Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona53/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   ...   49   50   51   52   53   54   55   56   ...   68

BIELACTWO NABYTE YITILIGO

Przyczyna schorzenia nie jest wyjaśniona. Przyjmuje się, że występowanie zmian zależy od zahamowania lub bardzo znacznego zmniejszenia szybkości reakcji enzymatycznych warunkujących wytwarzanie barwnika skóry — melaniny. W ogniskach bielactwa następuje upośledzenie melanogenezy, aktywność tyrozynazy jest zahamowana całkowicie bądź częściowo, odczyn DOPA jest ujemny lub słabo dodatni, przy zachowaniu prawidłowej ilości melanocytów. W patogenezie schorzenia dużą rolę odgrywa układ nerwowy. Istnieją również przypusz-

599

czenia, że bielactwo ma tło immunologiczne albo autoimmunologiczne. Zauważono często występowanie bielactwa po niekorzystnych przeżyciach psychicznych — wstrząsach nerwowych. Występowanie bielactwa nabytego łączy się też z zaburzeniami wydzielania wewnętrznego, dziedziczeniem, wewnątrzustrojowymi ogniskami zakaźnymi, czynnikami toksycznymi, niedoborem niektórych witamin i białek w diecie.



Zmiany chorobowe polegają na występowaniu w obrębie skóry odbarwionych białych plam o różnej wielkości i kształcie, przebarwionych na obwodzie (co różni bielactwo nabyte od bielactwa wrodzonego). Skóra w miejscach odbarwień nie wykazuje zaników bądź odczynów zapalnych; włosy są zwykle siwe — pozbawione barwnika. Chorzy w miejscu zmian nie odczuwają żadnych dolegliwości. Ogniska odbarwień najczęściej umiejscowione są na grzbietowej powierzchni rąk, na twarzy, szyi, narządach płciowych, ale mogą też występować w innych miejscach. Odbarwienia występują nagle lub stopniowo, mogą utrzymywać się przez wiele lat i nie wykazują tendencji do samoistnego ustąpienia. Choroba może występować w różnym okresie życia, z tym że częściej dotyczy ludzi młodych.

Już w starożytnej medycynie indyjskiej, perskiej i chińskiej znano rośliny o działaniu fotodynamicznym i stosowano je w miejscowym leczeniu odbarwień skóry. Badania Kuskego wykazały, że rośliny o działaniu fotodynamicznym zawierają związki chemiczne typu furokumaryn, z których najbardziej czynne są psoraleny, zwłaszcza 8-metoksypsoralen i 5-meto-ksypsoralen. Wśród roślin o wyraźnym działaniu fotodynamicznym należy wymienić: pasternak, selery, arcydzięgiel, dziurawiec, a zwłaszcza owoce rośliny Ammi majus L. (Fahmy i Abu Shady). O aktywności fotodynamicznej psoralenu decyduje jego zdolność absorpcji określonej długości fali światła w zakresie promieni nadfioletowych 212 nm, 254 nm i 325 nm (Pathak i Fitzpatrick) oraz długiego promieniowania nadfioletowego o długości fali 320—400 nm, określany jako UVA, LUV.

Leczenie bielactwa nabytego preparatem Meladinine zazwyczaj polega na leczeniu miejscowym i ogólnym. Korzystniej rokują ogniska świeże. Leczenie miejscowe zawsze łączy się z naświetlaniami promieniami nadfioletowymi ze sztucznych źródeł światła lub promieniami słonecznymi. Leczenie ogólne rozpoczyna się od podawania osobom dorosłym 2 tabletek dziennie (1 rano i 1 po obiedzie). Jeżeli lek jest dobrze znoszony i nie występują objawy uboczne, dawkę dobową można stopniowo zwiększyć do 3—4 tabletek na dobę. Oczyszczony oksypsoralen podaje się w dawce 0,7 mg/kg masy ciała, z tym że ogólna dawka dobowa dla osób dorosłych nie powinna przekraczać 50 mg. Jest ważne, ażeby jedna z dawek leku przyj-

600


mowana była 1—2 h przed naświetlaniem (Rudowska). Leczenie prowadzi się w sposób ciągły. Przerwy w leczeniu, zmniejszenie dawek dobowych lub całkowite przerwanie leczenia ogólnego stosuje się w przypadkach powikłań.

Leczenie miejscowe stosuje się równocześnie z leczeniem ogólnym. Plamy bielacze smaruje się roztworem meladyniny o różnym stężeniu i naświetla promieniami nadfioletowymi, ze źródeł sztucznych (lampa kwarcowa) lub źródła naturalnego (słońce). W celu uniknięcia zbyt silnego odczynu skóry, mianowicie wystąpienia stanu zapalnego i pęcherzy (co jest niekorzystne w leczeniu), jak też w celu stopniowego przyzwyczajenia skóry do leczenia miejscowego początkowo stosuje się preparat fabryczny leku rozcieńczony 60% etanolem w stosunku 1 : 3, a nawet 1 : 4. Naświetlanie lampą kwarcową należy dawkować bardzo ostrożnie, rozpoczyna się zwykle od 30 s przy odległości źródła światła około 80 cm od naświetlanego ogniska. Następnie czas naświetlań zwiększa się stopniowo, w zależności od reakcji skóry, o 30 s do 1 min i dopiero po osiągnięciu czasu naświetlań 30 min można zastosować preparat w rozcieńczeniu 1 : 2 oraz 1 : 1, aż do dobrze znoszonego płynu nie rozcieńczonego. Po osiągnięciu czasu naświetlania 30 min przy odległości palnika 80 cm można, zmniejszyć odległość źródła światła, zbliżając lampę do ogniska naświetlanego do 50 cm oraz skracając ponownie czas naświetlania. Czas naświetlań i odległość lampy ustala się w zależności od reakcji skóry w miejscu naświetlanym. Naświetlanie ognisk bielaczych rozpoczyna się w kilka minut po ich posmarowaniu odpowiednio dobranym roztworem meladyniny. Podczas smarowania meladyniną lek (płyn) należy równomiernie rozprowadzić po całym ognisku bielaczym, najlepiej specjalnym pędzelkiem, z tym że podczas smarowania trzeba unikać przejścia płynu poza granicę odbarwionych plam, gdyż może to powodować nieestetyczne przebarwienie zdrowej skóry otaczającej ogniska bielacze. Podczas naświetlań ognisk bielaczych osłania się zdrową skórę w otoczeniu. W tym celu można stosować maści światłoochronne.



Rp.

Acidi paraaminobenzoici 1,5

Vaselini 10,0

M.f. unguentum

Najprostszą metodą jest odpowiednio przygotowana osłona — z ciemnego materiału lub kilku warstw ligniny z otworem wyciętym w kształcie plam bielaczych — nakładana na ognisko odbarwienia w czasie naświetlania. Stosowanie w leczeniu miejscowym promieni słonecznych zamiast lampy kwarcowej jest bardziej skuteczne, sprawia jednak większe trudności w stopniowaniu ekspozycji, częściej występują po-

601

wikłania w postaci odczynów pęcherzowych oraz nadwrażliwość na promienie słoneczne.



Stosunkowo najlepsze wyniki w leczeniu miejscowym bielactwa uzyskuje się przy jednoczesnym naświetlaniu lampą kwarcową i lampą emitującą promienie słoneczne. Należy pamiętać, że ogniska bielacze w trakcie leczenia miejscowego należy chronić przed dodatkowym nasłonecznieniem, gdyż bardzo często mogą wówczas wystąpić powikłania miejscowe, zmuszające do przerwania leczenia. Leczenie jest jednak długie i trwa kilka miesięcy, a czasem 1—2 lata. Proces repigmentacji w miejscach ognisk bielaczych odbywa się stopniowo i przechodzi kilka faz. Początek może wystąpić nawet po 7— 10 zabiegach leczniczych, z tym że jeżeli nie występuje w ciągu 4 miesięcy od rozpoczęcia leczenia, szansę na ustąpienie zmian bielaczych są raczej nikłe. Bardziej wrażliwą skórę na leczenie mają osoby rude i blondyni; leczenie u nich trzeba prowadzić ostrożniej.

Wrażliwość skóry na promienie nadfioletowe i słoneczne nasilają sulfonamidy, niektóre antybiotyki, zwłaszcza tetracykliny, anticol, w związku z czym u pacjentów, którzy przyjmują ww. leki, fotochemioterapię należy prowadzić ostrożnie, a nawet przerwać na okres stosowania tych leków. Należy unikać naświetlania podczas jednego seansu wielu ognisk (dużej powierzchni skóry) i w tych przypadkach stosować leczenie na zmianę. Przeciwwskazaniem do leczenia meladyniną jest wiek poniżej 5 i powyżej 60 r.ż., ciąża, nadciśnienie samoistne, zaburzenia krążenia, choroby krwi, ciężkie choroby wyniszczające, choroby nerek i wątroby. Powikłania po stosowaniu psoralenów (meladyniny) mogą być miejscowe i ogólne. Powikłania ogólne występują wyłącznie po stosowaniu doustnym meladyniny (psoralenów) i przebiegają pod postacią ogólnego osłabienia, niepokoju, bezsenności, bólów głowy, nudności, wymiotów, czasami może wystąpić uszkodzenie miąższu wątroby, zapalenie trzustki. Dolegliwości te szybko ustępują po przerwaniu leczenia doustnego. W trakcie leczenia ogólnego meladyniną należy wykonywać okresowe badania moczu, krwi, prób czynnościowych wątroby. W razie stwierdzenia odchyleń, nawet bez objawów klinicznych, należy leczenie ogólne przerwać lub zmniejszyć dobową dawkę stosowanego leku. Leczenie miejscowe prowadzi się nadal. Powikłania miejscowe polegają głównie na występowaniu nadmiernych odczynów zapalnych: pęcherzy, wyprysku. Powstają one w wyniku zbyt intensywnego leczenia miejscowego, często występują po dodatkowym (niezależnie od stosowanego leczenia) nasłonecznieniu ognisk bielaczych, bądź indywidualnej nadwrażliwości osobniczej na stosowane leczenie miejscowe.

W leczeniu miejscowym i ogólnym bielactwa nabytego sto-

602


sowany jest również preparat Beroxanum produkcji ZSRR (Akovbian i wsp.), otrzymywany z uprawianego pasternaku. Zawiera on związki czynne: 8-metoksypsoralen i 5-metoksy-psoralen. Lek jest produkowany w postaci tabletek, zawierających 20 mg substancji czynnej, i kropli — o stężeniu 0,5% substancji czynnej.

Schemat leczenia miejscowego i ogólnego bielactwa nabytego beroksanem jest odmienny i powinien być odpowiednio opracowany dla każdego chorego. Podobnie jak przy leczeniu meladyniną, obowiązuje okresowa kontrola morfologii krwi, moczu, prób czynnościowych wątroby. Przeciwwskazania do leczenia beroksanem są takie same jak w leczeniu meladyniną.

Leczenie ogólne polega na doustnym podawaniu 2 razy dziennie po tabletce beroksanu po śniadaniu i po obiedzie. Należy pamiętać, że jedna z tabletek powinna być przyjęta na 1—2 h przed naświetlaniem. Dawkowanie leku u dzieci powyżej 5 roku życia (młodszych dzieci nie należy leczyć tą metodą) wynosi 1/4—1/3 dawki stosowanej u dorosłych.

Leczenie miejscowe polega na smarowaniu plam bielaczych roztworem beroksanu i naświetlaniu lampą kwarcową z odległości 80 cm od ognisk bielaczych. Skórę otaczającą ogniska bielacze należy chronić przed promieniami nadfioletowymi, podobnie jak ma to miejsce podczas leczenia meladyniną. Początkowo stosuje się beroksan rozcieńczony 60° alkoholem w stosunku 1 : 3, a nawet 1 : 4. Pierwsze naświetlanie nie powinno przekraczać 30 s — 1 min. Następnie, w zależności od reakcji skóry, przedłuża się czas naświetlań, postępując podobnie jak w leczeniu meladyniną. Całość leczenia składa się z 4—6 cykli, a każdy z nich trwa od 60 do 100 dni z przerwą 10—20-dniową (Rudowska, 1971). Na jeden cykl leczenia dawki doustne leku nie powinny przekraczać 250—300 tabletek, a liczba naświetlań 60—100.

Sok z dziurawca (Succ. Hyperici) jest również stosowany w leczeniu miejscowym i ogólnym bielactwa nabytego (Nowak i Wojtyn). W porównaniu z meladyniną i beroksanem wykazuje on słabsze działanie w leczeniu ogólnym i miejscowym. Początkowo ogniska bielacze smaruje się na 15 min przed naświetlaniem sokiem dziurawca rozcieńczonym 60° etanolem w stosunku 1:1. Czas pierwszego naświetlania 30—60 s; odległość palnika od naświetlanych ognisk 80 cm. W kolejnych zabiegach miejscowych zwiększa się czas ekspozycji oraz stosuje się nie rozcieńczony wyciąg dziurawca (w zależności od reakcji naświetlanych ognisk). W leczeniu ogólnym podaje się 2—3 razy dziennie 30—50 kropli Succ. Hyperici w łyżce wody po jedzeniu, dzieciom powyżej 5 lat 2 razy dziennie po 10 kropli. Stosuje się 4—6 cykli leczenia; jeden cykl trwa 45— 60 dni, przerwy pomiędzy poszczególnymi cyklami trwają 20— 30 dni.

603


Ostatnio w leczeniu bielactwa nabytego wykorzystano skojarzone działanie psoralenów stosowanych ogólnie i miejscowo oraz długiego promieniowania nadfioletowego — fotochemioterapię określaną skrótem PUVA (p. str. 621). Ogniska bielacze pędzlowano emulsją 0,15% 8-methoksypsoralenu, pozostawiano na skórze przez 8—10 min i naświetlano UVA. Pierwsze naświetlanie powinno być ostrożne, krótkie, ażeby poznać reakcję skóry, a tym samym uniknąć ewentualnych odczynów pęcherzowych przy nadmiernej wrażliwości osobniczej. Repigmentacje w obrębie ognisk bielaczych po stosowaniu ww. leczenia obserwowano u 40% pacjentów, przy czym nie spostrzegano różnic pomiędzy wynikami uzyskanymi fotochemio-terapią, w której 8-methoksypsoralen był podawany ogólnie lub stosowany miejscowo (Weber, 1977; Lyndian, 1978).

W leczeniu ogólnym, zwłaszcza osób pobudliwych, nerwicowych, a szczególnie w tych przypadkach, gdy wystąpienie bielactwa łączy się z niekorzystnymi przeżyciami psychicznymi, zaleca się przyjmowanie środków uspokajających: neospasminy 3 razy dziennie łyżeczkę, przez dorosłych belergotu 2—3 razy dziennie po drażetce. Korzystnie również działa leczenie bodźcowe — przestrajające, tonizujące, domięśniowe podawanie biostyminy, z zespołem witamin grupy B oraz innych leków. Należy pamiętać o ewentualnym usunięciu wewnątrzustrojowych ognisk zakaźnych (próchnicze zmienione korzenie zębowe, przewlekłe ropne zapalenie migdałków). Jeżeli stwierdzono obecność pasożytów przewodu pokarmowego, to trzeba przeprowadzić odpowiednie leczenie.



BRODAWKI ZWYKŁE YERRUCAE YULGARES

Choroba pochodzenia wirusowego, może być przenoszona na osoby z otoczenia chorego. Często u osoby chorej w pobliżu pierwszego wykwitu brodawki, jak również w miejscach odległych, rozwijają się nowe brodawki w wyniku samozaszczepienia.

Zmiany polegają na występowaniu dobrze odgraniczonych, szarożółtych grudek o nierównej, chropowatej, brodawkowa-tej, zrogowaciałej powierzchni. Na ogół nie powodują dolegliwości z wyjątkiem umiejscowienia brodawek pod płytkami paznokciowymi i na podeszwach. Najczęściej umiejscawiają się na skórze rąk i palców. Nie leczone mogą utrzymywać się bardzo długo.

Leczenie jest przede wszystkim miejscowe. Stosowane jest mechaniczne usuwanie brodawek (wyłyżeczkowanie), po uprzednim znieczuleniu chlorkiem etylu, krioterapia — za po-

604

mocą płynnego azotu, elektrokoagulacja. Ostatnio dobre wyniki w leczeniu miejscowym brodawek, zwłaszcza młodocianych, uzyskano po smarowaniu ich 1—2 razy dziennie kwasem witaminy A (Airol, Retinoic acid). Kwas witaminy A działa korzystnie w leczeniu niektórych dermatoz przebiegających z zaburzeniami rogowacenia, trądziku pospolitego, brodawek zwykłych pospolitych-i płaskich (Stttgen, Lester i Rosenthal, Kligman i wsp., Mazurkiewicz i wsp.). Wykazano też, że kwas witaminy A wykazuje działanie hamujące aktywność dehydrogenazy mleczanowej i dehydrogenazy gliceroaldehydu-3-fosfo-ranu (Raab, 1977). Korzystnie działają niektóre leki ziołowe, np. glistnik (jaskółcze ziele — Chelidonium majus), który oprócz działania przeciwbólowego, kojącego, ma działanie bakteriobójcze i cytostatyczne 100 razy słabsze od kolchicyny Bersch i Döpp; Stickl; Balickij; Stanec; Łańcucki 1967 Jurjewicz i Miszczenin).



Rp.

Herb. Chelidonii pulv. 15,0

Lanolini

Vaselini aa 10,0

Sol. Acidi carbolici 0,25% gutt. X

M.f. unguentum

D.S. Przed snem cienko posmarować brodawki i nałożyć opatrunek (prestoplast). Brodawki powinny ustąpić po 7—14 zabiegach.

Również świeży sok z glistnika, wyciekający z ułamanej łodygi lub korzenia, skutecznie usuwa brodawki. Wieczorem przed snem (w czasie dnia lek może być szybko starty) powierzchnią brodawek należy lekko zeskrobać pilniczkiem lub pumeksem, tak aby nie wywołać krwawienia, pokryć świeżym sokiem barwy żółtoceglastej, wyciekającym z ułamanej łodygi glistnika, i odczekać aż zaschnie na powierzchni brodawki. Zabieg należy stosować codziennie przez 10—20 dni. Gdyby w ciągu tego czasu brodawki nie ustąpiły, należy zastosować inną metodą leczenia. W celu ułatwienia leczenia (dysponowanie świeżym sokiem) można glistnik wykopać z korzeniami i trzymać w doniczce przez okres leczenia.

Często stosowana jest podofilina (Resina Podophylli), która wykazuje działanie antymitotyczne i jest korzystnie oceniana w miejscowym leczeniu brodawek zwykłych.

Rp.

Res. Podophylli 0,5

Glycerini 1,0

Spir. Vini 90° ad 10,0

M.f. solutio

D.S. Zewnętrznie.

605


Wieczorem wacik nawinięty na drewienko (np. na zapałkę) zwilżyć roztworem podofiliny i posmarować powierzchnią brodawki, uprzednio lekko zeskrobaną, unikając smarowania skóry otaczającej. Odczekać aż płyn wyschnie na wolnym powietrzu. Zabieg należy stosować co 3—5 dni, a przy większym odczynie zapalnym co 7 dni. Przeciętnie stosuje się około 5— 8 zabiegów. Przy braku korzystnego wyniku, leczenie należy zmienić. Z lekiem trzeba obchodzić się ostrożnie, gdyż przeniesiony na śluzówki i spojówki powoduje ostry odczyn zapalny. Podofiliny nie należy stosować u dzieci, jak też u kobiet ciężarnych.

W leczeniu brodawek, zwłaszcza stóp, jest stosowany również olej lniany (Carslaw i wsp.). Działanie lecznicze polega na tym, że pod wpływem nienasyconych kwasów tłuszczowych, wchodzących w skład oleju lnianego, ulegają rozerwaniu dwu-sulfonowe wiązania keratyny w obrębie brodawek.



Rp.

Ol. Lini

Lanolin aa 5,0

M.f. unguentum

D.S. Zewnętrznie.

Wieczorem po umyciu nóg należy nałożyć maskę na brodawki i pokryć szczelnym opatrunkiem (okluzyjnym z folii polistyrenowej), który na obwodzie umocowuje się leukoplastem. Opatrunek należy zmieniać co 2—3 dni okres leczenia 2—7 tygodni.



CZYRAK, CZYRACZNOŚĆ FURUNCULUS, FURUNCULOSIS

Przyczyną choroby jest zakażenie gronkowcowe, przeważnie gronkowcem złocistym, mieszków włosowych. Gdy czyraki są liczne i zjawiają się w postaci wysiewów, mówi się o czyraczności, do której usposabiają zaburzenia przemiany materii (cukrzyca), nadmierne pocenie, osłabienie ustroju, ogniska ropne wewnątrzustrojowe, np. próchnicze zęby, ropne zapalenie migdałków.

Zasadniczym wykwitem jest ostro zapalny, bolesny naciek w otoczeniu mieszka włosowego — na szczycie nacieku po kilku dniach tworzy się czop martwiczy (patognomoniczny dla czyraka). Szczególnie niebezpieczne są czyraki wargi górnej, nosa, oczodołu, skroni i w każdym przypadku wymagają one leczenia ogólnego — stosowania antybiotyków, sulfonamidów. Przy skłonności do występowania czyraków jako leczenie wspomagające z korzyścią stosuje się niektóre leki ziołowe, między innymi wstrzykiwanie domięśniowo biosty-

606


miny, fibsu (należy pamiętać o przeciwwskazaniach). Działanie lecznicze przypisuje się tzw. biostymulatorom, które według Piłatowa są czynnymi związkami o charakterze nieswoistym, pobudzającymi po wprowadzeniu do ustroju jego czynności życiowe, wzmagającymi właściwości obronne organizmu i tym samym przyspieszającymi wyzdrowienie. Biostymina powoduje szybsze ziarninowanie i gojenie się ran, zmniejsza dolegliwości bólowe, skłonność do wysięku, pobudza układ siateczkowo-śródbłonkowy skóry i wzmacnia reakcje naczynioruchowe skóry. Wzmaga ona siły obronne ustroju, wpływa normalizująco na zaburzenia przemiany materii, działa przeciw-alergicznie i tonizująco na cały ustrój (Łańcucki, 1958; Ożarowski). Korzystne działanie wywiera również sok ze świeżych korzeni łopianu oraz z innych roślin leczniczych, m.in. z dziurawca, brzozy, mniszka, czosnku.

Rp.

Biostymini

D.S. Codziennie lub co drugi dzień po ampułce domięśniowo przez 20—30 dni, po czym przerwa 2—6 tygodni.

Rp.

Fibs

D.S. Codziennie lub co drugi dzień po ampułce domięśniowo lub podskórnie przez okres 20—40 dni, po czym przerwa 3—6 tygodni.

Rp.

Succ. Bardanae lag. I

D.S. 1—3 razy dziennie po 30—50 kropli w kieliszku wody po jedzeniu przez 4—6 tygodni.

Po przerwie 1—2 tygodni leczenie można powtórzyć.



Rp.

Succ. Hyperici

Succ. Bardanae aa 10,0

Succ. Betulae

Succ. Taraxaci aa 15,0

D.S. Po 25—50 kropli w kieliszku wody po jedzeniu 2—3 razy dziennie.

Działa przestrajająco, przeciwbakteryjnie, odtruwające (Suchorukow, Bolszakowa).



Rp.

Alliostabil lag. I

D.S. Po 15—30 kropli w kieliszku wody 2—3 razy dziennie po jedzeniu w ciągu

3—6 tygodni.

607

U osób z długo utrzymującą się skłonnością do wysiewu czyraków (czyracznością) należy przeprowadzić badania w kierunku cukrzycy. W przypadku stwierdzenia jawnej lub utajonej cukrzycy oprócz zasadniczego leczenia korzystne jest podawanie ziołowej mieszanki przeciwcukrzycowej.



Rp.

Diabetosan

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklankę wody, pić 1—2 szklanki dziennie po jedzeniu.

Pacjenci z czyracznością powinni przestrzegać stosowania niskokalorycznej diety o małej zawartości węglowodanów i tłuszczów zwierzęcych, zaleca się także dużo jarzyn, tłuszcze roślinne, białko. Należy unikać ostrych, pikantnych przypraw (używek).

W leczeniu miejscowym czyraków, oprócz różnych maści, aerozoli z antybiotykami, np. Ung. Neomycyni, Ung. Oxyterracyni, aerozol Neomycyni, Ung. Chlorocyclini itd., są również stosowane leki ziołowe w postaci okładów i kataplazmów. Jednym z nich jest cebula ogrodowa, zawierająca dużo śluzu, sole mineralne i substancją antybiotyczną. Pieczona cebula jest dobrym środkiem zmiękczającym, odkażającym i gojącym. Całą cebulę w łusce piecze się w piecyku lub gotuje w wodzie aż do zupełnego zwiotczenia, następnie ugniata na miazgę, owija w gazę i przykłada na czyrak na 4—8 h 2—3 razy dziennie, do chwili ustąpienia zmian (Tokin). Analogiczne znaczenie mają nasiona lnu (Semen Lini), stosowane jako lek odmiękczający i przeciwzapalny w postaci ciepłych okładów lub kataplazmów w leczeniu miejscowym czyraków. Ponadto w tym samym celu są stosowane gotowe maści: Ung. Symphyti, Ung. Chlorofilani, Ung. Tormentioli, Ung. Allantoini lub Ung. Chelifungini. Po oczyszczeniu skóry spirytusem salicylowym smaruje się czyraki 1—2 razy dziennie jedną z wymienionych maści i nakłada opatrunek.

FIGÓWKA GRONKOWCOWA SYCOSIS STAPHY1OGENES

Jest to przewlekłe gronkowcowe zapalenie mieszków włosowych, wywołane zakażeniem gronkowcem, najczęściej złocistym. Wykwitem pierwotnym jest zapalna grudka przymieszkowa z drobną krostką na szczycie, przebitą włosem. Zmiany wykazują skłonność do skupiania się i tworzenia zlewnych ognisk zapalnych; towarzyszy im nieznaczne pieczenie i świąd. i Najczęstsze umiejscowienie — skóra owłosiona twarzy i szyi.

608

W leczeniu ogólnym często są stosowane antybiotyki, sulfonamidy, natomiast jako lek wspomagający, zwłaszcza w przypadkach przewlekłych, korzystnie działa wstrzykiwanie domięśniowe biostyminy (analogicznie jak w leczeniu czyraków) i niektórych wyciągów ze świeżych roślin.



Rp.

Succ. Hyperici

Succ. Bardanae aa 10,0

Succ. Betulae

Succ. Taraxaci aa 15,0

D.S. 30—50 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie po jedzeniu.

W leczeniu miejscowym, po oczyszczeniu skóry spirytusem salicylowym, oprócz maści z antybiotykami, korzystnie działa:



Rp.

Ung. Symphyti

Tormentioli

Chlorofilani aa 10,0

M.f. unguentum

D.S. Zmiany skórne smarować cienką warstwą maści 2 razy dziennie, zwłaszcza na noc.

GRUŹLICA TOCZNIOWA TUBERCULOSIS LUPOSA

Jest to najczęstsza postać gruźlicy skóry spowodowana zakażeniem prątkiem ludzkim, a niekiedy prątkiem typu bydlęcego. Wykwitem pierwotnym jest drobny guzek skórny o przewlekłym stanie zapalnym i zabarwieniu czerwonobrunatnym, który podczas diaskopii (ucisku szkiełkiem) wykazuje żółtawe zabarwienie. Choroba ma charakter przewlekły. Ognisko szerzy się powoli z wytworzeniem nieostatecznej blizny zanikowej. Najczęstsze umiejscowienie gruźlicy toczniowej to twarz, rzadziej kończyny i tułów, często zajęte są też śluzówki jamy ustnej i nosa.

W leczeniu ogólnym, oprócz środków prątkobójczych i prątkostatycznych — streptomycyna, hydrazyd kwasu izonikotynowego (INH) — lekiem wspomagającym jest pięciornik (kurze ziele — Potentilla erecta), którego związki czynne wykazują działanie typowe dla garbników: przeciwzapalne, ściągające, odtoksyczniające. Skuteczność może być zwiększona przez połączenie z innymi ziołami, np.:

Rp.

Rhiz. Tormentillae

Rhiz. Calami

609


Rad. Bardanae

Rad. Glycyrrhizae

Rad. Archangelicae aa 20,0

M.f. species

D.S. Napar z łyżki ziół na 2 szklanki wrzątku, pić 1—2 szklanki dziennie.

Godne polecenia (jako lek pomocniczy) jest picie odwaru z korzeni żywokostu lekarskiego i ziela skrzypu polnego. Zespolone działanie związków czynnych zawartych w ww. ziołach, między innymi alantoiny, kwasów polifenolowych, alkaloidów, flawonoidów, oraz zawartość soli mineralnych, a zwłaszcza krzemionki, wykazują działanie przeciwbakteryjne, odtoksyczniające, sprzyjają gojeniu i zabliźnianiu ubytków tkanek, zwłaszcza tkanki łącznej, jak też zabliźnianiu i zwapnianiu ognisk gruźliczych i remineralizacji ustroju.



Rp.

Rad. Symphyti

Herb. Equiseti aa 50

M.f. species

D.S. Odwar z 1 łyżki ziół na szklanką wody, pić 1—2 szklanki dziennie.

W leczeniu gruźlicy skóry duże znaczenie ma przestrzeganie odpowiedniej diety — wysokokalorycznej, o dużej zawartości białka (mleko, biały ser, chude mięso wołowe, drób, jaja, masło, tłuszcze roślinne i dużo owoców i jarzyn, zwłaszcza jabłka, śliwki, truskawki, czarne porzeczki, kapusta, marchew, czosnek). Nie należy palić tytoniu i pić alkoholu.

W leczeniu miejscowym jako lek wspomagający można stosować:

Rp.

Ung. Symphyti lag. I

D.S. Ognisko gruźlicze smarować cienką warstwą maści 2 razy dziennie.




1   ...   49   50   51   52   53   54   55   56   ...   68


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna