Proso panicum miliaceum



Pobieranie 215.87 Kb.
Strona1/3
Data10.05.2016
Rozmiar215.87 Kb.
  1   2   3
Wykład 1 28.02.2006
PROSO Panicum miliaceum


  • Stosunkowo niski plon i małe zastosowanie

  • Uprawiane we wschodniej części Pl (kontynentalny klimat)

  • Powierzchnia uprawy prosa łącznie z gryką – 55 tys ha

  • Proso na świecie zjamuje 3 mln ha

W Polsce z prosa robi się:



  • Kasza jaglana (powst. po oplewieniu ziarna)

  • Bdb pokarm dla kurcząt (małych ptaków)

  • Słoma i na paszę

Zalety:


+ Stosunkowo krótki okres wegetacji
Wady:

- nierównomierność dojrzewania

- długie zasychanie

- łatwo wylega


Proso ma wiechę (nie kłos!!!!)

Rozpierzchła skierowana w jedną stronę


Wymagania glebowe:

  • Dobre i słabsze gleby, ale jego miejsce na glebach średnich (na bdb wylega)

  • Odczyn obojętny lub zasadowy


Wymagania klimatyczne:

  • Klimat bardziej kontynentalny

  • Nie znosi przymrozków po siewie

  • Najwięcej wody potrzebuje w okresie intensywnego wzrostu (VII) i dojrzewania (VIII), potem pogoda sucha i słoneczna

  • Roślina dnia długiego

Cechą charakterystyczną jest niski współczynnik transpiracji 200-250
Stanowisko:

- po różnych roślinach, ale najlepiej po okopowych



Nawożenie:

- tylko mineralne !!!!!

N:P:K 1:1:1 gl. średnie

N:P:K 1:0.7:0,8 gl.słabsze


Azot 40-60 kg przed siewem lub podzielić połowa przed i połowa po siewie.
-Gleba musi być dobrze doprawiona;

-Materiał siewny czysty;


Występuje głownia – należy stosować zaprawianie nasion np. Funabenem
Siew:

  • Późno – w maju (ok. 10 maja)

  • Ilość wysiewu 15-25 kg/ha

  • Rozstawa rzędów – gdy pole czyste – (15)25-30cm, gdy trzeba pięlęgnować mechanicznie to rozstawa poszerzona do 40 cm

  • Herbicydy: Chwastox, Pielik, Aminopielik

  • Problemem może być omacnica prosowianka – wtedy stosować Dencis, Chwastak

- Okres wegetacji : 80-115 dni

- Odmiany: Jagna, Gierczyckie

GRYKA (tatarka) Tagopyrum
Polygonaceae – rdestowate


  • Mało uprawiana

  • Roślina 2-liścienna

  • Zaliczana do zbóż z powodu użytkowania podobnego do zbóż- obróbka młynarska

  • W Pl zajmuje łącznie z prosem 55 tys ha, w świecie ponad 3 mln ha

  • Uprawiana w Afryce, we wschodniej Europie, klimat kontynentalny

Użytkowana na:

- kaszę

Gryka:


  • Ma dużo włókna, ale w łupinie;

  • Białko ma inny skład- jest bezglutenowe

  • Kasza gryczana jest bardzo dietetyczna: zawiera dużo minerałów, mikroelementów

  • W łodygach gryki jest rutyna

  • Ma zastosowanie jako:

  • międzyplon

  • poplon dostarczający pokarm dla pszczół

  • plon główny na kaszę

Gryka zmienia kwiaty - w pewnym okresie są one białe, w innym różowawe


Wymagania glebowe i klimatyczne:

  • gl. średnie, ale udaje się też na glebach dobrych, ale wtedy rozrasta się, wylega, przedłuża wegetację

  • okres wegetacji: 60-90 dni

  • współczynnik transpiracji: 500-600

  • odczyn gleby zasadowy, obojętny

  • to roślina późniejszego siewu

  • Odmiany: Luba, Kora, Panda


Stanowisko:

Po różnych roślinach, przedplon może być zbożowy. Łatwo zagłusza chwasty, pozostawia czyste, ale wyjałowione stanowisko.



Nawożenie:

Ponad 50 % składników pobiera od wschodów do kwitnienia

N do 120 kg/ha (podzielić)

P2O5 55-80 kg/ha

K2O 80-130 kg/ha
Warto wapnować, gdy gleba kwaśna 1,5 – 3,0 t CaCO3

10 – 15 kg MgO


Wysiew:

- do 20 maja, potem dla pszczół

- Ilość wysiewu: 40-60 kg/ha

2,5 – 3,5 mln/ha

- Głębokość przykrycia: 3-4 cm

- Rozstawa rzędów: wąska 20 cm (tylko herbicydy)

Szersza do 40 cm ( mechanicznie opielanie)

- Herbicydy:

* do gleby : po siewie

bezpośrednio przed siewem

Chwastox – w czasie rozwoju
Zbiór:

- kłopotliwy, bo gryka nierównomiernie dojrzewa i długo utrzymuje wilgoć w łodygach- trzeba wybrać odpowiedni moment



Desykacja – opryskiwanie preparatami zasuszającymi;

- zbiór: kombajnem

- Plon: kilkanaście a w dobrych warunkach do 25 q/ha

SZARŁAT Amaranthus

Amaranthaceae


A.cruentus (krwisty)

A.caudatus


Zalety:

  • Dużo białka bogatego w lizynę i aminokwasy siarkowe;

  • Dużo żelaza i wapnia;

  • Obniża zły cholesterol;

  • Niska zawartość glutenu;

  • Obecność skwalenów (poszukiwanych przez przemysł kosmetyczny, komputerowy);

Skład chemiczny:

  • Dużo białka, ale bez glutenu

  • Dużo dobrego tłuszczu

Kierunki hodowli:

  • Skrócić okres wegetacji;

  • Skrócić łodygi;

  • Podwyższyć plon;

  • Zwiększyć ziarno;

Amaranthus ma wyższą wartość biologiczną od pszenicy, mleka, jęczmienia, soi.



Wymagania glebowe:

  • pH 5,5-7,5

  • słabsze gleby

  • przedplon różny, gleba musi być odchwaszczona, ale najlepiej po okopowych;

Nawożenie:

N 80-120 kg/ha

P2O5 50-70 kg/ha

K2O 50-70 kg/ha


Siew:

    • ok. 15 maja, siewki wrażliwe na przymrozki

    • gleba musi być doprawiona i wyrównana

    • ilość wysiewu 0,8 – 1,2 kg/ha (+balast)

    • Głębokość przykrycia 0,5 – 1 cm

    • Obsada roślin 18-26 roślin / m2

    • Rozstawa: szeroka 50-70cm (gdy zachwaszczone)

Do 30 cm, gdy pole czyste

Szkodniki: Mszyce



Zbiór:

-Problemem jest nierównomierne dojrzewanie,

-wymaga desykacji

-zbiór gdy nasiona mają 65% s.m.

-MTZ 0,7-0,9 g

Plon:

ziarna: 1,5-2,5 t/ha

zielonki 100 t/ha

ROŚLINY MOTYLKOWATE


Fabaceae – bobowate


  • Kwiat ma budowę typu motylkowatego- korona składa się z 5 płatków=> 2 mniejsze są zrośnięte w tzw. Łódeczkę, 2 następne płatki wyrastające oddzielnie – tworzą tzw. wiosełka (skrzydełka), 5-ty płatek to żagielek.

  • Owoc to STRĄK – u wszystkich roślin

  • Współżyją w symbiozie z bakteriami brodawkowymi Rhizobium lub Bradyrhizobium

MOTYLKOWATE- dzielą się na 2 grupy użytkowe





GRUBONASIENNE DROBNONASIENNE

(strączkowe)

(pastewne, wieloletnie)

  • Duże nasiona

  • Drobne nasiona

  • Przeważnie 1-roczne

  • Przeważnie wieloletnie, wielokośne

na nasiona (pokarn dla ludzi, pasza)

i na zielonkę



  • Nasiona bardzo bogate w białko

  • Uprawiane na zielonkę i susz, na nasiona do siewu (do celów reprodukcyjnych)



ROŚLINY STRĄCZKOWE (GRUBONASIENNE)
Plemię:

Łubin :

-Żółty

-Biały JANOWCOWE



-wąskolistny

Wyka: dobrze znoszą

- siewna (jara) niskie temp.

- kosmata (ozima)

Bób rośliny wczesnego

Bobik siewu

Groch siewny WYKOWE

Soczewica

Lędźwian

Orzech ziemny




Fasola ciepłe warunki

Soja FASOLOWE
Porównanie strączkowych z roślinami zbożowymi:


  • Trudniejsze w uprawie niż zbożowe:

- nierównomiernie dojrzewają niektóre gatunki

- wylegają, osypują się

- liczniej atakowane przez choroby i szkodniki

- reagują mocno na klimat

- nasiona wymagają dosuszenia po omłóceniu


  • Plon niższy, bardziej zawodny, zmienny

- duży wybór gatunków dostosowanych do różnych gleb i systemów uprawy

  • Duża zawartość białka



Wykład 2 7.03.2006
Porównując plon białka (B) z 1 ha rośl.strączkowych z przeciętnym plonem pszenicy 4t/ha, wystarczy uzyskać ze strączkowych nast.plon:

  • Łubin 1,2t

  • Bobik 1,7t

  • Groch pastewny 1,8t

  • Groch jadalny 2,2t

Znaczenie gospodarcze strączkowych:



  • Na świecie 140 mln ha strączkowych na nasiona (na spożycie)

    1. soja 67 mln ha (Ameryka, Daleki Wschód; w USA przerabiana i eksport, a na Wschodzie – na bezpośrednie spożycie)

    2. fasola 28 mln ha

    3. orzech ziemny 23 mln ha

    4. groch włoski 11 mln ha

    5. groch siewny 7 mln ha

    6. soczewica 3 mln ha

    7. bób 2 mln ha

plony światowe są niskie 0,7-1,8 t/ha

najwyższy plon – soja ~2 t/ha (gł.USA)


  • W PL najwyższa pow. Na początku lat ’80, zmienna (zależała od pogody),obecnie niższa.

Powierzchnia bardzo zależy od produkcji nasion w roku poprzednim.

Najbardziej niestabilnie plonuje łubin, a najbardziej stabilnie groch jadalny, bobik, fasola.

Pow. Uprawy na nasiona~105 tys ha, w tym ok.70 tys ha rośl.pastewne (bobik, groch past., łubin), 35 tys ha roślin jadalnych na nasiona (groch siewny, fasola, soja + 20 tys ha powierzchni upraw na zielonkę (w sumie 125 tys ha)

Siewy czyste i mieszane ( pow. W plonie gł.)



  • Uprawa na międzyplon – nieznana pow.

W pow. Na nasiona w uprawach czystych- głównie groch, bobik, fasola, a na zielonkę w upr. Czystych łubin, groch past..

W pow.upraw na nasiona ok. 60% zajmują siewy czyste+40% siewy mieszane (kilka gat. Strączkowych albo miesz.strączkowych ze zbożowymi)

W pow.na zielonkę 60% zajmują siewy mieszane.

Mieszanki – db gdy 1 rośl.zawodzi (jest niepewna). Łączyć gatunki sztywniejsze z wiotkołodygowymi.

W warunkach wilgotniejszych – mieszanki z małym udziałem strączkowych z przewagą zbóż ( ok. 20% wysiewu strączkowych)

W war. Suchszych-udział strączkowych do 50% w mieszance


Znaczenie gospodarcze strączkowych:

  1. Znaczenie polega na produkcji nasion wysokobiałkowych na paszę, pokarm

  2. pozostawiają w glebie dużo N na skutek symbiozy z bakteriami brodawkowymi

  3. uruchamiają trudno dostępne związki P i Ca z głębszych warstw GL

  4. dostarczają zielonki (gł. W międzyplonach)

Skład chemiczny nasion – wartość użytkowa:

  1. zawartość białka

    • Łubin żółty 40-42%

    • Łubin biały + soja 37-40%

    • łubin wąskolistny

wyka siewna jara 33-35%

wyka ozima



  • Bobik + soczewica 30%

  • Groch pastewny 24-26%

  • Fasola 23-25%

  • Groch jadalny 20-22%

Zawartość białka waha się w zależności od gatunku od 20-40%. Najwyższa w łubinie i soi, a najniższa w grochu jadalnym.

Jakość białka najlepsza w soi, fasoli, soczewicy, grochu, a najgorsza w łubinie (zależy od składu i zawartości aminokwasów egzogennych)

Żadna rośl. Uprawna nie ma białka pełnowartościowego. Wartość białka strączkowych ogranicza stosunkowo niedostateczna zawartość aminokwasów siarkowych-metionina, cystyna, tryptofan. Stosunkowo dużo jest argininy i lizyny (mało lizyny w zbożach)
Albuminy i globuliny
Białko rozpuszczalne białko nierozpuszczalne


  1. tłuszcz

  • max – soja (olej db jakościowo ,zawiera kw.linolowy)

18-22% (odmiany zawierające najwięcej białka zawierają najmniej tłuszczu)

  • łubin – do 4% (max); łubin zmienny=andyjski do 15%

  • pozostałe gatunki – 1,5~2%

  1. lecytyna –należy do fosfolipidów

  • max – soja do 2%

  • groch – 1 %

Wzmacnia organizm po chorobach. Dodawana do chleba.

  1. węglowodany

  • łubin 33- 35% ( większa zaw. Białka)

  • reszta 60-35% (niska zaw. białka)

  1. włókno 5-8 % (łubin kilkanaście %)

  2. skł. Popielne do 5%

1 kg nasion=1-1,2 jednostki owsianej

1 kg nasion= 7-8 MJ


Składniki niepożądane:

  1. oligosacharydy (gł.rafinoza) – nie są normalnie trawione w przewodzie pok. (gł.w początkowych partiach), rozkładane dopiero w jelicie grubym przez bakterie (wzdęcia->gazy)


Związki antyżywieniowe:

  1. obniżające strawność białka (inhibitory trypsyny+taniny->gł.w soi (inh.tryps), taniny- gł. Bobik+groch past.

  2. Toksyczne= lektyny + alkaloidy - lektyny – gł. Fasola, alkaloidy –łubin gł. gorzki (do 4%-tylko na nawóz zielony)

W łubinie pastewnym – nasiona: od 0,05% do 0,06%
Związki te powodują:

Obniżenie strawności białka

Inhibitory tryps. I taniny

Lektyny – uszkodzenie nabłonka

Alkaloidy – toksyny
Usuwanie:


  • Hodowla odmian – alkaloidy

  • Inhibitory tryps. I taniny – ogrzewanie (soja i fasola-dobrze ugotować)

  • Łuskanie nasion + ogrzewanie

W wyce występuje wicjanina (glikozyd)- w przew. Pokarmowym rozkłada się i powstają cyjanki HCN (śladowe ilości). Daje drobne nasiona – nie stosuje się ich na paszę (zielonkę tak)
Wartość siana z zielonki (zielonki w przeliczeniu na sucha masę):

    1. Białko (zależy od fazy rośl) 15-25%

    2. włókno 25-30 %

    3. tłuszcz 2%

1 kg s.m=0,5-0,6 jedn.owsianej= 3-4 MJ.

Najwartościowsza, najsmaczniejsza zielonka z wyki, grochu past., łubinu (przed kwitnieniem). Najtwardsza z bobiku.

Na paszę można użytkować po wymłóceniu nasion. Chętnie zjadana słoma z rośl. Wiotkołodygowych groch, wyka, a najmniej z bobiku.

W rośl. Nierównomiernie dojrzewających większy % liści w słomie-groch pastewny, wyka. ----> gdy wyst. „Niedomłoty” (niewymłócone) – jest więcej białka.

Wartość : 1. białko kilka % (5-8%) do 10%

2.włókno 50%

3. tłuszcz 0,5%

1 kg słomy= 0,1-0,2 jedn.owsianej = 1-2 MJ

Na zielonkę należy kosić w fazie:


    1. rośl.rozgałęziające się – gdy pędzie gł. Zawiązują się strąki, a pędy boczne kwitną

    2. rośl. nierozgałęziające się- Np. bobik – gdy w dolnej części są strąki, a góra łodygi kwitnie

Strączkowe dostarczają:

1.resztki pożniwne – ilość zależy od gat., rodzaju uprawy i użytkowanej masy (korzenie lub korzenie+słoma po zbiorze)

*korzenie --> 1-2 t s.m.

*korzenie +słoma

*zielonka+korzenie do 5 ton

Na gl. lekkich jest b. mało próchnicy, b. ważna jest pozostawiana tam masa organ.


2.Skł.mineralne

N, P, Ca Zależy od gatunku i uprawy:

N 40-80 kg czystego N/ha (do 200 kg N/ha),

K do 150 kg/ha

Ca 30-40 kg/ha
N zależy od współżycia z bakteriami. Większość strączkowych współżyje z Rhizobium, łubin i soja ---> Bradyrhizobium .

Plemię Wykowe- R.leguminosarum.

Współżycie zależy od war. Glebowych (molibden, bor, gleba nie może być kwaśna)
Są to rośliny białkowe. Dostarczają paszę, gł. treściwą i pokarm dla ludzi. Współżyją z bakteriami. Produkują azot – zostawiają go w glebie i w białku. Uruchamiają P i Ca.

Wymagania glebowe i klimatyczne:
- odczyn – zasadowy (obojętny dla większości gat.- łubin znosi odczyn słabo kwaśny,seradela też)

- gleby:



  • zwięzłe, wilgotne – bobik

  • groch siewny jadalny, fasola, soja + wyka siewna- gl. Dobre, bardziej przepuszczalne, szybciej ogrzewające się , klasy do III b

  • gleby lżejsze (klasa III i IV)- groch pastewny, lędźwian siewny, soczewica, łubin biały

  • gleby lekkie (IV b, V) łubin żółty + wąskolistny, wyka ozima

Na gl. Lekkie- łubin ż.+wąskolistny+wyka ozima. Reszta na gleby lepsze.
- wymagania wodne- duże, wsp.transpiracji 500-600 (więcej niż u zbóż podstawowych )

Niektóre po ukorzenieniu potrafią czerpać wodę z głębszych warstw gleby np. ---> łubin ż.+wąskolistny+wyka ozima (wytrzymałe na suszę od czasu ukorzenienia)

Najmniejsza wytrzymałość nasuszę – bobik (większe wymag.wodne, płytki syst.korzeniowy, duże liście)

Duże zapotrzebowanie na wodę:


  1. Kiełkowanie- pobierają w stosunku do masy nasion 3 razy więcej wody w tym czasie. Największe nasiona-fasola, bób, bobik, łubin biały, groch soczewica, lędźwian, soja, wyka (najmniejsze)

  2. Pąkowanie – przez kwitnienie aż do całkowitego wykształcenia strąka i nasion w strąku, potem potrzeby są małe (sprzyja sucha pogoda)

Najlepiej, gdy woda na okres kwitnienia nagromadzona jest w gl. Z opadów występujących przed kwitnieniem, a okres kwitnienia jest słoneczny ( opady w tym czasie mogą skrócić kwitnienie i zakłócić proces zawiązywania owoców)


Na bobiku dojrzałym można odczytać przebieg pogody w czasie jego wegetacji. Gdy była susza- przerwy niezawiązanych strąków.
Dla grochu siewnego jadalnego b. ważne są opady w Vi VI, a suchszy okres w lipcu- dojrzewa w końcu VII, Dla łubinu, bobiku, soi, fasoli, wyki jarej – ważne opady od 2-giej połowy VI do 20 VII, potem może być ich mniej. Niektóre odmiany soi i fasoli- opady w 1-wszej połowie VIII.
- temperatura

  • Rośl wczesnego siewu – znoszą krótkotrwałe przymrozki po siewie do -5% (większość gat.)

  • rośl. ciepłolubne – nie znoszą przymrozków po siewie więcej ciepła w czasie wegetacji – fasola, soja

  • pośrednia – soczewica

Lubią cieplejsze niż zboża lata przy dostatecznej wilgoci.


- światło- większość to rośl. Dnia długiego (soja –rośl. Dnia krótkiego ( mogą u nas przedłużać wegetację)+niektóre odmiany fasoli).

WYKŁAD 3 14.03.2006
KIERUNKI HODOWLI ODMIAN


  1. łubin żółty

w 1928 w Niemczech wyhodowano odmiany niskoalkaloidowe – pastewne. Potem w Polsce.

Obecnie są odmiany tylko pastewne.



  • Zawartość alkaloidów 0,05-0,06 %

  • Zmniejszono nasiona, aby zużycie materiału siewnego było mniejsze;

dawniej MTZ 160-180g, obecnie MTZ= 120-130g.

  • Pękanie strąków – obecne odmiany można zaliczyć do niepękających (na polu)

  • Odporność na fuzariozę – 78% ( nie ma potrzeby stosować środków chem., ale odpowiednie odmiany; należy dbać o zmianowanie)

  • Łubin dojrzewa nierównomiernie – wyhodowano odmiany samokończące wegetację, tak aby plon tworzył się na głównym pędzie, a nie na bocznych (bo ich nie rozwija) i równomiernie dojrzewał ,ale niżej plonuje, większe zużycie materiału siewnego – gęściejszy siew Jest kilkanaście odmian, ale udział samokończących jest niewielki.

  • Kwiaty są żółte, ale o różnych odcieniach, mogą być szare, nakrapiane, białe

Kierunki

Nasienne zielonkowe

(szybszy początkowy rozwój aż do kwitnienia;

Jako poplony ścierniskowe, międzyplony)



  1. Łubin wąskolistny

  • Zmniejszono nasiona;

  • Nie ograniczono fuzariozy ;

  • nie zmniejszono pękania strąków;

  • znacznie krótszy okres wegetacji;

  • są odmiany samokończące;

  • kilka odmian, w tym 2 gorzkie:

- odmiany gorzkie zawierają dużo alkaloidów – przydatne na przyoranie

- ogm.gorzkie plonują wyżej niż pastewne, bo bronią się przed drobnymi szkodnikami, chorobami, dużą zwierzyną;



  • kwiaty są białe, różowe, fioletowe, u nas typowe to niebieskie; nasiona szare nakrapiane;




łubin żółty

Łubin wąskolistny

* Kwiaty: żółte jak Słońce ☼
* Nasiona z półksiężycem 

* Im ciemniejsze kwiaty, tym ciemniejsze nasiona

* Ciemniejszy trójkąt, u podstawy którego ciemna kreska






  1. łubin biały

nasiona tylko białe, kwiaty jasne;

WADA: długi okres wegetacji, duże spłaszczone nasiona => MTZ=300g, nie ma siewników dostosowanych do takich nasion – nasiona są łamane przy siewie, norma wysiewu wysoka



  • niedostatecznie odporny na fuzariozę;;

  • strąki całkowicie niepękające!!!;

  • Należy ograniczyć wegetację przez odmiany samokończące (1-2 odmiany samokończące)

  • Kilka odmian łubin żółtego;

  • Uprawa: Rejon Kujawsko – Pomorski, Lubań;




  1. Groch

  • Odmian ponad 40 (pastwiskowych i jadalnych);

  • Ograniczenie wylegania:

      1. wyhodowano odmiany krótkołodygowe

- łodygi długie – 1,5 m

- łodygi krótkie – hodowcy dążą, aby miała łodygę 70-90 cm!!!

(W latach suchych łodyga się skraca)

Ten groch wylega, ale jest odporniejszy, można wysiewać w plonie głównym.



      1. hodowla odmian wąsolistnych

- rozbudowane wąsy czepne na liściach, nawet kosztem blaszki liściowej.

Wąsolistny groch ma łodygę i wąsy, które przyczepiają się do roślin obok rosnących i dłużej utrzymują się stojąco. Mają też skróconą łodygę. Wąsy pomagają w zdrowym rozwoju aż do wydania strąków, potem opadają.

Cechuje je:  transpiracja,  wyparowywanie wody

Te odmiany przydatne są w latach suchych lub w suchych rejonach

Ponad połowa z 40 odmian to o. wąsolistne.

Wąsolistność przydatna w odmianach jadalnych, w odm. Pastewnych ważne liście



  • ograniczenie pękania strąków;

  • poprawa odporności na askochytozę;

  • okres wegetacji dostatecznie krótki, nie trzeba skracać;




  1. bobik

  • kilkanaście odmian;

  • dość długi okr. weg.;

  • Hodowla odm. samokończących – jest ich kilka, plonują niżej, gęściejszy siew;

Samokończenie u bobiku polega na skróceniu wysokości łodygi i eliminacji wierzchołka górnej cz. łodygi, gdzie łodyga nie zawiązuje strąków

Łodyga kończy się strąkami!!!! Wtedy wygodniejszy zbiór, dojrzewa 7-10 dni wcześniej. Jednak rolnicy wolą tradycyjny bobik

Samokończący uprawiany: tereny podgórskie;

północna Polska



  • Odporność na choroby

  • Hodowla odmian niskotaninowych ( mniej odporne na niekorzystne warunki, plonują niżej)




  1. wyka siewna (jara)

  • skrócenie wegetacji przez hodowlę odm. samokończących (skrócenie pędów bocznych)

  • poprawa sztywności łodygi

  • ograniczenie pękania strąków

  •  zawartość wicjaniny (powoduje, że nasiona nie są przydatne na paszę dla zwierząt) – przy kontakcie z wodą wydziela się cyjanowodór

Jest 1 odmiana o niskiej zawartości wicjaniny.


  1. wyka kosmata (ozima)

  • poprawa zimotrwałości, znosi temp. Do (-15 °C) przy okrywie śniegowej

  • skrócenie okresu wegetacji poprzez ograniczenie rozwoju pędów bocznych

  • to gatunek agresywny, jak chwast, kwitnie długo, mimo że dolne strąki są dojrzałe i się osypują.




  1. lędźwian siewny (groszek)

  • wschód Polski

  • wyhodowano 2 odmiany

  • można go jeść

9) soczewica



  • odmiana Tina;

  • ograniczenie pękania strąków;

  • ograniczenie wylegania;

  • odporność na choroby;

  • odmiany grubonasienne MTZ – 60g i wymagają rzadszego siewu;

  • odmiany drobnonasienne MTZ 30g, wymagają gęściejszego siewu;

10) soja

a) roślina dnia krótkiego i ciepłolubna,

w Polsce dzień długi – lato

krótki – wiosna, jesień

W tej chwili są odmiany nie reagujące na długość dnia, wcześniej dojrzewają – w drugiej połowie VIII (do tej pory wrzesień, październik)

*Strąki nie pękające

*strąki i łodygi omszone – wilgotność, co utrudnia zbiór, trzeba czekać, aż wyschną na polu i zbierać w II połowie dnia.

b) zawiązuje nisko strąki, które zwisają, dolna część strąka bardzo nisko-uniemożliwia to zbiór mechaniczny

Do tej pory hodowla nie uporała się z tym problemem. Nie opanowano dobrze zbioru mechanicznego.

Jest już 1 odmiana, u której strąk znajduje się na wysokości 11-12 cm, a tak naprawdę na wysokości 8-9 cm, bo sam strąk ma długość ~3cm.


  • Zawartość białka (35-40%) i tłuszczu (18-22%)

Kierunek na większą kierunek na zwiększoną

Zawartość białka zawartość tłuszczu

11) fasola zwyczajna

Odm. szparagowe odmiany na suche nasiona (na polu)



  • Typu karłowego

  • Dość sztywne łodygi, utrzymują się dość dobrze

  • Strąki długie lub krótsze

  • Nasiona małe lub duże MTZ=150g, do ponad 600g

  • Odmiany:

Drobno - średnio- grubonasienne


Najwyżej plonują średnionasienne;

Kolor nasion, białe, przez nakrapiane.




  • Poprawa zdrowotności

  • Odporności na antraknozę

  • Niepękanie strąków

  • Utrzymanie w miarę krótkich okr.weget.

12) Fasola wielokwiatowa



  • Formy tyczkowe – kilka m., wymagają podpór tyczkowych

  • Formy biczykowate- mniejszy wzrost, ale wyższe od karłowych




AGROTECHNIKA NA NASIONA



      1. stanowisko w płodozmianie

  • poprawiają stanowisko

  • to rośliny przerywające częste następstwo zbóż w gospodarstwie; powinny być w III roku po oborniku, np: okopowe  zboża  strączkowe  zboża

  • w poplonie-jako poplon ścierniskowy po wcześnie schodzących zbożowych

  • nie powinny być zbyt często na tym samym polu – przerwa 4-6 lat

  • Gdy występują zbyt często – pojawiają się choroby, szkodniki, bakteriofagi.

  • Nie należy uprawiać na stanowisku po ziemniakach odmian nieodpornych na fuzariozę

Wyka ozima:

- wysiewa się ją z żytem ozimym na jesień

Różnica w terminie siewu- najpierw wyka i potem żyto, lub można wypośrodkować termin na środek września.




      1. uprawa roli

  • stanowisko po zbożach

  • zespół uprawek pożniwnych (podorywka, bronowanie, przed zimą głęboka orka)

wiosną – zależy od gatunku:

w przypadku gatunku:

1) wczesnego siewu na gl. lekkich – tylko bronowanie

2) wczesnego siewu na gl. zwięzłych – włókowanie, bronowanie, cięższy

agregat uprawowy w marcu, 1.dekada kwietnia

3)późnego siewu – przerwanie parowania, bronowanie




      1. nawożenie

Nie stosuje się obornika!!! Tylko nawozy mineralne – fosfor i potas (można mieszać)

Na gl. zwięzłych już jesienią, na gl. lekkich lub pod rośl. późnego siewu – wiosną przed siewem.

Dawka zależy od zasobności gleby, gatunku i ew. od kierunku użytkowania (za zielonkę lub nasiona)

Jeśli na zielonkę , to można zmniejszyć dawkę P, a K pozostawić na tym samym poziomie.

Jeśli przedplonem są zboża, to dawka P większa niż po okopowych, po okopowych zwiększona dawka K.

Dawka orientacyjna:




80-120kg P2O5

120-160 kg K2O


Wapnowanie w całości zmianowania.


N – azot, ogólnie ujmując nie będzie potrzebny; symbioza zaczyna się dopiero od 3go liścia, intensywnie przebiega w pąkowaniu i potem znowu spada.

Dla niektórych roślin zaleca się dawkę startową azotu na okres do 3go liścia – ok 20-25 kg N/ha - zawsze przed siewem. Tej dawki startowej potrzebuja groch, bobik, fasola, soja, w mniejszym stopniu łubin.

Soja i łubin – bakterie z rodzaju Bradyrhizobium



      1. materiał siewny musi być:

  • kwalifikowany (o znanej czystości, MTZ, zdolności kiełkowania)

  • zaprawiony (zaprawy tak dobrane by nie niszczyły szczepionek bakteryjnych

szczepionka- nitragina

szczepionka przed szkodnikami

Funaben T

Fusafun działają przeciw chorobom (zgorzeli siewek, antraknozom)


Pronet – działa na początkowe stadia, mszyce, stosuje się, gdy się nie szczepi nasion.


      1. Termin siewu

  1. na nasiona:

    • dla roślin wczesnego siewu – jak najwcześniejszy termin, w okresie siewu zbóż jarych, koniec III, pocz.IV, groch, łubin, bobik, wyka j.,lędźwian

    • dla roślin późnego siewu – fasola II dek maja najlepsza

- soja od 25 IV – 5V (najlepszy, ale ryzykowny)

2) na zielonkę:

Termin celowo opóźniamy o 10-14 dni przy wczesnym siewie na nasiona- chodzi o to, aby rośliny roślin przeszły proces jaryzacji, co gwarantuje lepszy rozwój generatywny, czyli tworzenie kwiatów i strąków i potem nasion, a także skraca trochę weg. (rośliny wcześniej dojrzewają)

Na zielonkę termin opóźnić, aby tworzyły więcej masy wegetatywnej – słabiej przejdą jaryzację.

Zaletą wczesnego siewu jest lepsze ukorzenienie roślin i wykorzystanie wilgoci wiosennej.
Wykład 4 21.03.2006
Ilość wysiewu – normowana do zagęszczenia na jednostce powierzchni (u zbóż też); liczba roślin na 1m2

W uprawie na nasiona wymagane zagęszczenie: [nasiona/m2]


  • łubin ż. tradycyjny – 100 nasion/1m2

samokończący – 120 nasion/1m2

  • łubin wąskolistny jak żółty

  • łubin biały tradycyjny – 80

samokończący - 100

  • groch siewny długołodygowy i drobnonasienny – 80-100

  • groch krótkołodygowy i wąsolistny – 120

  • bobik tradycyjny - 50-60

samokończący - 70

  • wyka siewna jara - 200

  • wyka kosmata ozima (siana z żytem) – 20

  • lędźwian siewny – 80-100

  • soczewica drobnonasienna – 120

grubonasienna – 80

  • soja – 80

  • fasola – 20-50

(najmniej grubonasienna, najwięcej drobnonasienna)
Na zielonkę zwiększyć wysiew o ok.20% (więcej masy zielonej +delikatniejsze łodygi)
Dostosować wysiew do wymaganego zagęszczenia danej rośliny:
Wymagane zagęszczenie * MTN [g]

Ilość wysiewu =

Wartość użytkowa materiału siewnego [%]
Czystość nasion [%] * zdolność kiełkowania [%]

Wartość użytkowa =

100
Gdy nasiona mają 100% wartość użytkową, wysiew ma wynosić 100 nasion/m2,

czyli 1 mln/ha, to wystarczy wysiać tyle kg/ha ile wynosi MTN [g] (100%MTN).


Jeżeli zagęszczenie jest za duże, to nie ma warunków do rozwoju generatywnego (brak dostępu światła), rośliny mając cieńsze łodygi łatwiej wylegają; dodatnią stroną jest zagłuszenie chwastów.

Jeżeli wysiew jest za rzadki- rośliny nadmiernie się rozgałęziają ,tworzą strąki, ale dojrzewają nierównomiernie i mogą się osypywać przed zbiorem. Rozwija się też większe zachwaszczenie.


Warunki kiełkowania w polu są inne niż w laboratorium, dlatego wyrośnie inna ilość rośl/m2 niż obliczana ilość wysiewu.
Rozstawa rzędów – najmniej istotna. Ważna ilość roślin na jedn. Powierzchni.


Szersza na plantacjach uprawianych na nasiona, a węższa na zielonkę (bardziej równomierne rozmieszczenie nasion na powierzchni)

Przy szerszej rozstawie większe zagrożenie rozwoju chwastów – na nasiona stosuje się też dla uprawy nasion (?)

Opielanie międzyrzędowe- rozstawa szeroka 30-40 cm

Pielęgnacja chemiczna – 15-20 cm (na zielonkę zawsze tylko taka)
Głębokość przykrycia zależy od:


  • sposobu kiełkowania

  • wielkości nasion

  • rodzaju gleby

Rośliny kiełkujące epigeicznie (liścienie nad pow.gleby) lub o drobnych nasionach lub na gl.zwięzłych albo wilgotnych przykrywa się płycej.

Rośliny kiełkujące hypogeicznie o grubszych nasionach lub na gl. suchszych, piaszczystych, przykrywa się głębiej.

Głębokość przykrycia:



  • łubin, fasola, soja 3-4 cm (epigeiczny)

  • groch, lędźwian, wyka, soczewica 4-6 cm

  • bobik 6-8 (10) cm

Pielęgnowanie- zwalczanie chwastów, chorób i szkodników:

    1. mechaniczne

      • opielanie międzyrzędowe przy szerokiej rozstawie- po wschodach można powtórzyć do przykrycia międzyrzędzi

      • bronowanie lekką broną skośnie do rozstawy rzędów; gleba zaskorupiona- jeszcze przed wschodami (można powtórzyć gdy rośl. Są jeszcze małe)

Nie należy bronować bezpośrednio po zastosowaniu herbicydów doglebowych po siewie a przed wschodami (wtedy siać głębiej) i roślin kiełkujących epigeicznie (łubin, fasola, soja) w momencie wschodów (łatwo wyciągnąć broną słabo ukorzenione rośliny).

    1. chemiczne

  1. zwalczanie chwastów:

łubiny: preparaty do gleby p siewie a przed wschodami na chwasty 2-liścienne (Linuron, Linusit, Gresato), a po wschodach w czasie listnienia Groltix(?). Na 1-liścienne w czasie listnienia łubinu- Fusiladen, F.... super

wykowe: (groch, wyka, bobik) - do gleby po siewie jak w łubinie, na 2-liścienne można też stosować w fazie 3-5 liści, wys.10-12 cm rośl.uprawnej- Basagran (może być w 2 terminach stosowany), jest to środek nalistny (db przed i po oprysku nim 1 dzień nie pada deszcz)

- przed – tworzą nalot woskowy na liściach (rośl.uprawne)

- po – by nie spłukać preparatu

Na 1-liścienne jak w łubinie.



Fasola – do gl. przed siewem Treflan, Triflurotox; po wschodach Basagram. Na 1-liścienne jak w łubinie.

Soja- do gl. po siewie Afaran; po wschodach Basagram. Na 1-liścienne jak w łubinie.

  1. Choroby

Grzybowe:

Antraknoza – gł.na łubinie (gł.ł.żółty) i fasoli; Amistar, Bravo Plus, Gwarant, Sarfun

Askomytoza- groch, wyka; Penncozeb, Dithane

Mączniak- Tiotar, Siarkol, Karatane

Plamistość czekoladowa –bobik (gł.samokończący); Ranibon

Bakteryjne:

Bakterioza krosteczkowa- soja; Miedzian



  1. Szkodniki

Oprzędzik pręgowany – na małych roślinach najgroźniejszy, niszczy pierwsze liście, groch,wyka

Pachówka strąkóweczka- groch, wyka

Strąkowiec bobowy, grochowy, fasolowy – drąży nasiona

Mszyca – przenosi choroby wirusowe; bobik (gł. w VI)


Db stosować preparaty, kt. szybko rozkładają się i db działają – Decis, Chwastak, Ripkard (?).

W późniejszym okresie rozwoju rośl – słabiej działają na szkodniki i owady.

Na mszyce – powyższe + Primol, Metasystoks Forte (?) (wolno się rozkłada i niszczy też pożyteczne owady)

Stosować je wieczorem.



Profilaktyka:

  1. choroby:

    • zaprawianie nasion

    • zmianowanie

    • zdrowy materiał siewny

  2. szkodniki:

    • zmianowanie

    • zdrowy materiał siewny


Zbiór:

  1. 1- etapowy (łatwiejszy)

  2. 2-etapowy

Ad.1


Rośliny muszą być całkowicie zeschnięte, dojrzałe ( dłużej oczekiwać na pełne dojrzenie lub zbiór 2-etapowy):

  • W dojrzałości żółtej – koszenie

  • Młócenie

Przeważnie stosowany przy roślinach o sztywnych łodygach – łubiny, bobik.

Wykowe (bez bobiku) – 1- lub 2-etapowo.
Rośliny dojrzewające nierównomiernie- chemiczne zasuszenie na polu 1) – desykacja-

oprysk plantacji preparatem (np. Reglan, Basta) w dojrzałości żółtej- na nasionach występuje rysunek, a ich konsystencja jest woskowa (sztywna), rośliny wyraźnie żółkną i zrzucają liście. Wykonana zbyt wcześnie może obniżyć zdolność kiełkowania nasion.

Desykacja zasusza rośliny i chwasty na plantacji w tym momencie rozwoju, w jakim one są. B. db na polu zachwaszczonym,

2)przyspieszenie dojrzewania roślin – preparaty typu regulatorów wzrostu, oprysk przed zbiorem np. Harvade (?) (nie zasusza tylko przyspiesza dojrzewanie, także chwastów)


Zbiór- koszenie+ młócenie lub 1-etapowy

Trzeba db wyregulować zespół młócący, by nie dochodziło do łamania nasion lub niewymłacania nasion (straty).

Po wymłóceniu wymagają dosuszenia- nie są równomiernie zaschnięte.
Do wilgotności 13%, inaczej szybko się psują (bardzo łatwo pleśnieje) Gł. przy łubinie, fasoli, soi.

Zbiór soi- nisko osadzone strąki, gł. zbiór 1-etapowy.

Najłatwiej łamie się fasola (pęka), groch.

MOTYLKOWE DROBNONASIENNE

(WIELOLETNIE)
Gat. o drobnych nasionach, przeważnie wieloletnie, uprawiane gł. na zielonkę i siano, a na nasiona tylko do celów reprodukcyjnych (siew). Są to rośl. pastewne.

Należą do:

1/ Plemię – Koniczynowe Trifolieae

Rodzaj: I) Koniczyna Trifolium

1 ) K. czerwona T. pratense

2) K. biała – T. repens

3) K. biało-różowa (szwedzka) T. hybridum

4) K. szkarłatna (inkarnatka)

5) K. perska



II) Lucerna

1) L. siewna

2) L .sierpowata

3) L. mieszańcowa

4)L. nerkowata (chmielowa)

Nostrzyk


        1. N. biały

Siekiernicowe Hedysareae

Esparceta

1) E. siewna (+E. piaskowa +E. górska)

O.viaciaefolia ssp.sativa

Rodzaj: Galega – rutwica

Komonicowe



Komonica

          1. Komonica zwyczajna

KONICZYNY
K. czerwona – użytkowana głównie 2 lata kośnie

K. biała – wieloletnia, użytkowanie pastwiskowe

K. szwedzka – naturalna krzyżówka k. Białej i k. Czerwonej, użytkowana kośnie, trwałość jak k. czerwonej

Inkarnatka – kośna, 1-roczna, ozima

K. perska – 1-roczna jara, daje kilka pokosów, szybko odrasta po skoszeniu, może być wypasana, zawiera mało włókna (dobra pasza nawet dla trzody chlewnej); daje niski plon nasion, które bardzo szybko porastają na pniu.
LUCERNA
L. siewna – wybitnie wieloletnia, korzeń palowy (głęboki, nierozgałęziony), strąki spiralnie zwinięte, kwiaty niebieskie; wyższe wymagania termiczne; uprawiana w PL (kiedyś źle zimowały w PL); użytkowanie kośne.

L. sierpowata – wieloletnia, bdb zimująca (z Syberii); db wytrzymuje suszę i mrozy, korzeń rozgałęziony, kwiaty żółte, strąki w kształcie sierpa; nie uprawiana w PL.

L. mieszańcowa – naturalna krzyżówka dwóch powyższych, do niedawna uprawiano tylko tą lucernę w PL; wieloletnia, wielokośna, bardziej wytrzymała na mrozy od L. siewnej; dobrze wytrzymuje suszę, korzeń palowy, ale bardziej rozgałęziony; strąki spiralnie zwinięte o mniejszej liczbie zwojów; kwiaty fioletowe; odmiany uprawiane w PL są bardziej zbliżone do L. siewnej; użytkowanie kośne.

L. nerkowata (chmielowa):

  • Kształt nasion

  • Kwiatostan – „szyszki” jak u chmielu

Kwitnie żółto, na tereny piaszczyste; formy 1- i 2-letnie, bardziej ulistniona; użytkowana kośnie lub pastwiskowo, małe znaczenie.
Największe znaczenie – koniczyna czerwona, lucerna siewna i mieszańcowa.
Nostrzyk biały – roślina gleb piaszczystych, w 1 roku nie kwitnie, w 2 zakwita (wysokość 1,5 m); niezbyt dobra pasza; małe znaczenie.

Nostrzyk żółty – bardzo mało uprawiana; miododajny (dla pszczół), rośnie dziko.
Siekiernicowate – liście pierzaste (koniczynowe – trójlistki)
Esparceta siewna – wykolistne, wieloletnia, kośna; db jakości siano, miododajna, kwiaty różowe; kwitnie pod koniec V (przed koniczyną).
Rutwica wschodniaGalega orientalis – wieloletnia, grube łodygi, do zagospodarowań nieużytków, ukorzenia się też przez rozłogi.
KOMONICOWE Loteae
Komonica – liście złożone z 5 blaszek (2 u nasady, 3 na końcu), drobne:

  • K. zwyczajna (rożkowa) – wieloletnia, wielokośna, użytkowana kośnie, pasza gorsza od lucerny (mniejszy udział blaszek liściowych do łodyg niż u lucerny), nadaje się do uprawy polowej.

  • K. błotna Lotus uliginosus – na stanowiska mokre, kwitnie żółto (k. zwyczajna też); rośnie dziko.

  • Przelot pospolity Anthyllis vulneraria – rośnie dziko, na najgorsze nieużytki, rozeta liści w 1-szym roku (podobne do babki lancetowatej), w 2-gim jedno kwitnienie (żółta główka) – liście pierzaste. Wszystkie liście – końcowe – blaszka wyraźnie większa od pozostałych. Daje 1 pokos w 2-gim roku.


WYKŁAD 5. 28.03.2006


Pobieranie 215.87 Kb.

  1   2   3




©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna