Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona33/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   68

Inne środki nasercowe

Wśród licznych leków roślinnych zwyczajowo stosowanych w schorzeniach układu krążenia wymienić trzeba następujące.

Ziele serdecznika pospolitego (Herb. Leonuri). Wśród licznych związków chemicznych stwierdzanych w tej roślinie na szczególną uwagę zasługują 3 związki heterozydowe o charakterze bufadienolidowym (L 35, 43 i 53). Związki te są 3-glukoramnozydami i ich obecności przypisać należy działanie kardiotoniczne wywierane przez preparaty tej rośliny. Preparaty ziela serdecznika zwiększają pracę serca, nieznacznie zwalniają czynność serca i powodują niewielkie obniżenie ciśnienia tętniczego. Wywierają także działanie uspokajające na ośrodkowy układ nerwowy. W postaci naparów lub soku względnie w preparatach złożonych znajdują zastosowanie w osłabieniu mięśnia sercowego, we wczesnych stadiach nadciśnienia oraz w nerwicach układu krążenia. Ziele serdecz-

331


nika pospolitego wchodzi w skład mieszanki ziołowej Species cardiace (Cardiosan).

Herb. Leonuri — odwar z ½ łyżki ziela na szklankę wody; pić porcjami po 3—5 łyżek w ciągu dnia.

Kwiatostan głogu (Infl. Crataegi). Z surowca tego wyosobniono liczne związki flawonoidowe, jak kwercetynę, hyperozyd, rutozyd, 3-ramnoglaktozyd, witeksynę. Frakcji flawonoidowej przypisuje się działanie tonizujące układ krążenia. Wyciągi z kwiatów głogu obniżają ciśnienie tętnicze, rozszerzają naczynia wieńcowe i wywierają działanie uspokajające na ośrodkowy układ nerwowy. Napary i wyciągi alkoholowe z głogu stosuje się w osłabieniu mięśnia sercowego, w nadciśnieniu, w niewydolności naczyń wieńcowych i nerwicy serca. Stosowane są również owoce (Fr. Crataegi), które działają podobnie do kwiatów lecz słabiej.

Preparaty:

Inflor. Crataegi (= Fl. Crataegi) — odwar z łyżki kwiatów na szklankę wody, pić 2 razy dziennie po ½ szklanki.

Fr. Crataegi — odwar z 11/2 łyżki owoców na 2 szklanki wody, pić po ½ szklanki 2—3 razy dziennie.

Intr. Crataegi — 20—30 kropli 2—4 razy dziennie.

Wyciągi z kwiatów głogu wchodzą w skład preparatów Cardiol C, Neocardina, Guttae cardiacae, Kelicardina, Neospasmina i Passispasmin. Kwiaty i owoce głogu znajdują się także w mieszance ziołowej Species antiscleroticae (Sclerosan).

Kwiat grzybienia (Fl. Nymphaeae) jest surowcem roślinnym mało jeszcze poznanym. Wyciągi-ze świeżych kwiatów stosować można w osłabieniu mięśnia sercowego i w nerwicach układu krążenia.

Intr. Nymphaeae — 3 razy dziennie 20—40 kropli.

Ziele żarnowca miotlastego (Herb. Scoparii) zawiera alkaloidy chinolizydynowe, m.in. sparteinę, związki flawonoidowe oraz aminy aromatyczne. Wyciągi z tej rośliny działają hamująco na przewodnictwo bodźców w mięśniu sercowym. Wywierają także działanie kurczące na mięśnie gładkie i naczynia obwodowe. Przy podaniu pozajelitowym krótkotrwale podnoszą ciśnienie tętnicze. Ziele żarnowca wchodzi w skład mieszanki ziołowej Species Cardiacae (Cardiosan).

Rp.

Tinct. Convallariae

Intr. Nymphaeae

Tinct. Valerianae aa 10,0

D.S. 3 razy dziennie po 20 kropli.

Rp.

Tinct. Crataegi

Tinct. Convallariae

332


Tinct. Valerianae aa 10,0

Tinct. Calami 5,0

D.S. 3 razy dziennie po 20—30 kropli.

Rp.

Tinct. Adonidis vernalis

Intr. Crataegi

Tinct. Ammi visnagae

Intr. Valerianae aa 10,0

D.S. 3 razy dziennie po 20—30 kropli.

Rp.

Herb. Scoparii

Herb. Millefolii

Inflor. Crataegi

Fol. Melissae aa 10,0

M.f. species

D.S. Napar z 2—3 łyżeczek na jedną szklankę wody, pić 5 razy dziennie 1—2 łyżki.

Preparaty złożone

Cardiol C — stosowany jako preparat tonizujący czynność mięśnia sercowego o działaniu pomocniczym w niewydolności układu krążenia oraz w zaburzeniach czynności serca na tle nerwicowym. W skład preparatu wchodzi m. in. nalewka miłka wiosennego, konwalii, głogu i kozłka lekarskiego oraz wyciąg płynny z zarodków koła (Extr. Colae fluidum). Dodatek Extr. Colae, podnoszący ciśnienie tętnicze, sprawia iż preparat stosowany może być także w hipotonii. Cardiol C przeciwwskazany jest w nadciśnieniu tętniczym. Podaje się 3 razy dziennie 30 kropli.

Neocardina — stosowana jako środek pomocniczy w niedomodze mięśnia sercowego oraz w zaburzeniach nerwicowych układu krążenia. W preparacie znajdują się nalewki głogu, konwalii i kozłka lekarskiego. Obecność w preparacie nalewki z ziela jemioły pospolitej (Herb. Visci) sprawia, że preparat wywiera działanie obniżające ciśnienie tętnicze i może w związku z tym być stosowany w nadciśnieniu. Nie należy natomiast stosować go u chorych z niedociśnieniem. W skład preparatu wchodzi także nalewka z owocu róży (Fr. Rosae, Fr. Cynosbati) zawierająca witaminy C, B, P, K oraz cukry i kwasy organiczne. Podaje się 3 razy dziennie 20—40 kropli.

Guttae cardiacae — w skład kropli nasercowych wchodzi nalewka z konwalii, głogu i waleriany. Preparat wywiera działanie tonizujące układ krążenia, obniża ciśnienie tętnicze

333

i działa uspokajająco. Znajduje zastosowanie w osłabieniu mięśnia sercowego i w nerwicy układu krążenia. Dawkowanie: 3 razy dziennie 20—40 kropli.



Kalicardina — preparat ten zawiera oprócz wyciągów z konwalii i głogu także wyciąg z owoców aminka egipskiego (Fr. Ammi visnagae) oraz rutynę. Owoc aminka egipskiego zawiera 2 grupy związków czynnych. Są to związki furanochromonowe, m.in. kelina i wisnagina, i kumarynowe, m.in. wisnadyna i samidyna. Związki te pobudzają do skurczu mięsień sercowy oraz wywierają działanie spazmolityczne przede wszystkim na naczynia wieńcowe. Rutyną natomiast uszczelnia śródbłonek włośniczek, zmniejszając ich przepuszczalność wskutek hamowania czynności hialuronidazy. Preparat stosować można w okresach przerw między podawaniem glikozydów naparstnicy i strofantusa w niewydolności krążenia oraz w dusznicy bolesnej. Dawkowanie: 3 razy dziennie 20—40 kropli.

Species Cardiacae (Cardiosan) — preparat stosowany jest w niewydolności krążenia, na tle osłabienia mięśnia sercowego, w miażdżycy układu krążenia i w czynnościowych zaburzeniach układu krążenia. Dawkowanie: 1—3 razy dziennie, napar z łyżki ziół na szklankę wody.



Metyloksantyny

Spośród leków pochodzenia roślinnego, które mogą znaleźć zastosowanie w leczeniu niewydolności krążenia jako leki wspomagające, na uwagę zasługują metyloksantyny, tj. kofeina, teobromina, teofilina i związki pochodne. Alkaloidy te są zasadami purynowymi występującymi w ziarnach kawy, kakao, liściach herbaty i w zarodkach koła (Embryo Colae).

Kofeina (Coffeinum) — 1,3,7-trójmetyloksantyna przyspiesza czynność serca i zwiększa siłę jego skurczu (działanie chrono- i inotropowe dodatnie). Rozszerza także naczynia wieńcowe serca i wywiera działanie moczopędne. Pod wpływem kofeiny dochodzi także do zwiększenia wrażliwości zwojów autonomicznych — zatokowego i przedsionkowo-komorowego, jak również do pobudzenia III-rzędowych ośrodków bodźcotwórczych w komorach. Kofeina stosowana jest zazwyczaj jako sól kwasu benzoesowego lub salicylowego. Wskazania do zastosowania kofeiny ograniczają się do przypadków niewydolności z wolną czynnością serca przy nie podwyższonym ciśnieniu tętniczym.

Preparaty:

Coffeinum Natrium benzoicum — tabl. 0,2 g, amp. 0,2 g/1ml, 2—4 razy dziennie po 0,05—0,1—0,2 g.

334


Coffeinum Natrium salicylicum — subst. do receptury, dawkowanie jak wyżej.

Coffeinum purum — subst. do receptury.

Coffan — tabl. 0,05 g, doustnie zwykle 0,05—0,25 g jednorazowa, 0,5 g dziennie. Dawki największe 0,3 g, jednorazowo 1,5 g dziennie.

Jako wspomagające środki syntetyczne stosowane są również: glikokol, aspargin, glukagon, glukoza.



ZABURZENIA RYTMU SERCA ALLORHYTHMIA

Niemiarowość serca może być wywołana przez nadmierną pobudliwość układu bodźcoprzewodzącego (ośrodki homo- i heterotopowe) lub wskutek zaburzeń przewodnictwa bodźców w sercu.

Z farmakologicznego punktu widzenia leki stosowane w zaburzeniach rytmu podzielić możemy na: 1) środki hamujące nadmierną pobudliwość układu bodźcoprzewodzącego łącznie z przewodnictwem, 2) leki pobudzające układ bodźcoprzewodzący, 3) środki hamujące automatyzm serca, nie hamujące przewodnictwa. Odrębne miejsce zajmują glikozydy nasercowe, które zmniejszają przewodnictwo w okolicy węzła przedsionkowo-komorowego, a działają pobudzająco na automatyzm komórek.

Środki hamujące wzmożoną pobudliwość układu bodźcoprzewodzącego

W grupie tej, następujące środki są pochodzenia roślinnego: chinidyna, sparteina, ajmalina. Działają one chrono-, dromo-, batmo- i inotropowo ujemnie. Osłabiają więc także siłę skurczową serca, co niekiedy ogranicza możliwość ich zastosowania.

Chinidyna — prawoskrętny izomer chininy występuje podobnie jak chinina w korze różnych gatunków drzewa chanowego (Cór. Chinchonae). Jest to związek działający silnie przeciwarytmicznie. Pod jego wpływem dochodzi do zahamowania tworzenia bodźców, do zmniejszenia pobudliwości i kurczliwości mięśnia sercowego. W małym stopniu natomiast występuje typowe dla chininy działanie przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, przeciwzimnicze, przeciwbakteryjne. Chinidyna znalazła zastosowanie w świeżych niemiarowościach powstałych na tle migotania przedsionków, w częstoskurczu napadowym i w skurczach przedwczesnych. Stosowana jest jako siarczan chinidyny w dawkach do 2,0 g dziennie.

335


Preparaty:

Chinidinum sulfuricum — draż. 0,2 g.



Rp.

Chinidini sulfurici 0,2

Saccharis lactis ad 0,5

M.f. pulvis

D.t.d. No XX in obl.

D.S. 3 razy dziennie 1 proszek.

Niekiedy podaje się chinidynę łącznie ze środkami nasercowymi, które przeciwdziałają inotropowo ujemnemu działaniu chinidyny.

Sparteina — alkaloid występujący m.in. w zielu żarnowca miotlastego (Herb. Sparteinum scoparium). Sparteina zmniejsza wrażliwość zwojów autonomicznych w mięśniu sercowym i przewodnictwo we włóknach autonomicznych. Prowadzi także do pobudzenia nerwu błędnego, wywołując w ten sposób zwolnienie czynności serca. Osłabia jednak przy tym siłę skurczu serca. Sparteina znalazła zastosowanie w niemiarowości na tle migotania przedsionków oraz różnego typu częstoskurczach. Sparteina stosuje się doustnie w dawkach 0,02—0,04 g kilka razy dziennie.

Preparaty:

Sparteinum sulfuricum — subst. do receptury.

Sparteinsulfat — draż. 0,03 g, amp. 0,1 g/2 ml.



Rp.

Sparteini sulfurici 0,2

Aquae dest. ad 10,0

M.f. solutio

D.S. 3 razy dziennie 20 kropli.

Rp.

Sol. sparteini sulf. 2% 10,0

Tinct. Crataegi

Tinct. Valerianae aa 10,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie 20 kropli.

Ajmalina — alkaloid z rośliny Rauwolfia serpentina wykazuje znaczne działanie przeciwarytmiczne. Szczególnie silnie działa batmotropowo ujemnie. Hamuje przewodzenie bodźców w układzie bodźcoprzewodzącym serca. Przedłuża także okres refrakcji. Ajmalina znalazła zastosowanie w częstoskurczu napadowym, w skurczach dodatkowych, w zespole Wolffa-Parkinsona-White'a, w niemiarowości wywołanej przedawkowaniem naparstnicy. Wywiera działanie szybko, lecz jest ono krótkotrwałe. Podaje się doustnie lub doodbytniczo kilka razy dziennie. Dawka jednorazowa nie powinna przekraczać 0,05 g. W razie potrzeby można podawać lek domięśniowo lub dożylnie.

336

Preparaty:



Gilurytmal — draż. 0,5 g, czopki 0,05 g, amp. 0,05 g/2 ml i.m. oraz 0,05 g/10 ml i.v.

Środki pobudzające układ bodźcoprzewodzący serca

Poważny problem terapeutyczny stanowi grupa zaburzeń rytmu serca z upośledzeniem przewodnictwa w układzie bodźcoprzewodzącym. Ma to miejsce m. in. w bloku zatokowo-przedsionkowym, bloku przedsionkowo-komorowym, zespole Morgagniego-Adamsa-Stokesa. W stanach tych niejednokrotnie koniecznością staje się zastosowanie rozrusznika elektrycznego pobudzającego mięsień sercowy do rytmicznych skurczów. Ze środków farmakologicznych podawać tu można przede wszystkim związki pobudzające receptory beta układu sympatycznego. Z leków pochodzenia roślinnego stosuje się:

Ephedrinum hydrochloricum (tabl. 0,025 g, amp. 0,025 g/1 ml) — zwykle podaje się doustnie lub podskórnie 0,025— 0,05 g jednorazowo, 0,05—0,1 g dziennie. Dawki maksymalne doustne lub podskórne wynoszą 0,075 g jednorazowo i 0,15 g dziennie

Atropinum sulfuricum (amp. 1 mg/1 ml, 0,5 mg/1 ml) — najczęściej stosuje się dawki doustne lub podskórne 0,25—0,5 mg jednorazowo oraz dziennie 2 g doustnie i 1 mg podskórnie.

Coffeinum Natrium benzoicum (amp. 0,2 g/1 ml, tabl. 0,2 g) — przeciętnie po 0,05—0,1—0,2 g jednorazowo, 2—4 razy dziennie.

Środki hamujące automatyzm serca, nie hamujące przewodnictwa

Znajdują one zastosowanie w niektórych zaburzeniach rytmu, jak: ekstrasystolia komorowa lub częstoskurcz komorowy. Zastosowanie znalazły tutaj środki syntetyczne: lidokaina, fenytoina oraz fenazolina.



Glikozydy nasercowe w zaburzeniach rytmu serca

Glikozydy naparstnicy, zwłaszcza acetylodigitoksyna, znajdują zastosowanie także jako leki przeciwarytmiczne. Działają one leczniczo w niektórych zaburzeniach rytmu, jak częstoskurcz napadowy i migotanie przedsionków, jednak skądinąd same mogą być powodem występowania arytmii (do-

337

datnie działanie batmotropowe). Zwalniają one przewodnictwo w obrębie węzła przedsionkowo-komorowego i działają pobudzająco na automatyzm komórek. Wskutek pobudzenia ośrodka nerwu błędnego dochodzi do zwolnienia czynności serca. Glikozydy nasercowe stosować można łącznie ze sparteiną.



Rp.

Sol. Sparterini sulf. 2% 10,0

Tinct. Digitalis lanata

Tinct. Valerianae aa 15,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie 30 kropli.

NERWICA SERCA NEUROSIS CORDIS

Nerwica stanowi zespół objawów pochodzenia psychogennego dotyczących ośrodkowego układu nerwowego. W przebiegu nerwicy nie stwierdza się uchwytnych zmian organicznych. Do typowych objawów tzw. nerwicy serca należą zaburzenia ze strony wegetatywnego układu nerwowego, jak ogólnie wzmożona pobudliwość nerwowa, bezsenność, osłabienie — łatwe męczenie się, zadyszka, kołatanie i bóle w okolicy serca itp. W leczeniu nerwicy serca po wyłączeniu schorzeń organicznych zalecamy uregulowany tryb życia oraz stosujemy psychoterapię, klimatoterapię i środki farmakologiczne działające uspokajająco na ośrodkowy układ nerwowy.

Do najczęściej stosowanych preparatów należą sole bromu oraz nalewki roślinne z kozika lekarskiego, konwalii i głogu.

Preparaty:

Soi. Erlenmeyeri 200,0 — 3 razy dziennie 1 łyżka.

Rp.

Tinct. Valerianae

Tinct. Convallariae

Tinct. Crataegi aa 10,0

D.S. 3 razy dziennie 25 kropli.

Rp.

Tinct. Adonidis vernalis

Tinct. Crataegi

Tinct. Valerianae

D.S. 3 razy dziennie 30 kropli.

Stosujemy także preparaty złożone o działaniu sedatywnym, w skład których wchodzą w różnym zestawieniu liczne surowce roślinne, jak: kłącze waleriany (Rhiz. Valerianae), korzeń arcydzięgla (Rad. Archangelicae), liść melisy (Fal. Melissae), gruczoły chmielowe (Glandulae Lupuli), kwiat lawendy (Fl. Lavandulae), ziele krwawnika (Herb. Millefolii), koszyczek

338

rumianku (Anth. Chamomillae), ziele pasyflory (Herb. Passiflorae).



Preparaty:

Nervosol — 3 razy dziennie 1 łyżeczka na ½ szklanki wody.

Neospasmina — kilka razy dziennie łyżeczką.

Passispasmin — 3 razy dziennie ½ łyżeczki.

Nervogran — 3 razy dziennie 1 łyżeczka granulatu na V2 szklanki ciepłego płynu.

Species sedativae (Nervosan) oraz Species cardiacae (Cardiosan) — kilka razy dziennie odwar z łyżki ziół na szklankę wody.

Neocardina oraz Cardiol C — kilka razy dziennie 10—20 kropli.

W nerwicy serca podawać też można preparaty zawierająca alkaloidy sporyszu, alkaloidy pokrzyku oraz alkaloidy rauwolfii. Preparaty te zmniejszają pobudliwość ośrodkowego układu nerwowego i działają obwodowe sympatykolitycznie oraz cholinolitycznie.

Preparaty:

Bellergot — 1—2 draż. 3 razy dziennie.

Resergot — 1—-3 draż. 3 razy dziennie po jedzeniu.

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE HYPERTENSIO

Nadciśnienie tętnicze jest schorzeniem o nie wyjaśnionej ostatecznie etiologii. Głównym objawem tego schorzenia jest podwyższone ciśnienie tętnicze: skurczowe powyżej 21,3 kPa (160 mm Hg), rozkurczowe powyżej 13,3 kPa (100 mm Hg). W początkowym okresie choroby podwyższenie ciśnienia tętniczego nie jest stałe i ulega łatwo normalizacji po zastosowaniu diety, odpowiedniego trybu życia i leków. W późniejszym okresie, w którym podwyższone ciśnienie utrzymuje się stale, wskazane jest stosowanie diety bezsolnej i małopłynnej oraz intensywna farmakoterapia w celu uniknięcia wystąpienia powikłań. W przypadkach o ustalonej etiologii nadciśnienia wskazane jest właściwe leczenie przyczynowe.

Wśród licznych preparatów obniżających podwyższone ciśnienie tętnicze wyróżnić można kilka grup w zależności od mechanizmu działania.

Leki działające poprzez ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy

a) Rezerpina — jest to główny alkaloid roślinny Rauwolfia serpentina. Pod wpływem tego preparatu występuje powolny i długotrwały spadek ciśnienia tętniczego. Występuje też

339

działanie uspokajające. Zwolnieniu ulega czynność serca. Mechanizm tego działania polega na obniżeniu przez rezerpinę poziomu noradrenaliny w pniu mózgu oraz w ścianach naczyniowych. Rezerpiną powoduje uwolnienie noradrenaliny z magazynów tkankowych dzięki czemu ulegają one następnie rozkładowi przez enzym — monoaminooksydazę.



Stosuje się wiele preparatów zawierających samą rezerpinę lub zawierających dodatek innych związków roślinnych, ewentualnie łączonych z substancjami syntetycznymi. Niektóre preparaty wykazują dobre działanie hipotensyjne w nadciśnieniu tętniczym i działanie uspokajające w nerwicach układu krążenia.

Preparaty:

Raupasil (rezerpina) — tabl. 0,1 mg, 0,25 mg; 1 tabl. 1—3 razy dziennie.

Serpadex (Extr. Rauwolfia siec.) — draż. 15 mg; 1—2 draż. 2—3 razy dziennie.

Retiazid (rezerpina i hydrochlorotiazyd o działaniu moczopędnym) — 1—2 tabl. dziennie.

Resergot (ergotamina, atropina, rezerpina) — zwykle 3 razy dziennie 1—3 draż. po jedzeniu.

Theoserpin (rezerpina, teobromina, fenobarbital) — zwykle 1 tabl. 2—3 razy dziennie.

Paxil (rezerpina, glutetymid) — przeważnie 1—3 razy dziennie po drażetce. W zaburzeniach zasypiania 2—3 draż. przed snem.

b) Alkaloidy ciemierzycy (Veratrum) powoduje obniżanie ciśnienia tętniczego spowodowane rozszerzeniem tętnic obwodowych i zwolnienie czynności serca. Zjawiska te są pochodzenia ośrodkowego i odruchowego i powstają w wyniku drażnienia włókien nerwu błędnego. Preparaty ciemierzycy podawać można doustnie (około 8 mg na dobę), domięśniowo lub dożylnie. Stosowane są obecnie raczej rzadko, zazwyczaj tylko w przypadkach opornych na inne leki.

Preparaty:

Tinct. Veratri — 3 razy 10—20 kropli.

c) Dwuhydropochodne alkaloidów sporyszu (półsyntetyczne alkaloidy sporyszu) działają przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy wywołując depresję ośrodka naczynioruchowego oraz porażając receptory alfa układu sympatycznego. W odróżnieniu jednak od alkaloidów macierzystych nie kurczą mięśni gładkich macicy i naczyń krwionośnych. Alkaloidy te stosowane są jako lek pomocniczy w leczeniu nadciśnienia oraz w celu łagodzenia uporczywych bólów głowy towarzyszących temu schorzeniu. Podaje się kilka miligramów dziennie.

340

Preparaty:



Dihydroergotaminum methanosulfonicum — amp. 1 mg/ml, płyn 2 mg/ml; 10—20 kropli 3 razy dziennie lub 1—2 amp. 3 razy dziennie.

Dihydroergotaminum tartaricum — tabl. 1 mg; 1—2 tabl.

Dihydroergotoxinum aethanosulfonicum — amp. 0,3 mg/ml, krople 1 mg/ml, tabl. podjęzykowe 0,25 mg. Wstrzyknięcia podskórne 0,3—1 mg dziennie (wyjątkowo 2 amp. dziennie); krople doustnie 5 kropli 3 razy dziennie zwiększając do 40 kropli 3 razy dziennie; tabl. podjęzykowe stopniowo od 1 do 6—8 dziennie.

d) Hydrazynoftalazyny są to związki syntetyczne o bliżej nie znanym mechanizmie działania. Prawdopodobnie obniżenie ciśnienia następuje wskutek depresji ośrodka naczynioruchowego. Istnieje być może także obwodowy mechanizm działania. Hydrazynoftalazyny wywołują powolny i długotrwały spadek ciśnienia tętniczego.

Preparaty złożone: Raudiazin (Adelphan) (rezerpina i dwuhydralazyna), Bipressin (rezerpina i binazyna).

Pozostałe grupy leków stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego to preparaty uzyskiwane w większości syntetycznie. Są to leki sympatolityczne, ganglioplegiczne i moczopędne.



Środki sympatolityczne

Są to leki zakłócające syntezę, wyzwalanie i magazynowanie noradrenaliny z zakończeń nerwów sympatycznych. Są one uzyskiwane syntetycznie.

Niektórzy autorzy zaliczają do tej grupy leków także rezerpinę.

Leki moczopędne

Środki tej grupy stosuje się zasadniczo w chorobach przebiegających z obrzękami i przesiękami. Ponieważ jednak w nadciśnieniu tętniczym zmniejszenie objętości krwi krążącej również działa hipotensyjnie, prawdopodobnie leki te w ten sposób obniżają ciśnienie. Objętość plazmy i płynu pozakomórkowego zmniejsza się po podaniu tych leków na skutek zwiększonego wydalania jonów sodu i chloru oraz wody. Być może działanie hipotensyjne związane jest także ze zmniejszeniem pobudliwości naczyń na działanie katecholamin przez leki diuretyczne. Spośród tych leków w nadciśnieniu znajduje zastosowanie hydrochlorotiazyd (tabl. 0,25 g) często łącznie z rezerpina (np. Retiazyd).

341

Leki o działaniu pomocniczym

Są to głównie leki o bezpośrednim działaniu depresyjnym na mięśnie gładkie. Wśród nich dużą rolą odgrywają środki pochodzenia roślinnego, jak metyloksantyny, papaweryna i inne.

a) Metyloksantyny — są to związki spotykane w roślinach, m.in. w kawie i herbacie. Jako środki stosowane w leczeniu nadciśnienia zastosowanie znalazły teobromina i teofilina, które wchodzą zazwyczaj w skład preparatów mieszanych, oraz pochodne teofiliny: diprofilina i aminofilina. Leki te działają depresyjnie na mięśnie gładkie.

Preparaty:

Theobrominum — zwykle doustnie 0,25—0,5 g jednorazowo w postaci proszków 1,5 g dziennie. Dawki największe 0,75 g jednorazowo, 3 g dziennie.

Theobrominum Natrium cum Natrio Salicylico (Diuretin) — doustnie 0,2—0,5 g w postaci proszków 2—3 razy dziennie, dawki największe 1 g jednorazowo, 6 g dziennie.

Theobromino Calcium salicylicum (Calcium — Diuretin) — 3—4 razy dziennie po 0,5—1 g w postaci proszków.

Theopaverin (teobromina i papaweryna) — 2—4 razy dziennie po tabletce.

Theophyllinum — doustnie 0,1—0,2 g w postaci proszków, dawki największe 0,3 g jednorazowo, 1,5 g dziennie.

Aminophyllinura— jednorazowo dożylnie 0,25 g, domięśniowo 0,5 g, doodbytniczo czopki 0,36 g.

Dipropnyllinum — jednorazowo dożylnie amp. 0,25 g, doustnie draż. 0,2 g.

b) Papaweryna — alkaloid izochinolinowy występujący w opium otrzymywanym z niedojrzałych owoców maku lekarskiego (Papaver somniferum). Zmniejsza ona napięcie mięśni gładkich i rozszerza naczynia krwionośne. Może być stosowana jako środek wspomagający w leczeniu nadciśnienia w dawkach 0,02—0,04 g. Wchodzi także w skład mieszanych preparatów.

Preparat:

Papaverinum hydrochloricum 0,04 g/2 ml.

c) Inne środki roślinne.

Ziele jemioły (Herb. Visci). Z ziela jemioły białej (Viscum album) wyodrębniono cztery frakcje czynne o charakterze peptydowym. Jedna z nich o bliżej nie ustalonym składzie chemicznym wywiera działanie hipotensyjne, którego mechanizm, polega na rozszerzeniu dużych naczyń krwionośnych. Pewne znaczenie dla działania hipotensyjnego ma zapewne cholina i acetylocholina wyizolowane z ziela jemioły. Wyciągi z jemioły wywierają działanie przeciwmiażdżycowe

342

przez obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. Wiąże się to z obecnością w zielu jemioły wiskotoksyny.



Herb. Visci — łyżka ziela na szklanką wody, macerować na zimno, pić 2—3 razy dziennie łyżkę.

Intr. Visci — stabilizowany intrakt ze świeżego ziela jemioły 3 razy dziennie po 20—30 kropli.

Wyciąg z barwnika mniejszego (Vinca minor) zawiera związki o działaniu hipotensyjnym, przede wszystkim alkaloid winkaminę.

Vincamin (Devincan) — tabl. 0,005 i 0,01. Podaje się doustnie 10—40 mg dziennie.

Kwiat głogu (Fl. Crataegi) oraz wyciągi wywierają oprócz działania kardiotonicznego także wpływ hipotensyjny. Stosuje się je jako środki wspomagające w leczeniu nadciśnienia.

Fl. Crataegi — odwar z łyżki kwiatów na szklankę wody, pić ½ szklanki 2 razy dziennie.

Intr. Crataegi — 20—40 kropli kilka razy dziennie.

Tinct. Crataegi — 20—30 kropli 2—5 razy dziennie.

Neospasmina i Neocardina — obniżają nieznacznie ciśnienie tętnicze.

Hipotensyjne działanie wywiera wyciąg z ziela serdecznika pospolitego (Herb. Leonurus cardiaca), który zawiera związki o charakterze bufadienolidowym.

Herb. Leonuri — odwar z ½ łyżki ziela na szklankę wody, pić łyżkami w ciągu dnia.

W liściach ruty (Fol. Rutae) stwierdzono obecność różnych związków, m.in. zespół alkaloidów, furokumaryny, flawonoidy (rutozyd) oraz olejki. Wszystkie te związki działają mniej lub bardziej spazmolitycznie na mięśnie gładkie. Wyciągi z surowca stosowane są w nadciśnieniu, nadmiernej przepuszczalności naczyń krwionośnych, w miażdżycy naczyń wieńcowych. Analogiczne zastosowanie mają preparaty zawierające samą rutynę lub w kombinacji z innymi związkami, szczególnie z kwasem askorbowym (naturalny synergizm) oraz z teofiliną.

Fol. Rutae — odwar z ½ łyżki liści na szklanką wody, pić 2 razy dziennie po łyżce.

Intr. Rutae — 3 razy dziennie 20—30 kropli.

Rutina (draż. 0,02 g) — 3 razy dziennie po 1—2 draż.

Rutisol (płyn 0,02 g/ml) — w ciągu pierwszych 3—4 dni po 30—60 kropli 4—6 razy dziennie, następnie 2—3 razy dziennie po 10—15 kropli.

Rutinoscorbin (draż. zawierają 0,025 g rutyny i 0,1 g wit. C) — 1—2 draż. 2—4 razy dziennie, natomiast w stanach ciężkich 3 razy po 4 draż.

343


Rutophen (rutyna, teofilina, fenobarbital) — 3 razy dziennie po 1 draż.

Rp.

Tinct. Crataegi

Intr. Visci

Tinct. Valerianae aa 15,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie 30 kropli.

Rp.

Tinct, Veratri

Rutisol

Tinct. Valerianae aa 10,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie 20 kropli.

Rp.

Herb. Visci

Fr. Crataegi

Herb. Equiseti aa 30,0

Herb. Chelidoni 15.0

M.f. species

D.S. 1 łyżka ziół na szklankę wrzącej wody, pić 3 razy dziennie.



1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   68


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna