Przegląd geologiczny I latynoamerykański Kongres Sedymentologiczny Porlamar, Wenezuela, 16-19. 11. 1997 Numer 1 (styczeń) 1998, Tom 46



Pobieranie 18.71 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar18.71 Kb.
PRZEGLĄD GEOLOGICZNY

I Latynoamerykański Kongres Sedymentologiczny
Porlamar, Wenezuela, 16-19.11.1997
Numer 1 (styczeń) 1998, Tom 46

W dniach 16-19 listopada 1997 r. na wyspie Margarita, położonej na Morzu Karaibskim u wybrzeży Wenezueli, odbyły się połączone: VIII Kongres Geologiczny Wenezueli pod patronatem Wenezuelskiego Towarzystwa Geologicznego i I Latynoamerykański Kongres Sedymentologiczny pod auspicjami IAS (Międzynarodowego Stowarzyszenia Sedymentologów) oraz amerykańskich stowarzyszeń geologów naftowych (AAPG i SEPM). Poza sesjami referatowymi i posterowymi, uczestnicy kongresów mogli wziąć udział w licznych wycieczkach geologicznych na obszarze całej Wenezueli oraz w krótkich kursach ukierunkowanych głównie na zagadnienia geologii naftowej, prowadzonych przez wybitnych specjalistów w danej dziedzinie. Równolegle odbywały się liczne okazjonalne sympozja, sesje specjalne i konferencje oraz - dodatkowo - miała miejsce specjalistyczna, wystawa przede wszystkim wenezuelskich, ale także międzynarodowych firm naftowych. Dominacja przedstawicieli krajów latynoamerykańskich spowodowała, że językami kongresowymi były równolegle hiszpański i angielski. Efektem kongresu sedymentologicznego są dwa opasłe tomy materiałów, na które składają się streszczenia referatów i posterów (w tym liczne zgłoszone przez geologów z Europy i Ameryki Północnej), dowodzące znacznej aktywności w badaniach geologicznych w tym rejonie świata i licznych powiązaniach międzynarodowych. Wenezuela, która ma znaczne bogactwa mineralne, a szczególnie zasoby ropy naftowej, jest obecnie w orbicie zainteresowań wielu znanych firm naftowych, które były między innymi sponsorami obu kongresów.

Rozwój poszukiwań i eksploatacji złóż nafty przesunął się z tradycyjnego obszaru zatoki Maracaibo do stanów wschodnich Anzoa Tegui, Monagas i Bolivar na obszar mesety Guanipa w rejonie EI Tigre i wzdłóż wschodniej części perspektywicznego, środkowego i dolnego biegu rzeki Orinoko, określanego jako pas naftowy Orinoko (Orinoco Heavy Oil Belt-Machete-Zuata-Hamaca-Cerro Negro), uznawanego za największy na świecie nie wykorzystany rezerwuar ciężkiej ropy. Trwają również intensywne poszukiwania ropy naftowej z wykorzystaniem konwencjonalnych i morskich platform wiertniczych w delcie Orinoko. Niektóre fragmenty delty, znane z naturalnych wycieków, jeziorek ropy i błotnych wulkanów, były już eksploatowane w pierwszej połowie naszego wieku.

Zainteresowanie polskich uczestników konferencji skupiało się na kongresie sedymentologicznym, ukierunkowanym częściowo na problematykę naftową. Referaty i postery były przedstawiane w sesjach tematycznych poświęconych: zastosowaniom sedymentologii w stratygrafii sekwencji, w rozpoznaniu i wydobyciu węglowodorów oraz w szeroko pojętym przemyśle wydobywczym. Osobne sesje były dedykowane tak rozmaitym zagadnieniom, jak: sedymentologia węglanów w basenach południowoamerykańskich, związki sedymentacji z tektoniką, diageneza silokoklastyków czy "praktyczna" ichnologia.

W trakcie kongresu sedymentologicznego przedstawiono postery (ryc. 1): P.H. Karnkowski, H. Kiersnowski & G. Czapowski Modele pułapek stratygraficznych dla gazu ziemnego - przykład z górnego czerwonego spągowca polskiego basenu permskiego oraz J. Pokorski & R. Wagner Ewolucja polskiego basenu permskiego. Z poloników należy odnotować udział w kongresie Jana Krasonia, właściciela Geoexplorers International Inc. (USA, Denver), który z wielkim sukcesem przedstawił syntetyczny przekrój przez model basenu sedymentacyjnego ze wskazaniem stref koncentracji różnego typu rud metali i węglowodorów, oraz Józefa i Attily (syn) Skrzypczaków, właścicieli wenezuelskiej firmy GESCA (Servicios de Geologia, Electricidad y Suministro, C.A., Caracas), którzy mieli własne stoisko wystawowe.

Poza udziałem w połączonych kongresach było możliwe poznanie fragmentów budowy geologicznej wyspy Margarita. Wyspa składa się z dwóch górzystych części, zbudowanych z silnie sfałdowanych turbidytowych osadów fliszowych powstałych w eoceńskim basenie rozciągającym się między Ameryką Południową a płytą karaibską. Pomiędzy masywami górskimi, w środkowej części wyspy, znajduje się rozległa laguna (Park Narodowy La Restinga), zdominowana przez namorzyny (lasy mangrowe).

W zastępstwie bardzo kosztownych wycieczek kongresowych przejechaliśmy trasę przez obszary objęte intensywną eksploatacją naftową: Peurto La Cruz (ważny port naftowy) - El Tigre (stolica przemysłu naftowego regionu Anzoategui) - Cuidad Bolivar aż do północnej części rozległego płaskowyżu Gujana z charakterystycznymi górami stołowymi (tepui) w Parku Narodowym Canaima (ryc. 2 i ryc. 3). Tepui, zbudowane z prekambryjskich piaskowców (ich wiek jest szacowany na 1,5-2,0 mld lat), stanowią pozostałość pokrywy osadowej gondwańskiej tarczy Gujany (na mapie kolor pomarańczowy - ryc. 4) zbudowanej ze skał magmowych (głównie różnego rodzaju granitów) i metamorficznych. Należy tutaj zaznaczyć, że istnieją poglądy kwestionujące ten wiek piaskowców, zakładające znacznie młodsze pochodzenie części osadów oraz ich wieloetapowy rozwój przedzielony długimi hiatusami. Najwyższe izolowane szczyty (przedstawione na mapie kolorem zielonym - ryc. 4) należą do zachowanej resztkowo, w centralnej części tarczy, formacji osadowej -grupy Roraima. Tworzą one silnie erodowane płaskowyże, o znacznie zróżnicowanej wysokości i powierzchni, z unikalną, poznaną do tej pory w niewielkim stopniu, w większości endemiczną roślinnością i fauną. Dzieje się tak, ponieważ najwyższe płaskowyże są odizolowane od niżejległego otoczenia, dochodzącymi do tysiaca metrów wysokości, pionowymi ścianami skalnymi.

Osady grupy Roraima - to przede wszystkim zalegające horyzontalnie piaskowce i iłowce z przewarstwieniami tufów oraz zlepieńce w spągowych partiach kompleksu. Interesujące jest, że w obrębie zlepieńców podstawowych występują diamenty i złoto, które uległy naturalnej koncentracji na wtórnym złożu we współczesnych osadach aluwialnych, powstających w dolinach rzek erodujących dolną część formacji. Koncentracje te są tak duże, że stanowią przedmiot zorganizowanej i "dzikiej" eksploatacji.

Osady grupy Roraima są dzielone na trzy części. W obrębie skał osadowych dolnej i środkowej części występuje wiele grubych dajek, silli i lakkolitów skał gabrowych oraz dajki skał kwaśnych, powstałych prawdopodobnie z tego samego źródła magmy. Ich największe koncentracje występują w północnej części tarczy gujańskiej na pograniczu Gujany i wenezuelskiego stanu Bolivar. W po łudniowo-wschodniej części tego stanu (Gran Sabana) w środkowej części grupy Roraima występuje kompleks około 300 m miąższości plutonicznych skał zasadowych (gabra i doleryty) oraz wiele przewarstwień czerwonego jaspisu, jaspisu porcelanowego (porcelanitu - powstającego na kontakcie skał ilastych i wylewnych) oraz jaspilitów. Jaspility (skały metamorficzne, zbudowane z kwarcu, hematytu i magnetytu) odznaczające się inensywnymi czerwonymi barwami, są eksplaoatowane w kopalniach odkrywkowych na południe od Cuidad Bolivar. Wiek wielu generacji intruzji magmowych, określany metodami izotopowymi, mieści się w granicach od starszego proterozoiku (1,7-8 mld lat) do permo-triasu (220 mln lat) (ryc. 4).

W okolicy płaskowyżu Auyan Tepui w północnej części tarczy gujańskiej osady grupy Roraima mają miąższość 2400 m. Przyjmuje się, że pierwotnie pokrywa piaskowców rozciągała się na obszarze tarczy gujańskiej na przestrzeni 2 mln km2. Przy zakładanej średniej miąższości 500 m, objętość pias kowców wynosiła blisko 1 mln km3. Istniejące obecnie góry stołowe mają około 0,2 mln km3, co pokazuje, że blisko 0,8 mln km3 piaskowców zostało usuniętych w trakcie potężnej wieloetapowej erozji w końcu górnej kredy i na początku oraz na końcu trzeciorzędu. Obecnie obszar ten, znajdujący się w wilgotnej strefie podzwrotnikowej, jest nadal intensywnie denudowany, tworząc krajobraz gór stołowych, kanionów oraz szeregu progów morfologicznych z dziesiątkami wodospadów.

Hubert Kiersnowski & Jędrzej Pokorski




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna