Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski


Surowce. Liść pokrzywy — Folium Urticae; korzeń pokrzywy — Radix Urticae. Główne związki



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona27/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   68

Surowce. Liść pokrzywy — Folium Urticae; korzeń pokrzywy — Radix Urticae.

Główne związki. Liście zawierają kwasy organiczne (m.in. kw. glikolowy i kw. glicerowy), witaminy (m.in. wit. C, K do 0,64%, B2, kw. pantotenowy), flawonoidy, garbnik, karotenoidy, fitosterole (m.in. β-sytosterol), ślady olejku eterycznego, chlorofil do 0,7%, związki aminowe (m.in. histamina, acetylocholina, serotonina). W korzeniach wykryto obecność kwasów organicznych, fitosterolu, substancji woskowych i śluzowych, lecytyny, soli mineralnych, rozpuszczalnej krzemionki.

Działanie. Liście — diureticum, haemostaticum, metabolicum; korzenie — diureticum, dermaticum.

Wyciągi z liści pokrzywy bardzo nieznacznie zwiększają dobową ilość moczu, natomiast ułatwiają wydalanie większych ilości chlorków i mocznika oraz szkodliwych produktów przemiany materii (salureticum, depurativum). Stwierdzono również działanie krwiotamujące, zapobiegające drobnym krwawieniom w przewodzie pokarmowym, w którym udział bierze nie tylko witamina K, występująca w znacznej ilości w liściach, lecz także garbniki i flawonoidy. Omawiany surowiec wywiera wyraźny wpływ na niektóre procesy metaboliczne i wydzielnicze. Pobudza wydzielanie soku żołądkowego (stomachicum), ułatwia trawienie i przyswajanie składników pokarmu (digestivum), zmniejsza stany zapalne przewodu pokarmowego (antiphlogisticum), a nawet przeciwdziała mało nasilonym biegunkom (antidiarrhoicum), nieznacznie obniża poziom cukru we krwi (antidiabeticum) i wykazuje synergizm z innymi ziołami przeciwcukrzycowymi. Działanie pokrzywy rozciąga się również na krew. Liczne badania potwierdziły, że po doustnym podaniu wodnego wyciągu z surowca zwiększał się poziom hemoglobiny w osoczu i ilość czerwonych krwinek, analogicznie jak po preparatach zawierających związki żelaza. Istotne znaczenie ma znajdujący się w liściach pokrzywy bogaty zestaw witamin, które mogą uzupełnić nieznaczne niedobory, szczególnie występujące na wiosnę, u dzieci i osób starszych. Ważna jest także obfitość soli mineralnych, które są niezbędnymi, a często podstawowymi składnikami licznych enzymów ustrojowych, uczestniczących w wielu przemianach metabolicznych. Obecnie coraz bardziej docenia się wartość pokrzywy jako zioła wyrównującego poziom ważnych dla organizmu mikroelementów. Zewnętrznie wodne wyciągi działają lekko drażniąco na owłosioną skórę głowy (tzw. „woda pokrzywowa”) i prawdopodobnie sprzyjają lepszemu wzrostowi włosów. Korzeń pokrzywy w większym stopniu niż liście, działa moczopędnie i saluretycznie oraz nieco silniej drażni owłosioną skórą głowy, ma korzystny wpływ na mieszki włosowe oraz gruczoły potowe i łojowe.



Zastosowanie. Liście jako środek moczopędny w lekkich

267


stanach nieżytowych i zapalnych dróg moczowych, skąpym wydalaniu moczu, pomocniczo w kamicy moczowej i w skazie moczanowej. Jako środek ściągający w mało nasilonych biegunkach różnego pochodzenia, w nieżycie żołądka i jelit, szczególnie w nieżycie śluzowo-błoniastym jelit (enteritis mucomembranosa), pomocniczo w nieznacznych krwawieniach w przewodzie pokarmowym. Również w zaburzeniach przemiany materii wywołanych niedoborem niektórych elementów, zwłaszcza u dawców krwi, wykazujących okresowo większe zapotrzebowanie na jony żelaza. Ponadto jako jeden ze środków pomocniczych w początkach cukrzycy. Zewnętrznie do obmywań owłosionej skóry głowy (łupież, łój otok), do irygacji (zapalenie pochwy, upławy). Korzeń pokrzywy stosuje się jako diureticum i zewnętrznie analogicznie jak liście. Surowiec jest składnikiem granulatu Reumogran i mieszanek ziołowych Diabetosan, Reumosan i Vagosan. W lecznictwie ludowym świeży sok z ziela pokrzywy (5—10 cz.), zmieszany z miodem (100 cz.) jest stosowany jako ogólnie wzmacniający i zwiększający siły obronne organizmu, np. w grypie, przeziębieniu i in.

Postacie leku. Dec. Fol. Urticae — 2—21/2 łyżki liści na-2 szklanki wody (gotować 5 min, przecedzić do termosu), pić 1/2—2/3 szklanki 2—3 razy dz. jako metabolicum, także dla dawców krwi w okresie 2—3 tygodni, wraz z Vitaminum B, po 1 tabl. 0,025 g dz.; zewnętrznie ten sam odwar korzystnie z dodatkiem Anth. Chamomillae, Fl. Calendulae i Fl. Hippocastani. Jako moczopędne i przeciwcukrzycowe stosuje się liście pokrzywy w odpowiednich mieszankach. Rad. Urticae — jako moczopędny (zwłaszcza jako pomocniczy środek usuwający kwas moczowy i współdziałający z Allopurinolem), korzystnie łącznie z Fol. Ribis nigri, Herb. Asperulae, Cort. Fraxini, Fl. Ulmariae; natomiast zewnętrznie korzystnie wraz z mieszanką Kapilosan (do pielęgnacji włosów i usuwania łupieżu).

VACCINIUM MYRTILLUS — BORÓWKA CZERNICA

Ang. Blaeberry; franc. Myrtille; niem. Heidelbeere; ros. Czernika.



Występowanie. Powszechnie w Polsce, zwłaszcza w lasach iglastych.

Surowce. Owoc borówki czernicy — Fructus Myrtilli; liść borówki czernicy — Folium Myrtilli.

Główne związki. Owoce zawierają ok. 7% garbników katechinowych, glikozydy antocyjanowe pochodne definidyny, cyjanidyny, petunidyny i malwidyny (mieszanina zwana „myrtiliną”), kwasy organiczne do 7% (m.in. kw. cytrynowy, kw. bursztynowy), pektyny

268


ok. 8%, związki cukrowe ok. 20%, karotenoidy i witaminy (m.in. tiamina), kw. askorbowy. Liście zawierają garbniki katechinowe ok. 6,5%, flawonoidy (glikozydy kwercetyny), trójterpeny (m.in. kw. ursolowy, kw. oleanolowy), kwasy organiczne, związki cukrowe, ślady wolnego hydrochinonu, sole mineralne (m.in. dużo manganu).

Działanie. Owoce — antidiarrhoicum, anticepticum, antihaemorrhagicum; liście — adstringens, desinficiens, antidiabeticum

Owoce są znanym lekiem przeciwbiegunkowym, działającym analogicznie jak typowe surowce garbnikowe (patrz: Quercus robur). Po podaniu doustnym odwaru zawarte w nim garbniki hamują przepuszczalność błon śluzowych jelit i tym samym wydalanie płynnych stolców, niszczą również drobnoustroje chorobotwórcze (np. Shigella, Salmonella, Escherichia coli, Streptococcus), nawet oporne na antybiotyki. Wywierają również działanie przeciwzapalne, a nawet przeciwkrwotoczne oraz tak samo jak antocyjany — działanie typowe dla witaminy P, zmniejszają przepuszczalność ścian naczyń włosowatych. Stwierdzono, że antocyjany z owoców borówki czernicy wykazują w pewnym stopniu właściwości karotenoidów i witaminy A, a więc poprawiają zdolność widzenia w nocy, natomiast w przewodzie pokarmowym wiążą toksyny bakteryjne i inne szkodliwe związki, utrudniając ich wchłanianie i umożliwiając wydalanie z kałem.

Liście borówki czernicy mają również właściwości łagodnie zapierające i przeciwbakteryjne, a ponadto (co potwierdzono doświadczalnie na psach) obniżają poziom cukru we krwi. Obecność związków flawonoidowych uzasadnia działanie moczopędne.

Zastosowanie. Owoce i wyciągi wodne w biegunkach bakteryjnych, nieżycie żołądka i jelit, uszkodzeniach błon śluzowych przewodu pokarmowego i nieznacznych krwawieniach, zaburzeniach jelitowych wywołanych przez pokarmy lub związki toksyczne, również w owrzodzeniu okrężnicy i przeciw glistom ludzkim oraz owsikom u dzieci i młodzieży. Zewnętrznie stosuje się tylko wyjątkowo, bowiem lepiej działają surowce zawierające więcej garbników (Rhiz. Tormentillae, Rhiz. Bistortae, Rad. Hydrolapathi, Fol. Vitis idaeae Cort. Quercus). Owoce borówki czernicy wchodzą w skład mieszanki Tannosan.

Liście borówki czernicy są również stosowane przeciw biegunkom oraz nieżytom jelit i zaleca się je, ze względu na łagodne działanie, w pediatrii, nawet dla niemowląt. Ponadto do płukanek odkażających i lewatyw przeciw owsikom, natomiast jako środek moczopędny i przeciwcukrzycowy tylko w połączeniu z innymi surowcami. Liście borówki czernicy wchodzą w skład mieszanki Diabetosan.

269

Postacie leku. Dec. Fruct. Myrtilli — 1—2 łyżki owoców na szklankę gorącej wody (gotować 5—7 min, przecedzić), pić 1/4—1/2 szklanki 2—3 razy dz. po posiłkach jako antidiarrhoicum; stosować ewentualnie do płukanek. Dec. Fol. Myrtilli — ½ łyżki liści na 1/2—2/3 szklanki wody (gotować 5 min) podawać małym dzieciom ½ łyżki w początkach biegunki; dla niemowląt ½ łyżki odwaru w mleku (w razie potrzeby można dawkę zwiększyć). W cukrzycy stosować w postaci mieszanki wraz z innymi surowcami, np. Herb. Galegae, Fol. Juglandis, Peric. Phaseoli, Fol. Menyanthidis, Rad. Inulae, Rad. Cichorii, Sem. Sinapis albae.

YACCINIUM YIT1S IDAEA — BORÓWKA BRUSZNICA

Ang. Cowberry; franc. Airelle rougue; niem. Preisselbeere; ros. Brusnika.



Występowanie. W strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej; w Polsce powszechnie w lasach iglastych.

Surowce. Liść borówki brusznicy — Folium Vitis idaeae; owoc borówki brusznicy — Fructus Vitis idaeae.

Główne związki. Liście zawierają 5—7% glikozydów fenolowych (m.in. arbutyna, metyloarbutyna), garbniki ok. 5—8% (mieszanina związków pirogalolowych i pirokatechinowych), flawonoidy do 0,8% (m.in. hiperozyd, izokwercytyna), kwasy organiczne (m.in. kw. chinowy), sole mineralne (m.in. dużo magnezu). W owocach znajdują się kwasy organiczne (m.in. kw. jabłkowy, kw. benzoesowy), witaminy (m.in. wit. A1 i C), antocyjany, pektyny, garbniki ok. 0,25%, związki cukrowe.

Działanie. Liście — urodesinficiens, antiphlogisticum, adstringens; owoce — dieteticum.

Liście borówki brusznicy zwiększają nieznacznie ilość wydalanego moczu (diureticum) oraz jonów sodowych i chlorkowych (salureticum), również działają bakteriobójczo w drogach moczowych. W zasadowym środowisku moczu następuje hydroliza arbutyny oraz pokrewnych glikozydów i uwalnianie hydrochinonu, który jest związkiem silnie bakteriobójczym wobec drobnoustrojów chorobotwórczych występujących w drogach moczowych. Działanie ściągające nie jest zbyt silne, gdyż liście zawierają względnie mało garbników i w biegunkach zakaźnych nie dorównują sile działania Rhiz. Tormentilla, Rhiz. Bistortae lub Cort. Quercus. Surowiec hamuje w pewnym stopniu rozwój drobnoustrojów jelitowych, a co istotne, ma równocześnie korzystny wpływ na błony śluzowe i naczynia włosowate, zmniejsza stan zapalny oraz przepuszczalność ścian drobnych naczyń krwionośnych w przewodzie pokarmowym.

270

Owoce borówki brusznicy działają regulujące na czynności trawienne i należy je raczej traktować jako środek dietetyczny i odżywczy, a nie typowo leczniczy.



Zastosowanie. Jako środek bakteriobójczy w nieżytach i stanach zapalnych dróg moczowych, wywołanych przez drobnoustroje patogenne, również przez L-formy bakterii (pozbawione ściany komórkowej i dlatego niewrażliwe na szereg antybiotyków, m.in. na penicylinę). Pomocniczo — w kamicy moczanowej, gdy towarzyszy jej zakażenie. Podczas przyjmowania wyciągów z surowca powinien być utrzymywany zasadowy odczyn moczu w granicach wartości pH = 7,0—7,8. Pomocniczo i tylko w połączeniu z innymi ziołami stosuje się liście borówki brusznicy w nieżytach, wzdęciach, mało nasilonych biegunkach i przy nieznacznych krwawieniach w jelitach. Zespół garbników z omawianego surowca wchodzi w skład tabl. Idalbina.

Postacie leku. Dec. Fol. Vitis idaeae — 11/2 łyżki liści na szklankę wody (gotować 2 min, przecedzić), pić 1/3—1/2 szklanki 2—3 razy dz. jako łagodne adstringens i antiphlogisticum. Jako środek moczopędny i odkażający drogi moczowe wraz z innymi ziołami, np. z Fol. Uvae Ursi, Herb. Equiseti, Rhiz. Agropyri, Herb. Asperulae, Fol. Betulae, Herb. Solidaginis lub Peric. Phaseoli. Zespół garbników jako kompleks białkowy — tabl. Idalbina o działaniu przeciwbiegunkowym i przeciwzapalnym, dawki 3—4 razy dz. po 1—2 tabl.

VALERIANA OFFICINALIS — KOZŁEK LEKARSKI

Ang. Valerian; franc. Valeriane officinale; niem. Echter Baldrian; ros. Waleriana lekarstwiennaja.



Występowanie. Niemal w całej Europie oraz w Azji i Ameryce Północnej, w Polsce spotykana w stanie dzikim, jest również uprawiana na znaczną skalę. Roślina stanowi gatunek zbiorowy, z którego wyróżniono liczne podgatunki oraz tzw. gatunki mniejsze.

Surowiec. Korzeń kozłka — Radix Valerianae.

Główne związki. Irydoidowe trójestry zwane walepotriatami ok. 0,5% (m.in. waltrat, acewaltrat, dwuhydrowaltrat), olejek eteryczny do 2% (m.in. estry borneolu z kw. izowalerianowym, terpeny, seskwiterpeny, dwuterpeny), alkaloidy terpenowe (m.in. walerynina, aktynidyna), związki poliacetylenowe, kwasy organiczne, trójterpeny (m.in. walerozyd A).

Działanie. Sedativum, spasmolyticum.

Korzenie kozłka są typowym środkiem uspokajającym, działającym tłumiąco na stany emocjonalne i na sferę motoryczną w ośrodkowym układzie nerwowym. U osób znajdujących się w równowadze nerwowej wpływ surowca na ośrodki

271

mózgowe jest b. mały, natomiast u osób ze wzmożoną pobudliwością działa silnie uspokajająco. Działanie to jest jednak dość nieregularne, ponieważ zależy w znacznym stopniu od obecności walepotriatów, które jako związki estrowe są mało trwałe i łatwo ulegają rozkładowi. O wiele trwalsza jest wyizolowana, oczyszczona mieszanina walepotriatów, mająca właściwości uspokajające i łagodnie psychotropowe. Liczne badania walepotriatów wykazały, że są one zdolne zmniejszać spontaniczną aktywność ruchową, bez znoszenia zdolności koordynacyjnych, oraz znacząco osłabiać stany niepokoju, uczucia strachu i zagrożenia, a nawet agresywności. Wyciągi z korzeni kozłka działają również przeciwskurczowo, zmniejszają napięcie mięśni gładkich przewodu pokarmowego, dróg moczowych i żółciowych oraz obwodowych naczyń krwionośnych.



Zastosowanie. Jako środek uspokajający w stanach napięcia nerwowego, w uczuciu niepokoju, rozkojarzeniu, zmniejszonej koordynacji ruchowej, trudnościach w zasypianiu, obsesjach, w urojonym uczuciu zagrożenia. Również w niektórych dolegliwościach spowodowanych zaburzeniami czynnościowymi, np. przyspieszonym biciu serca na tle nerwowym, bólu głowy, pulsowaniu w skroniach, a nawet w lekkich zawrotach głowy i zaburzeniach naczynioruchowych skóry. Jako środek przeciwskurczowy stosuje się w nerwicach wegetatywnych oraz pomocniczo w stanach skurczowych przewodów żółciowych, pęcherzyka żółciowego, moczowodów oraz obwodowych naczyń krwionośnych. Surowiec służy do otrzymywania przetworów galenowych oraz jest składnikiem granulatu Nervogran i mieszanek ziołowych Cardiosan i Nervosan, natomiast wyciąg wchodzi w skład preparatów Neospasmina, Nervosol i Passispasmin.

Mieszanina walepotriatów jest cennym, bezpiecznym lekiem geriatrycznym, zalecanym w zaburzeniach równowagi nerwowej (neurodystonia), załamaniu nerwowym (prostratio nervosa), psychonerwowej manii chodzenia (tasikinesia) wraz z objawami napięcia (tensio), lęku (angor), podniecenia (excitatio) i pobudzenia (agitatio). Również w trudnościach adaptacyjnych do środowiska, zaburzeniu rytmu dobowego oraz zmniejszeniu zdolności do koncentracji. Ponadto w upośledzeniu czynności i dyskinezji przewodu pokarmowego, w nerwicach narządów wewnętrznych (neurosis), w zaburzeniach neurowegetatywnych w okresie przekwitania (climacterium), a nawet objawowo w stwardnieniu mózgu (sclerosis cerebri).



Postacie leku. Tinct. Valerianae — dawki 30—60 kropli 2—4 razy dz.; Tinct. Valerianae aetherea, dawki 20—30 kropli 3 razy dz. (ze wzglądu na obecność eteru działa silniej na ośrodkowy układ nerwowy); Intr. Valerianae (stabilizowany intrakt ze świeżych organów podziemnych kozłka) — dawki

272


20—60 kropli 3 razy dz.; zawiera więcej walepotriatów niż nalewka, wobec czego działa silniej uspokajająco. Mieszanina walepotriatów — prep. Valmane (RFN) — draż. 50 mg; dawki 1—2 draż. 3 razy dz. przez 3—4 tygodnie.

VERATRUM ALBUM — CIEMIĘŻYCA BIAŁA

Ang. White Hellebore; franc. Veratre blanc; niem. Weisser Germer; ros. Czemierica biełaja.



Występowanie. W górskich rejonach Europy i Syberii; w Polsce pod ochroną; surowiec jest importowany.

Surowiec. Kłącze ciemiężycy — Rhizoma Veratri; równowartościowy surowiec otrzymuje się z Veratrum lobelianum — Ciemięży-ca zielona.

Główne związki. Liczne alkaloidy o budowie sterolowej lub zbliżonej w ilości 1,2—1,6% (m.in. trójestry alkamin — protoweratryna A i B), inne składniki nie mają znaczenia.

Działanie. Hypotonicum.

Wyciągi z surowca obniżają znacznie ciśnienie tętnicze krwi, porażają ośrodek naczynioruchowy w rdzeniu przedłużonym, drażnią odpowiednie receptory obwodowe, rozszerzają nieznacznie tętnice obwodowe, zwiększają objętość wyrzutową serca i zwalniają jego czynność. Zewnętrznie nalewka z kłączy ciemiężycy działa insektobójczo, zwłaszcza na wszy głowowe i łonowe.



Działanie uboczne. Dość często występuje ślino-tok, nudności, wymioty, zawroty głowy, ogólne osłabienie, nadmierna hipotonia. Wysokie dawki powodują blok serca, porażenie-oddechu i zapaść.

Zastosowanie. W rzucawce porodowej (eclampsia) i w stanach przedrzucawkowych oraz w nagłych dużych zwyżkach ciśnienia tętniczego, pomocniczo w ostrym lub podostrym nadciśnieniu pochodzenia nerkowego lub w nadciśnieniu złośliwym.

Przeciwwskazania. Zatrucie glikozydami kardiotonicznymi, podciśnienie, zwężenie aorty i nerwiak przyzwojowy (phaeochromocytoma), ponadto ostrożność powinna być zachowana podczas leczenia chinidyną, w przewlekłej mocznicy, zawale mięśnia sercowego i zaburzeniach krążenia mózgowego.

Zastosowanie w homeopatii. 1. Osłabienie krążenia z zapaścią. Dotyczy to nie tylko zapaści naczynioruchowych na tle nerwicowym, lecz również zapaści na tle osłabienia krążenia obwodowego oraz chorób serca; 2. Cholera i choleryna oraz różne zakaźne biegunki, w przebiegu których występują zapaści lub stany przedzapaściowe; 3. Zabu-

273


rżenia miesiączkowania na tle zaburzeń naczynioruchowych i regulacji ciepła; 4. Manie o różnych podłożach, a więc psychoza położnicza, otępienie starcze, halucynacje oraz depresje.

Postacie leku. Tinct. Veratri — przeciętnie 10—20 kropli w kieliszku wody 1—3 razy dz. po jedzeniu. Należy często kontrolować ciśnienie krwi. Korzystniejsze jest stosowanie (pod ścisłą kontrolą lekarską) standaryzowanych preparatów zawierających czysty alkaloid protoweratrynę A lub A + B: prep. Tensatrine (WRL), tabl.; prep. Puroverin (Szwajcaria) — draż. i amp.

VERONICA OFFICINALIS — PRZETACZNIK LEŚNY

Ang. Speedwell; franc. Veronique officinale; niem. Ehrenpreis.



Występowanie. W całej Europie i częściowo na Syberii, w Polsce powszechnie ha nizinach.

Surowiec. Ziele przełącznika leśnego — Herba Veronicae.

Główne związki. Garbniki, substancja goryczowa, ślady olejku eterycznego, aukubina, saponina, kwasy organiczne, cukry redukujące, sole mineralne.

Działanie. Stomachicum, expectorans, depurativum.

Wyciągi z surowca nieznacznie pobudzają wydzielanie soku żołądkowego (goryczki), mają słabe właściwości zapierające, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne (garbniki, aukubina). Nieco energiczniej zwiększają ilość wydalanego moczu i wraz z nim usuwają z organizmu szkodliwe produkty przemiany materii (depurativum); Najbardziej uchwytne jest działanie wykrztuśne (saponiny), które jednak nie dorównuje działaniu innych typowych surowców z grupy expectorantia. Zewnętrznie jest stosowany jako przyspieszający gojenie ran i uszkodzeń naskórka ze wzglądu na działanie bakteriobójcze, przeciwzapalne i lekko ściągające, zbliżone do Fol. Plantaginis.



Zastosowanie. W przewlekłych zaburzeniach trawiennych objawiających się brakiem apetytu, bólem brzucha, wzdęciem, nieregularnym wypróżnianiem i niedostatecznym przyswajaniem pokarmów, zwłaszcza u osób starszych. Również jako środek ogólnie odtruwający oraz wykrztuśny w suchym kaszlu, dolegliwościach płucnych początkach dychawicy oskrzelowej. Zewnętrznie do obmywania ran, swędzącej wysypki, trudno gojących się wrzodów, liszai, oparzeń I stopnia; również do irygacji w upławach i do obmywań w świądzie sromu. Surowiec ma zastosowanie wyłącznie jako składnik mieszanek ziołowych.

Postacie leku. Jako expectorans, np. wraz z Fol. Farfarae, Rad. Glycyrrhizae, Herb. Thymi, Fl. Malyae, Rad. Primulae,

274


Rad. Symphyti, Fruct. Anisi, Fol. Althaeae; jako depurativum, np. wraz z Herb. Solidaginis, Fol. Betulae, Herb. Asperulae, Rad. Bardanae, Herb. Hyssopi, Herb. Polygoni avicularis, Herb. Equiseti; jako stomachicum, np. wraz z Rhiz. Calami, Rad. Inulae, Rad. Taraxaci, Fol. Menthae pip., Herb. Cnici bened., Rad. Archangelicae. Zewnętrznie — Dec. Herb. Veronicae — 11/2 łyżki ziela na szklanką wody (gotować 5 min, przecedzić), do okładów, irygacji; korzystnie wraz z Fl. Calendulae, Fol. Juglandis, Cort. Fraxini.

Y1BURNUM OPULUS — KALINA KORALOWA

Ang. Guelder Rose; franc. Sureau d’eau; niem. Gemeiner Schneeball; ros. Kalina obyknowiennaja.



Występowanie. W Europie i półn. Azji; w Polsce w lasach, zaroślach, również hodowana.

Surowiec. Kora kaliny koralowej — Cortex Viburni opuli.

Główne związki. Garbniki pirokatechinowe 2—3%, nieokreślona substancja spazmolityczna, D,L-katechina, trójterpeny (m.in. kw. oleanolowy), fitosterole (m.in. β-sytosterol), olejek eteryczny 0,1—0,3%, związek kumarynowy skopoletyna, sole mineralne.

Działanie. Spasmolyticum, sedativum.

Surowiec wywiera działanie przeciwskurczowe, obniża niemal wybiórczo napięcie mięśnia macicy oraz znosi uczucie bólu. Jest również w stanie zahamować niezbyt nasilone krwawienia z narządów rodnych, a nawet zmniejszyć niebezpieczeństwo poronienia. Kora kaliny koralowej jest uważana za specyficzne sedativum uterinum.



Zastosowanie. W bolesnych kurczach macicy, zaburzeniach miesiączkowania (dysmenorrhoea), dodatkowych krwawieniach w okresie przekwitania, predyspozycji do przedwczesnego porodu lub do poronienia, również w poronieniu zagrażającym (abortus imminens). Surowiec służy do otrzymywania Extr. Viburni opuli fluidum, wyciąg gęsty wchodzi w skład czopków Hemorol.

Zastosowanie w homeopatii. 1. Spastyczne zaburzenia miesiączkowania z charakterystycznym bólem: ból rozpoczyna się w plecach, otacza lędźwia, umiejscawia się w macicy, gdzie kończy się kurczem. Ból ten uniemożliwia spokojne siedzenie i leżenie; 2. Poronienia zagrażające przy wyżej opisanych bólach; 3. Kurcze łydek podczas ciąży; 4. Neuralgie z atakami nerwowymi; 5. Ostre bóle pleców, lędźwi i podbrzusza ciągnące w dół i umiejscawiające się na przedniej stronie ud. Występują poza miesiączką, lecz przypominają bóle miesiączkowe.

Postacie leku. Dec. Cort. Viburni opuli — 1/2—2/3 łyżki kory na szklankę gorącej wody (gotować 5 min, przecedzić), pić

275


1—3 łyżki po jedzeniu. Odwar jest przestarzałą formą leku, częściej stosuje się surowiec w recepturowych mieszankach ziołowych. Extr. Viburni opuli fluidum — 20—50 kropli w kieliszku wody 2—3 razy dz. po jedzeniu; nie należy przekraczać dawki 3 g jednorazowo, 8 g dz. Przetwór ten zawiera wszystkie związki czynne surowca.

VINCA MINOR — BARWINEK MNIEJSZY

Ang. Common Perivinkle; franc. Pervenche mineure; niem. Kleines Immergrün; ros. Barwinok małyj.



Występowanie. W środk. i płdn. Europie, na Kaukazie; w Polsce na nizinach w zaroślach i lasach, dość często uprawiany.

Surowiec. Ziele barwnika mniejszego — Herbu Vincae minoris (służy do izolowania alkaloidów).

Główne związki. Mieszanina około 30 alkaloidów, które dzieli się na 4 grupy; najważniejsza jest grupa A (m.in. winkamina, wincyna, winkanoryna); ponadto flawonoidy, trójterpeny, garbnik oraz inne składniki nie mające znaczenia leczniczego.



1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   68


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna