Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona32/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   68

ŚLUZY

Śluzy są naturalnymi koloidami liofilnymi, wielocukrowcami, tworzącymi z wodą galaretowate żele i gęste kleiste zole; lepkość ich uzależniona jest od stężenia. Cząsteczki śluzów roślinnych tworzą łańcuchy złożone z licznych cząsteczek kwasu osuronowego (kwasy uronowe oraz cząsteczki cukrowe mniej lub bardziej rozgałęzione). Najważniejszą substancją czynną jest śluz zbudowany z cząsteczek kwasu D-galakturonowego i metylopentoz.

W surowcach roślinnych śluzy występują jako produkty wtórne błon komórkowych, np. w korzeniu prawoślazu lekarskiego (Rad. Althaeae), rzadko są składnikami komórkowymi.

Przetwory z surowców roślinnych zawierających śluzy podzielono zależnie od ich zastosowania w terapii na środki łagodzące kaszel (antibechica) i ewentualnie wykrztuśne (ex pectorantia), środki rozwalniające (laxantia) oraz osłaniające (mucilagihosa protectiva). Surowce roślinne zawierające śluzy są od dawna stosowane jako przeciwkaszlowe, bez dokładniejszego jednakże udokumentowania i wyjaśnienia ich właściwości farmakologicznych. Przypuszcza się, że śluz w wielu wyciągach odgrywa rolę środka działającego synergicznie z nieznanymi jeszcze składnikami czynnymi zawartymi w danym surowcu. Odnosi się to zwłaszcza do ziół stosowanych jako środki wspomagające leki przeciwkaszlowe (antitussica).

Śluzy zawarte w wyciągach wodnych łagodzą objawy, działając osłaniające na zmienioną zapalnie, przekrwioną, rozpulchnioną błonę śluzową gardła i wejścia do krtani, wygaszając w ten sposób odruch kaszlowy. Działanie osłaniające błonę śluzową żołądka osłabia odruchowy mechanizm pobudzania sekrecji śluzu w oskrzelach, dzięki czemu zmniejsza się draż-

320


nienie receptorów kaszlowych w drzewie oskrzelowym. Działanie śluzów roślinnych jest słabe, jednakże ze względu na dobrą tolerancję nie ma przeciwwskazań do ich stosowania. Najczęściej zapisywane są wyciągi z korzeni i liści prawo-ślazu (Fol. et. Rad. Althaeae), kwiatów i liści ślazu (Fol. et Fl. Malvae), korzeni żywokostu (Rad. Symphyti), nasion lnu (Sem. Lini).

W przypadkach, gdy śluzy osiadają w obrębie górnych dróg oddechowych na wysychającej, utwardzonej wydzielinie, powodują jej pęcznienie, rozluźnienie i zwiększenie objętości z jednoczesnym zmniejszeniem jej lepkości; następuje mechaniczne wyzwolenie odruchu kaszlowego. Wobec tego śluzy mają niekiedy zastosowanie jako leki o działaniu wykrztuśnym. Napar i odwary liści podbiału Fol. Farfarae), wyciągi z lukrecji (Extr. Glycyrrhizae) są stosowane w nieżytach oskrzeli.

Innym ważnym zastosowaniem śluzów roślinnych są zaburzenia perystaltyki jelit, prowadzące do uporczywego zaparcia. Śluzy roślinne, jak karagen, agar-agar, alginian sodowy lub potasowy, nasiona płesznika (Sem. Psylli), nasiona lnu, nie ulegają wchłanianiu z jelit. W sokach trawiennych brak jest układów enzymatycznych, niezbędnych dla hydrolizy śluzów do jednocukrów. Mechanizm działania tych środków w przewodzie pokarmowym polega na zwiększaniu objętości treści jelit i nadaniu jej plastycznej konsystencji. Koloidy, podane doustnie w postaci suchych proszków, chłoną wodę ze ścian przewodu pokarmowego i treści pokarmowej, pęcznieją, uciskają ścianę jelita, drażnią zakończenia czuciowe błony śluzowej, powodują wzmożenie ruchów perystaltycznych jelit i odruch wypróżnienia. Pęczniejące leki śluzowe działają łagodniej od solnych środków przeczyszczających, nie powodują boli związanych z nadmierną motoryką jelit oraz ze zmianą konsystencji kału ze stałej na płynną. Leki te, stosowane przez dłuższy czas, nie drażnią błony śluzowej jelit, lecz mogą spowolnić i tak już zbyt słaby pasaż masy pokarmowej i leniwy odruch wpróżnienia.

Śluzy roślinne stosowane są również jako leki osłaniające w przewlekłych nieżytach żołądka i jelit. Zole koloidalne, zapisywane jako kleiki (mucilago), osłaniają zmienioną zapalnie błonę śluzową przed działaniem czynników drażniących, jakimi są kwaśna treść żołądka lub zasadowa treść jelitowa. Kleiki, które na gorąco stanowią płynną kleista masę, na zimno mają konsystencję galarety; przyrządza się je w postaci 2—10% naparów, odwarów lub maceracji na zimno. Odwar z siemienia lnianego daje kleisty, długo utrzymujący się w żołądku roztwór.

Wyosobnione z surowców roślinnych śluzy i substancje pęczniejące są dodawane do zawiesin o działaniu zobojętnia-

321


jącym i osłaniającym. Stanowią one grupę leków wspomagających w leczeniu choroby wrzodowej żołądka, ponieważ wiążą znaczne ilości kwasu solnego oraz działają osłaniające. Pęczniejące surowce śluzowe są również stosowane w leczeniu otyłości, gdyż dają uczucie sytości przy równomiernych wypróżnieniach. Leki tego typu, przyjęte na czczo, wywierają do 3 h działanie przeczyszczające.

Stosowanie przez dłuższy czas wyciągów z roślin zawierających śluzy wpływa niekorzystnie na przemiany metaboliczne ustroju. Ulega osłabieniu przyswajanie podstawowych związków odżywczych, jak aminokwasy, cukry, tłuszcze. Jeszcze większym zaburzeniom ulega wchłanialność witamin i soli mineralnych oraz innych ważnych składników pokarmowych. Śluzy, powlekając powierzchnię żołądka i jelit, stanowią mechaniczną przeszkodę dla procesu resorpcji. Z drugiej strony ma to znaczenie korzystne w przypadkach zatruć środkami chemicznymi, metalami ciężkimi, lekami, jak również wtórnymi produktami rozpadu drobnoustrojów oraz toksynami.

Przy stosowaniu na rany śluzy roślinne mogą spełniać rolą ochronną. Środki te tworzą powłoczkę izolującą tkankę od wpływu czynników szkodliwych. Jednocześnie zmiękczają stwardniały, zrogowaciały naskórek i ułatwiają przenikanie innych leków do głębszych warstw skóry. Środki śluzowe łagodzą bóle i hamują odczyny zapalne. Aby żele nie wysychały, dodaje się do nich gliceryny lub glikolu propylenowego.

Surowce roślinne zawierające śluzy działają zasadniczo osłaniająco miejscowo, z wyjątkiem ich stosowanania jako środków przeczyszczających.



Część szczegółowa

Prof. dr hab. med. Alfons Chodera

Doc. dr hab. med. Aleksander Mrozikiewic.z

CHOROBY SERCA I NACZYŃ

Zadaniem układu krążenia jest dostarczanie wszystkim tkankom materiałów energetycznych i tlenu. Szczególnie ważny jest dowóz tlenu, na którego brak najbardziej wrażliwa jest tkanka nerwowa i mięsień sercowy. Równie ważnym zadaniem układu krążenia jest odprowadzanie z tkanek pośrednich i końcowych produktów przemiany materii do narządów wydalniczych. Stąd też dla sprawności każdego narządu i tkanki ustroju niezbędna jest prawidłowa czynność układu krążenia.

Rozróżniamy niedomogę krążenia pochodzenia sercowego i naczyniowego. W stanach ogólnej niewydolności krążenia upośledzone jest zaopatrzenie w krew utlenioną wszystkich narządów. W licznych innych schorzeniach dochodzi wskutek zmian organicznych lub czynnościowych do zaburzeń ukrwienia niektórych narządów lub kończyn. Częstym schorzeniem w zakresie układu krążenia są zaburzenia rytmu serca. U ich podstaw leżą zaburzenia automatyzmu komórek bodźcotwórczych i utrudnienie przewodnictwa w układzie bodźcotwórczym. Zaburzenia układu renina-angiotensyna i schorzenia nerek są podstawą, na której rozwija się nadciśnienie tętnicze. W patogenezie nadciśnienia tętniczego w grą wchodzą jednak także takie czynniki, jak stan napięcia ośrodkowego układu nerwowego, układ gruczołów dokrewnych, miażdżyca i inne. Wyróżnić można także zespół objawów charakteryzujących się przewlekłym podciśnieniem. Wreszcie miażdżyca jest podłożem licznych schorzeń występujących w układzie krążenia.

Podział środków leczniczych działających na układ krążenia oparty jest na kryteriach klinicznych i obejmuje leki stosowane w następujących zespołach objawowych:

1) ostra i przewlekła niewydolność serca,

323


2) łagodna niedomoga krążenia,

3) zaburzenia rytmu serca,

4) nerwice serca,

5) nadciśnienie tętnicze,

6) podciśnienie tętnicze ostre i przewlekłe,

7) niewydolność naczyń wieńcowych serca,

8) schorzenia obwodowych naczyń krwionośnych,

9) schorzenia naczyń żylnych,

10) miażdżyca układu krążenia.

OSTRA I PRZEWLEKŁA NIEWYDOLNOŚĆ SERCA

INSUFFICIENTIA CORDIS ACUTA ET CHRONICA

Niewydolność serca występuje w przebiegu wad zastawkowych będących wynikiem różnych schorzeń oraz na skutek stanów zapalnych i zwyrodnieniowych mięśnia sercowego. W niewydolności serca na tle zapalnym konieczne jest leczenie przyczynowe (antybiotykoterapia, kortykoterapia, salicylany). Niezależnie od leczenia przyczynowego konieczne jest opanowanie niewydolności krążenia właściwymi lekami na-sercowymi. Do leków tych zaliczamy przede wszystkim glikozydy nasercowe naparstnicy wełnistej i purpurowej, glikozydy strofantusa oraz cebuli morskiej. W leczeniu wspomagającym dużą rolę odgrywają środki o działaniu moczopędnym. Bardzo ważnym czynnikiem terapeutycznym jest także stosowanie odpowiedniej diety. Pożywienie należy podawać częściej, lecz w mniejszej ilości. W przypadku wystąpienia obrzęków konieczne jest także ograniczenie ilości podawanych płynów. Istotny jest dowóz odpowiedniej ilości witamin, szczególnie witaminy B1.

Środki farmakologiczne działają na mięsień serca bezpośrednio albo za pośrednictwem wegetatywnego układu nerwowego. Możliwość stosowania środków działających poprzez układ wegetatywny jest jednak ograniczona ze względu na ich działanie wieloukładowe. Niektóre leki z tej grupy stosować można w zaburzeniach rytmu serca. Środki wpływające na mięsień sercowy bezpośrednio stosowane są w celu zwiększenia siły skurczowej serca w niewydolności krążenia, aczkolwiek niektóre z nich działają także na rytm serca. Duże znaczenie dla czynności serca ma także stężenie jonów potasu i wapnia. Jony te wywierają swój wpływ na komórki mięśnia sercowego bezpośrednio i poprzez układ nerwowy wegetatywny. Pośrednio wpływać mogą na czynność serca także leki rozszerzające naczynia wieńcowe przez zmianę ukrwienia. Środki farmakologiczne działające na mięsień sercowy wywierać mogą następujące działanie:

1. Działanie chronotropowe dodatnie lub ujemne — przyspieszenie lub zwolnienie czynności serca.

324

2. Działanie dromotropowe dodatnie lub ujemne — przyspieszenie lub zwolnienie przewodnictwa w układzie bodźco-przewodzącym serca.



3. Działanie tonotropowe dodatnie lub ujemne — zwiększenie lub zmniejszenie napięcia mięśnia sercowego.

4. Działanie inotropowe dodatnie lub ujemne — zwiększenie lub zmniejszenie siły skurczowej mięśnia sercowego.

5. Działanie batmotropowe dodatnie lub ujemne — zwiększenie lub zmniejszenie pobudliwości drugo- i trzeciorzędowych ośrodków bodźcotwórczych serca (zwiększenie lub zmniejszenie automatyzmu pozazatokowego serca).

Wystąpienie niewydolności krążenia z przyczyn pierwotnie sercowych (w przebiegu schorzeń wywołanych wadami zastawkowymi serca względnie stanem zapalnym lub zwyrodnieniem mięśnia sercowego) cechuje jeden lub więcej z na-. stepujących objawów: obrzęki, zwłaszcza kończyn dolnych, przesięki do jam ciała, zastój krwi w narządach, duszność stała lub wysiłkowa, sinica.

Leczenie niewydolności krążenia jest zagadnieniem złożonym, w którym oprócz farmakoterapii odgrywa rolę właściwa dieta, leczenie spoczynkowe, zapobieganie zakażeniom itp. Z konieczności w podrozdziale tym ograniczamy się do farmakoterapii.

Glikozydy nasercowe

Podstawowymi lekami stosowanymi w niewydolności krążenia są glikozydy nasercowe. Są to związki szeroko rozpowszechnione w świecie roślinnym. W dużych ilościach znajdują się w liściach naparstnicy i nasion strofantusa. Ponadto glikozydy nasercowe o stosunkowo silnym działaniu znajdują się także w cebuli morskiej. Słabsze działanie mają glikozydy konwalii i miłka wiosennego. Występują one także w liściach oleandra (w Polsce nie wprowadzone do Urzędowego Spisu Leków — USL).

Glikozydy wywierają działanie bezpośrednie na mięsień sercowy. Są one połączeniami jednocukrów z aglikonem, składającym się z ugrupowania sterydowego z pięcio- lub sześcioczłonowym pierścieniem laktonowym: przy węglu siedemnastym. W skład części cukrowej wchodzą cukry proste: glukoza, digitoksoza, acetylodigitoksoza, cymaroza i ramnoza.

Glikozydy naparstnic. Występują przede wszystkim w liściach naparstnicy wełnistej (Digitalis lanata) i naparstnicy purpurowej (Digitalis purpurea), natomiast w innych gatunkach naparstnic wykryto mniejsze ilości. Glikozydy naparstni-

325


R
yc. 1. Wchłanianie glikozydów z przewodu pokarmowego.

cy wełnistej i purpurowej są dobrze resorbowane z błony śluzowej jelit, jak też z błony śluzowej odbytnicy, chociaż stopień wchłaniania poszczególnych glikozydów jest różny (ryć. 1).

Oczyszczone, wyizolowane glikozydy podawane są również pozajelitowe (domięśniowo i dożylnie), natomiast wydalane z ustroju głównie z żółcią i moczem; częściowo struktury sterydowe mogą być wykorzystywane do syntezy hormonów. W czasie podawania zbyt dużych dawek glikozydów ich rozkład i wydalanie mogą nie nadążać za ilościami zresorbowanymi, co prowadzi do gromadzenia w ustroju nadwyżek (zjawisko kumulacji).

J
ednym z czułych wskaźników nasycenia ustroju glikozydami jest zmiana obrazu elektrokardiograficznego: zwolnienie czynności serca, skrócenie odstępu QT, spłaszczenie lub odwrócenie załamka T, obniżenie odcinka ST, który przybiera nieraz kształt miseczkowaty.

Ryc. 2. Tendencje do kumulacji poszczególnych glikozydów nasercowych.

326


R
yc. 3. Wpływ glikozydów naparstnicy na krzywą elektrokardiograficzną.

Glikozydy obydwu gatunków naparstnicy wywierają następujące działanie na serce: chrono- i dromotropowe ujemne oraz tono-, ino- i batmotropowe dodatnie. Czynność serca ulega zwolnieniu, przedłuża się przerwa rozkurczowa, co sprzyja lepszemu wypełnieniu komór. Silniejszy skurcz mięśnia sercowego opróżnia lepiej komory, większe ilości utlenionej krwi dopływają do narządów i poprawiają ich pracę, m.in. nerek. Krew zalegająca na obwodzie, a w ślad za tym nadmiar płynu pozakomórkowego, ulega wessaniu do krwiobiegu, zwiększone przesączanie w nerkach usuwa zmobilizowany nadmiar płynu. Po długotrwałym i intensywnym leczeniu glikozydami może dojść do zaburzeń miarowości (np. rytm bliźniaczy — bigeminia).

W działaniu glikozydów naparstnicy wełnistej i purpurowej występują pewne istotne różnice. Lanatozydy różnią się korzystnie od glikozydów naparstnicy purpurowej tym, że trudniej ulegają rozkładowi, są do dyspozycji w postaci

Tabela l

Działanie farmakologiczne niektórych glikozydów nasercowych



Działanie farmakologiczne

Glikozydy


Digitalis purpurea


Digitalis lanata


Strophanthus


Początek działania

Kumulacja



Działanie:

inotropowe tonotropowe chronotropowe dromotropowe batmotropowe



wolny

+ +
+ + +

+

— —


— —

— +


szybki

+
+ + +

+ +





— +

natychmiast

0

+ + + +



+ + +

zaznaczone

zaznaczone

— +


+ działanie dodatnie lub występowanie objawu

- działanie ujemne

327

oczyszczonej, w mniejszym stopniu zwalniają prace, serca, mniej się kumulują. Dzięki tym cechom lanatozydy i związki pochodne są dogodniejsze w stosowaniu, zwłaszcza w praktyce ambulatoryjnej. Ważniejsze różnice w działaniu glikozydów obrazuje tab. 1.



Głównym wskazaniem dla glikozydów naparstnicy jest niewydolność krążenia pochodzenia sercowego (duszność, sinica, obrzęki, przesięki, zastój krwi). Pomocniczo znajdują zastosowanie także w zaburzeniach rytmu. W przypadkach z miernie przyspieszoną czynnością serca wskazane jest raczej zastosowanie preparatów Digitalis lanata z uwagi na mniejsze działanie zwalniające czynność serca.

Dawkowanie glikozydów zależy od postaci leku i stanu chorego. Glikozydy izolowane podaje się w dawkach 0,1—0,4 mg pro dosi, 1—3 razy dziennie. Sproszkowane suszone liście są dawkowane po 0,05—0,1 g 1—3 razy dziennie, preparaty galenowe w ilościach odpowiadających tym dawkom liści.

Preparaty Digitalis lanata:

Lanatosid C (Cedilanid) — płyn 1 mg/ml, tabl. 0,25 mg

Deslanosidum — amp. 0,4 mg/2 ml

Acetyldigitoxinum (Acylanid) — acetylowa pochodna digitoksyny — płyn 0,5 mg/ml, tabl. 0,2 mg, amp. 0,2 mg/2 ml Digoxin — płyn 1 mg/ml, tabl. 0,25 mg, amp. 0,5 mg/2 ml

Preparaty Digitalis purpurea:

Fol. Digitalis purpureae titratum — 0,05—0,1 g

Tinct. Digitalis purpureae Utrata — 1 ml (około 0,1 g liści)

Rp.

Sproszk. liść naparstnicy purpurowej 0,1

Sacchari lactis ad 0,5

M.f. pulvis

D.t.d. No XX

D.S. 3 razy dziennie 1 proszek.

Rp.

Tinct. Digitalis purp. 10,0

D.S. 3 razy dziennie po 10 kropli.

Glikozydy strofantusa. Wyodrębniono je z nasion licznych gatunków tej rośliny, przede wszystkim ze Strophantus gratus, Strophantus Kombe oraz z kory drzewa Acocanthera ouabaio. Rośliny te występują w Afryce Środkowej. Głównym glikozydem w Strophantus gratus jest strofantyna G, zwana częściej uabainą, natomiast głównym glikozydem Strophantus Kombe jest K-strofantozyd (patrz rozdział „Przegląd roślin leczniczych”).

Glikozydy strofantusa tylko w niewielkim stopniu wchłaniają się z błony śluzowej jelit (ryć. 1). Najczęstszą drogą podania tych glikozydów jest wstrzyknięcie dożylne. Przy podaniu domięśniowym konieczne jest dodanie środka miej-

328

scowo znieczulającego, ze wzglądu na działanie drażniące. W ustroju glikozydy strofanlusa ulegają biotransformacji, wydalanie jest proporcjonalne do dawki, nie występuje kumulacja.



Z uwagi na drogą podania oraz niewielką zdolność wiązania się z białkami osocza działanie glikozydów strofantusa występuje szybko, stąd są one chętnie stosowane w nagłych przypadkach niewydolności krążenia pochodzenia sercowego (ostry obrzęk płuc, ostre przekrwienie płuc). Działanie chronotropowe i dromotropowe ujemne oraz batmotropowe dodatnie glikozydów strofantusa występuje w stopniu znacznie mniejszym aniżeli po naparstnicy (tab. 1). Działanie inotropowe dodatnie podobne jest jakościowo do działania naparstnicy, lecz zanika w ciągu 6—8 h po podaniu. Pod wzglądem farmakodynamicznym nie ma istotnych różnic w działaniu pomiędzy strofantyną G a glikozydami Strophantus Kombe.

Wskazaniem do stosowania glikozydów strofantusa jest ostra niewydolność krążenia, przewlekła niewydolność krążenia, zwłaszcza w przypadku nietolerancji naparstnicy, względnie niewydolność z wolną czynnością komór.

Dawkowanie zależy od drogi podania. Dawka dożylna wynosi 0,25 mg. Jako dawkę wstępną oraz u osób starszych podaje się 0,125 mg. Strofantyną z reguły rozcieńcza się przed wstrzyknięciem 20% roztworem glukozy. Preparat domięśniowy podaje się w dawce 0,25—0,5 mg. Po leczeniu naparstnicą należy odczekać 24—72 h przed podaniem strofantyny.

Strophanthinum G intravenosum — amp. 0,25 mg.

Strophanthinum K intravenosum — amp. 0,25 mg.

Strophanestin — amp. do wstrzyknięć domięśniowych (zawierają K-Strophanthosidum 0,25 mg oraz mepipacainum 4 mg).



Glikozydy cebuli morskiej. Stosunkowo silne działanie na-sercowe wywierają także glikozydy cebuli morskiej (Scilla maritima). Z kilku glikozydów nasercowych wyizolowanych z tej rośliny największe znaczenie w terapii ma scillaren A i proscylarydyna A. Glikozydy te wchłaniają się dobrze z przewodu pokarmowego i ulegają szybko rozkładowi. Działają także bezpośrednio kurcząco na mięśnie gładkie. Wywierają wpływ moczopędny.

Preparaty:

Proscillardin (Talusin, Sandoscill) — draż. 0,25 mg, 1—4 razy dziennie po 1 drażetce.

Scillaren — płyn 0,8 mg/ml 50—100 kropli dziennie w dawkach podzielonych.



Środki moczopędne

Środki moczopędne znajdujące zastosowanie w niewydolności krążenia to głównie preparaty syntetyczne.

329

Roślinne środki moczopędne mają większe zastosowanie w schorzeniach urologicznych (patrz rozdział „Choroby dróg moczowych”). Tym niemniej mogą one być pomocne także w leczeniu niewydolności krążenia. Substancje o działaniu moczopędnym zawarte są m.in. w następujących roślinach: liście brzozy (Fol. Betulae), ziele skrzypu (Herb. Equiseti), ziele połonicznika (Herb. Herniariae), kłącze perzu (Rhiz. Agropyri), korzeń pietruszki (Rad. Petroselini), korzeń lubczyku (Rad. Levistici).



Niedogodnością roślinnych środków moczopędnych w leczeniu niewydolności krążenia jest to, iż podawane są najczęściej w postaci naparów, tzn. z dość znaczną objętością płynów. Istnieją jednakże preparaty skoncentrowane, które można podać nie obarczając chorego nadmiarem płynu.

Succ. Betulae — sok ze świeżych stabilizowanych liści brzozy. Działa moczo- i żółciopędnie, przeciwzapalnie i przeciwreumatycznie. Dawkowanie: 3—4 razy dziennie 30—50 kropli na łyżką wody po posiłkach.

Urogran — granulat o składzie: ziele nawłoci pospolitej, ziele skrzypu, liście brzozy, kłącze perzu, korzeń lubczyku i korzeń tataraku. Preparat znajduje zastosowanie jako środek moczopędny i odkażający drogi moczowe. Dawkowanie: 3 razy dziennie po ½ łyżeczki, popić osłodzoną wodą lub herbatą.

WZGLĘDNA NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

INSUFFICIENTIA CIRCULATORIA RELATIVA

Schorzenie to występuje najczęściej w starszym wieku, jako skutek naturalnego procesu wyczerpywania się sił życiowych, obejmującego także układ krążenia. Objawy występujące w niedomodze tego typu to głównie zadyszka wysiłkowa oraz uczucie osłabienia, niekiedy kołatanie serca. Jest to typ niedomogi krążenia częsty w praktyce ambulatoryjnej. W tych właśnie przypadkach szczególnie przydatne są leki ziołowe, np. preparaty konwalii, miłka wiosennego, oleandra, i inne środki pochodzenia roślinnego. W przypadkach nasilonej niewydolności leki te mogą mieć znaczenie pomocnicze i uzupełniające działanie innych środków.



Glikozydy nasercowe o działaniu pomocniczym

W kwiatach i liściach konwalii (Fl. et. -Herb. Convallaria majalis) znajduje się glikozyd nasercowy konwalatoksyna.

Glikozyd ten wchłania się dobrze, dość szybko się jednak

330


rozkłada. W terapii znajduje zastosowanie jedynie w łagodnych postaciach niewydolności krążenia oraz jako leczenie uzupełniające i wspomagające.

Podobne znaczenie mają preparaty miłka wiosennego (Adonis vernalis). Z liści i kwiatów tej rośliny wyosobniono glikozydy nasercowe — adonidotoksynę i cymarynę. Glikozydy te działają słabo i rozkładają się szybko. Wywierają działanie uspokajające na ośrodkowy układ nerwowy oraz działanie moczopędne.

Preparaty:

Convafort — suchy wyciąg drażetkowany, 1—2 draż. 3 razy dziennie.

Tinct. Adonidis vernalis titrata — 3 razy dziennie 30—60 kropli.

Tinct. Convallariae titrata — 3 razy dziennie 15—20 kropli.

Herb. Adonidis vernalis — napar z 0,2—0,5 g ziół na dawkę.

Herb. Convallariae — napar z 0,5 g ziół na dawkę.



Rp.

Tinct. Adonidis vernalis

Tinct. Convallariae titr.

Tinct. Valerianae aa 10,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie 20 kropli.

Rp.

Inf. Herbae Adonidis ver. 5,0/200,0

D.S. 5 razy dziennie łyżkę.



1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   68


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna