Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski


ROBACZYCA PRZEWODU POKARMOWEGO HELMINTHIASIS



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona39/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   ...   35   36   37   38   39   40   41   42   ...   68

ROBACZYCA PRZEWODU POKARMOWEGO HELMINTHIASIS

Tasiemce są to pasożyty należące do grupy robaków płaskich. Największe znaczenie dla patologii ludzkiej mają: tasiemiec uzbrojony — Taenia solium, tasiemiec nieuzbrojony — Taeniarynchus saginatus, oraz bruzdogłowiec szeroki — Diphyllobothrium latum.

Jaja tasiemców wydalane z przewodu pokarmowego pierwszego gospodarza, którym jest najczęściej człowiek, zostają połknięte przez żywiciela pośredniego (świnię w przypadku tasiemca uzbrojonego, bydło rogate — tasiemca nieuzbrojonego, oraz ryby w przypadku bruzdogłowca szerokiego) i przekształcają się w postać larwalną zwaną wągrem. Jeżeli mięso z wągrami zostanie spożyte, to w przewodzie pokarmowym ostatecznego żywiciela z postaci larwalnej w ciągu 2—3 miesięcy rozwija się osobnik dorosły.

Objawy. Objawy zarażenia tasiemcami są podobne. Ich nasilenie zależy od liczby i wielkości pasożytów oraz rozległości zmian, jakie wywołują w jelitach. Najczęściej występują: biegunka sama lub naprzemienna z zaparciami, bóle naśladujące czasami chorobę wrzodową lub o charakterze kolki jelitowej, wychudzenie, apatia, osłabienie. Nierzadko pojawiają się objawy ze strony układu nerwowego w postaci bólów i zawrotów głowy, uczucia lęku i niepokoju. Skłonność do omdleń. Przy dłuższym trwaniu zarażenia dochodzi do niedokrwistości i eozynofilii.

Rozpoznanie ustala się na podstawie obecności jaj lub członów tasiemca w kale.

Leczenie. Z preparatów farmakologicznych najskuteczniej działa Yomesan i Atebrin, a poza tym z preparatów roślinnych — świeże nasiona dyni — szczególnie wskazane dla dzieci, ze względu na brak działania toksycznego.



Glistnica — Ascaridosis

Glista ludzka Ascaris lumbricoides jest pasożytem z grupy robaków obłych, którego jedynym żywicielem jest człowiek. Do zakażenia dochodzi wskutek spożycia pokarmów lub napojów zawierających jajeczka. Najczęściej są to nie myte jarzyny nawożone odchodami oraz wody ściekowe.

Objawy. Zakażenie glistą ludzką może wywołać rozmaite następstwa w ustroju człowieka. Do najpoważniejszych należą stany zapalne spowodowane przenoszeniem bakterii w czasie wędrówki glisty z przewodu pokarmowego, a występujące w drogach żółciowych, trzustce i płucach, następnie odczyny alergiczne, jak naciek kwasochłonny płuc Löfflera,

415


nieżyt jelit oraz objawy toksyczne związane z wydzielaniem przez pasożyty trujących jadów. Znaczne skupienie glist w jelicie cienkim doprowadzić może do objawów niedrożności mechanicznej.

Leczenie. Najskuteczniejszymi lekami w glistnicy są pochodne piperazyny: Antivermina, Vermitox, Piperasol.

Z preparatów ziołowych przeciwglistniczo działają:

— Flos Tanaceti — kwiat wrotyczu pospolitego

— Chenopodium ambriosioides — komosa piżmowa

— Thymus vulgaris — tymianek pospolity.



Rp.

Fl. Tanaceti 0,5

Fuci vesiculosi plv. 0,5

M.f. pulvis

D.t.d. No VI

D.S. 1—2 proszki na czczo z miodem lub powidłami. Podawać w ciągu 3 dni dzieciom w wieku 4—7 lat.

Rp.

Ol. Thymi lag. I

D.S. 3—4 razy dziennie po 5 kropli na kostkę cukru.

Rp.

Fl. Tanaceti plv.

Rad. Inulae plv.

Fr. Myrtilli aa 5,0

M.f. pulvis

D.S. Utrzeć z łyżką miodu i podawać na czczo.

Rp.

Ol. Chenopodii 1,0

Paraffini liq. 12,0

Ol. Menthae pip. gtt. II

Gummi arabici 0,3

Tragacanthae

Aq. Menthae pip. aa 30,0

M.f. emulsio

D.S. Dorośli: 3 h po lekkim śniadaniu zażyć całą ilość leku podzieloną na 3 równe porcje, które należy pobierać co godzina. Kuracją stosować pod ścisłą kontrolą lekarską.

Rp.

Ol. Chenopodii 1,2

Ol. Ricini 30,0

Gummi arabici 10,0

Alliostabil 10,0

416


Aq. destil. da 100,0

Ol. Menthae pip. gtt II

M.f. emulsio

D.S. Rano na czczo przyjmować przez 3 kolejne dni według schematu: trzykrotnie w odstępach godzinnych — dzieciom 2—5 lat łyżeczkę, dzieciom 6— 10 lat 2 łyżeczki.

Indywidualizować dawkę w zależności od masy i stanu dziecka. Przy stosowaniu zaleca się ostrożność.



Rp.

Sem. Cucurbitae recens decorticatus 160,0

Saccharum 50,0

D.S. Utrzeć w moździerzu na miazgę, spożywać na czczo, a po 4—5 h przyjąć łyżeczkę oleju rycynowego.

NIENOWOTWOROWE CHOROBY JELITA GRUBEGO

Do najważniejszych schorzeń nienowotworowych jelita grubego należą: zaburzenia czynnościowe, zapalenia, zaburzenia w ukrwieniu, uchyłkowatość.



Nadwrażliwość jelita grubego Colon irritabile

Jest to schorzenie natury czynnościowej, polegające na zaburzeniach motoryki jelita grubego. W warunkach prawidłowych w okrężnicy zachodzą dwa rodzaje ruchów: ruchy segmentalne, które powodują przesuwanie się zawartości jelita w obu kierunkach na niewielkich odcinkach, oraz ruchy perystaltyczne, czyli propulsywne, przemieszczające stolec w kierunku odbytu. Równowaga między tymi dwoma rodzajami skurczów warunkuje prawidłowe formowanie się stolca i regularny rytm wypróżnień.

Nadwrażliwość jelita grubego oznacza nadmierne pobudzenie motoryczne okrężnicy przez cholecystokininę — hormon przewodu pokarmowego uwalniany pod wpływem pokarmu. W patogenezie nadwrażliwości jelita na cholecystokininę bardzo dużą rolę odgrywają czynniki nerwowe, a zwłaszcza zaburzenia układu wegetatywnego.

Objawy. W obrazie klinicznym dominują zaburzenia rytmu wypróżnień w postaci uporczywych zaparć, biegunek lub naprzemiennych biegunek z zaparciami. Nieodłącznym objawem są również bóle brzucha zlokalizowane najczęściej

417

w prawym lub lewym podżebrzu. Bóle te mają rozmaity charakter i nasilenie. Często przybierają postać kolki, sugerując napad kolki wątrobowej lub objawy zapalenia trzustki. Bóle nasilają się po jedzeniu, natomiast wypróżnienie często przynosi ulgę. Dolegliwościom tym towarzyszą z reguły wzdęcie brzucha oraz kruczenia i przelewania w jamie brzusznej. Bardzo charakterystycznymi objawami nadwrażliwości jelita grubego są dolegliwości ze sfery psychicznej, takie jak: nadmierna pobudliwość emocjonalna, depresja, znużenie, karcynofobia, zaburzenia snu itp. Nasilenie dolegliwości ma często ścisły związek ze stanami napięć emocjonalnych, natomiast w okresach wypoczynku (np. w czasie urlopów) objawy ustępują.



Choroba przebiega przy dobrym stanie ogólnym pacjentów, bez chudnięcia, gorączki czy objawów niedoborowych.

Rozpoznanie nadwrażliwości jelita grubego stawia się przez wykluczenie chorób organicznych. Diagnostyka jest więc bardzo trudna, obarczająca pacjenta oraz lekarza. Rozpoznanie tej jednostki chorobowej zawsze pozostawia u lekarza obawę, że mógł przeoczyć chorobę organiczną. Ze względu na częstość występowania (według Brit. Med. J. chorzy z tym schorzeniem stanowią około 70% chorych kierowanych na badania diagnostyczne do klinik gastrologicznych) zespół czynnościowych zaburzeń jelita grubego stanowi trudny problem lekarski i społeczny.

Leczenie zaburzeń czynnościowych jelita grubego opiera się głównie na stosowaniu tzw. diety bogatoresztkowej wzbogaconej otrębami. Dieta bogatoresztkowa zawiera dużo błonnika, a więc substancji, która nie wchłania się w przewodzie pokarmowym i która normalizuje czynność motoryczną jelita grubego. Zaleca się więc chorym spożywanie razowego pieczywa, dużej ilości jarzyn, owoców, kasz grubo-mielonych. Otręby pszenne dzięki dużej zawartości błonnika stanowią podstawą leczenia.

Łyżkę stołową otrąb zalewa się ciepłą wodą. Po kilkunastu minutach, kiedy otręby opadną na dno, wodę należy zlać, a otręby zjadać. Dawkę otrąb dobiera się indywidualnie od 1 łyżki do 6 łyżek dziennie.

Korzystne działanie w leczeniu colon irritabile mają preparaty farmakologiczne z grupy jodochinoliny, np. Enteroseptol, Mexaform, Mexase. Stosuje się. je 3 razy dziennie po 2 tabl. po posiłku przez około 10 dni. W razie potrzeby leczenie można powtarzać po krótkich okresach przerwy. W zwalczaniu objawów chorobowych zastosowanie znajdują również leki rozkurczowe, a szczególnie uspokajające.

Ziołolecznictwo w leczeniu schorzeń czynnościowych odgrywa szczególną rolę, zwłaszcza jako element psychotera-

418

peutyczny. Polecane są preparaty ziołowe o działaniu uspokajającym, wpływającym tonizująco na układ nerwowy, przeciwbólowe, rozkurczowe. Zaleca się stosowanie:



Intractum Valerianae (po 20—30 kropli 3—4 razy dziennie).

Bellergot (po 1—2 drażetki 2—3 razy dziennie).

Bellergot retard (po drażetce 1—2 razy dziennie).

Nervosan (odwar z łyżki ziół na szklankę wody, pić po szklance rano na czczo i wieczorem przed snem).

Scopolan (po 1—2 drażetki 3—5 razy dziennie, doodbytniczo po czopku 0,01 g lub 0,02 g, zależnie od natężenia bólów i skurczów 1—3 razy dziennie).

Rp.

Luminal Natrii 0,5

Tinct. Belladonnae 10,0

Tinct. Valerianae ad 30,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie po 10—20 kropli.

Rp.

Herb. Linariae

Lichenis islandici

Fol. Melissae

Fl. Crataegi aa 15,0

M.f. species

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklankę wody raz dziennie.

Rp.

Rhiz. Agropyri

Rhiz. Calami

Fol. Melissae

Fol. Menyanthidis

Rad. Valerianae aa 10,0

M.f. species

D.S. Napar z łyżki ziół na szklankę wody. Pić 2 razy dziennie po ½ szklanki.

Rp.

Intr. Crataegi 10,0

Intr. Valerianae 20,0

Tinct. Lobeliae 5,0

M.f. guttae

D.S. 3—4 razy dziennie po 15—20 kropli.

Rp.

Calcii bromati 5,0

Tinct. Colae 10,0

Neospasmini 100,0

Aq. dest. 50,0

Sir. Aurantii ad 200,0

M.f. mixtura

D.S. 3—4 łyżki dziennie.

419


Zaparcie nawykowe Obstipatio habitualis

Zaparcia są to zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, w następstwie których dochodzi do przedłużenia czasu wchłaniania miazgi pokarmowej z kanału jelitowego lub do opóźnionego wydalania mas kałowych z bańki odbytnicy. Ze względu na częstość tego schorzenia oraz różnorodność czynników, które biorą udział w jego patogenezie, zaparcia stanowią trudny problem diagnostyczny oraz terapeutyczny dla lekarza. Najważniejszym zadaniem jest wyłączenie zmian anatomicznych w jelicie, zwłaszcza raka okrężnicy, jako przyczyny.

Ogólnie zaparcia można podzielić na trzy grupy.

1. Zaparcia przypadkowe, towarzyszące schorzeniom podstawowym, np. ostrym chorobom ogólnym, stanom zapalnym kobiecych narządów płciowych, stanom po przebytych kolkach nerkowych lub wątrobowych, stanom pooperacyjnym. Zaparcia te mogą być również następstwem sytuacji życiowych, np. ciąży, połogu, długotrwałego leżenia w łóżku, nadmiernych napięć emocjonalnych.

Tego rodzaju zaparcia ustępują po zlikwidowaniu przyczyny wywołującej je lub po lekach przeczyszczających.

2. Zaparcia wywołane zmianami organicznymi w jelitach (zwłaszcza procesem nowotworowym). Są to zaparcia najczęściej krótkotrwałe, występujące przeważnie u osób po 40 roku życia. W stolcu znajduje się nierzadko niewielką ilość świeżej krwi i śluzu. Stany takie wymagają szczególnie starannej i szybkiej diagnozy.

3. Zaparcia przewlekłe, nawykowe wywołane zaburzeniami napięcia układu nerwowo-mięśniowego. Wywołane są często przez czynniki związane z cywilizowanym trybem życia, z warunkami, w jakich aktualnie człowiek żyje. Do najbardziej powszechnych przyczyn należy zaliczyć niewłaściwy sposób odżywiania się, siedzący tryb życia, długotrwałe hamowanie odruchu wypróżnienia, nieprawidłowa postawa w czasie oddawania stolca. Wymienić należy również takie czynniki jak: nadmierne stosowanie środków czyszczących, nadużywanie leków z grupy barbituranów, zaburzenia neurowegetatywne oraz osłabienie mięśni tkanki brzusznej.

Zaparcia nawykowe mogą przebiegać w postaci hipokinetycznej, spastycznej lub odbytniczej (dyschezje).

Objawy. Do ogólnych objawów występujących u osób z zaparciami należą: uczucie pełności w jamie brzusznej, brak regularnego parcia na stolec, brak łaknienia, odbijania, wzdęcia, oddawanie gazów. Często zdarzają się również bóle i zawroty głowy, apatia, ogólne osłabienie.

W badaniu przedmiotowym u osób z zaparciami hipokine-

420

tycznymi stwierdza się zazwyczaj wiotkie powłoki brzuszne, mierne wzdęcie brzucha, esicę wypełnioną kałem.



W postaci spastycznej dominują objawy bólowe o charakterze kurczowym, krótkotrwałe i silne, ustępujące po oddaniu gazów. W jamie brzusznej utrzymują się kruczenia. W badaniu przedmiotowym stwierdza się wzdęcie brzucha i wyczuwalną okrężnicę. Kał jest grubości ołówka, często „kał owczy”.

Postać odbytnicza zaparcia rzadko wywołuje dolegliwości ogólne. Badaniem palpacyjnym stwierdza się zaleganie mas kałowych w odbytnicy. Charakterystyczne jest rzadkie oddawanie stolca w dużych ilościach.

W leczeniu -zaparć preparaty ziołowe mogą okazać się szczególnie pomocne, zwłaszcza w zaparciach nawykowych, pogłębionych długotrwałym stosowaniem środków farmakologicznych.

Z wielu ziół, które są do dyspozycji lekarza, wymienić należy:

Cortex Frangulae — korę kruszyny

Tinctura Aloes — nalewkę aloesową

Tinctura Rhei — nalewkę rzewieniową

Fructus Rhammi catharticae — owoc szakłaku pospolitego



Rp.

Cort. Frangulae

Fr. Foeniculi aa 20,0

Fr. Rhammi cathart.

Rad. Glycyrrhizae aa 30,0

M.f. species

D.S. Wieczorem i rano szklankę odwaru z łyżki ziół.

Rp.

Cort. Frangulae 50,0

Rad. Levistici 30,0

M.f. species

D.S. Wieczorem i rano szklankę odwaru z łyżki ziół.

Rp.

Fr. Anisi

Fr. Foeniculi aa 10,0

Fr. Rhammi cathart.

Cort. Frangulae aa 100,0

M.f. species

D.S. Wieczorem i rano szklankę odwaru z łyżki ziół.

Rp.

Aloes pulv. 3,0

Saponis med. 2,0

Extr. Rhei aq. 1,0

421


Aquae dest. q.s.

M.f. pilul. No LX

D.S. 2—3 pigułki na noc.

Rp.

Extr. Belladonnae fluid. 0,5

Extr. Frangulae fluid. ad 20,0

M.f. guttae

D.S. Wieczorem 30 kropli w łyżce wody.

Ponadto można stosować;

Normosan (odwar z łyżki ziół na 2 szklanki wody dziennie).

Alax (1—4 drażetki przed snem).

Altra (1—3 drażetki na noc).

Semen Lini plv. (po łyżce stołowej 1—3 razy dziennie).

Boldaloin (3 razy po 2 tabletki po posiłkach).

Zapalenia jelita grubego Colitis

Zapalenia jelita grubego można ogólnie podzielić na zapalenia swoiste i nieswoiste. Zapalenia swoiste są to zapalenia wywołane czynnikami zakaźnymi, toksycznymi, pasożytami oraz promieniami jonizującymi. W zapaleniach nieswoistych wyróżnia się zapalenia pierwotne i wtórne. Do zapaleń nieswoistych pierwotnych należą proctocolitis oraz choroba Crohna. Zapalenia nieswoiste wtórne wywołane są najczęściej niedokrwieniem jelita grubego oraz uchyłkowatością.



Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Schorzenie to, zwane ostatnio częściej proctocolitis idiopathica, jest rozlanym, nieswoistym procesem zapalnym błony śluzowej części lub całego jelita grubego, prowadzącym w wielu przypadkach do owrzodzeń. Zmiany prawie zawsze dotyczą odbytnicy. W niektórych przypadkach odczyn zapalny łącznie ze zmianami w odbytnicy zajmuje proksymalne części okrężnicy, a nawet całe jelito grube wraz z krańcowym odcinkiem jelita krętego. Odczyn zapalny prawie zawsze dotyczy błony śluzowej i tylko w cięższych przypadkach zajęte są głębsze warstwy jelita grubego. Powierzchowność i ciągłość zmian są charakterystycznymi cechami tego schorzenia. Etiologia schorzenia nie jest znana. Najczęściej wymieniane są czynniki: genetyczny, zakaźny, psychologiczny i immunologiczny.

Objawy. Do najważniejszych objawów klinicznych proctocolitis należą: biegunka, krwawienia odbytnicze, bóle brzucha, gorączka, chudnięcie, bolesne parcie na stolec, wymioty,

422


bóle stawów, zaparcia. W niektórych postaciach choroby objawy przedmiotowe są skąpe i wnoszą niewiele lub nic do rozpoznania. W ciężkich ostrych rzutach choroby dominują takie objawy ogólne, jak: wyniszczenie, niedokrwistość i odwodnienie, oraz objawy miejscowe: wzdęcia brzucha, wzmożone napięcie powłok — obrona mięśniowa, dodatni objaw Blumberga. Do najgroźniejszych powikłań miejscowych proctocolitis należą: perforacja, krwotok, zezłośliwienie procesu zapalnego (rak) oraz wszelkiego rodzaju schorzenia w obrębie odbytu i odbytnicy jak ropień, przetoka odbytnicza, odbytniczo-pochwowa, szczeliny odbytu. W przebiegu procesu chorobowego często dochodzi również do zaburzeń hematologicznych, uszkodzenia wątroby, wzroku, chorób skóry, stawów oraz jamy ustnej.

Choroba jest przewlekła, przebiegająca rzutami, pomiędzy którymi występują nieraz długie okresy remisji. O przebiegu choroby decyduje charakter pierwszego rzutu. Ciężki jego przebieg i duża rozległość rokują źle, szczególnie gdy dotyczą młodocianych lub osób w podeszłym wieku. Śmiertelność w tych grupach, liczba ciężkich powikłań, nieskuteczność leczenia zachowawczego, szczególnie często zmuszają do podjęcia leczenia operacyjnego.

W diagnostyce wrzodziejącego zapalenia jelita grubego największe znaczenie ma badanie rektoskopowe. Ze względu na niejasną przyczynę schorzenia leczenie ciągle ma charakter objawowy. Tradycyjnie stosowana jest sulfasalazyna, która jest nadal lekiem najskuteczniejszym pod warunkiem jej długotrwałego stosowania. Dobre wyniki daje również stosowanie glikokortykosterydów, jako leków wspomagających w przypadkach zaostrzeń nie dających się opanować tradycyjnym leczeniem zachowawczym.

Choroba Crohna

Jest to przewlekły, nieswoisty, ziarniniakowaty proces zapalny, obejmujący wszystkie warstwy ściany jelita. Mimo że choroba może dotyczyć zarówno końcowej części jelita krętego, jak i każdego odcinka jelita grubego, charakter zmian patologicznych jest taki sam. Charakterystyczne jest, że zmiany są odcinkowe, nieciągłe, co powoduje, że między odcinkami dotkniętymi procesem chorobowym są obszary zdrowe. Zajęty fragment jelita i przylegający odcinek krezki są nacieczone i zgrubiałe, a światło w tym miejscu bywa często zwężone. W nieregularnie nacieczonej, obrzękniętej błonie śluzowej powstają głębokie owrzodzenia, niekiedy szczelinowato-drążące przez całą grubość ściany jelita. Szczeliny te stanowią punkt wyjścia dla przetok, które powstają-z chwilą przerwania ciągłości błony surowiczej.

423

Choroba rozpoczyna się w młodszym wieku, przeważnie między 20 a 40 rokiem życia i jednakowo często dotyczy obu płci. Schorzenie przebiega w sposób ciągły, ma charakter wyraźnie przewlekły. Remisje są rzadkie i krótkotrwałe. Taki przebieg powoduje, że większość chorych wcześniej czy później jest leczona chirurgicznie.



Objawy. Kliniczne objawy choroby zależą od anatomicznej lokalizacji zmian, okresu choroby oraz równoczesnego zajęcia jelita cienkiego. Do częstszych objawów chorobowych należą bóle brzucha przypominające zapalenie wyrostka robaczkowego lub bóle w dole brzucha z objawami przewlekłej lub podostrej niedrożności, biegunka, w której charakterystyczna jest rzadkość krwawienia z odbytnicy, gorączka, przetoki zewnętrzne powstające najczęściej po zabiegach chirurgicznych oraz wewnętrzne powstające samoistnie, następnie wyniszczenie i niedokrwistość oraz wyczuwalny przedmiotowo guz w jamie brzusznej. Do rzadszych objawów należy krwotok, wolna perforacja oraz ostra niedrożność. Chorobie Crohna towarzyszą często inne schorzenia: zapalenie tęczówki, zapalenie stawów, rumień guzowaty czy skrobiawica.

W rozpoznaniu, oprócz zespołu objawów klinicznych, najważniejszą wartość ma badanie kolonoskopowe oraz obraz radiologiczny. Badanie histopatologiczne ma znaczenie pomocnicze, poza charakterystyczną ziarniną i głębokim szczelinowym owrzodzeniem obserwuje się zajęcie wszystkich warstw ściany jelita oraz obecność skupisk limfocytów i zwłóknienia podśluzówkowego. Obraz rektoskopowy jest mało pomocny. Prawidłowy wygląd błony śluzowej odbytnicy, przy zajęciu innych odcinków jelita grubego, może być jednak ważny w różnicowaniu z proctocolitis.

Odróżnienie choroby Crohna jelita grubego od wrzodziejącego zapalenia bywa często trudne, a nieraz niemożliwe mimo stosowania wszystkich dostępnych metod diagnostycznych. Rozróżnienie tych jednostek chorobowych jest rzeczą ważną z punktu widzenia praktycznego, mimo że czynnik etiologiczny nie jest znany, a leczenie zachowawcze jest nieskuteczne. O ile bowiem totalna proctocolistomia w colitis ulcerosa daje wyleczenie, o tyle w przypadku choroby Crohna zdarzają się nawroty choroby w jelicie krętym.

Zapalenie jelita grubego z niedokrwienia

Colitis ischemica jest to stan zapalny jelita grubego w następstwie niedokrwienia jelita. Choroba najczęściej dotyczy osób z miażdżycą naczyń, a zmiany chorobowe obejmują zwykle okolice zagięcia śledzionowego. Jest to mianowicie obszar między rozgałęzieniami tętnicy krezkowej górnej i dolnej. W przypadku niedrożności którejś z tych dwóch tętnic

424


z powodu niedostatecznie rozwiniętego krążenia pobocznego, dochodzi do niedokrwienia, w którego następstwie rozwija się bakteryjny proces zapalny. W niedokrwionej ścianie jelita dojść może do zgorzeli z burzliwymi objawami klinicznymi, do zwłóknienia i zwężenia jelita lub przemijających i nawracających epizodów zapalnych.

Objawy. Głównymi objawami klinicznymi są bóle, krwawienia z odbytnicy i gorączka. W ciężkich przypadkach o nagłym początku mogą powstać burzliwe, lokalne objawy brzuszne lub ogólne z obrazem wstrząsu. Lokalizacja zmian chorobowych w zagięciu śledzionowym z oszczędzeniem rectum i ileum oraz pośrednie lub bezpośrednie dowody niedrożności tętnic pozwalają odróżnić colitis ischemica od ciężkich rzutów colitis ulceiosa i choroby Crohna.

Leczenie. W leczeniu tego schorzenia istotne znaczenie ma spożywanie nieobfitych posiłków. W terapii farmakologicznej stosuje się środki rozszerzające naczynia (azotany). W daleko zaawansowanych zmianach leczeniem z wyboru jest leczenie operacyjne.

Uchyłkowatość jelita grubego Diverticulosis coli

Uchyłki okrężnicy występują najczęściej ze wszystkich uchyłków przewodu pokarmowego. Są to wypuklenia błony śluzowej jelita poprzez mięśniówkę do błony podsurowiczej, umiejscowione na brzegu krezkowym w miejscach, w których mięśniówka jelita jest słaba, zwłaszcza u nasady przy-czepek ścianowych. Najczęściej występują w esicy, rzadziej w innych odcinkach okrężnicy, a najrzadziej w kątnicy. Dotyczą przeważnie osób w podeszłym wieku, a zwłaszcza mężczyzn.

Termin „uchyłkowatość jelita grubego” oznacza obecność uchyłków, które nie dają żadnych objawów klinicznych i które najczęściej stwierdza się przypadkowo w badaniu radiologicznym. Jeżeli uchyłki są przyczyną przewlekłego zespołu objawów — mówi się o chorobie uchyłków. Wystąpienie ostrych dolegliwości oznacza, że mamy do czynienia z zapaleniem uchyłków.

Uchyłkowatość jelita grubego podobnie jak nadwrażliwość jelita grubego można zaliczyć do schorzeń spotykanych we współczesnej cywilizacji, w krajach dobrze rozwiniętych. Schorzenie występuje najczęściej w wieku średnim i podeszłym (około 40% osób powyżej 70 roku życia). Przeważnie zajęta jest esica, chociaż uchyłki mogą powstać w każdym odcinku jelita grubego.

Między nadwrażliwością jelita grubego a uchyłkowatością istnieje duże pokrewieństwo polegające na tym samym ty-

425


pie zaburzeń czynności ruchowej okrężnicy. Wiadome jest, że około 50% pacjentów z uchyłkami jelita grubego ma w wywiadach objawy nadwrażliwości jelita grubego.

Przypuszcza się, że uchyłki powstają wskutek znacznego wzrostu ciśnienia w świetle jelita grubego. U wielu chorych z uchyłkowatością stwierdza się przerost błony mięśniowej jelita.

Objawy. Kliniczne objawy choroby uchyłków są bardzo podobne do objawów nadwrażliwości jelita grubego. Dominują zaburzenia rytmu wypróżnień, wzdęcia oraz pobolewania w jamie brzusznej, najczęściej w okolicy lewego dołu biodrowego i w podbrzuszu środkowym. Zapalenie uchyłków manifestuje się natomiast silnymi bólami w dole brzucha, nasilającymi się podczas wypróżnienia, oraz objawami zapalenia otrzewnej: obroną mięśniową, dodatnim objawem Blumberga, gorączką. Ze względu na podobieństwo objawów choroba ta określana jest często nazwą „lewostronnego zapalenia wyrostka robaczkowego”. Stanowi zapalnemu uchyłków często towarzyszy kurcz ściany okrężnicy wywołujący zaparcia. W około ¼ przypadków pojawia się krwawienie z odbytnicy widoczne makroskopowo. Niekiedy krwawienie to jest masywne i zagraża życiu pacjenta. Wystąpić może ono nawet wtedy, gdy nie ma ostrego stanu zapalnego. W miarę narastania procesu chorobowego powstaje wyczuwalny przez powłoki opór w jamie brzusznej i bolesność przy obmacywaniu. Powyżej zmiany zapalnej rozwinąć się może częściowa niedrożność. W różnicowaniu należy wyłączyć przede wszystkim proces nowotworowy, w którego okolicy stwierdza się uchyłki.

Leczenie. W chorobie uchyłków zasady leczenia nie różnią się od tych, które stosuje się w. nadwrażliwości jelita grubego. Polegają więc one głównie na stosowaniu diety bogatoresztkowej i otrąb pszennych. W zapaleniu uchyłków obowiązuje leżenie, stosowanie antybiotyków i diety nisko-resztkowej.

Fitoterapia w stanach zapalnych jelita grubego ma charakter objawowy. Stosuje się zioła o działaniu osłaniającym, przeciwzapalnym, przeciwbólowym, ściągającym oraz zapierającym:

Degrosan (odwar z łyżki ziół na szklankę wody, 1—2 razy dziennie po szklance).

Tannosan (odwar z łyżki ziół na szklankę wody, pić po pół szklanki 4 razy dziennie przed jedzeniem),

Gastrogran (łyżeczkę granulatu 3—5 razy dziennie, popić ciepłą wodą).

Gastrochol (łyżeczkę proszku rozpuścić w ¾ szklanki ciepłej wody, pić 1—4 razy dziennie).

Idalbina (1—2 tabl. 4 razy dziennie).

426

Rhelax (1—2 łyżeczki płynu jednorazowo). Biostymina (1 amp. co 1—2 dni przez 10—20 dni).



Rp.

Lichenis island.

Sem. Lini

Sem. Foenugraeci

Rad. Angelicae

Fl. Lavandulae aa 100,0

Cort. Frangulae 30,0

M.f. species

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklankę wody. Pić 2—3 szklanki odwaru dziennie.

Rp.

Cort. Quercus

Rhiz. Calami

Herb. Thymi

Fol. Juglandis aa 20,0

M.f. species

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklankę wody. Pić 2—3 szklanki odwaru dziennie.

Rp.

Rhiz. Tormentillae

Rhiz. Bistortae aa 15,0

Herb. Bursae pastoris 30,0

Herb. Anserinae

Fol. Menthae pip.

Anth. Chamomillae aa 10,0

M.f. species

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklankę wody. Pić 2—3 razy dziennie po szklance.

Rp.

Intr. Hyperici 5,0

Tinct. Valerianae 10,0

Tinct. Chelidonii 5,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie po 20—40 kropli.

Rp.

Gemmae Pini

Rhiz. Tormentillae

Rad. Althaeae

Rad. Symphyti

Fol. Melissae

Herb. Absinthii aa 15,0

M.f. species

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklankę wody. Pić 2—3 razy dziennie po szklance.

Rp.

Herb. Marrubii

Rhiz. Valerianae

427


Rad. Taraxaci

Rhiz. Agropyri

Herb. Serpylli aa 20,0

M.f. species

D.S. 2 łyżki ziół na litr odwaru — do lewatyw.

Rp.

Tinct. Gentianae

Tinct. Gallae

Tinct. Menthae pip. aa 10,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie po 20—30 kropli.

Rp.

Intr. Nymphaeae

Intr. Hyperici

Tinct. Valerianae

Extr. Viburni opuli fluid. aa 10,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie po 30—50 kropli.

Rp.

Succ. Taraxaci

Succ. Bardanae

Succ. Hyperici aa 20,0

D.S. 3 razy dziennie po 30—50 kropli.

Rp.

Extr. Belladonnae sicc. 0,015

Idalbini 0,5

Bismuthi subsalicylici 0,2

M.f. pulvis. D.t.d. No X

D.S. 3 razy dziennie proszek.



1   ...   35   36   37   38   39   40   41   42   ...   68


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna