Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona23/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   ...   68

Zastosowanie w homeopatii. Nadkwasota u dzieci i dorosłych. Wskazaniem do zastosowania robinii jest ogólne zakwaszenie, którego objawami są: gwałtowne kwaśne odbijania, kwaśny smak w ustach, bardzo kwaśne wymioty, kwaśne stolce, kwaśny zapach dziecka.

Postacie leku. Dec. Flor. Pseudacaciae — 11/2—2 łyżki kwiatów na 2 szklanki wody, pić po szklance odwaru 2 razy dz. Surowiec częściej jest stosowany jako składnik moczopędnych recepturowych mieszanek ziołowych.

ROSA CANINA — RÓŻA DZIKA

Ang. Dog Rose; franc. Eglantier; niem. Hunds-Rose; ros. Szipownik sobaczyj.



Występowanie. W Europie, Azji Mniejszej, płn. Afryce; w Polsce powszechnie na całym obszarze.

Surowiec. Owoc róży — Fructus Rosae (Fructus Cynosbati). Z niektórych pokrewnych gatunków róży otrzymuje się równowartościowy surowiec, często zawierający więcej witaminy C (kwasu askorbowego).

Główne związki. Kwasy askorbowy i dehydroaskorbowy 0,6—1,8% (niekiedy 4—6%), flawonoidy (m.in. astragalina, izokwercytryna), witaminy A, B1, B2, E i K, garbnik, kwasy organiczne (m.in. kw.

228


jabłkowy do 1,5%), olejek eteryczny 0,03%, pektyny, związki cukrowe, sole mineralne.

Działanie. Metabolicum, tonicum, diureticum, cholagogum.

Wartość lecznicza owoców róży zależy przede wszystkim od zawartości witaminy C oraz synergistycznie działających flawonoidów. Organizm człowieka nie wytwarza wit. C, a dzienne zapotrzebowanie na nią wynosi: dla mężczyzny — 75 mg, kobiety — 70 mg (w okresie ciąży do 100 mg, laktacji -— 150 mg), dla dzieci w wieku 1—3 lat — 35 mg i odpowiednio do wieku coraz więcej (chłopcy 13—20 lat — 90—100 mg, dziewczęta — 80 mg). Zapotrzebowanie to powinno być pokryte przez spożywane pokarmy (jarzyny, owoce), ale w stanach chorobowych, zwłaszcza przy wysokiej gorączce, występuje niedobór wit. C, który można wyrównać podawaniem preparatów syntetycznie otrzymywanej witaminy C (tabletki, ampułki) lub wyciągami z dzikiej róży zawierającymi naturalną witaminę C. Między syntetyczną a naturalną witaminą C nie ma różnic chemicznych, są natomiast wyraźne różnice w szybkości wchłaniania z przewodu pokarmowego i w skuteczności działania. Naturalna wit. C jest 3—5-krotnie bardziej aktywna niż syntetyczna, szybciej osiąga i dłużej utrzymuje niezbędne stężenie w organizmie, gdyż towarzyszące jej flawonoidy i kwasy organiczne chronią ją przed rozkładem. Witamina C jest związkiem o bardzo szerokim zakresie działania. Uczestniczy w procesach oksydoredukcyjnych (w tkankach oddaje dwa atomy wodoru, po czym jest redukowana przez glutation do związku pierwotnego); w biosyntezie. kolagenu, w zachowaniu elastyczności i odporności włośniczek (hamowanie aktywności hialuronidazy i zapobieganie depolimeryzacji kw. hialuronowego), konwersji kw. foliowego do folinowego; biosyntezie cholesterolu, niektórych prostaglandyn (np. w oskrzelach) i interferonu; w procesie krzepliwości krwi, wydzielania niektórych hormonów (np. 17-hydroksykortykosterydów z kory nadnerczy) i innych. W ostatnich latach wykazano użyteczność dużych dawek wit. C w zapobieganiu i leczeniu tzw. „choroby z przeziębienia” (common cold) na tle wirusowym i bakteryjnym oraz uzyskano nowe dane o roli tego związku w organizmie. Stwierdzono, że wit. C jest w dużej ilości magazynowana w krwinkach białych i płytkach, że uczestniczy w hamowaniu aktywności histaminy i chroni przed niektórymi skutkami stresu oraz, że pobudza mikrosomalny układ enzymatyczny, który ułatwia destrukcją różnych endogennych związków. Wyciągi z owoców róży również nieznacznie działają żółciopędnie i moczopędnie, prawdopodobnie dlatego, że mają właściwości przeciwskurczowe obejmujące mięśnie gładkie dróg moczowych i żółciowych oraz jelit (flawonoidy). Ze względu

229

na zawartość licznych witamin mogą być traktowane jako środek ogólnie wzmacniający (tonicum).



Działania uboczne. Normalnie stosowane i wyższe dawki wyciągów z owoców róży nie wywierają żadnych szkodliwych działań, natomiast syntetyczna wit. C, podawana przez dłuższy okres w bardzo dużych dawkach (np. w „chorobie z przeziębienia” do 8 g dz.), może powodować przyzwyczajenia i po zmniejszeniu dawek prowadzić do wystąpienia objawów gnilca. U niektórych osób z predyspozycją, następuje konwersja znacznych ilości wit. C do szczawianów.

Zastosowanie. Wyciągi z owoców róży oraz preparaty wit. C podaje się jako lek główny w objawach gnilca lub zapobiegawczo, natomiast jako środek pomocniczy w wielu innych schorzeniach. Ze względu na utrudnioną resorpcję kw. askorbowego z pokarmów należy go podawać w biegunce, zapaleniu żołądka i jelit, chorobie wrzodowej, zanikowym nieżycie błony śluzowej przewodu pokarmowego, niedokwaśności, jak również po podaniu niektórych chemioterapeutyków lub specjalnej diety. Z powodu zwiększonego wydalania i rozkładu wit. C, należy ją podawać w długo trwających chorobach zakaźnych (np. czerwonka, dur brzuszny, zapalenie płuc, rozległe oparzenia, choroba reumatyczna). Również w innych schorzeniach wskazane jest podawanie wit. C, np. w przeziębieniu, zapaleniu wątroby, kobietom w okresie ciąży, laktacji, rekonwalescentom, dzieciom i osobom w wieku podeszłym, w ogólnym osłabieniu i zmęczeniu oraz w stanach stresu. Jako środek moczopędny i żółciopędny stosuje się owoce róży wyłącznie w recepturowych mieszankach ziołowych.

Przeciwwskazania. W kamicy szczawianowej (tylko w przypadku dużych dawek przekraczających 3 g dz.), ostrożnie dawkować w zwiększonej krzepliwości krwi i skłonności do zakrzepów.

Owoce róży wchodzą w skład mieszanki ziołowej Cardiosan, a wyciągi w skład kropli Neocardin i płynu Cholesol.



Postacie leku. Dec. Fruct. Rosae — 2—21/2 łyżki rozdrobnionych owoców na 2 szklanki wody (gotować 3 min, odstawić na 10 min, przecedzić), pić 1/2—1/3 szklanki 3—4 razy dz. jako środek wzmacniający i metaboliczny. Preparaty zawierające wyciągi z surowca: prep. Cholosas (ZSRR) — doustnie w schorzeniach wątroby i kamicy żółciowej; prep. Karotolin (ZSRR) — zewnętrznie w dermatozach. Preparaty zawierające witaminę C: Vitaminum C (Polfa) i Celaskon (CSRS) — draż., amp., doustnie dawki 0,1—0,5 g pro die, a w „chorobie z przeziębienia” 0,5—1,0 g pro dosi 1—5 razy dz. w ciągu 3—5 dni, dożylnie lub domięśniowo 0,1—1,0 g jednorazowo lub w 2 dawkach; profilaktycznie 0,05—0,1 g pro die, natomiast kobietom w ciąży i karmiącym 0,2—0,3 g pro die w ciągu 10—

230


—15 dni, następnie po 0,1 g pro die do końca laktacji; prep. Ascofer — draż. stosowane m.in. w niedokrwistości i rekonwalescencji; prep. Effervit-Calcium — granulat; prep. Glucovit — proszek.

ROSMARINUS OFFICINALIS — ROZMARYN LEKARSKI

Ang. Rosemary; franc. Rosmarin officinal; niem. Rosmarin; ros. Rozmarin aptecznyj.



Występowanie. W krajach śródziemnomorskich, również tam uprawiany.

Surowiec. Liść rozmarynu — Folium Rosmarini.

Główne związki. Olejek eteryczny do 2,5% (m.in. cyneol ok. 30%, borneol, kamfen, linalol), flawonoidy (m.in. pochodne luteoliny i apigeniny), kwasy wielofenolowe (m.in. kw. rozmarynowy, kw. kawowy), trójterpeny (m.in. kw. ursolowy, kw. oleanolowy), garbnik, goryczka pikrosalwina ok. l,2%, fitosterole (m.in. (5-sytosterol).

Działanie. Spasmolyticum, diureticum, cholagogum.

Liście rozmarynu zmniejszają stany skurczowe mięśni gładkich jelit, dróg żółciowych i moczowych oraz w małym stopniu obwodowych naczyń krwionośnych (obecność olejku eterycznego). Przywracają normalne ruchy perystaltyczne i mogą być uważane za środek wiatropędny, ułatwiają wydalanie moczu oraz przepływ żółci do dwunastnicy. Surowiec pobudza również czynność wydzielniczą żołądka i poprawia trawienie (obecność goryczki), ma właściwości moczopędne (flawonoidy), które w połączeniu z przeciwskurczowymi dają uchwytne zwiększenie ilości wydalanego moczu. Surowiec wykazuje działanie żółciopędne i żółciotwórcze. Napar z liści rozmarynu, przyjęty w małej ilości, ma właściwości wzmacniające, gdyż podwyższa sprawność fizyczną nawet u rekonwalescentów i osób starszych. Stosowany zewnętrznie rozszerza naczynia włosowate, wywołując łagodne przekrwienie, działa też bakteriobójczo, zwłaszcza na paciorkowce i gronkowce.



Zastosowanie. Doustnie — jako napar w stanach skurczowych jelit, dróg żółciowych i moczowych, pomocniczo — w kamicy żółciowej, lekkich zaburzeniach trawiennych, niedostatecznym wytwarzaniu żółci, niedokwaśności, dystonii wegetatywnej. Zewnętrznie — w bólach mięśniowych, nieznacznym osłabieniu krążenia obwodowego, pomocniczo — w zapaleniu opłucnej i dermatozach na tle bakteryjnym. W lecznictwie ludowym jako pobudzający krwawienia miesiączkowe, a w dużych dawkach jako środek poronny.

Postacie leku. Inf. Fol. Rosmarini — napar z łyżki ziół na szklankę gorącej wody, pić 1/4 szklanki 3 razy dz. jako środek przeciwskurczowy; napar ten służy również do okładów,

231


natomiast do kąpieli napar z 50 g liści na 2—3 litry wody i dopełnić do 1/3 objętości wanny (temp. 37°—38°C, czas kąpieli 15—20 min). Surowiec jest dość częstym składnikiem mieszanek ziołowych żółciopędnych, moczopędnych, uspokajających i przeciwskurczowych. Zewnętrznie silniej od naparu działa olejek eteryczny — Oleum Rosmarini, którego jednak brak w handlu.

RUBIA TINCTORUM — MARZANNA BARWIERSKA

Ang. Dyer's Madder; franc. Garance; niem. Färberröte; ros. Mariena krasilnaja.



Występowanie. W płdn. Europie i w Azji Mniejszej. Uprawiana w niektórych krajach europejskich.

Surowiec. Kłącze marzanny barwierskiej — Rhizoma Rubiae tinctoriae.

Główne związki. Glikozydy dwu- i trójoksyantrachinonowe (kw. ruberytrynowy i galiozyna) w ilości 3,0—3,8% oraz produkty hydrolizy (m.in. alizaryna, purpuryna), garbniki, związki pektynowe, asperulozyd, węglowodany (do 15%), kwasy organiczne (m.in. kw. cytrynowy), sole mineralne.

Działanie. Urologicum, spasmolyticum, diureticum.

Wyciągi z surowca wywierają specyficzne działanie na drogi moczowe oraz na kamienie moczowe, przede wszystkim na złogi fosforanów i szczawianów wapnia. Pod wpływem związków czynnych marzanny barwierskiej: galiozyny i kw. ruberytrynowego, następuje najpierw stopniowe rozpadanie się, a następnie powolne rozpuszczanie kamieni fosforanowych lub szczawianowych. Potwierdzają to liczne obserwacje na ludziach, a ostatnio również doświadczenia in vitro. Badania prowadzone na zwierzętach wykazały, że wyciągi z marzanny są w stanie przeszkodzić tworzeniu się kamieni moczowych zawierających wapń, co poszerza zakres ich działania o właściwości profilaktyczne. Omawiany surowiec działa również na mięśnie gładkie w obrębie dróg moczowych. Zmniejsza napięcie ścian»cewek nerkowych, moczowodów i pęcherza, wzmaga jednocześnie nieznacznie perystaltykę moczowodu, ułatwiając tym samym przesuwanie się złogów kamieni w drogach moczowych oraz ich rozpad na mniejsze fragmenty, które w zetknięciu ze związkami czynnymi marzanny ulegają rozpuszczeniu i wydaleniu. Wbrew dawnym doniesieniom, wyciągi z surowca nie mają wpływu na zmianę odczynu moczu i nie powodują jego zakwaszenia, natomiast zabarwiają go na kolor czerwony, wskutek wydalania intensywnie barwnych związków — alizaryny i purpuryny. Ponadto związki te mają

232

właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, zarówno w drogach moczowych, jak i zewnętrznie.



Zastosowanie. W kamicy fosforanowej z równoczesnym doprowadzeniem pH moczu do wartości optymalnej 5,2—5,6 lub w Kamicy szczawianowej z doprowadzeniem moczu do wartości pH 6,0—6,2, niezależnie od umiejscowienia złogów. Również zapobiegawczo, jeżeli analizy moczu wykazują obecność znaczniejszych ilości składników mineralnych, gdy nastąpiło instrumentalne usunięcie złogów kamieni oraz po operacji usunięcia kamieni (ureterolithotomia), w celu zapobieżenia ponownemu formowaniu się złogów soli wapniowych. Pomocniczo — w stanach zapalnych nerek, przewodów moczowych i pęcherza na tle bakteryjnym oraz jako środek łagodnie moczopędny. W lecznictwie ludowym — w zapaleniu jelit, nerek i dróg żółciowych oraz jako środek zwiększający diurezę.

Przeciwwskazania. Ostre i podostre zapalenie kłębków nerkowych, choroba wrzodowa żołądka, znaczne osłabienie czynności nerek wywołane zakażeniem drobnoustrojami chorobotwórczymi, zapalenie lub przerost ścian przewodów moczowych.

Postacie leku. Wyciąg z kłączy marzanny — prep. Rubinex — tabl. 0,5 g; Extr. Rubiae tinctorum siccum (ZSRR) — tabl. 0,25 g. Doustnie w kamicy nerkowej u dorosłych 1—3 tabl. rozpuszczone w 1/3—1/2 szklanki wody lub naparu z Viola-fix, 2—3 razy dz. przed jedzeniem w ciągu 20—30 dni. Brak działań ubocznych. Prep. Rubiolizyna — pasta, 1/2—1 łyżeczka w ½ szklanki wody 3 razy dz. Preparaty złożone zawierające m. in. wyciąg z kłączy marzanny: prep. Cystenal (CSRS), flakony 10 ml; dawki po 3—5 kropli na cukier 30 min przed jedzeniem w kamicy moczowej, 10 kropli 3 razy dz. przy częstych kolkach; prep. Nephrolith (RFN), draż.; dawki 3 razy dz. po 2 draż przed, jedzeniem; prep. Uralyth (RFN), draż. zawierające m.in. sproszkowane kłącze marzanny, dawki 3 razy dz. po 2 draż., dzieciom 2 razy dz. po 2 draż.

RUBUS IDAEUS — MALINA WŁAŚCIWA

Ang. Raspberry; franc. Framboisier; niem. Himbeere; ros. Malina obyknowiennaja.



Występowanie. W Europie i Azji; w Polsce rośnie dziko oraz jest uprawiana na dużą skalę.

Surówce. Owoc maliny — Fructus Rubi idaei; liść maliny — Folium Rubi idaei.

Główne związki. W owocach mieszanina kwasów organicznych do 2% (m.in. kw. cytrynowy, kw. jabłkowy, kw. askorbowy), antocyja-

233


ny (m.in. cyjanidyna), związki śluzowe i pektyny, lotne związki zapachowe (m.in. β-jonon, aldehyd benzylowy, alkohol izoamylowy, alkohol β-fenylooctowy), inozyt, lecytyna do 0,13%, cukry redukujące. Liście zawierają garbniki elagowe ok. 4,6%, kwasy organiczne ok. 1,5% (m.in. kw. cytrynowy, kw. mlekowy, kw. askorbowy), związki żywicowe, sole mineralne.

Działanie. Diaphoreticum (owoce), adstringens (liście).

Napar z wysuszonych owoców maliny lub syrop ze świeżych owoców są ód dawna znanym, skutecznym domowym środkiem napotnym. Pobudzają one czynność gruczołów potowych i wywołują obfite wydzielanie potu po upływie 1/2— 1 h od chwili przyjęcia leku. Związek działający nie został dotychczas wykryty. Liście maliny działają na mięśnie gładkie jelit, macicy i naczyń krwionośnych słabo rozkurczające, lecz nieregularnie, ze względu na antagonizm dwóch substancji, z których jedna zwiększa, a druga zmniejsza napięcie wymienionych narządów. Wyciągi surowca mają również właściwości ściągające, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne (garbniki).



Zastosowanie. Owoce maliny stosuje się w bakteryjnych lub wirusowych chorobach gorączkowych, zwłaszcza w tzw. „chorobie z przeziębienia” oraz w grypie, jednak rzadko per se. Takie samo zastosowanie ma syrop malinowy. Surowiec jest składnikiem mieszanek Pyrosan i Reumosan. Liście stosuje się w nieżycie żołądka i jelit, biegunce u dzieci i młodzieży, zaburzeniach trawiennych, pomocniczo i tylko wraz z innymi ziołami jako środek przeciwskurczowy.

Postacie leku. Inf. Fruct. Rubi idaei — napar z 2 łyżek owoców na ½ szklanki ciepłej wody, można dodać ½ kieliszka rumu, wypić całość wieczorem przed snem, przyjąć również salicylany i dużą dawkę witaminy C. Jeżeli po godzinie nie wystąpią poty, wypić drugą szklankę naparu. Analogicznie postępować z naparem z mieszanki Pyrosan (Spec. antipyreticae). Dla dzieci zmniejszyć dawkę naparu o połowę. Syrop malinowy (Sirupus Rubi idaei) — 2—3 łyżki na szklankę wrzącej wody lub naparu z Infl. Tiliae, wypić wieczorem jako środek napotny. Liści maliny nie stosuje się per se, lecz jedynie jako składnik mieszanek przeciwbiegunkowych oraz w zastępstwie herbaty (wraz z Fol. Ribis nigri).

RUMEX HYDROLAPATHUM — SZCZAW LANCETOWATY

Ang. Patience Dock; franc. Patience; niem. Flussampfer; ros. Szczawie pribrieżnyj.



Występowanie. Powszechnie w Europie; w Polsce często spotykany na stanowiskach wilgotnych.

234


Surowiec. Korzeń szczawiu lancetowatego — Radix Hydrolapathi.

Główne związki. Mieszanina garbników pirogalolowych i pirokatechinowych ok. 14%, antrazwiązki do 4% (m.in. emodyna, kw. chryzofanowy), związki żywicowe i cukrowe, sole mineralne (m.in. dużo szczawianu wapnia).

Działanie. Antidiarrhoicum, desinficiens, tonicum.

Surowiec zmniejsza nasilenie biegunki lub zatrzymuje ją, ponieważ działa ściągające na błoną śluzową jelita grubego (adstringens). Hamuje rozwój drobnoustrojów patogennych, m.in. antybiotykoopornych (antisepticum), zmniejsza stan zapalny (antiphlogisticum) i drobne krwawienia w jelitach (haemostaticum) oraz unieczynnia toksyny bakteryjne i inne szkodliwe produkty przemiany materii (depurativum). Wyciągi z korzeni szczawiu, pomimo dużej zawartości garbników, działają łagodnie zapierające w biegunkach, gdyż znajdujące się w nich małe ilości antrazwiązków pobudzają perystaltykę jelita -grubego i zmniejszają w pewnym stopniu skutek wywierany przez garbniki. Wartość leczniczą omawianego surowca podwyższa znacznie obecność kompleksu białko-żelazo, łatwo rozpuszczalnego w wodzie i łatwo przyswajalnego, sprzyjającego uchwytnemu zwiększeniu ilości erytrocytów i hemoglobiny (tonicum, antianaemicum).



Zastosowanie. W stanach zapalnych przewodu pokarmowego, nadmiernej fermentacji, wzdęciach, biegunce bakteryjnej, łagodnych zatruciach pokarmowych, zwłaszcza u dzieci i osób w wieku podeszłym, łagodnych dolegliwościach wątroby i w mało nasilonych zaburzeniach trawiennych. Ponadto w niedokrwistości z niedoboru żelaza, blednicy u dzieci, utracie krwi wskutek krwawień wewnętrznych, obfitego miesiączkowania lub poważnych zranień, również dla rekonwalescentów po zabiegach operacyjnych. Zewnętrznie na owrzodzenia, oparzenia I i II stopnia, trudno gojące się rany oraz do irygacji w upławach i zapaleniu pochwy.

Zastosowanie w homeopatii. 1. Nieżyt górnych dróg oddechowych; ciekły katar z kichaniem, ciągły suchy kaszel, wywołany przez głębszy oddech lub mówienie. Podrażniona jest krtań i oskrzele do rozgałęzienia; 2. Suchy, drażniący kaszel grypowy lub w dychawicy oskrzelowej.

Postacie leku. Dec. Rad. Hydrolapathi — ½ łyżki korzeni na szklankę wody (gotować 5 min, przecedzić), pić 1—2 łyżki 2—4 razy dz.; zewnętrznie od okładów i obmywań, do irygacji rozcieńczyć 1 : 1 wodą. Rad. Hydrolapathi pulv. 50 g i Fol. Urticae pulv. 100 g dodać 500 g powideł, przyjmować 1—11/2 łyżki 1—2 razy dz. w blednicy. W biegunce zakaźnej stosować w mieszance ziołowej wraz z Rhiz. Tormentillae, Cort. Quercus, Fol. Vitis idaeae, Fruct. Myrtilli lub Rhiz. Bistortae.

235


RUTA GRAVEOLENS — RUTA ZWYCZAJNA

Ang. Common Rue; franc. Rue fetide; niem. Wein-Raute; ros. Ruta sadowaja.



Występowanie. W krajach śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana.

Surowiec. Liść ruty — Folium Rutae,

Główne związki. Furanokumaryny (m.in. rutamaryna, rutaretyna, psoralen, bergapten), olejek eteryczny do 0,7% (m.in. limonen, pinen, nonanon-2. undekanon-2), flawonoidy (m.in. rutyna do 2%), mieszanina licznych alkaloidów do 0,2% (m.in. skimianina, rutamina, graweolina, arboryna), związki lignanowe (m.in. sawinina).

Działanie. Spasmolyticum, uterotonicum, vasotonicum, sedativum.

Liście ruty działają przeciwskurczowo na mięśnie gładkie jelit, dróg żółciowych i moczowych oraz obwodowych naczyń krwionośnych (obecność furanokumaryn, alkaloidów i olejku). Ułatwiają przepływ żółci do dwunastnicy i opróżnianie pęcherzyka żółciowego, zwiększają nieznacznie ilość wydalanego moczu, obniżają w małym stopniu ciśnienie krwi i wskutek zmniejszenia wewnętrznych oporów, poprawiają krążenie. Równocześnie jednak surowiec, po dawkach nieco większych od leczniczych, wywołuje słaby skurcz mięśni macicy i zwiększenie krwawień miesiączkowych u kobiet. Ważne znaczenie ma działanie uszczelniające ściany naczyń krwionośnych, powodujące, że zwiększa się ich odporność i elastyczność, a zmniejsza łamliwość i możliwość uszkodzeń (obecność flawonoidów). U niektórych osób obserwowano słabe działanie uspokajające, będące przypuszczalnie następstwem działania przeciwskurczowego.



Działania uboczne. Wyciągi alkoholowe z liści ruty wywołują nadwrażliwość na promienie słoneczne i pigmentację skóry; mogą też spowodować nadmierne krwawienia maciczne, a po dużych dawkach nawet poronienie. Po dotknięciu świeżego ziela ruty osoby uczulone reagują pęcherzowym zapaleniem skóry (dermatitis bullosa phytogenes).

Zastosowanie. W stanach skurczowych dróg żółciowych i moczowych oraz związanej z tym nadmiernej pobudliwości nerwowej; również w zaburzeniach w krążeniu obwodowym, zwłaszcza u osób starszych ze zmianami miażdżycowymi i osłabieniem ścian naczyń krwionośnych. Pomocniczo — w zaburzeniach miesiączkowania, nadciśnieniu tętniczym, atonii macicy oraz w niedokwaśności, ze wzglądu na gorzki smak furanokumaryn. Wyciąg z surowca jest składnikiem płynu Cholesol.

Przeciwwskazania. Brak w dawkach podanych, natomiast większe ilości, zwłaszcza wyciągu alkoholowego, są

236


niewskazane dla kobiet w zaawansowanej ciąży, w krwawieniach macicznych, obfitym i bolesnym miesiączkowaniu, nad-kwaśności i niskim ciśnieniu krwi.

Interakcja. Z preparatami zawierającymi sulfonamidy przeciwbakteryjne i przeciwcukrzycowe.

Postacie leku. Intr. Rutae — dorosłym doustnie 20—40 kropli 2—4 razy dz. w kieliszku wody. Wodne wyciągi z surowca (napar lub odwar) nie są stosowane per se, gdyż większość związków czynnych nie rozpuszcza się w wodzie, jednak surowiec stanowi niekiedy składnik mieszanek ziołowych przeciwmiażdżycowych, nasercowo-krążeniowych i uspokajających.

SACCHAROMYCES CEREVISIAE — DROŻDŻE PIWNE

Ang. Brewer's Yeast; franc. Levure de biere; niem. Bierhefe; ros. Drożżi piwnie.



Występowanie. Są rozmnażane i stosowane w browarnictwie i piekarnictwie.

Surowiec. Drożdże lecznicze — Faex medicinalis. Są to odgoryczone i wysuszone drożdże piwne dolnej fermentacji.

Główne związki. Substancje białkowe ok. 50%, kwasy nukleinowe do 15%, związki tłuszczowe ok. 5%, sole mineralne ok. 8% (m.in. wapń, fosfor, potas, magnez, żelazo), witaminy (m.in. amid kw. nikotynowego 0,3 mg/g, ryboflawina 0,04 mg/g, tiamina 0,12 mg/g), węglowodany, kw. pangamowy (wit. B15), cholina, inozyt, wolne aminokwasy, mikosterole (m.in. ergosterol).

Działanie. Dieteticum, metabolicum.

Drożdże są wartościowym i łatwo dostępnym źródłem białka, zawierającego wszystkie podstawowe aminokwasy niezbędne dla naszego organizmu (ilość metioniny jest stosunkowo mała). Po podaniu doustnym są łatwo i szybko trawione przez sok trzustkowy i w tej postaci przyswajane. Jako odżywka nie ustępuje równoważnym ilościom białka zwierzęcego. Drożdże działają również leczniczo, dostarczając organizmowi wielu niezbędnych substancji: witamin, kw. rybonukleinowego i kw. pangamowego. W drożdżach znajduje się cały zespół witamin z grupy B, w szczególności witamina B, jako pirofosforan tiaminy oraz kw. nikotynowy jako koenzym I i II, biorący udział w ważnych procesach metabolicznych w organizmie. Są nimi: przemiana węglowodanów, procesy transaminacji i dekarboksylacji aminokwasów do amin, czynności układu krwiotwórczego i ośrodkowego układu nerwowego oraz oddychania komórkowego i skóry. Zawarty w drożdżach kw. rybonukleinowy wchłania się w jelicie cienkim i sprzyja zwiększeniu odporności organizmu wskutek zwiększenia ilości białych krwinek, a tym samym fagocytozy. Kwas nikotynowy ma szczególne znaczenie w niedokrwisto-

237

ści, ponieważ pobudza regenerację składników krwi i ułatwia usuwanie z organizmu kw. moczowego. Znaczenie ma także obecność w drożdżach kw. pangamowego (estru dwumetylo-glicynowego kw. glukonowego), mającego wpływ na metabolizm tłuszczowy, przyswajanie tlenu przez tkanki i odkładanie się glikogenu w mięśniach i w wątrobie, oraz pełniącego funkcję donatora aktywnych grup metylowych.





1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   ...   68


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna