Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski


Opryszczka zwykła, opryszczka nawracająca Herpes simplex, herpes recidivans



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona61/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   ...   57   58   59   60   61   62   63   64   ...   68

Opryszczka zwykła, opryszczka nawracająca Herpes simplex, herpes recidivans

Nawroty opryszczki zwykłej występują u ponad 1% populacji, przy czym częstość jej występowania wzrasta gwałtownie po 15 roku życia. Objawy nawrotowego zakażenia wirusem polegają na tworzeniu się i wysiewie maleńkich pęcherzyków wypełnionych przezroczystym płynem. Powstanie choroby poprzedzone jest uczuciem swędzenia w miejscu przyszłego wysiewu, jak również innymi objawami miejscowymi, takimi jak: suchość błony śluzowej, jej napięcie, zaczerwienienie i obrzęk; nieraz dołączają się bóle głowy i podwyższenie temperatury. Zgrupowane pęcherzyki pękają, a wydobywający się płyn zasycha w strupki. Zmiany utrzymują się przez pewien okres, przeciętnie od siedmiu do dziesięciu dni.

Najczęściej miejscem wysiewu są wargi (herpes labialis) i skóra twarzy w okolicach jamy ustnej (herpes facialis), czasem narządy płciowe (herpes genitalis). Po zaschnięciu strupki odpadają, pozostawiają po sobie szybko zanikające ciemnoróżowe lub brązowe plamki. Pomimo to, że objawy opryszczki zwykłej znikają po kilku dniach, nawet bez leczenie, mogą wystąpić powikłania w postaci wtórnych zakażeń, przetrwałych i pogłębiających się nadżerek, owrzodzeń i ognisk martwiczych w błonie śluzowej, jamy ustnej i one wymagają/zawsze zastosowania leczenia uzupełniającego.

Opryszczka zwykła może wystąpić również w oparzeniach słonecznych (herpes solaris), przy sztucznie wywołanej gorącz-

695

ce, okresach menstruacji, jak i niektórych chorobach zakaźnych (zapalenie płuc, nagminne zapalenie opon mózgowych, zimnica). Niektórzy osobnicy wykazują szczególną skłonność do zapadania na tę chorobę. Występuje ona często w tych samych miejscach, w tym samym nasileniu. Rozpoznanie choroby nie jest trudne.



Leczenie opryszczkowego zapalenia jamy ustnej polega na dożylnym wstrzyknięciu witaminy C w ilości 0,1 g, zwykle

2 wstrzyknięcia dzień po dniu, w przypadkach cięższych

3 wstrzyknięcia.

Podaje się zespół witamin B lub miejscowo zawiesinę 0,1— —0,2% hydrokortyzonu. Leczenie miejscowe sprowadza się też do częstego przemywania jamy ustnej wodą utlenioną, 1—2% roztworami fioletu goryczki, a dla zniesienia bólu podaje się boraks z gliceryną i anestezyną. W okresie ostrym nie wolno wykonywać żadnych zabiegów w jamie ustnej. Zalecona jest dieta papkowata, nie gorąca, bez przypraw drażniących. W przypadkach ciężkich stosuje się antybiotyki i preparaty kory nadnerczy. W leczeniu miejscowym stosuje się łagodne, przeciwzapalne leki pochodzenia roślinnego do stałego zmywania gromadzącego się w nadmiarze nalotu.



Rp.

Azulani lag. I

D.S. Łyżeczka wyciągu na ½ szklanki wody do wielokrotnego płukania jamy ustnej.

Rp.

Anth. Chamomillae 50,0

D.S. Napar z łyżki ziół na szklankę wody. Płukać jamę ustną ciepłym roztworem.

Rp.

Natr. biborici 4,0

Anaesthesini 1,0

Glyceroli ad 30,0

D.S. Do pędzlowania jamy ustnej w razie bólu.

Leczenie lekkich przypadków opryszczki zwykłej uzależnione jest od czasu, w którym rozpoczęto leczenie. W okresie pęcherzyków stosuje się miejscowo środki antyseptyczno-kojące, po pęknięciu zaś pęcherzyków przysypki antyseptyczne. Wirusy opryszczki zwykłej są unieczynnione pod wpływem światła, jeśli podziała się na nie wodnym roztworem 0,8% czerwieni obojętnej. Źródłem światła może być zwykła żarówka elektryczna. W okresie pęcherzykowym poleca się:



Rp.

Mentholi 2,0

Resorcini 1,0

696


Vaselini

Lanolini aa ad 100,0

M.f. unguentum

D.S. Wcierać lekko w miejsca swędzące w okolicy strupków.

Rp.

Sol. Pyoctanini coerulei 2% 30,0

D.S. Do pędzlowania wykwitów.

Rp.

Ung. Hydrocortisoni 1%

D.S. Zewnętrznie do smarowania wykwitów na wardze.

Rp.

Ung. Symphyti lag. I

D.S. Smarować 1—2 razy dziennie okolice strupków na wardze.

Rp.

Peridontone ung. lag. I

D.S. Wcierać lekko w okolicy strupków.

Aftozy Aphthosis

Afty są powierzchownymi nadżerkami nabłonka, pokrytymi włóknikowym nalotem. Mają one zazwyczaj kształt owalny lub okrągły, ostro odgraniczony od otoczenia. Błona śluzowa dookoła wykwitu wykazuje wyraźnie zapalnie zmienioną czerwoną obwódkę, tzw. „halo”.



Zapalenie aftowe jamy ustnej Stomatitis aphthosa

Zmiany chorobowe umiejscawiają się najczęściej na wargach, błonie śluzowej policzków, na języku, w okolicy podjęzykowej, dziąsłach, rzadziej na podniebieniu lub cieśni gardła. Wykwity wykazują skłonność do zlewania się ze sobą. Błona śluzowa i dziąsła są obrzękłe, czerwone, przekrwione i pokryte czasem warstwą złuszczonego nabłonka. Z objawów innych należy wymienić ślinotok, ból utrudniający mowę i przyjmowanie pokarmów, przykry zapach z ust oraz powiększenie, obrzęk i bolesność okolicznych węzłów chłonnych. Podobne wykwity, o charakterze wysiewu mnogiego, mogą wystąpić na skórze w okolicy ust, narządach płciowych i w otoczeniu nasady paznokci. W tym ostatnim przypadku mają one charakter pęcherzy. Choroba ma czasami przebieg bardzo ciężki,

697

czasami słabo nasilony. Dotyczy ona przede wszystkim dzieci. W odróżnieniu od zapalenia opryszczkowego daje trwałą odporność.



Leczenie polega na podawaniu środków przeciwgorączkowych: polopiryny w tabletkach, po 0,3 g, piramidonu w tabletkach po 0,1 g, kalcypiryny w tabletkach po 0,5 g; środków przyżegających, takich jak 50% roztwór kwasu mlekowego, Peridontone; znieczulających, np. boraks z glicerolem i anestezyną, zraszanie lidokainą; środków odkażających jak roztwór 1—2% fioletu goryczki, chlorchinaldyna w tabletkach do ssania po 0,002 g co 3 godziny tabletka, zraszanie błony śluzowej 0,25% zawiesiną hydrokortyzonu.

W każdym przypadku podaje się witaminy: A, C, B.

W przypadkach stomatitis aphthosa stosuje się zioła o działaniu odkażającym i kojącym: rumianek (Anth. Chamomillae) szałwię (Fol. Salviae), malwę (Fl. Malvae), tymianek (Herb. Thymi), nagietek (FL Calendulae).

Rp.

Fol. Malvae 20,0

Fol. Salviae

Herb. Thymi aa 40,0

M.f. species

D.S. Łyżkę ziół na szklankę wrzącej wody do płukania jamy ustnej.

Rp.

Fol. Salviae 30,0

Fol. Calendulae 10,0

M.f. species

D.S. Napar z łyżki ziół na 2/3 szklanki gorącej wody, po 10 min odcedzić i płukać jamę ustną.

Rp.

Azulani lag. I

D.S. Łyżeczkę wyciągu na ½ szklanki ciepłej wody do częstego płukania jamy ustnej.

Rp.

Septosani lag. I

D.S. Łyżka ziół na szklankę wody, za gotować, odstawić na 15 min, odcedzić i płukać jamę ustną.

Rp.

Tinct. Gallae

Tinct. Tormentillae

Tinct. Arnicae aa 5,0

D.S. 20—30 kropli na ¼ szklanki wody ciepłej do płukania jamy ustnej.

698


Alty przewlekłe nawrotowe Aphthae chronicae recidivantiae

Etiologia aft nawracających nie jest znana. Do powstawania aft nawracających mogą usposabiać zarówno czynniki miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Do miejscowych zalicza się wszelkiego rodzaju urazy błony śluzowej, środki chemiczne służące do pielęgnacji jamy ustnej, zły stan uzębienia, nadużycie tytoniu. Do najważniejszych wewnątrzustrojowych zaliczyć należy: zaburzenia żołądkowo-jelitowe, przewlekłe zapalenie wyrostka robaczkowego, robaczyce, trucizny wewnątrz-ustrojowe, miesiączka, ciąża. Coraz częściej zwraca się uwagę na wpływ stanów stresowych w patogenezie aftozy nawracającej.

W rozwoju podstawowego wykwitu można wyraźnie rozróżnić trzy po sobie następujące stadia: czerwona, wysycona plama, następnie pęcherzyk, a po jego pęknięciu — ubytek nabłonka. Jest on najczęściej owalnego kształtu, wyraźnie odgraniczony od otoczenia, pokryty włóknikowym żółtawym lub szaro-zielonkawym nalotem, silnie przylegającym do podłoża. Brzegi ubytku są okolone czerwoną obwódką, charakterystyczną dla każdego zapalenia aftowego. Ilość wykwitów może być różna. Z tego względu rozróżnia się typ aftozy wysepkowej (typus insularis) o niewielkiej ilości wykwitów, typ prosówkowy (typus miliaris) raczej rzadko występujący w aftozie nawracającej o dużej ilości aft oraz zgorzel wykwitów (typus gangraenosus) w następstwie zakażenia towarzyszącego. Zmiany są najczęściej umiejscowione na: wewnętrznej powierzchni warg, błonie śluzowej policzków, dziąsłach, języku i tylko w wyjątkowych przypadkach w innych okolicach jamy ustnej. Stan ogólny chorego zależy od charakteru wykwitów, ich ilości i czasu wysiewu. Objawy ogólne są zazwyczaj stosunkowo mało uchwytne. Wysiewowi towarzyszy nieznaczne podwyższenie temperatury ciała i uczucie ogólnego rozbicia. Węzły chłonne są przeważnie lekko powiększone. Przebieg choroby jest zawsze przewlekły, w ciągu 4—8 dni wykwity ustępują nawet bez leczenia, aby po pewnym czasie pojawić się znowu. Choroba trwać może miesiącami lub latami. W niektórych rzadkich przypadkach oprócz wykwitów w jamie ustnej stwierdza się afty na błonie śluzowej narządów płciowych, na tęczówce, spojówkach oraz skórze. Na skórze występują drobne, stożkowate wykwity grudkowe. Wysiewowi tej osutki towarzyszy przeważnie znaczne podwyższenie temperatury ciała do 39°C.

Rokowanie co do życia jest dobre, co do wyleczenia ostrożne. Rozpoznanie nie nastręcza specjalnych trudności. W diagnozie różnicowej należy uwzględnić opryszczkowe zapalenie jamy ustnej (stomatitis aphthosa), pryszczycę (aphthae epizo-

699

oticae), zapalenie opryszczkowe (stomatitis herpetica). Pojedynczy wykwit należy różnicować z owrzodzeniem pierwotnym kiłowym, owrzodzeniem odleżynowym, wrzodem dziurawiącym.

W okresie leczenia należy zabronić spożywania potraw drażniących i zalecić dietą lekkostrawną, owoce, jarzyny, jajka, soki owocowe o dużej zawartości witaminy C, np. Rosavit, Sorbavit. Leczenie aft nawracających powinno być w każdym przypadku leczeniem kompleksowym i polegać na równoczesnym podawaniu leków miejscowych, jak i ogólnoustrojowych. Leczenie jest trudne, długotrwałe i niewdzięczne. Z leków miejscowych stosuje się płukania jamy ustnej woda utlenioną (łyżka na ½ szklanki wody) oraz roztworami 3% kwasu borowego, 1% eozyny, 1% błękitu metylenowego, 1% pioktaniny, 1% fuksyny.

W razie bólu utrudniającego spożywanie pokarmów zaleca się 1% roztwór polokainy, wodne roztwory anestezyny, a do przyżegania owrzodzeń Vagotyl, Peridontone, mieszanki z fenolem lub kwasem salicylowym.

Rp.

Phenoli 12,0

Mentholi 1,5

Thymoli 2,0

D.S. Do przyżegania aft — nasączyć watę i przycisnąć do powierzchni aft na 1/2—1 min.

Rp.

Encortoni 0,1

Phenergani 0,05

Vit. B6. 1 amp.

Vit. A + D3 1 amp.

M.f. unguentum

D.S. Do pędzlowania aft.

Rp.

Acid. salicyl. 1%

Spir. vini

Glyceroli aa 5,0

D.S. Do pędzlowania aft.

Rp.

Acid. salicyl. 0,5

Mentholi 1,0

Thymoli 0,05

Spir. vi ni 25,0

M.f. guttae

D.S. 15 kropli na ¼ szklanki wody do płukania jamy ustnej.

Bezpośrednio na owrzodzenia stosować można maść Polcortolon-Polfa, krem Celestoderm V z gentamycyną. Lizozym sto-

700

sowany w tabletkach po 100 mg lub w ampułkach po 250 mg daje w pewnej liczbie przypadków trwałe wyleczenie. Zastrzyki stosuje się codziennie przez 5 dni, tabletki — jedną co 6 godzin. Na jedno leczenie stosuje się 20 tabletek. W przypadkach opornych i szczególnie bolesnych zaleca się kąpiele jamy ustnej 0,25—0,5% roztworem chlorocykliny. Znaczne złagodzenie choroby uzyskuje się stosując równocześnie witaminy C, B, PP doustnie, 2—10 tabletek dziennie po 0,5 g w zależności od masy ciała lub domięśniowo 0,1 g 2 razy dziennie w ciągu 10 dni. W wielu publikacjach zwraca się szczególnie uwagę na podawanie pirydoksyny (witaminy B6) w ilości 0,2 g dziennie przez kolejne 4—6 dni. Ż sulfonamidów Michałowski zaleca sulfaguanidynę w ilości 5—8 tabletek dziennie, co dwie godziny po 1 tabletce (nie połykać ich od razu, a przetrzymywać w jamie ustnej aż do zupełnego zmięknięcia). W przypadkach uporczywych zaleca się kontrolę poziomu żelaza, autochemoterapię, stosowanie gamma-globulin. Można również zalecić do picia odwar z kwiatu przelotu pospolitego (Fl. Anthyllidis) lub ziela macierzanki (Herb. Serpylli).



Rp.

Fl. Anthyllidis 50,0

D.S. Odwar z ½ łyżki kwiatu na szklankę wody — pić 2—3 razy dziennie po ½ szklanki.

Rp.

Herb. Serpylli 50,0

D.S. Łyżka ziół na 1 szklankę wody — pić 1—2 łyżki odwaru 2—3 razy dziennie.

U chorych szczególnie pobudliwych należy stosować środki psychotropowe lub łagodnie działające leki ziołowe.



Rp.

Neospasmini lag. I

D.S. 2—5 razy dziennie łyżeczkę.

Rp.

Nervograni lag. I

D.S. 3 razy dziennie po 1 łyżeczce granulatu, popić ½ szklanki herbaty lub osłodzonej ciepłej wody.

Rp.

Nervosoli 30,0

D.S. 1/2—1 łyżeczki 2—4 razy dziennie.

Rp.

Intr. Valerianae 20,0

Intr. Hyperici 10,0

D.S. 15—30 kropli kilka razy dziennie.

701


Jeżeli w leczeniu stosuje się sulfonamidy, należy podawać je równocześnie z naparem ziołowym działającym łagodnie przeciwskurczowo i moczopędnie.

Rp.

Rad. Ononidis

Fol. Betulae

Fr. Rosae aa 20,0

Fr. Coriandri

Herb. Anserinae aa 30

M.f. species

D.S. Napar z 3 łyżek ziół w 4 szklankach wody, pić po szklance bezpośrednio po przyjęciu sulfonamidów.

Rp.

Peric. Phaseoli

Herb. Equiseti

Fl. Cyani aa 20,0

Fol. Rosmarini

Herb. Meliloti

M.f. species

D.S. Napar z 3 łyżek ziół w 4 szklankach wody, pić po szklance bezpośrednio po przyjęciu sulfonamidów.

Stosowanie innych leków roślinnych sprowadza się do działania antyseptycznego i kojącego. W tym celu można stosować:



Rp.

Fl. Arnicae 10,0

Rhiz. Tormentillae

Fol. Salviae aa 20,0

M.f. species

D.S. Odwar z łyżki stołowej ziół na szklankę wody do płukania jamy ustnej.

Rp.

Fol. Salviae 40,0

Fl. Calendulae 10,0

M.f. species

D.S. Napar z łyżki ziół na szklankę wody, płukać jamę ustną 4 razy dziennie.

Jako lek pokrywający i kojący można stosować mieszankę



Rp.

Fol. Malvae 50,0

Fol. Tiliae 50,0

Fl. Sambuci 30,0

M.f. species

D.S. Łyżkę ziół na szklankę wody do kąpieli jamy ustnej.

702


Rp.

Biostymini

in amp. a 1 ml

D.S. Domięśniowo, co drugi dzień 1 ml; po 15 wstrzyknięciach przerwa 4 tygodnie, po czym powtórzyć kurację.

Afty Suttona Aphthae Suttoni, Periadenitis mucosa necrotica recurrens

Są wrzodziejącą odmianą aftozy nawracającej. Choroba charakteryzuje się występowaniem głębokich, kraterowatych owrzodzeń błony śluzowej jamy ustnej w otoczeniu ujść drobnych gruczołów ślinowych. Są to wykwity przeważnie pojedyncze, występujące na obrzękniętym podłożu tkanek otaczających, głębokie, wnikające do błony śluzowej, bardzo bolesne, po zagojeniu pozostawiające blizny. Choroba trwa długo, od 3 do 6 tygodni. Błona śluzowa poza wykwitami nie wykazuje zmian chorobowych. Owrzodzenia umiejscawiają się przeważnie na błonie śluzowej warg i policzków, rzadziej na języku i podniebieniu miękkim. Choroba wykazuje tendencję do nawrotów. Leczenie jest bardzo trudne, gdyż przyczyna choroby jest, jak dotychczas, nie znana. Efekt leczniczy pozytywny uzyskuje się po równoczesnej podaży witaminy B12, pirydoksyny kwasu foliowego lub pantotenianu wapnia



Rp.

Calcium pantothenicum

in tabl. 0,025

D.S. 3 razy dziennie po jednej tabletce.

oraz miejscowo preparatów kortykosterydowych, takich jak: Hydrocortisonum, Lorinden, Mecortolon, Kenalog in orabase, Oxycort, Polcortolon TC oraz 1% roztwór preparatu Indometacin. Duże złagodzenie objawów stwierdzono po zastosowaniu Mundi-gelu i Salviatymolu, jak i zastosowaniu mieszanek ziołowych.



Rp.

Cort. Quercus 20,0

Herb. Chelidonii 10,0

Anth. Chamomillae

Fol. Melissae aa 30,0

M.f. species

D.S. Zaparzyć 1 łyżkę ziół na szklankę wody — do częstego płukania jamy ustnej.

Rp.

Tinct. Tormentillae

Tinct. Gallae

703


Tinct. Arnicae aa 20,0

D.S. 50 kropli na ½ szklanki wody do częstego płukania jamy ustnej.

Półpasiec Herpes zoster. Zoster

Etiologia schorzenia nie jest w pełni wyjaśniona. Wyodrębniony z wykwitów półpaśca wirus nie różni się ani morfologicznie, ani serologicznie od Herpes virus Varicella uzyskanego z wykwftów ospy wietrznej. Przypuszcza się więc, że pierwotne zakażenie Herpes Varicella przebiega w postaci ospy wietrznej, natomiast półpasiec występuje w wieku późniejszym jako następstwo uczynnienia się zakażenia.

Odosobniony półpasiec jamy ustnej jest zjawiskiem rzadkim. Zmiany w jamie ustnej występują najczęściej w związku z półpaścem I, II lub III gałęzi nerwu trójdzielnego, może występować również w obszarach unerwionych przez nerw twarzowy i językowo-gardłowy. Charakteryzujecie występowaniem skupisk pęcherzyków wzdłuż przebiegu nerwu, jednostronnie na błonie śluzowej policzków, języka, dziąseł, podniebienia, przeważnie z równoczesnym występowaniem zmian skórnych. Zmiany skórne lub śluzówkowe poprzedzone są nieraz na długo przed wysiewem wykwitów (początkowo plamisto-grudkowych, a następnie pęcherzyków) nerwobólami w okolicy skroni, oczodołu, ucha, szczęki, żuchwy, czasem podniebienia, dziąseł i wyrostka zębodołowego. Wysiew zaczyna się na błonie śluzowej jamy ustnej lub na skórze twarzy. W jamie ustnej występuje rumień intensywnie czerwony, obejmujący zwykle połowę podniebienia twardego, podniebienie miękkie, śluzówkę policzka, języka i wargi. Dopiero na tak przygotowanym podłożu widać skupiska pęcherzyków wypełnionych przezroczystym, krwistym lub ropnym płynem. Czasami po pęknięciu pęcherzyków tworzą się bolesne nadżerki. Wykwitom towarzyszy obrzęk węzłów chłonnych po stronie chorej. Rzadziej niż w obrębie II gałęzi nerwu trójdzielnego występuje półpasiec w obrębie jego III gałęzi.

Zmiany w jamie ustnej wykazują te same cechy co w postaci poprzedniej.

W leczeniu ogólnym stosuje się antybiotyki, chlorocyklinę, a także dwuhydroergotaminę w dawce dziennej 0,5—1 mg domięśniowo, witaminy: C, B12 po 1000 j. 3—4 wstrzyknięcia, gamma-globulinę po 0,225 g codziennie 4—6 razy, środki przeciwbólowe i uspokajające. Miejscowo stosuje się 10% zawiesinę anestezyny z glicerolem, 0,25% zawiesinę hydrokortyzonu lub 1—2% maść hydrpkortyzonową oraz płukanie jamy ustnej 0,25% ro2tworem chlorocykliny. Stosowanie preparatów ziołowych jest cennym uzupełnieniem zarówno leczenia ogólnego,

704


jak i miejscowego i sprowadza się do zapobiegania zakażeniu wtórnemu, działa kojąco i uspokajająco. Stosować można korę dębową (Cort. Quercus), korzeń arcydzięgla (Rad. Archangelicae), kwiat wiązówki (Fl. Ulmariae), liść szałwii (Fol. Salviae), korzeń łopianu (Rad. Bardanae), ziele fiołka trójbarwnego (Herb. Violae tric.).

Rp.

Cort. Quercus

Rad. Archangelicae

Fl. Ulmariae

Fol. Salviae aa 20,0

M.f. species

D.S. Łyżka ziół na szklankę wrzątku. Gotować 2 min — odstawić na 10 min. Pić 3—4 szklanki dziennie.

Rp.

Faex medicinalis lag. I

D.S. 3—5 razy dziennie 1—2 tabletek.

Rp.

Cort. Quercus

Rad. Archangelicae

Rad. Bardanae

Fl. Ulmariae

Herb. Violae tric. aa 20,0

M.f. species

D.S. 3 razy dziennie szklankę naparu z 1 łyżki ziół.

Rp.

Tinct. Crataegi

Tinct. Valerianae

Tinct. Tormentillae

Tinct. Chelidonii aa 20,0

D.S. W ½ szklanki wody po łyżeczce 3 razy dziennie.

Rp.

Septosani lag. I

D.S. Łyżkę ziół na szklankę wody zagotować, odstawić na 15 min, przecedzić i płukać jamę ustną.

Rp.

Nervogran

D.S. 3 razy dziennie po łyżce granulatu popić ½ szklanką herbaty lub słodzonej, ciepłej wody.

Pryszczyca. Zaraza pyska i racic Aphthae epizooticae. Stomatitis epidemica, jaszczur

Należy do chorób odzwierzęcych. Wywołana jest bliżej niezidentyfikowanym wirusem o dużej zdolności inwazyjnej, roz-

705

siewalności i nierównej zjadliwości. Drogi zakażenia to przede wszystkim bezpośrednie zetknięcie się z chorym zwierzęciem lub za pośrednictwem pochodzącego od niego mleka i przetworów mlecznych. Do zakażenia człowieka dochodzi najczęściej podczas panującej epidemii wśród bydła. Możliwe jest również zakażenie się pryszczycą człowieka od człowieka. Okres wylęgania jest stosunkowo krótki, 2—5 dni, a początek choroby bardzo gwałtowny i przebieg zawsze ostry. Okres zwiastunów choroby sprowadza się do ogólnego osłabienia, bólu mięśni, stawów, głowy oraz uczucia senności. Obraz kliniczny cechuje się wielopostaciowością zmian. Najczęściej występuje postać śluzówkowa, rzadziej śluzówkowo-skórna, skórna lub żołądkowo-jelitowa.



W pryszczycy śluzówkowej w jamie ustnej na zaczerwienionej błonie śluzowej następuje wysiew pęcherzyków. Mają one charakter pęcherzy wypełnionych treścią surowiczą, a następnie surowiczo-ropną. Po 24 godzinach pękają tworząc bolesne nadżerki, otoczone rąbkiem zapalnie zmienionej śluzówki ze zwisającym strzępkiem pękniętego pęcherzyka. Najbliższe węzły chłonne ulegają obrzękowi. Miejscem zmian są najczęściej: język, dziąsła, błona śluzowa policzków. W tym okresie błona śluzowa jest bardzo bolesna, przyjmowanie pokarmów jest utrudnione. Zjawia się znaczny ślinotok. Choroba mija nawet bez leczenia zazwyczaj w ciągu dwu tygodni. Kończy się z reguły pomyślnie, chociaż zakażenie towarzyszące chorobie może doprowadzić do powikłań. Rozpoznanie ze względu na różnorodność obrazów klinicznych może napotykać trudności. O rozpoznaniu decyduje obecność pęcherzyków lub ich strzępków na obwodzie nadżerki, a przede wszystkim dane epidemiologiczne dotyczące choroby panującej wśród bydła.

Leczenie sprowadza się do postępowania objawowego. Stosuje się środki przeciwgorączkowe, witaminy, głównie C, PP, B2 i B6. W okresie nasilających się zmian w jamie ustnej stosować należy sulfonamidy lub antybiotyki równocześnie ze środkami przeciwbólowymi. Bardzo pomocne i skracające czas leczenia jest miejscowe i ogólne stosowanie leków roślinnych o działaniu przeciwbólowym i odkażającym.



Rp.

Tinct. Menthae pip.

Tinct. Valerianae aa 15,0

Tinct. Chelidonii 20,0

Intr. Hyperici 10,0

D.S. 4 razy dziennie po 30 kropli na ćwierć szklanki wody.

Rp.

Neospasmini lag. I

D.S. 3—6 łyżeczek dziennie.

706


Rp.

Azulan lag. I

Ol. Caryophylli gtt. 10

Ol. Eucalypti gtt. 10

D.S. Do pędzlowania 2—3 razy dziennie.

Rp.

Septosan lag. I

D.S. Łyżkę ziół na szklankę wody zagotować, odstawić na 15 min, przecedzić i często płukać jamę ustną.



1   ...   57   58   59   60   61   62   63   64   ...   68


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna