Program nauczania religii greckokatolickiej dla Metropolii Przemysko-Warszawskiej Kościoła Greckokatolickiego w Polsce



Pobieranie 492.05 Kb.
Strona1/15
Data05.05.2016
Rozmiar492.05 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

Program nauczania religii greckokatolickiej dla Metropolii Przemysko-Warszawskiej

Kościoła Greckokatolickiego w Polsce






PROGRAM NAUCZANIA RELIGII GRECKOKATOLICKIEJ


DLA METROPOLII PRZEMYSKO-WARSZAWSKIEJ

KOŚCIOŁA GRECKOKATOLICKIEGO W POLSCE



Program obejmuje:
- oddział zerowy

- klasy I – III Szkoły Podstawowej

- klasy IV - VI Szkoły Podstawowej

- klasy I – III Gimnazjum

- klasy I – III Liceum Ogólnokształcące

WPROWADZENIE
W Kodeksie Kanonów Kościołów Wschodnich w kanonie 617 czytamy: „Poszczególne Kościoły sui iuris, a zwłaszcza ich biskupi, mają poważny obowiązek prowadzenia katechezy, która doprowadza wiarę do dojrzałości i formuje ucznia Chrystusowego poprzez głębsze i bardziej uporządkowane poznanie nauki Chrystusa i coraz mocniejsze z dnia na dzień trwanie przy Jego Osobie”. Również Jan Paweł II w adhortacji apostolskiej Catechesi tradendae mówi „Katecheza jest wychowaniem w wierze dzieci, młodzieży i dorosłych; obejmuje przede wszystkim wyjaśnienie nauki chrześcijańskiej, podawane na ogół w sposób systematyczny i całościowy w celu wprowadzenia wierzących w pełnię życia chrześcijańskiego”. Jak widać katecheza powinna być bardzo ważna dla każdego członka Kościoła. Katecheza zaczyna się od najmłodszych lat w rodzinie potem jest kontynuowana w szkole i parafii. Należy jednak pamiętać, iż adresatami Dobrej Nowiny nie są jedynie ludzie wierzący, ale są nimi również niewierzący jaki i ci, którzy żyją w stanie obojętności religijnej.

Sytuacja Kościoła Greckokatolickiego w Polsce jest specyficzna. Parafie są rozmieszczone po całym terytorium Polski i są stosunkowo nieliczne. Poza tym bardzo często klasy są łączone i nauka nie zawsze odbywa się na terenie szkoły. Bardzo często dzieci muszą dojeżdżać parę kilometrów na religię. Specyficzna sytuacja dotyczy również czterech ukraińskich szkół, na poziomie gimnazjalnym i licealnym, gdzie młodzież gromadzi się z różnych miejscowości. Objęcie ich należną duszpasterską opieką również jest wielkim wyzwaniem. Widząc potrzebę usystematyzowania nauczania religii greckokatolickiej w Polsce Jego Ekscelencja Ksiądz Arcybiskup Jan Martyniak Metropolita Przemysko-Warszawski powołał Komisję Naukową, której zadaniem jest opracowanie programu nauczania religii dla grekokatolików żyjących w Polsce.

Komisja uzgodniła, iż logicznym jest skorzystanie z doświadczeń Dziedzictwa Kościołów Katolickich w dziedzinie katechezy. Dlatego też Komisja oparła się o Podstawę Programową Katechezy Kościoła Katolickiego w Polsce oraz Kościoła Greckokatolickiego na Ukrainie, uwzględniając oczywiście sytuację naszego Kościoła w diasporze.

Rozumiejąc, iż jesteśmy razem w Kościele Powszechnym, również przy tworzeniu programu religii Komisja korzystała z programu zatwierdzonego przez Konferencję Episkopatu Polski a w szczególności opracowując program dla gimnazjum i liceum. W wielu miejscach jest to adaptacja Programu zatwierdzonego przez Konferencję Episkopatu Polski do potrzeb, sytuacji a także odrębności liturgicznej, obrzędowej i duchowej Kościoła Greckokatolickiego. Jednak program religii greckokatolickiej różni się pod wieloma względami, jeżeli chodzi o tradycję Kościoła, obrządek, sytuację społeczną i historię naszego narodu. Komisja szczególną troskę położyła na następujące działy: Pismo Święte, Rok liturgiczny, Liturgika, Modlitwy i Śpiew cerkiewny, Teologia i aktualne zagadnienia z życia Kościoła Greckokatolickiego.

Program w całości ma być realizowany w klasach pojedynczych, jak również w klasach łączonych. Przedstawiony program nauczania religii daje katechecie pełną możliwość jego realizacji. Priorytetem wydaje się ujednolicenie nauczania religii na terenie całej Polski.

Niech każdy uczeń szczerym sercem wielbi Pana Boga razem ze swoją rodziną i całym Kościołem!

Ks. Jan Hałuszka

Przewodniczący Komisji Naukowej


Przemyśl, dnia 4.12.2007 r.

PODSTAWA PROGRAMOWA
PODSTAWA PROGRAMOWA KATECHEZY

KLASY 1-3 SZKOŁY PODSTAWOWEJ
Cele katechetyczne:

  • Kształtowanie świadomości dziecięctwa Bożego rozpoczętego na chrzcie świętym;

  • Kształtowanie umiejętności odnajdywania śladów Boga w otaczającym świecie;

  • Budzenie zainteresowania życiem wiary i doświadczenia radości z wiary;

  • Poznanie podstawowych prawd wiary wpływających na kształtowanie postaw;

  • Wprowadzanie w historię zbawienia, które jest celem ukazania działania miłosiernego Boga w historii świata i ludzi;

  • Kształtowanie umiejętności włączenia się w cerkiewne święta (Liturgia Św., rok liturgiczny, ukraińska tradycja);

  • Kształtowanie postawy zaufania, jako podstawy nawrócenia i pokuty - fundamentów pełnego przeżycia sakramentu pojednania;

  • Uzdolnienie do pełnego i aktywnego uczestnictwa w Eucharystii;

  • Uczenie nawiązywania dialogu z Bogiem i udzielania odpowiedzi na Jego apel;

  • Przygotowanie do modlitwy liturgicznej i prywatnej (dziękczynnej, chwalebnej);

  • Zdolność kształtowania sumienia na podstawie przykazania miłości w Dekalogu i Ewangelii;

  • Kształtowanie osobowości (odpowiednio do wieku) na przykładzie świętych;

  • Kształtowanie umiejętności nawiązywania kontaktów z rówieśnikami i dorosłymi;

  • Kształtowanie świadomości przynależenia do społeczności Kościoła;

  • Pogłębienie związku własnego życia z życiem Kościoła i odnajdywanie w nim swojego miejsca.



Treści:

  • W codziennym życiu spotykamy kochającego Boga;

  • Bóg do nas mówi, woła po imieniu, zaprasza do przyjaźni, jest zawsze blisko nas.

  • Jezus - Słowem Boga do nas - Jego życie i zarys nauki;

  • Jezus żyje w Kościele: wybór Apostołów, Duch Święty prowadzi i umacnia życie pierwotnego Kościoła, Eucharystia - centrum życia Kościoła, powtórne przyjście Pana;

  • Dzieło stworzenia przejawem miłości Bożej;

  • Dzieło odkupienia wyrazem bezgranicznej miłości;

  • Rok liturgiczny: Post Filipowy (Pyłypiwka) - Boże Narodzenie, Wielki Post - misterium paschalne.

  • Pokuta i sakrament pojednania - drogą powrotu do Boga;

  • Świętowanie Wielkanocy - świętowanie niedzieli;

  • Eucharystia - sakrament jedności i miłości zbawczej, krzepiącej uczty, obecności Chrystusa;

  • Nabożeństwa okresowe wyrazem pobożności Kościoła;

  • Modlitwa - rozmowa ze spotkanym Jezusem;

  • Maryja, Matka Jezusa i nasza, wzorem rozmodlenia (modlitwy, pieśni i piosenki);

  • Modlitwa w Starym i Nowym Testamencie: wzór modlitwy człowieka wiary;

  • Modlitwy liturgiczne i samodzielnie tworzone;

  • Postawy wdzięczności, przeproszenia i przebaczenia;

  • Wiara źródłem ludzkiej życzliwości, pogody ducha, radości;

  • Dekalog wyrazem troskliwej miłości Boga wobec ludzi;

  • Ewangelia miłości zasadą życia dzieci Bożych (przykazanie miłości);

  • Przykłady życia według Ewangelii;

  • Troska o dobro wspólne: klasowe, rodzinne, parafialne;

  • Każdy ochrzczony ma swoje miejsce w Kościele, co już teraz mogę uczynić dla Kościoła.



Zadania nauki religii:

  • Uświadamianie uczniom istnienia rzeczywistości religijnej;

  • Zakorzenianie wiary w sferze emocjonalnej i wolitywnej;

  • Rozwijanie w uczniach zaciekawienia i postawy otwartości na poznanie Jezusa;

  • Zapoznanie z wybranymi wydarzeniami z historii zbawienia, stworzenie świata, ludzi i aniołów, grzech ludzi,

  • Kościół realizujący posłannictwo Chrystusa,

  • Maryja Matką Chrystusa i naszą;

  • Uświadamianie owoców i zobowiązań wynikających z przyjęcia Chrztu Świętego;

  • Wprowadzenie uczniów do pełnego uczestnictwa we Mszy świętej;

  • Wychowanie do systematycznego korzystania z sakramentów pokuty i Eucharystii;

  • Wprowadzenie w religijny wymiar przeżywania świąt, który jest celem świadomego spotkania z Jezusem w wydarzeniach zbawczych;

  • Zachęcanie do uczestnictwa w nabożeństwach;

  • Uczenie podstawowych modlitw;

  • Kształtowanie wrażliwego sumienia;

  • Rozwijanie postawy zaufania do Pana Boga i odpowiedzi na Jego wezwanie;

  • Rozwijanie postawy życzliwości i koleżeństwa wobec rówieśników;

  • Rozwijanie postawy szacunku wobec rodziców i innych dorosłych;

  • Uwrażliwianie na zagrożenie własnego zdrowia i innych;

  • Budowanie wspólnoty i jedności w rodzinie, w klasie, w parafii.



PODSTAWA PROGRAMOWA KATECHEZY

KLASY 4 - 6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ
Cele katechetyczne:

  • Budzenie zainteresowania przesłaniem Bożym;

  • Uzdolnienie do odczytania w nauczaniu biblijnym wezwania Bożego dla swojego życia;

  • Przygotowanie do samodzielnego czytania tekstów ze zrozumieniem;

  • Ukazywanie wiary jako pomocy w zrozumieniu swego życia i świata;

  • Zdobycie umiejętności symbolizowania, czynnego, świadomego i radosnego włączenia się w liturgię Kościoła;

  • Pogłębione przeżywanie roku liturgicznego i sakramentów;

  • Interpretacja ludzkiego (ucznia) doświadczenia w świetle wezwania Bożego - kształtowanie sumienia;

  • Kształtowanie refleksyjnej postawy wobec różnych sytuacji życiowych i zobowiązań moralnych;

  • Gotowość otwarcia się na Boga w modlitwie;

  • Poczucie przynależności, posiadanie własnego miejsca i odczytywanie własnych zadań w społeczności Kościoła, narodzie, rodzinie, grupie szkolnej i koleżeńskiej;

  • Przyjęcie postawy motywującej do odpowiedzialnego uczestnictwa;

  • przybliżenie Liturgii jako modlitwy całego Kościoła z ofiarą samego Chrystusa

  • Kształtowanie postawy odpowiedzialności;

  • Odpowiedzialne podjęcie zadań w najbliższym otoczeniu;

  • Odnajdywanie własnego miejsca i zadań w życiu rodziny, szkoły, Kościoła i innych społecznościach;

Treści:

  • Podstawowe wiadomości o Piśmie Świętym;

  • Bóg Ojciec objawiający swoją miłość w dziele stworzenia i dziejach narodu wybranego;

  • Tajemnica miłosierdzia Bożego;

  • Opatrzność Boża;

  • Życie i dzieło Jezusa Chrystusa;

  • Duch Święty w życiu Kościoła i chrześcijanina;

  • Prawda słowa Bożego odpowiedzią na ludzkie pytania i pomocą w kształtowaniu ludzkiego życia;

  • Chrześcijańskie korzenie narodu ukraińskiego i ich związek z dzisiejszą kulturą;

  • Eucharystia sakramentem miłości;

  • Liturgiczne świętowanie tajemnicy śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa;

  • Odkrywanie świata wartości;

  • Dekalog wyrazem troski Boga o szczęście człowieka;

  • Błogosławieństwa;

  • Kształtowanie własnego sumienia, charakteru;

  • Wartość oraz zagrożenia życia i zdrowia wobec trudnych sytuacji życiowych: choroba, cierpienie, śmierć;

  • Rok liturgiczny - sens, wartość, postawy, zwyczaje, powiązanie z Biblią;

  • Modlitwa jako podstawa życia ludzkiego;

  • Biblijne przykłady ludzi modlitwy, jej sposobów i rodzajów;

  • Zewnętrzny wygląd cerkwi, style w architekturze, wewnętrzny podział świątyni;

  • Znaczenie obrzędów i gestów liturgicznych

  • Biblijne przykłady odpowiedzi na wezwanie Boże;

  • Misja chrześcijanina w Kościele i świecie;

  • Zadania w życiu społecznym: wobec rodziny, szkoły, grupy, Kościoła.

Zadania nauki religii:

  • Wprowadzać w lekturę Pisma Świętego, kształtować umiejętność odbioru tekstów biblijnych;

  • Zapoznawać z wybranymi fragmentami Pisma Świętego, Starego i Nowego Testamentu;

  • Motywować uczniów do poznawania i przygotowywać do odbioru tekstów biblijnych:

  • Wprowadzać w podstawowe prawdy wiary Kościoła w oparciu o teksty biblijne;

  • Wprowadzać w związki Biblii, wiary i Kościoła z życiem narodu oraz kultury chrześcijańskiej;

  • Pomóc w pogłębianiu przeżywania roku liturgicznego w łączności z podejmowanymi prawdami biblijnymi;

  • Pomóc w rozumieniu liturgii, a zwłaszcza Eucharystii;

  • Kształtować umiejętność symbolizowania;

  • Kształtować umiejętność czynnego, świadomego i zaangażowanego włączania się w liturgię Kościoła;

  • Wskazywać chrześcijańskie motywy wyborów w codziennym życiu:

  • Pomóc w budowaniu systemu wartości opartego na wierze;

  • Budzić postawę szacunku i zaufania Bogu;

  • Pogłębiać sposoby i rodzaje modlitwy w oparciu o przykłady biblijne;

  • Pogłębiać osobisty kontakt z Bogiem w modlitwie;

  • Kształtować postawę odpowiedzialności z akcentem na zadania wobec: rodziny, klasy, szkoły, grupy rówieśniczej, Kościoła - pomóc w odnajdywaniu własnego miejsca i zadań; rozwijać poczucie przynależności;

  • Wzmacniać właściwe relacje z rodziną;

  • Kształtować postawę szacunku dla siebie i innych;

  • Kształtować postawę odpowiedzialności i podejmowania zadań w środowisku życiowym;



Korelacja z innymi przedmiotami szkolnymi i ścieżkami przedmiotowymi

Przedmioty szkolne

Język polski

Treści:

  • Pojęcia nadawcy i odbiorcy, sposoby rozpoznawania intencji wypowiedzi;

  • Właściwości opowiadania, opisu, dialogu oraz prostych form użytkowych;

  • Związki znaczeniowe miedzy wyrazami;

  • Pojęcia: fikcja literacka, świat przedstawiony, nadawca, przedmiot mówiący, narracja, przenośnia, rytm;

  • Różnice między językiem potocznym a językiem literatury oraz językiem regionu;

  • Terminy: bohater, wątek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie, wyraz dźwiękonaśladowczy, rym, zwrotka, refren, baśń, opowiadanie, powieść, proza, poezja;

  • Terminy związane z przekazami ikonicznymi, radiem, telewizją, filmem, teatrem, prasą;

  • Lektury.

Historia i społeczeństwo

Treści:

  • Ja i inni. Moja postawa wobec innych. Koleżeństwo, przyjaźń, miłość. Prawa moje i prawa innych. Stosunek do środowiska przyrodniczego i kulturowego;

  • Ja i inni. Wolność osobista a przewidywanie konsekwencji własnych zachowań, odpowiedzialność i obowiązki. Wzorce osobowe – wybrane postacie historyczne i współczesne;

  • Wartości: prawda, dobro, sprawiedliwość i piękno w otaczającym świecie:

  • Społeczeństwo. Postawy prospołeczne i aspołeczne;

  • Symbole i święta narodowe, religijne.

Sztuka (plastyka, muzyka)

Treści:

  • Różnorodność muzyki ojczystej, w tym regionalnej:

  • Kontakt z dziełami sztuki plastycznej - ikony, galerie, muzea;

  • Środki wyrazu plastycznego i działania plastyczne w różnych materiałach, technikach i formach.

Przyroda

Treści:

  • Złożoność świata żywego;

  • Ziemia w układzie słonecznym.


Ścieżki edukacyjne

Edukacja prozdrowotna

Treści:

  • Higiena ciała, odzieży, obuwia, miejsca pracy i wypoczynku;

  • Bezpieczeństwo na drodze, podczas gier i zabaw ruchowych;

  • Rozpoznawanie własnych mocnych i słabych stron, zalet i wad; kształtowanie właściwego stosunku do własnych pozytywnych i negatywnych emocji; radzenie sobie w sytuacjach trudnych i umiejętność szukania pomocy; zachowania sprzyjające i zagrażające zdrowiu;

  • Podstawowe zasady i reguły obowiązujące w relacjach międzyludzkich;

  • Problemy i potrzeby kolegów niepełnosprawnych, osób chorych i starszych.


PODSTAWA PROGRAMOWA

DLA GIMNAZJUM
Cele katechetyczne:

  • Wychowanie chrześcijanina świadomego i odpowiedzialnego za swoją wiarę, kochającego Boga, Kościół i własną Ojczyznę;

  • Ukazanie sensu życia proponowanego przez chrześcijaństwo;

  • Wprowadzenie w świat pojęć religijnych przez poznanie orędzia zbawczego Biblii oraz teologii, prawd wiary i zasad moralnych;

  • Przedstawienie osoby i odkupieńczego charakteru dzieła Jezusa Chrystusa;

  • Wychowanie do udziału w liturgii roku kościelnego i sakramentów oraz do modlitwy liturgicznej;

  • Przygotowanie do umiejętnego wyboru dobra w konkretnych sytuacjach życiowych;

  • Wdrożenie do przestrzegania przykazania miłości w zakresie indywidualnym i społecznym;

  • Odniesienie działań człowieka do woli Boga;

  • Przygotowanie do podjęcia misji świadczenia o prawdach wiary i wartościach chrześcijańskich.

Treści:

  • Co to znaczy być człowiekiem uczciwym, wierzącym, chrześcijaninem, członkiem Kościoła katolickiego?

  • Cel ostateczny człowieka - szczęście wieczne (elementy eschatologii);

  • Podstawowe wiadomości o Piśmie Świętym: formowanie się ksiąg, języki, gatunki literackie;

  • Interpretacja literacka wybranych fragmentów biblijnych;

  • Jezus Chrystus - postać historyczna, wcielony Bóg, Odkupiciel człowieka, Założyciel Kościoła;

  • Wiara, jej przymioty, znaczenie w życiu człowieka. Trudności wiary;

  • Boże objawienie jako pomoc w rozwiązywaniu problemów stojących przed człowiekiem (postaci Starego i Nowego Testamentu);

  • Rok liturgiczny w Kościele Greckokatolickim: Post Filipowy (Pyłypiwka), Boże Narodzenie wraz z okresem Narodzenia Pańskiego, Wielki Post (czas przygotowania paschalnego), rekolekcje szkolne. Triduum Paschalne, okres wielkanocny, Zesłanie Ducha Świętego, święta maryjne, uroczystości wybranych świętych, zwłaszcza patronów Ukrainy, świętych i błogosławionych ukraińskich;

  • Sakramenty - działanie Chrystusa żyjącego w Kościele;

  • Sakrament pokuty i pojednania sakramentem nawrócenia;

  • Podstawowe pojęcia etyczne: powinność moralna, sumienie, prawo naturalne, prawo Boże, wartości i ich hierarchia;

  • Przykazania Dekalogu - ujęcie biblijne, wartości, których bronią, wykroczenia przeciw przykazaniom i ich konsekwencje;

  • Błogosławieństwa - Nowe Prawo i wypełnienie Dekalogu;

  • Pojęcie miłości i sposoby jej przeżywania;

  • Modlitwa Pańska jako program drogi chrześcijanina;

  • Modlitwa - jej znaczenie w życiu chrześcijanina; rodzaje modlitwy;

  • Wybrane elementy historii Kościoła na Ukrainie, np.: początki chrześcijaństwa na Rusi Kijowskiej, chrzest Rusi Kijowskiej, Kościół w podziemiu, pielgrzymka Ojca Świętego na Ukrainę;

  • Specyfika Kościoła partykularnego (katedra, patroni, sanktuaria, patriarchat, diecezja, biskup, seminarium duchowne, zgromadzenia zakonne);

  • Religie świata a chrześcijaństwo;

  • Najważniejsze wyznania chrześcijańskie;

  • Pozorny konflikt nauki i wiary;

  • Formy apostolstwa świeckich.

Zadania nauki religii:

  • Wyjaśnić podstawy motywacji życiowej chrześcijanina, iż Bóg daje odpowiedź na problemy nurtujące człowieka;

  • Wprowadzić w lekturę Pisma Świętego; rozwijać umiejętność odbioru tekstów biblijnych i w ich świetle rozumieć świat, człowieka, własne powołanie;

  • Ukazać wybrane postacie Starego i Nowego Testamentu jako przykłady rozwiązywania problemów w świetle wiary; ukazać jedność Nowego i Starego Testamentu;

  • Pogłębić przeżywanie roku liturgicznego. Przedstawić sakramenty jako znaki działania Boga w życiu Kościoła i chrześcijanina; umocnić w świadomości konieczność przyjmowania sakramentu pokuty i Eucharystii;

  • Kształtować postawy wewnętrzne związane z sakramentem pokuty i pojednania oraz Eucharystii;

  • Wprowadzić podstawowe pojęcia etyczne i sformułować podstawowe zasady moralne: ukazać zasady życia moralnego przez analizę Dekalogu i Błogosławieństw;

  • Wprowadzić w lekturę Pisma Świętego; ukazać bogactwo Modlitwy Pańskiej jako drogi chrześcijanina;

  • Przedstawić historię Kościoła jako pielgrzymkę ludzi wierzących w Chrystusa: ukazać rolę Kościoła w życiu narodu ukraińskiego;

  • Uświadomić motywy wiary chrześcijańskiej; przygotować do samodzielnego podejmowania i rozwiązywania problemów religijnych, wdrożyć do apostolstwa świeckich.


Korelacja z innymi przedmiotami szkolnymi i ścieżkami przedmiotowymi

Przedmioty szkolne

Język polski

Treści:

  • Pojęcia związane z retoryką i wypowiedziami o strukturze logicznej: teza, argument, przesłanka, wniosek, pogląd, ocena;

  • Pojęcia: myśl przewodnia, sensy symboliczne i metaforyczne utworu, realizm, fantastyka, groteska, narracja, symbol, alegoria, ironia, apostrofa, antyteza, kontrast;

  • Rodzaje literackie oraz gatunki związane z epiką, dramatem i liryką.

Lektura:

  • Wybrane utwory z klasyki światowej: Biblia (fragmenty). Pieśń o Rolandzie (fragmenty). W. Szekspir, Romeo i Julia, K. Dickens Opowieść wigilijna, A. de Saint-Exupery Mały Książę, H. Sienkiewicz, Quo vadis?;

  • Wybrane z czasopism i prasy codziennej teksty publicystyczne, informacyjne, reklamowe.

  • Inne wytwory kultury (np. przedstawienia teatralne, filmy, słuchowiska radiowe, programy TV, przekazy ikoniczne, poezja śpiewana);

Historia

Treści:

  • Periodyzacja dziejów i pojęcie czasu w historii;

  • Cywilizacje starożytne - dorobek kultury i jego trwałość (Egipt, Izrael, Grecja, Rzym).

  • Powstanie chrześcijaństwa i pierwsze wieki jego rozwoju;

  • Europa i świat śródziemnomorski w wiekach średnich (Bizancjum, uniwersalizm cesarski i papieski oraz ich wzajemne stosunki, ruch krucjatowy, jedność i różnorodność kultury średniowiecza);

  • Wielkie odkrycia geograficzne i podbój Nowego Świata;

  • Europa i świat w XVI-XVII wieku: reformacja i reforma katolicka;

  • Przemiany społeczne i cywilizacyjne XIX wieku;

  • II wojna światowa.

: Wiadomosci -> Dokumenty pliki
Wiadomosci -> Miasta tczewa za okres kadencji
Wiadomosci -> Uchwała Nr xix/182/12 Rady Miasta I Gminy Gołańcz
Wiadomosci -> Protokół klasyfikacji indywidualnej Zawody spławikowe „Mistrzostwa Okręgu Koszalińskiego pzw w Koszalinie w kat. Seniorów”
Wiadomosci -> Załącznik nr 5 do umowy arkusz wyceny mebli szkolnych dla szkoły podstawowej w mirsku
Wiadomosci -> Wielka liga czytelników szkoła podstawowa w wojsławicach lista ksiąŻek konkursowych dla klas I-III
Wiadomosci -> Formularz warunków szczegóŁowych zamówienia
Wiadomosci -> Przedmiarrob ó t ( fidic ) orgbud-serwis poznań Kosztorys nr : 221-gra-001 kobra we
Wiadomosci -> Miejsce Nazwisko i Imię Pkt
Wiadomosci -> Kochani Dyrektorzy, Nauczyciele, Uczniowie I Rodzice Rodziny Szkół im. św. Jana Pawła II !


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna