Program ochrony środowiska dla miasta Kielce


Monitoring realizacji programu



Pobieranie 279.2 Kb.
Strona2/4
Data07.05.2016
Rozmiar279.2 Kb.
1   2   3   4

7.2.5. Monitoring realizacji programu

Monitoring realizacji programu tj. polityki ochrony środowiska i osiągania celów ekologicznych oznacza, że wdrażanie Programu ochrony środowiska miasta Kielc będzie podlegało regularnej ocenie. Co dwa lata będzie oceniany stopień wdrożenia programu w formie raportu, a co 4 lata program będzie podlegał aktualizacji.



1. Udział społeczeństwa w realizacji programu

Do podstawowych cech współczesnego miasta wpływających na przebiegające w nim procesy społeczne i zmierzające do praktycznej realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju w mieście zaliczyć należy:



  • mnogość i różnorodność organizacji pozarządowych oraz innych formalnych jak i nieformalnych grup społecznych, co rzutuje na konieczność bardzo szeroko zakrojonych i zróżnicowanych działań na rzecz włączania społeczności lokalnej; brak możliwości udziału w tym procesie którejkolwiek z grup mieszkańców byłoby równoznaczne z niewypełnieniem jednego z podstawowych wymogów ekorozwoju jakim jest uruchomienie mechanizmu szerokich konsultacji społecznych i włączania społeczeństwa w procesy podejmowania decyzji;

  • dość duże na ogół zróżnicowanie społeczne mieszkańców, zwłaszcza społeczności większych miast; wynika stąd konieczność, w przypadku przeprowadzania badań opinii publicznej, objęcia nimi sporej grupy respondentów; różne grupy mieszkańców miasta mogą prezentować skrajnie różne opinie o kluczowych kwestiach rozstrzyganych w procesie tworzenia programu ekorozwoju miasta;

  • duża liczba lokalnych grup interesu, nie zawsze zgodnych i gotowych do współdziałania; wynika z tego konieczność poniesienia przez władze miasta sporego nieraz wysiłku, by przekonać poszczególne grupy o konieczności odrzucenia partykularnych interesów i znalezienia płaszczyzny porozumienia w imię wykreowania silnego lokalnego lobby na rzecz ekorozwoju;

  • częsty brak autentycznych lokalnych liderów, co może utrudniać i wydłużać proces włączania mieszkańców w prace nad programem ekorozwoju miasta;

  • funkcjonowanie na ogół dużej liczby instytucji, które dysponują danymi pomocnymi w pracach nad programem ekorozwoju miasta; w przypadku bezpośredniego włączenia pracowników tych instytucji w prace nad programem, może to znaczenie ułatwić i przyspieszyć proces tworzenia programu;

  • skomplikowany charakter zarządzania organizmem miejskim, co w dużej mierze narzuca konieczność włączenia w proces tworzenia programu ekorozwoju miasta szeregu specjalistów spośród pracowników Urzędu Miasta i ważniejszych instytucji komunalnych;

  • daleko idące zurbanizowanie terenów miejskich, co może prowadzić do niedoceniania roli środowiska przyrodniczego miasta i jego naturalnych powiązań ze środowiskiem przyrodniczym regionu;

  • częste przecenianie samowystarczalności miast i lekceważenie ich oddziaływania na zewnątrz jako wyraz tradycyjnie postrzeganej odrębności problemów miejskich i przedkładania ich nad problemy otoczenia; może to wywoływać trudności w uwzględnieniu powiązań regionalnych i ograniczanie tworzonego programu ekorozwoju ściśle do granic administracyjnych miasta (gminy miejskiej).

Każde miasto jest inne. Stąd każde powinno znaleźć własną indywidualną drogę do zrównoważonego rozwoju, uzależnioną od warunków rozwojowych danego miasta, w tym przede wszystkim od jego warunków przyrodniczych. Wszystkie miasta mają jednocześnie pewne cechy wspólne, które pozwalają szukać ogólnych zasad i modelowych rozwiązań poszczególnych problemów związanych z realizacją idei ekorozwoju. Do tych wspólnych cech współczesnych nam miast zaliczyć należały przede wszystkim:

  • skupienie na niewielkim stosunkowo obszarze dużej liczby ludności,

  • relatywnie wysoki potencjał gospodarczy i społeczny,

  • funkcjonowanie różnych sfer interesów,

  • dużą liczbę działających w obrębie miasta instytucji i organizacji,

  • ścisłe, choć często bagatelizowane powiązania miasta z otaczającym go regionem,

  • uzależnienie funkcjonowania miasta od szeroko rozbudowanej i sprawnie działającej sieci infrastruktury technicznej,

  • znaczne zużycie zasobów naturalnych niezbędnych na podtrzymywanie funkcjonowania organizmu miejskiego,

  • degradację środowiska naturalnego i jej wpływ na pogarszające się warunki życia mieszkańców

Kluczem do realizacji programu zmierzającego do praktycznego urzeczywistniania idei ekorozwoju miasta jest współpraca i partnerstwo między różnymi szczeblami władzy, organizacjami i grupami interesu.

W myśl tej zasady należy dążyć do zaniechania dotychczasowej praktyki tworzenia i realizacji przez poszczególne organizacje czy agendy programów działań nie uwzględniających szerszego interesu społecznego. Większość problemów może być rozwiązane tylko w drodze skoordynowanych działań różnych podmiotów i odpowiednim podziale ich odpowiedzialności.

W tym celu powinna być powołana Rada ds. wdrożenia programu i oceny jego efektywność w liczbie około 10 osób. Radę tą należy jako traktować jak swoiste ciało doradcze władz miasta i animatora współpracy wszystkich zainteresowanych stron na rzecz wdrożenia programu.

W skład rady powinni wchodzić przedstawiciele różnych istniejących w mieście grup zawodowych i społecznych, w tym przedstawiciele instytucji i firm mających, z uwagi na zakres swojej działalności, wiedzę jak i doświadczenie w dziedzinach związanych z funkcjonowaniem miasta.

Ważne jest, aby w Radzie znalazły się osoby, które nie tylko dysponują określoną wiedzą czy doświadczeniem, ale także identyfikują się z miastem i jego mieszkańcami i dostrzegają konieczność podjęcia wspólnie z władzami lokalnymi wysiłku na rzecz opracowania i wdrożenia programu rozwiązania podstawowych problemów miasta.

Skład Rady powinien zapewniać równowagę między ekspertami (np. lekarzami, ekologami, ekonomistami) przedstawicielami najważniejszych instytucji (m. in. rady miasta, urzędu wojewódzkiego), organizacjami pozarządowymi i zainteresowanymi mieszkańcami (liderami) nie reprezentującymi żadnej organizacji, czy instytucji. Tworząc Radę nie powinno się zapominać o przedstawicielach młodzieży. Ci są niewątpliwie najbardziej zainteresowani w kreowaniu przyszłości swojego miasta i mają ciekawe, często nowatorskie, pomysły jak poprawiać dzisiejszą rzeczywistość. Należy też docenić przedstawicieli ludzi starszych, niepracujących już zawodowo i dysponujących wolnym czasem oraz gotowych dzielić się swoim doświadczeniem życiowym czy zawodowym. Może to być bardzo pomocne przy analizie istniejących problemów i szukaniu dróg ich rozwiązywania.

Instytucjonalna przynależność większości członków Rady może zmienić charakter Rady, pozbawiając jej często społecznego charakteru. Chcąc tego uniknąć należy szczególny nacisk położyć na zasadę dobrowolności udziału w pracach Komitetu, co oznacza, że członkowie Rady nie są do niej formalnie delegowani przez swoje macierzyste instytucje. Warto dodać, że tak skład jak i liczebność Komitetu powinna z jednej strony gwarantować w miarę pełną reprezentację społeczności lokalnej, z drugiej zaś strony możliwość realizacji stawianych przed Radą zadań. Pamiętać należy o tym, że zbyt duża liczba członków Rady może utrudniać sprawne jego funkcjonowanie. Niezależnie od tego pożądane jest powołanie jednego z wyższych urzędników miejskich do pełnienia funkcji łącznika pomiędzy władzami miasta i Radą. Osoba ta powinna na bieżąco informować władze miasta o postępie prac nad wdrażaniem programu oraz wspomagać członków Rady w procesie zbierania niezbędnych, będących w dyspozycji urzędu danych i materiałów.
2. Wskaźniki realizacji programu, oceny, raporty

Monitorowanie programu oznacza obserwację zmian w wielu wzajemnie ze sobą powiązanych sferach funkcjonowania miasta. Niemożność mierzenia i monitorowania wszystkiego i związane z tym koszty narzucają konieczność stosowania specjalnie do tego celu opracowanej listy wskaźników, jakimi zamierzamy posługiwać się przy ocenie postępów miasta na drodze do wdrażania programu. Powinny być one określone na etapie opracowywania programu, a nie dopiero na etapie jego wdrażania. Zasadniczym zadaniem wskaźników ma być zobrazowanie stopnia realizacji celów przyjmowanych w programie, a co za tym idzie zobrazowanie postępu danego miasta na drodze do realizacji programu. Przyjęte w konkretnych warunkach lokalnych wskaźniki, ułatwiając władzom miasta i jego mieszkańcom ocenę stopnia realizacji w mieście programu ochrony środowiska, powinny uświadomić jednocześnie istniejące wciąż w danym zakresie problemy i pobudzać do większej troski o działania na rzecz ekorozwoju.

Wyliczone dla danego miasta wskaźniki mogą być używane jako argument w toczących się w mieście dyskusjach wokół dotychczasowych zasad rozdziału istniejących środków finansowych, a także wokół obowiązujących kierunków polityki władz miasta. Wskaźniki te mogą ilustrować konieczność weryfikacji przyjętych wcześniej celów rozwojowych miasta i strategii ich osiągania Podejmując decyzję o posługiwaniu się w procesie monitorowania zmian zachodzących w mieście wskaźnikami, szczególny nacisk należy położyć na:


  • wybór właściwych wskaźników,

  • dokładną obserwację wyliczonych wskaźników,

  • dokładną ich interpretację.

Należy zwrócić w tym miejscu uwagę na fakt, że stosowanie wskaźników w dłuższym okresie czasu pozwala nie tylko na wyciągnięcie wniosków odnośnie aktualnego stanu miasta, ale i odnośnie skali i kierunków zachodzących w nim zmian, w tym zmian będących wynikiem realizacji przyjętego programu działań.

Zbudowanie takiego systemu monitoringu i prowadzenie opisanych działań pozwoli na bieżące monitorowanie realizacji Programu. Podstawą dla sprawnego zbierania danych monitoringu jest opracowany zestaw mierników.


3. Wskaźniki dla Programu w Unii Europejskiej

Unia Europejska nie przyjęła jeszcze jednoznacznie określonego zestawu wskaźników. Próby opracowania takiego zestawu wskaźników podjęte zostały przez Europejską Agencję Środowiska (EEA), która w roku 2000 zaproponowała ujęcie wskaźników ekorozwoju w cztery grupy: wskaźniki społeczno-ekonomiczne, środowiskowe, wskaźniki wydajności ekologicznej i wskaźniki efektywności realizowanych polityk. Jednocześnie EEA wspólnie


z Komisją Europejską zaczęła stosować w praktyce komplet 32 wskaźników, tzw. TERM (Transport and Environment Reporting Mechanism) publikując w grudniu 1999 roku we współpracy z Eurostatem pierwszy ich zestaw.

Również w 1999 roku ukazał się zestaw wskaźników dotyczących polityki energetycznej UE przygotowany przez Komisję Europejską. Obejmował on 65 wskaźników ujętych w pięć grup: podaż energii, zużycie energii, środowisko, przemysł energetyczny i rynki energetyczne.

Z kolei w roku 2000 ukazał się dokument przedstawiający zbiór wskaźników dotyczących kwestii środowiska we Wspólnej Polityce Rolnej. Na samym początku roku 2001 Dyrekcja Generalna ds. Gospodarki (Enterprise) - powstała z połączenia Dyrekcji Generalnej ds. Przemysłu i DG ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw - podjęła kroki zmierzające do opracowania zestawu wskaźników ekorozwoju w polityce przemysłowej. W raporcie opracowanym na jej zlecenie przez konsorcjum utworzone na Uniwersytecie Sussex zatytułowany „Indicators for Monitoring Integration of Environment and Sustainable Development in Enterprise Policy” proponuje się używanie trzech grup wskaźników: głównych (headline), wskaźników integracji oraz wskaźników odnoszących się do procesu.

Główne wskaźniki powinny odzwierciedlać najważniejsze trendy ekonomiczne, społeczne i środowiskowe. Zaliczono do nich np. procent populacji z dostępem do Internetu (sfera społeczna), dzienną produkcję odpadów (sfera środowiskowa) i procent dochodu narodowego brutto przeznaczany na badania i rozwój (sfera ekonomiczna).

Zadaniem drugiej grupy - wskaźników integracji - jest wskazanie połączeń między polityką gospodarczą a ekorozwojem. Zaliczono tu takie parametry jak np. liczba nowo tworzonych firm, które oferują usługi związane ze środowiskiem oraz ilość odpadów wytwarzanych przez przemysł na jednostkę wartości dodanej. Natomiast ostatnia grupa wskaźników – odnoszących się do procesów - ma umożliwić śledzenie procesów zachodzących wewnątrz instytucji administracyjnych i w przedsiębiorstwach. Pojawiły się tu takie parametry jak procent wydatków publicznych, do których stosowano kryteria środowiskowe, oraz liczba przedsiębiorstw, które produkują choć jeden produkt oznaczony etykietą EU Eco-Label.

European Environmental Bureau, przygotowało własny zestaw 10 wskaźników, mogących służyć do oceny realizacji polityki ekologicznej Komisji Europejskiej. Są to:



  • emisja do powietrza czterech rodzajów zanieczyszczeń (SOx, NOx, NH3, lotne związki organiczne - LZO);

  • procentowy udział czystych wód powierzchniowych;

  • całkowita emisja CO2 i pięciu innych gazów cieplarnianych (CH4, N2O, typu HFC i PFC oraz SF6);

  • indeks uwolnionych do środowiska substancji niebezpiecznych, ważony względem toksyczności dla ludzi i ekotoksyczności;

  • udział obszarów zabudowanych w ogólnej powierzchni;

  • Indeks różnorodności biologicznej oparty na zróżnicowaniu na poziomie genetycznym i siedliskowym (nie przyjęto jeszcze dokładnej definicji);

  • całkowite zużycie wody i procentowy udział naturalnego uzupełniania jej zasobów;

  • całkowite zużycie surowców i ogólna ilość wytworzonych odpadów, w tym udział materiałów wykorzystywanych wtórnie lub uzyskanych z recyklingu;

  • całkowita liczba przejechanych pasażerokilometrów (pkm) i tonokilometrów (tkm) oraz całkowite zużycie energii;

  • zużycie pestycydów (w tonach czynnego składnika, ważone względem toksyczności dla ludzi i ekotoksyczności).



1   2   3   4


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna