Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona4/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68

Zastosowanie. W przewlekłych zaburzeniach trawiennych z objawami braku łaknienia, bezsoczności, bezkwaśności żołądkowej, we wzdęciach, bólach brzucha, kolce jelitowej;

46

pomocniczo w chorobie wrzodowej. Ponadto jako środek poprawiający trawienie, zwiększający resorpcją składników pożywienia, zwłaszcza u rekonwalescentów po zabiegach chirurgicznych i osób starszych z zanikowym nieżytem błony śluzowej żołądka. Również w stanach wyczerpania nerwowego, połączonego z uczuciem niepokoju i trudnością zasypiania, lecz wtedy zwykle w połączeniu z innymi ziołami o działaniu uspokajającym. Zewnętrznie — w zapaleniu jamy ustnej i gardła (płukanki), w niektórych dermatozach, do zwalczania łupieżu oraz przeciw wypadaniu włosów (obmywania). Surowiec wchodzi w skład granulatu Urogran, tabl. Calmagina, Gastrin, Castro i Wikalina, służy do otrzymywania Tinct. Calami i Ol. Calami, a wyciągi z kłączy wchodzą w skład kropli Herbogastrin i proszku Gastrochol.



Olejek tatarakowy stosuje się rzadko wewnętrznie jako stomachicum i carminativum, zewnętrznie natomiast — w bólach gośćcowych, nerwobólach, rwie kulszowej (wcierania), nieżytach jamy ustnej i gardła (płukanki) oraz do kąpieli działających uspokajająco, przeciwświądowo, przeciwzapalnie i bakteriobójczo w wielu chorobach skóry. Ol. Calami wchodzi w skład draż. Uldenol i Ulventrol.

Postacie leku. Rhiz. Calami pulv. — 0,5—1,5 g pro dosi w opłatkach 30 min przed posiłkiem (popić ¼ szklanki wody) 23 razy dz. jako stomachicum, carminativum; w dawce 1,5—3,0 g 2—4 razy dz. jako tonicum i sedativum. Inf. Rhiz. Calami — ½ łyżki kłączy na 1 szklankę wody, pić ¼—1/3 szklanki 2—3 razy dz. jako stomachicum. Dec. Rhiz. Calami — 1½ —2 1/2 łyżki kłączy na 2—3 szklanki wody do obmywania głowy w łupieżu i łój otokowym zapaleniu owłosionej skóry głowy, płukania jamy ustnej i gardła. Surowiec jest zazwyczaj stosowany jako składnik mieszanek ziołowych. Ol. Calami — doustnie 1—4 krople na cukier 2—3 razy dz. przed jedzeniem jako stomachicum i carminativum; zewnętrznie 2—5 kropli na 1/3 szklanki wody jako płukanka; do kąpieli 2—4 łyżeczki na ½ wanny wody o temp. 37—38°C, czas trwania kąpieli 15—20 min; również do wcierań per se lub częściej jako składnik mazideł i maści.

ADONIS VERNALIS — MIŁEK WIOSENNY

Ang. Pheasant-eye; franc. Adonide de printemps; niem. Frühlingsteu-felsauge; ros. Goricwiet wiesiennyj.



Występowanie. W stepowych rejonach Bałkanów, europejskiej części ZSRR oraz zach. Syberii.

Surowce. Kwitnące ziele miłka wiosennego — Herba Adonidis vernalis.

47

Główne związki. Liczne glikozydy kardenolidowe, pochodne następujących genin: strofantydyny (m.in. cymaryna, K-strofantyna-β), adonitoksygeniny (m.in. adonitoksyna), strofadogeniny (m.in. wernadigina) oraz innych bliżej nie określanych genin. Ponadto związki flawonoidowe (m.in. witeksyna, luteolina), kw. akonitowy, 2,6-dwu-metoksychinori, alkohol adonit.



Działanie. Cardiotonicum, diureticum, sedativum.

Surowiec i jego przetwory wywierają na serce działanie analogiczne do Digitalis — zwiększają siłą skurczu mięśnia sercowego (działanie inotropowe dodatnie) oraz zmniejszają częstotliwość skurczów (działanie chronotropowe ujemne). Kardenolidy miłka, po podaniu doustnym, ulegają w znacznym stopniu hydrolizie w kwaśnym środowisku żołądka, a uwolnione wówczas geniny są o wiele mniej aktywne niż glikozydy rodzime. Dlatego działanie na serce jest słabsze niż wynikałoby to z ilości związków czynnych w surowcu, ponadto jest ono krótkotrwałe, ponieważ kardenolidy miłka nie wiążą się z albuminami krwi i nie kumulują. Istotne znaczenie mają właściwości moczopędne przetworów z Adonis, gdyż wskutek skojarzonego działania glikozydów nasercowych (polepszenie pracy serca i krążenia krwi) i związków flawonoidowych (ułatwienie filtracji w kłębkach nerkowych) zwiększa się ilość wydalanego moczu. Doświadczenia na zwierzętach, polegające na znoszeniu konwulsji wywołanych odpowiednimi dawkami kokainy lub pikrotoksyny, potwierdziły ośrodkowe działanie uspokajające obserwowane dawniej u osób przyjmujących wyciągi z ziela. Toksyczne działanie miłka i jego przetworów następuje dopiero po dawkach wielokrotnie przewyższających dawki lecznicze, a jego objawy są takie jak w zatruciach glikozydami naparstnicowymi (patrz: Digitalis lanata).



Zastosowanie. W lekkich i średnio ciężkich przypadkach zaburzeń czynnościowych serca z towarzyszącymi obrzękami, w przewlekłej niewydolności krążenia, w dolegliwościach serca w okresie przekwitania, zmianach miażdżycowych, zwłaszcza naczyń wieńcowych, w tzw. „sercu starczym” oraz w przypadkach nietolerancji na inne leki nasercowe. Również jest stosowany jako składnik niektórych preparatów moczopędnych i uspokajających, np. z wyciągiem z Rad. Valerianae, Infl. Crataegi, Herb. Convallariae, Herb. Visci, kamforą, rutyną.

Przeciwwskazania. Takie same jak dla Convallaria majalis.

Postacie leku. Herb. Adonidis vern. — dawki doustne 0,2— 0,5 g pro dosi, 1,5 g pro die. Inf. Herb. Adonidis vern. 5,0 : 200,0 — dawki 1—11/2 łyżki 3—5 razy dz., dzieciom ½—1 łyżeczka 3—4 razy dz. Wyciąg z ziela miłka suchy — prep. Tabulettae Adonis—Brom (ZSRR) — zawiera 0,25 g

48

wyciągu + 0,25 g bromku potasowego, dawki 3 razy dz. po 1 tabl. jako sedativum i cardiacum. Zespół oczyszczonych glikozydów miłka — prep. Adonizid (ZSRR) — krople, amp., tabl.; Cymaryna — prep. Cimarin (ZSRR) — amp. i draż. 0,5 mg; prep. Alvonal (RFN) — draż. 0,5 mg.



AESCULUS HIPPOCASTANUM — KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY

Ang. Horse-chestnut; franc. Marronier commun; niem. Rosskastanie; ros. Konskij kasztan.



Występowanie. Pochodzi z Półwyspu Bałkańskiego, w Polsce powszechnie hodowany w parkach i ogrodach.

Surowce. Nasienie kasztanowca — Semen Hippocastani, kwiat kasztanowca — Flos Hippocastani (tylko z odmian o białych kwiatach); kora kasztanowca — Cortex Hippocastani.

Główne związki. W nasionach — mieszanina licznych trójterpenowych saponin, zwana „escyną” (zawiera osiem glikozydów protoescygeniny i barringtogenolu C, związanych z kwasami angelikowym, tiglinowym i octowym), ponadto flawonoidy (m.in. pochodne kwercetyny), związki kumarynowe, garbnik, karotenoidy; w kwiatach — escyną, flawonoidy (pięć pochodnych kemferolu i izokwercetyny), kumaryny (m.in. eskulina), cukry, kwasy polifenolowe (m.in. kw. chlorogenowy), garbnik; w korze — związki kumarynowe (m.in. eskulina, fraksyna), flawonoidy, garbniki, trójterpeny.

Działanie. Vasotonicum, antiphlogisticum, antioedematicum, haemostaticum.

Wyciągi z nasion i kwiatów kasztanowca wzmacniają oraz przywracają elastyczność ścianom naczyń włosowatych i drobnych naczyń obwodowych, zapobiegają nadmiernej przepuszczalności i przenikaniu osocza i czerwonych krwinek poza łożysko naczyń. Wywierają również działanie przeciw-skurczowe, zwłaszcza na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i naczyń, oraz cenne dla lecznictwa działanie przeciwobrzękowe w obrębie skóry, tkanki podskórnej, niektórych narządów wewnętrznych (np. płuc), a nawet mózgu. Liczne badania wykazały, że wyciągi z kasztanowca, a w większym jeszcze stopniu preparaty zawierające escynę, działają nie tylko zapobiegawczo, lecz także przyspieszają znacznie wchłanianie płynu surowiczego w miejscu obrzęku. Prawdopodobne jest również działanie na krzepliwość krwi, polegające na nieznacznym przedłużeniu czasu protrombinowego i tym samym na zmniejszeniu możliwości powstawania zakrzepów wewnątrznaczyniowych. Omawiane wyciągi działają przeciwzapalnie w przewodzie pokarmowym, zapobiegają drobnym krwawieniom z uszkodzonych naczyń włosowatych i regulują rozwój flory bakteryjnej w jelitach. Saponinowy

49

zespół „escyna”, który jest niemal pozbawiony właściwości hemolitycznych, może być podawany pozajelitowe.



Kora kasztanowca przewyższa nasiona i kwiaty w działaniu przeciwprzesiękowym na drobne naczynia krwionośne i w działaniu przeciwzapalnym oraz przeciwbakteryjnym ha przewód pokarmowy, natomiast ustępuje znacznie obu surowcom w działaniu przeciwobrzękowym.

Zastosowanie. Wyciągi z nasion, kwiatów i preparaty escyny stosuje się doustnie w obrzękach spowodowanych urazami mechanicznymi, stłuczeniami, zwichnięciami, stanem zapalnym lub innymi przyczynami, zarówno w odniesieniu do skóry i tkanki podskórnej, jak i w obrzęku głośni, płuc, a nawet mózgu. Również w przypadku wysięków, krwiaków, nacieków krwawych, odmrozin (perniosis) oraz w zakrzepach i zastojach żylnych, głównie w zakrzepowym zapaleniu żył, owrzodzeniach żylakowych, zapaleniu ścięgna, żylakach odbytu. Omawiane wyciągi i escyna działają synergetycznie ze stosowanymi zewnętrznie wyciągami z Anth. Arnicae. Preparaty escyny mogą być podawane dożylnie.

Wyciągi z kory kasztanowca podaje się w wymienionych chorobach oraz jako adiuvans w nieżycie żołądka i jelit, mało nasilonej biegunce, utracie łaknienia i w stanach skurczowych jelit. Zewnętrznie — w postaci okładów na oparzenia I i II stopnia, odmroziny, wyprzenie, obtarcie naskórka, blizny.



Przeciwwskazania. Ostra niewydolność nerek, nadwrażliwość w okresie ciąży.

Nasiona kasztanowca służą do otrzymywania Intr. Hippocastani, wyciąg jest składnikiem czopków Hemorol i draż. Venescin; kwiaty kasztanowca wchodzą w skład ziół Rektosan; kora kasztanowca służy do otrzymywania eskuliny, która jest składnikiem maści i czopków Aesculan, draż. Venescin i Venacorn.



Zastosowanie w homeopatii. 1. Przewlekły nieżyt jamy nosowo-gardłowej z uczuciem suchości i palenia oraz ciemnoczerwonym jej zabarwieniem; 2. Żylaki odbytu z uczuciem „małego obcego ciała w odbycie”. Ostre i palące bóle w odbycie. Żylaki odbytu wystają, palą, są ciemnoczerwone; 3. Stałe bóle w okolicy kości krzyżowej, lędźwi i bioder, nasilające się przy chodzeniu i nachylaniu. Obrzęki nóg przy chodzeniu. Dolegliwości te występują na skutek przekrwienia żylnego w obrębie miednicy.

Postacie leku. Dec. Flor. Hippocastani — 1 łyżka kwiatów na 1—11/2 szklanki wody (gotować 5 minut, odstawić na 10 minut, przecedzić), pić ¼ — ½ szklanki 2—4 razy dz. 30 min po jedzeniu. Dec. Cort. Hippocastani — 1 łyżka kory na 11/2—2 szklanki wody (gotować 5—10 min, odstawić na 10 min, przecedzić), pić 1/3—1/2 szklanki 2—3 razy dz. przed

50

jedzeniem. Intr. Hippocastani — 20—40 kropli w kieliszku wody 2—4 razy dz. po jedzeniu. Preparaty: Aescusan (NRD) — standaryzowany płynny wyciąg z nasion kasztanowca; Venoplant (RFN), ampułki zawierają wyciąg z kwiatów kasztanowca, standaryzowany na zawartość flawonoidów — zastosowanie jako antiphlogisticum i antioedematicum; Raparil (RFN), amp., draż. i żel zawierają escynę. Wstrzyknięcia dożylne można stosować nawet u niemowląt i dzieci do 3 lat — zastosowanie jako antioedematicum, vasotonicum i antiphlogisticum.



AGRIMONIA EUPATORIA — RZEPIK POSPOLITY

Ang. Agrimony; franc. Aigremoine commune; niem. Kleiner Odermennig; ros. Riepieczok.



Występowanie. Dość powszechnie na łąkach, pastwiskach i w zaroślach.

Surowiec. Ziele rzepiku pospolitego — Herba Agrimoniae.

Główne związki. Garbniki pirokatechinowe 2—5%, olejek eteryczny, związek goryczowy, flawonoidy (m.in. kwercetyna), witaminy (m.in. kw. nikotynowy, kw. askorbowy), cholina, sole mineralne (m.in. krzemionka), kwasy organiczne (m.in. kwas cytrynowy), fitosterol.

Działanie. Adstringens, cholagogum, stomachicum.

Ziele rzepiku wywiera łagodne działanie ściągające na błoną śluzową przewodu pokarmowego, hamuje nadmierny rozwój flory bakteryjnej, zmniejsza stan zapalny. Na wątrobą działa pobudzająco, zwiększa objętość wytwarzanej żółci, ułatwia jej przepływ do dwunastnicy, jednocześnie ochrania miąższ wątroby i zapobiega nadmiernemu stłuszczeniu. Ponadto zwiększa nieznacznie wydzielanie soku żołądkowego. Zewnętrznie wyciągi z ziela rzepiku działają ściągające, nieznacznie przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie. Surowiec wymaga dalszych badań chemicznych i farmakologicznych.



Zastosowanie. W nieżycie żołądka i jelit, braku łaknienia, wzdęciach, bólach epigastrycznych, osłabieniu czynności wątroby, zastoju żółci, atonii pęcherzyka żółciowego. Zewnętrznie — na drobne uszkodzenia skóry, wypryski, owrzodzenia żylakowe (okłady), a także w zapaleniu jamy ustnej, gardła (płukanki) i pochwy (irygacje). Surowiec jest rzadko stosowany per se, zwykle jako składnik mieszanek ziołowych; wchodzi w skład granulatów Cholegran i Gastrogran.

Postacie leku. Inf. Herb. Agrimoniae — 1—2 łyżki ziela na szklankę wody, pić po 1/3—1/2 szklanki 2—3 razy dz. 30 min przed posiłkami jako stomachicum i adstringens; Dec. Herb. Agrimoniae — 2 łyżki ziela na 1 szklankę wody (gotować 5—7 min, przecedzić) do okładów, irygacji, a po dodaniu

51

łyżeczki miodu i gliceryny stosować jako płukankę. W mieszance żółciopędnej wraz z Fol. Menthae pip., Inflor. Helichrysi, Rad. Taraxaci, Fol. Sennae, Herb. Hyperici, Herb. Chelidonii lub Herb. Abrotani.



AGROPYRON REPENS — PERZ WŁAŚCIWY

Ang. Couchgrass; franc. Petit chiendent; niem, Gemeine Quecke; ros. Piriej połzuczij.



Występowanie. Na półkuli północnej jako uporczywy chwast polny.

Surowiec. Kłącza perzu — Rhizoma Agropyri (syn. Rhiz. Graminis).

Główne związki. Inozyt, kwasy organiczne (m.in. kwasy glikolowy i glicerowy), sole mineralne (m.in. rozpuszczalna w wodzie krzemionka), związki cukrowe (m.in. mannit, trytycyna), ślady olejku eterycznego (m.in. kapilina i karwon).

Działanie. Diureticum, depurativum, metabolicum.

Kłącza perzu znacznie pobudzają filtrację w nerkach i zwiększają ilość wydalanego moczu (kwas glikolowy, mannit). Ułatwiają usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii, mają więc właściwości tzw. „czyszczące krew” (depurativum), co jest m.in. skutkiem obniżenia poziomu mocznika i chlorków. Znany od dawna, korzystny wpływ surowca na przemianę materii jest wynikiem obecności kwasów glikolowego i glicerowego, które wzmagają procesy utleniania w tkankach, oraz obecności inozytu i rozpuszczalnej w wodzie krzemionki. Inozyt należy do grupy witamin B i, chociaż ilość jego w perzu jest nieznaczna, uzupełnia on niedobór tego związku w naszym organizmie i przeciwdziała stłuszczeniu wątroby, ponieważ obniża poziom tłuszczów i cholesterolu we krwi. Krzemionka rozpuszczalna ma korzystny wpływ na skórę, błony śluzowe, tkankę łączną, narządy wewnętrzne, naczynia krwionośne. Nadaje ona odpowiednią elastyczność ścianom włośniczek, zapobiega nadmiernej ich przepuszczalności i zwiększa odporność błon śluzowych oraz naskórka. Właściwości farmakologiczne krzemionki omówiono w: Equisetum arvense. Ze względu na ogólnoustrojowe działanie inozytu i krzemionki, wyciągi z perzu regulują niektóre czynności metaboliczne naszego organizmu oraz czynność przewodu pokarmowego.

Zastosowanie. W nieżycie nerek, skąpym wydalaniu moczu i elektrolitów, obrzękach, zapobiegawczo przeciw kamicy moczowej, następnie w niewydolności wątroby i zmniejszonym wydalaniu żółci, przy podwyższonym poziomie cholesterolu i tłuszczów we krwi, skłonności do kamicy żółciowej i zaparć. Jako adiuvans w tych schorzeniach, w których

52

jest wskazane zwiększone wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii, np. w chorobie gośćcowej, skazie moczanowej, niektórych chorobach skórnych (np. trądzik pospolity, wyprysk). Również dla osób po zatruciach pokarmowych oraz po przebytych zakażeniach, leczonych antybiotykami i chemioterapeutykami. W medycynie ludowej perz jest uważany za środek przeciwcukrzycowy. Surowiec wchodzi w skład granulatu Normogran i mieszanek ziołowych Normosan i Digestosan, natomiast wyciąg jest składnikiem pasty Fitolizyna.



Postacie leku. Dec. Rad. Agropyri — 1—11/2 łyżki kłączy na 2 szklanki gorącej wody (gotować łagodnie 5-10 min, przecedzić do termosu), pić ½—2/3 szklanki 2—3 razy dz. godzinę po posiłkach jako diureticum i depurativum. Kłącza perzu rzadko stosuje się per se, zwykle jako składnik mieszanek ziołowych: moczopędnej (np. wraz z Herb. Solidaginis, Fruct. Petroselini, Herb. Equiseti, Fol. Betulae, Herb. Violae tricol., Fruct Juniperi, Fol. Ribis nigri, Fl. Sambuci); metabolicznej (np. wraz z Herb. Galeopsidis, Herb. Polygoni avicul., Rad. Glycyrrhizae, Fucus, Herb. Millefolii, Rad. Taraxaci, Fol. Urticae, Fruct. Rhamni cathart.) oraz przeciwcukrzycowej (np. wraz z Fol. Juglandis, Fol. Myrtilli, Rad. Bardanae, Fol. Salviae, Peric. Phaseoli, Fol. Urticae).

ALCHEMILLA SILVESTRIS — PRZYWROTNIK POSPOLITY

Ang. Common Lady's Mantle; franc. Alchemille vulgaire; niem. Frauenmantel; ros. Manżetka obyknowiennaja.



Występowanie. Powszechnie w Europie, w Polsce na łąkach i brzegach lasów

Surowiec. Ziele przywrotnika — Herba Alchemillae; równowartościowy surowiec otrzymuje się z przywrotnika polnego — Alchemilla arvensis.

Główne związki. Garbniki 4—6%, kwasy organiczne (m.in. kw. elagowy). węglowodór n-dotriakontan, związki żywicowe i cukrowe, substancja goryczowa, sole mineralne.

Działanie. Adstringens, stomachicum, advulnans.

Wyciągi z przywrotnika działają analogicznie do typowych surowców garbnikowych i goryczowych, jednak znacznie słabiej, ponieważ zawierają małe ilości związków czynnych. Po podaniu doustnym zmniejszają nasilenie biegunki, regulują wypróżnienia oraz hamują rozwój bakterii patogennych w przewodzie pokarmowym. Ziele przywrotnika zwiększa wydzielanie soku żołądkowego oraz łaknienie i przyswajanie składników pokarmów. Stwierdzono korzystne działanie wyciągów z surowca na błony śluzowe jamy ustnej i gardła

53

(płukanka), przewodu pokarmowego (odwar) i pochwy (irygacje) oraz na skórą. Szczególne znaczenie ma wpływ na tkanką łączną, uwidaczniający się w różnych oszpeceniach skórnych, np. blizny po ranach, oparzeniach itp. Następuje wówczas częściowa regeneracja naczyń włosowatych, stopniowe zanikanie plam i znamion na skórze oraz przywrócenie odpowiedniej odporności i elastyczności naskórka.



Zastosowanie. Wewnętrznie stosuje się w przewlekłych nieżytach przewodu pokarmowego, wzdęciach, braku łaknienia, pomocniczo w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Zewnętrznie — w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła (płukanki), w upławach i świądzie sromu (irygacje), w zapaleniu spojówek (przymoczki, korzystnie wraz z Fl. Cyani, Anth. Chamomillae lub Herb. Euphrasiae), we wrzodziejącym nieżycie jelita grubego (enema), na blizny, ubytki skórne, uszkodzenia naskórka (okłady).

Postacie leku. Dec. Herb. Alchemillae — 11/2—2 łyżki ziela na 1—11/2 szklanki wody (gotować 5 min, przecedzić), pić ½ szklanki 2—3 razy dz. 30 min przed jedzeniem; zewnętrznie — do płukanek, okładów, lewatyw, irygacji. Często łączy się ziele przywrotnika z innymi surowcami, np. do użytku zewnętrznego wraz z Fl. Hippocastani, Fl. Calendulae, Fl. Millefolii, Fol. Plantaginis, Herb. Meliloti.

ALLIUM SATIVUM — CZOSNEK POSPOLITY

Ang. Garlic; franc. Ail; niem. Knoblauch; ros. Czesnok.



Występowanie. Powszechnie uprawiany.

Surowiec. Całe świeże cebule czosnku — Bulbus Allii recens — składające się z cebuli głównej i kilku bocznych, zwanych „ząbkami”.

Główne związki. Rodzime substancje zawierające siarkę: alliina oraz skordynina A i B (tioglikozydy). Po rozdrobnieniu czosnku enzym allinaza rozkłada alliinę do kwasu pirogronowego, amoniaku i allicyny (ester alilowy kwasu alilotiosulfonowego) i powstaje charakterystyczny zapach (fitoncydy). Po destylacji rozdrobnionego czosnku z parą wodną otrzymuje się 0,1—0,36% olejku eterycznego stanowiącego mieszaniną dwu- i trójsiarczków allilowych i metylowych z głównym składnikiem — dwusiarczkiem dwuallilowym. Ponadto w czosnku znajdują się witaminy (m.in. tiamina), związki cukrowe, śluz do 10%, fitosterol, pektyny, sole mineralne.

Działanie. Antisepticum, hypotonicum, digestivum, metabolicum.

Czosnek jest jednym z najbardziej wszechstronnie działających surowców roślinnych, zarówno po podaniu doustnym, jak i zewnętrznie. Działa silnie bakteriobójczo na liczne drobnoustroje Gram-dodatnie i Gram-ujemne, m.in. na antybioty-

54

kooporne występujące w jelitach podczas biegunek u dzieci. Stwierdzono dużą aktywność wyciągów z czosnku przeciw różnym drobnoustrojom, np. na 560 szczepów Staphylococcus aureus, w przeważanej części opornych na liczne antybiotyki, tylko 50 nie reagowało na związki czynne czosnku. Jeszcze silniejsze jest działanie na drobnoustroje wywołujące zakażenia górnych dróg oddechowych (gardło, oskrzela) oraz płuc, ponieważ po doustnym przyjęciu czosnku zawarte w nim lotne związki siarkowe przedostają się do płuc i są stopniowo wydychane wraz z powietrzem. W tych warunkach siła działania bakteriobójczego jest znacznie większa niż w przewodzie pokarmowym. Zwrócono też uwagą na fakt bezpośredniego działania czosnku na same błony śluzowe i na mięśnie gładkie w obrębie dróg oddechowych, przewodu pokarmowego i naczyń włosowatych w tych narządach. Wyciągi z czosnku zmniejszały napięcie mięśni gładkich jelit i oskrzeli (spasmolyticum) oraz ścian drobnych naczyń krwionośnych; pobudzały również wydzielanie soku trawiennego i mukopolisacharydów w żołądku (digestivum), w obrębie dróg oddechowych zaś — wydzielanie śluzu (secretomimeticum). Czosnek wywiera korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, gdyż obniża tętnicze ciśnienie krwi (hypotonicum), a nawet w określonych przypadkach, zwykle u osób w wieku podeszłym, może zwiększyć siłę skurczu mięśnia sercowego oraz zwolnić puls. Wpływ czosnku na przemianę materii polega głównie na ingerencji w gospodarką tłuszczową organizmu, hamowaniu odkładania się cholesterolu w naczyniach krwionośnych i obniżaniu poziomu trój glicerydów w osoczu. Obserwowano też nieznaczne działanie insulinopodobne oraz wzmagające wydzielanie żółci, poprawiające przyswajanie składników pokarmów i ogólnie odtruwające. Zewnętrznie czosnek działa bakteriobójczo i specyficznie kojąco na skórą. Z punktu widzenia toksykologicznego czosnek jest lekiem zupełnie bezpiecznym, jedynie po dawkach doustnych wielokrotnie większych od leczniczych może nastąpić podrażnienie żołądka, a po dłuższym działaniu miazgi czosnku na skórę, pojawia się zaczerwienienie.



Zastosowanie. W przewlekłych i podostrych stanach nieżytowych żołądka i jelit, zwłaszcza pochodzenia zakaźnego, w niedostatecznym wydzielaniu soków trawiennych, atonii przewodu, pokarmowego, szczególnie w wieku podeszłym, w łagodnych zaburzeniach objawiających się wzdęciami, odbijaniem, bólem brzucha i in. Pomocniczo stosuje się w biegunkach bakteryjnych u dzieci i w czerwonce (łącznie z antybiotykami). Również w przewlekłym nieżycie oskrzeli, zakażeniach gardła i krtani, pomocniczo (wraz z antybiotykami) w zapaleniu płuc, ropniu płuc, krztuścu i innych stanach zakaźnych dróg oddechowych.

55

Preparaty z czosnku mają szczególne znaczenie w pediatrii jako przeciwbakteryjne i zastępujące w wielu przypadkach lub wspomagające działanie antybiotyków przepisywanych zbyt pochopnie. Preparaty z czosnku mają bardzo duże znaczenie w geriatrii, nie tylko w stanach zakaźnych, lecz także w podwyższonym ciśnieniu krwi, postępującej miażdżycy naczyń krwionośnych oraz w zanikowym nieżycie żołądka i jelit, zwykle połączonym z osłabieniem czynności żółciotwórczej i odtruwającej wątroby. Stwierdzono także korzystny wpływ na stan naczyń mózgowych, na zmniejszenie oporów i lepszy przepływ krwi oraz na doprowadzenie tlenu. Zewnętrznie czosnek stosuje się w formie okładów, m.in. na źle gojące się rany, ropnie skórne, przetoki i in., nawet u niemowląt. Przeciw owsikom u dzieci są skuteczne lewatywy z wyciągu z czosnku.





1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna