PrzydatnośĆ nieinwazyjnych metod oceny układu krąŻenia w medycynie pracy



Pobieranie 9.94 Kb.
Data29.04.2016
Rozmiar9.94 Kb.
PRZYDATNOŚĆ NIEINWAZYJNYCH METOD OCENY UKŁADU KRĄŻENIA W MEDYCYNIE PRACY
dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz, prof.IMP

Instytut Medycyny Pracy w Łodzi , Zakład Fizjologii Pracy i Ergonomii



Badania w kierunku chorób układu krążenia wymagane są tylko w przypadku 19 ze 114 pozycji uwzględnionych we „Wskazówkach metodycznych w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników”. Jedynymi badaniami, które zalecane są we "Wskazówkach" jest spoczynkowe EKG oraz próba wysiłkowa w przypadku kwalifikacji do pracy lub badań kontrolnych osób wykonujących ciężką pracę fizyczną (mężczyźni -wydatek energetycznym powyżej 1500 kcal/8 godzin lub 3 kcal/min, kobiety powyżej 1000 kcal/8 godz. lub ponad 2 kcal/min). Jednak w przypadku ekspozycji na różne czynniki fizyczne (np. hałas, pola elektromagnetyczne), chemiczne (m.in. rozpuszczalniki organiczne, freon, nitrogliceryna), organizacyjne (np. praca zmianowa, w tym nocna czy stres) zmiany pojawiają okresowo, często podczas wykonywania pracy, początkowo nie są utrwalone i z tego względu niemożliwe do wykrycia podczas badania w gabinecie lekarskim. W takich przypadkach wielu ważnych informacji mogłyby dostarczyć badania długookresowe (w tym 24-h EKG metodą Holtera, długookresowa analiza ciśnienia tętniczego krwi - ABPM). Badania te umożliwiają nie tylko stwierdzenie istniejących patologii, ale przede wszystkim poszukiwanie wczesnych, przedklinicznych objawów dysfunkcji układu krążenia i autonomicznego układu nerwowego. Do oceny autonomicznej regulacji układu krążenia w warunkach zawodowych najlepsza jest analiza spontanicznej zmienności rytmu serca (HRV), wykonywana jednocześnie z zapisem EKG metodą Holtera, gdyż jest metodą najmniej obciążającą i nie wymagającą aktywnej współpracy osoby badanej, co w przypadku badania osób uważających się za zdrowe ma bardzo duże znaczenie Jest to metoda nowoczesna i powtarzalna w standaryzowanych warunkach badania. Analiza HRV pozwala ocenić udział (zmiany aktywności) poszczególnych składowych autonomicznego układu nerwowego. W wielu przypadkach może mieć to duże znaczenie praktyczne. Dane uzyskane z badania lekarskiego, długookresowej rejestracji ciśnienia tętniczego krwi, spoczynkowego i 24-h zapisu mogą uzupełnić zakres informacji dotyczących stanu czynnościowego układu krążenia i jego regulacji neurowegetatywnej. W klasycznych wskazaniach towarzystw kardiologicznych do wykonania w/w badań nie ma dotychczas odniesienia do narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku pracy, mimo że w wielu badaniach wykazano istotny związek zaburzeń w układzie krążenia z wykonywaną pracą. Dzięki badaniu holterowskiemu stwierdzono komorowe zaburzenia rytmu serca u 25% pilotów badanych podczas lotu a istotnie częściej występujące zaburzenia rytmu serca u pracowników eksponowanych na freon w porównaniu z pracownikami nieeksponowanymi. Metoda ABPM może być szczególnie przydatna w kontroli ciśnienia u pracowników zmianowych, u których częściej niż w innych grupach zawodowych występują choroby układu krążenia, w tym nadciśnienie tętnicze. Z prospektywnych badań wynika, że ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego u młodych osób pracujących przez 5 lat w systemie zmianowym było istotnie wyższe w porównaniu z pracownikami pracującymi na zmianie dziennej. Jednak zanim u pracowników zmianowych rozwinie sie nadciśnienie tętnicze, występują okresowe zmiany ciśnienia nie tylko podczas pracy, ale także w dniu wolnym, niemożliwe do wykrycia badaniem jednorazowym w gabinecie lekarskim. Potwierdzają to wyniki badań z zastosowaniem ABPM. U pracowników oddziału ratunkowego w Sao Paulo stwierdzono, że średnie ciśnienie skurczowe i rozkurczowe z okresu doby było istotnie wyższe w dniu pracy na zmianie nocnej w porównaniu z dniem pracy na zmianie dziennej. W badaniu, w którym analizowano wpływ pracy pielęgniarek na zmianie nocnej i popołudniowej na ciśnienie tętnicze podczas pracy oraz w dobie po zmianie nocnej, stwierdzono, że po zmianie popołudniowej rytm dobowy normalizuje się po dniu wolnym, natomiast po zmianie nocnej rytm dobowy ciśnienia jest zaburzony i nie wraca do normy w kolejnym dniu wolnym. Ostatnio opublikowano wyniki monitorowania ciśnienia tętniczego u pracowników eksponowanych na ołów. Wykazano że u pracowników eksponowanych na ołów średnie dobowe ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, średnie ciśnienie pulsu oraz dobowa zmienność ciśnienia rozkurczowego są istotnie wyższe w porównaniu z grupą pracowników nieeksponowanych. Takiej różnicy nie stwierdzono dla pomiarów przeprowadzonych w gabinecie podczas badania lekarskiego. Średnie dobowe ciśnienie pulsu było istotnie skorelowane ze stężeniem ołowiu we krwi.

Zastosowanie długookresowego monitorowania ciśnienia pozwoliłoby lekarzom sprawującym opiekę profilaktyczną wcześnie wykrywać zaburzenia regulacji ciśnienia, które mogą być predyktorem rozwoju nadciśnienia tętniczego. Na podstawie uzyskanych wyników można tworzyć grupy dyspanseryjne, które poddane byłyby obserwacji w kierunku nadciśnienia tętniczego.



Badanie zmienności rytmu serca (HRV) pozwala wykryć nie tylko współistniejące ze stwierdzonymi schorzeniami zaburzenia regulacji neurowegetatywnej, ale ujawnia je zanim pojawią się konsekwencje w postaci pełnoobjawowych zespołów chorobowych. Z tego względu jest coraz szerzej wykorzystywane w medycynie, zwłaszcza u chorych na cukrzycę, Podsumowując wyniki przeprowadzonych dotychczas badań zmienności rytmu serca u osób wykonujących pracę w różnych warunkach, można stwierdzić, że wiele czynników zawodowych i środowiskowych wpływa negatywnie na regulację neurowegetatywną układu krążenia, przede wszystkim poprzez obniżenie zmienności rytmu serca. Są to czynniki chemiczne (rozpuszczalniki organiczne, ołów, cynk, miedź, mangan, pestycydy), fizyczne (pola elektromagnetyczne, wibracja, zimny mikroklimat, hałas) i organizacyjne (wydłużony czas pracy, praca zmianowa, stres, niski status społeczny i zawodowy). Fakt, że aktywność autonomicznego układu nerwowego może być modyfikowana niefarmakologicznie (np, poprzez odpowiednią aktywność fizyczną) stwarza szansę skutecznej profilaktyki chorób układu krążenia, a także zapobiegania skutkom zdrowotnym pracy w szkodliwych warunkach.




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna