby przeciwko wierzycielowi mógł był użyć.
§ 1362. Ręczyciel wtenczas tylko żądać może wynagrodzenia od ręczącego za nie, gdy nie z własnej winy poniósł szkodę.

Sposoby ustania rękojmi.


§ 1363. Obowiązek ręczyciela ustaje w tym samym stosunku jak obowiązek dłużnika. Jeżeli ręczyciel obowiązał się tylko na pewny czas; natenczas odpowiedzialnym jest przez ten jedynie przeciąg czasu. Uwolnienie jednego spółręczyciela jest mu przydatnem tylko względnie wierzyciela, nie zaś względnie innych spółręczycieli.
§ 1364. Przez upływ czasu, w przeciągu którego dłużnik zapłacić był powinien, nie jest jeszcze ręczyciel uwolnionym od rękojmi, chociażby wierzyciel nie był domagał się swego zaspokojenia; lecz może od dłużnika żądać zabezpieczenia, jeżeli ręczył z jego zezwoleniem. Wierzyciel także, o tyle jest odpowiedzialnym względem ręczyciela, o ile tenże z powodu opóźnienia się wierzyciela z ściągnieniem długu, ponosi szkodę w tem, iż nie może otrzymać zwrotu uskutecznionej za dłużnika zapłaty.
§ 1365. Gdy zachodzi uzasadniona obawa, że dłużnik stanie się nie wypłacalnym, lub że się wydali z krajów dziedzicznych, dla których ustawa obecna jest wydaną; natenczas służy ręczycielowi prawo, żądać od dłużnika zabezpieczenia zaręczonego długu.
§ 1366. Gdy interes, z powodu którego daną była rękojmia, jest już ukończonym, natenczas można żądać obrachunku i uznania rękojmi za wygasłą.
§ 1367. Jeżeli kontrakt rękojmi nie jest utwierdzonym ani przez hipotekę ani przez danie zastawu; natenczas gaśnie w trzy lata po śmierci ręczyciela, jeżeli wierzyciel w ciągu tego czasu zaniechał upominać się dziedzicom sądownie lub zasądownie o dług już płatny.

II. Przez zastaw.
§ 1368. Kontraktem zastawu jest ten, przez który dłużnik lub kto inny za niego daje wierzycielowi istotnie prawo zastawu na rzeczy jakiej, a następnie, jeżeli rzecz jest ruchomą, takową mu oddaje, jeżeli zaś nieruchomą, prawo zastawu w księgach publicznych wpisuje. Umowa mocą której obiecuje kto dać zastaw, nie jest jeszcze kontraktem zastawu.

Skutki kontraktu zastawu.


§ 1369. Co w ogólności o umowach jest postanowiono, to samo stosuje się także do kontraktu zastawu; kontrakt ten jest obustronnym. Zastawnik obowiązanym jest zastaw ruchomy należycie przechowywać i takowy zastawcy zaraz po uskutecznionej zapłacie oddać. Jeżeli zastaw jest hipotecznym; natenczas wierzyciel w należytości zaspokojony, obowiązanym jest postawić zastawcę w możności wykreślenia obowiązku z ksiąg hipotecznych. Prawa i obowiązki zastawnika i zastawcy, z posiadaniem zastawu połączone, wymienione są w rozdziale szóstym części drugiej.
§ 1370. Zastawnik obowiązanym jest dać zastawcy rewers na, odebrany zastaw ruchomy, i w nim istotne jego znaki opisać. W rewersie na zastaw mogą być także zamieszczone istotne warunki kontraktu zastawnego.

Zabronione warunki.


§ 1371. Wszelkie warunki i umowy poboczne naturze kontraktu zastawu i pożyczki przeciwne, są nieważne. Takiemi są umowy: że po upływie terminu zapłaty długu, zastaw stanie się własnością wierzyciela; że wierzyciel może podług upodobania, lub za cenę już naprzód oznaczoną zastaw przedać, albo go dla siebie zatrzymać; że dłużnik nie może nigdy wykupić zastawu lub rzeczy nieruchomej nikomu innemu zapisać; lub że wierzyciel po terminie zapłaty, przedaży zastawu żądać nie będzie miał prawa.
§ 1372. Umowa poboczna, w skutek której wierzyciel ma dozwolone użytkowanie z rzeczy zastawionej, nie ma prawnego skutku. Jeżeli wierzyciel miał sobie dozwolonem samo tylko używanie ruchomego zastawu (§ 459); natenczas używanie to, w sposobie dla dłużnika nieszkodliwym, wykonywane być powinno,

Jakim sposobem ma być w ogólności danem zabezpieczenie.


§ 1373. Kto jest obowiązanym dać zabezpieczenie, obowiązku tego dopełnić powinien przez danie zastawu ruchomego lub hipoteki. Ręczyciele zdatni wtenczas tylko przyjętymi będą, gdy obowiązany do zabezpieczenia, nie jest w stanie dać zastawu.
§ 1374. Nikt nie jest obowiązanym, rzeczy danej na zabezpieczenie przyjmować na zastaw w wyższej cenie, jak co do domów w połowie, co do gruntów zaś i ruchomości w dwóch trzecich częściach wartości z oszacowania wynikającej. Kto posiada odpowiedni majątek i w prowincyji pozywanym być może, ten jest zdatnym ręczycielem.

ROZDZIAŁ DRUGI.

O przemianie praw i obowiązków.

Przemiana praw i obowiązków:


§ 1375. Wierzyciel i dłużnik wzajemne swoje prawa i obowiązki, któremi rozporządzać mogą, mogą także według upodobania przemienić. Przemiana nastąpić może albo bez przybycia, albo za przybyciem trzeciej osoby, to jest, albo nowego wierzyciela albo nowego dłużnika.

1) Przez przenowę.


§ 1376. Przemiana bez przybycia trzeciej osoby ma miejsce, gdy się zmienia tytuł prawny lub główny przedmiot wierzytelności, a następnie nowy obowiązek wchodzi w miejsce dawnego.
§ 1377. Przemiana taka nazywa się kontraktem przenowienia (nowacyją). Na mocy tego kontraktu ustaje dawny główny obowiązek, a nowy zaraz bierze swój początek.
§ 1378. Prawa rękojmi, zastawu lub inne z dawnym głównym obowiązkiem połączone prawa znoszą się przez kontrakt przenowienia; jeżeli co do tego strony kontraktujące inaczej się nie umówiły.
§ 1379. Bliższe oznaczenia pod tym względem, gdzie, kiedy, i jak ma być dopełnionym obowiązek już istniejący, tudzież inne dodatkowe określenia, nie pociągające za sobą zmiany tytułu prawnego lub głównego przedmiotu, nie mogą być uważane za kontrakt przenowienia. Podobnie nie stanowi kontraktu przenowienia wystawienie nowego obligu lub innego do długu odnoszącego się dokumentu. Nie można też przez takie zmiany w dodatkowych określeniach, wkładać nowych obowiązków na trzeciego, który do nich nie wpływał. W wątpliwości, obowiązek dawny nie będzie uważanym za zniesiony, dopóki obok nowego utrzymać się może.

2) Ugodę.


§ 1380. Kontrakt przenowienia, przez który spór lub wątpliwość co do praw tym sposobem rozstrzygnioną zostaje, iż każda ze stron obowiązuje się wzajemnie co dać, uczynić lub czego zaniechać, nazywa się ugodą. Ugoda należy do kontraktów obustronnych, i według przepisów dla tychże postanowionych, rozpoznawaną być winna.
§ 1381. Kto z zezwoleniem obowiązanego, uwalnia go darmo od prawa niespornego lub wątpliwego, ten czyni darowiznę.

Nieważność ugody ze względu na przedmiot,


§ 1382. Niektóre spory nie mogą być przez ugodę załatwianemi. Do tych należy spór między małżonkami o ważność małżeństwa, który jedynie przez właściwy sąd w ustawie oznaczony, rozstrzygniętym być może.
§ 1383. O osnowę rozporządzenia ostatniej woli przed ogłoszeniem onegoż, ugoda miejsca mieć nie może. Zakład w przedmiocie tym uczyniony podług prawideł o kontraktach losowych ma być rozpoznawanym.
§ 1384. Ugody w przedmiotach przestępstw tylko co do prywatnego zadosyć uczynienia są ważne; od dochodzenia i ukarania stosownie do przepisów ustawy wtenczas tylko dla nastąpionej ugody odstąpić można jeżeli przestępstwo jest tego rodzaju, iż władza, jedynie na żądanie stron urząd swój pełnić jest obowiązana.

lub na inne wady.





1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna