Psychomotoryki (psyche z greckiego dusza, movere z łacińskiego poruszać)



Pobieranie 80.12 Kb.
Data02.05.2016
Rozmiar80.12 Kb.
Metoda dobrego startu
Przed przystąpieniem do analizowania „metody dobrego startu" należy

sobie wyjaśnić pojęcie psychomotoryki (psyche z greckiego - dusza, movere



- z łacińskiego - poruszać).

Istnieje ścisły związek pomiędzy psychiką i motoryką w całokształcie procesów

poznawczych i sferą emocjonalno - dążeniową. Obydwa aspekty rozwoju

psychomotorycznego powinny być traktowane równorzędnie. Jedną z metod,

która uwzględnia ten punkt widzenia, jest metoda dobrego startu. Jest to

metoda aktywizowania rozwoju psychomotorycznego i rehabilitacji

psychomotorycznej, która jest jednym z kierunków terapii dziecięcej.

Wzorowana jest na francuskiej metodzie Bon de Part. Wykorzystuje metody

terapeutyczne związane z psychologią rozwojową i kliniczną, neuropsychiatrią

dziecięcą oraz pedagogiką specjalną. Ten system terapii znajduje zastosowanie

i ma najlepsze wyniki u dzieci, u których stwierdzono mikrozaburzenia

motoryki oraz zaburzenia emocjonalne, powodujące trudności w nauce lub

przystosowaniu się do środowiska szkolnego i rodzinnego. Zaburzenia rozwoju

psychomotorycznego objawiaj ą się przede wszystkim pod postacią trudności

w pisaniu (dysgrafia i dysortografia) i czytaniu (dysleksja). W okresie

przedszkolnym zaburzenia te ujawniają się podczas zajęć plastycznych,

konstrukcyjnych, rytmiki, gimnastyki. Metoda dobrego startu stymuluje rozwój

psychomotoryczny. Stosuje się ją eksperymentalnie w wielu przedszkolach,

poradniach, klasach „O" i zespołach wyrównawczych; podejmuje się też próby

jej stosowania w szkole specjalnej i sanatoriach dla dzieci.

Po raz pierwszy zastosowano tę metodę w roku 1941 w szkole podstawowej

w Cannes jako wstępny etap nauki pisania i czytania. Początkowo była ona

ukierunkowana na usprawnienie motoryki, później uwzględniono także

kształcenie percepcji. Założenia jakie jej przyświecały, to ćwiczenie podczas

zabawy ruchów oraz funkcji percepcyjnych, niezbędnych przy czynności pisania

, uaktywnienie i usprawnienie funkcjonowania ośrodków w mózgu,

uczestniczących w procesie pisania i czytania.

Pierwszej próby adaptacji tej metody do warunków polskich dokonała

w 1967/68 roku HJakiewicz stosując ja do rehabilitacji dzieci z trudnościami

w pisaniu i czytaniu. Adaptacja polegała na opracowaniu zasadniczej osnowy

zajęć, zaplanowaniu ich na cały rok, sporządzeniu zestawu wzorów wraz

z odpowiadającymi im rytmicznie polskimi piosenkami. Największą trudność

sprawiło kojarzenie wzorów geometrycznych z odpowiadającymi im rytmicznie

piosenkami polskimi. W okrasie późniejszym zmodyfikowano tę metodę,

wprowadzono szereg nowych elementów: formę i układ ćwiczeń według

własnego pomysłu. Opracowano też nowe zestawy wzorów, do których dobrano

polskie piosenki ludowe i dziecięce.

Po kilku latach stosowania tej metody w rehabilitacji dysleksji, dysortografii

i dysgrafii sprawdzono wiarygodność wyników i podjęto badania

porównawcze. Wyniki badań psychologicznych, wykonywanych przed

przeprowadzeniem eksperymentu i po jego zakończeniu, potwierdziły

przydatność tej metody. Weszła ona później na stałe do programów kursów dla

nauczycieli prowadzących terapię pedagogiczną dzieci z zaburzeniami

w czytaniu i pisaniu w zespołach korekcyjnych na terenie szkół podstawowych.

Metoda dobrego startu budzi zainteresowanie psychologów i pedagogów

pracujących zarówno w przedszkolach, ogniskach przedszkolnych jak

i w poradniach. Zyskuje sobie nadal zwolenników, także w ośrodkach

zagranicznych.


Zastosowanie metody dobrego startu w profilaktyce:

a) w ramach przygotowania dzieci do nauki szkolnej

b) w okresie poprzedzającym naukę pisania i czytania wobec uczniów kl. I

c) w celu usprawnienia motoryki uczniów młodszych klas szkolnych

d) w procesie usprawnienia manualnego młodzieży podejmującej szkolenie

zawodowe.


Zastosowanie metody dobrego startu w rehabilitacji.

a) dzieci globalnie opóźnionych w rozwoju psychomotorycznym

b) dzieci o dysharmonijnym rozwoju psychomotorycznym w celu usprawnienia

funkcji percepcyjno-motorycznych

c) dzieci, które przejawiają niewielkie zaburzenia zachowania na skutek

zaburzeń dynamiki procesów nerwowych lub zaburzeń emocjonalnych,

d) w placówkach neuropsychiatrii dziecięcej

W programie wychowania przedszkolnego metoda ta powinna występować

wśród innych zajęć rozwijających funkcje percepcyjno-motoryczne, takich jak:

zajęcia plastyczne, rytmika, zajęcia umuzykalniające. Służy ona bowiem nie

tylko usprawnianiu czynności poszczególnych analizatorów, które uczestniczą w

procesie pisania i czytania ale także rozwija współdziałanie między nimi, czyli



koordynację wzrokowo - słuchowo - ruchową.

Ma ona za zadanie uzupełnienie dotychczas stosowanych metod o charakterze

stymulującym i terapeutycznym a nie zastępować dotychczasowe formy pracy,

dlatego zajęcia prowadzone ta metodą muszą występować wraz z zajęciami

kształtującymi mowę, myślenie, dojrzałość społeczną itp. Wprowadzając te

metodę musimy rozważyć jej przydatność w odniesieniu do dzieci z którymi

pracujemy. Musimy podjąć decyzję czy zajęcia będziemy prowadzić z całą

grupą przedszkolną w celu przygotowania do nauki pisania i czytania, czy tez

tylko z małą grupą, która wykazuje opóźnienie rozwoju niektórych funkcji

psychomotorycznych (grupa korekcyjna) w celu zlikwidowania tych zaburzeń.

Trzeba zdecydować czy stosować ją indywidualnie, czy też włączyć dziecko

w zespół rehabilitacyjny, gdzie będzie ćwiczyło zespołowo. Należy również

określić czy metoda będzie stosowana jako jedyna, czy tez jako jedna z wielu

innych metod oddziaływania.


Z punktu widzenia metodyki w metodzie tej można wyodrębnić, trzy

podstawowe rodzaje ćwiczeń.
a) ćwiczenia ruchowe

b) ćwiczenia ruchowo - słuchowe

c) ćwiczenia ruchowo - słuchowo – wzrokowe
ad. a usprawniają analizator kinestetyczno - ruchowy

ad.b usprawniają analizator kinestetyczno - ruchowy i słuchowy

ad. c usprawniają analizator kinestetyczno - ruchowy, słuchowy i wzrokowy
Z punktu widzenia organizacji zajęć zajęcia prowadzone tą metodą

przebiegają zawsze według stałego schematu, w którym można wyróżnić trzy

etapy:

1. zajęcia wprowadzające



2. zajęcia właściwe

3. zakończenie zajęć


Zajęcia wprowadzające.
Przygotowaniem do właściwych ćwiczeń są ćwiczenia orientacyjno -

porządkowe.

- marsz przy muzyce lub zbiórka w szeregu (dwuszeregu) - ćwiczenia

dyscyplinujące i koncentrujące uwagę na rozpoczynających się zajęciach

- ćwiczenia o charakterze „musztry" - przyjmowanie postawy : baczność,

spocznij, zwrot w lewo, zwrot w prawo, zwrot w tył, )postawa ciała,

orientacja w przestrzeni - lewo, prawo)

- różne sposoby powitania np. podanie ręki, salutowanie (ćwiczenia

- w orientacji w schemacie ciała, usprawnienie motoryki rąk)

Następnie organizuje się zajęcie wprowadzające, które polega na słuchaniu

( w pozycji siedzącej) piosenki, która będzie towarzyszyła nam podczas

wykonywania wszystkich zajęć. Pytamy o treść piosenki, zrozumienie sensu

piosenki, trudniejsze pojęcia w tekście, wyjaśniamy trudne wyrazy, pokazujemy

plansze z rysunkami instrumentów muzycznych, nazywamy je i pokazujemy.

( przy piosence „Łowiczanka" np. pokazujemy mapę Polski - pokazać miasto

Łowicz, opisać strój łowicki itp.) W razie potrzeby wprowadza się pojęcia

nadrzędne (owoce, warzywa). Np. „Idzie Jesień" - pytamy - „co jesień

przyniosła w koszyku?" W czasie tych rozważań dziecko musi analizować,

syntetyzować, uogólniać i abstrahować cechy przedmiotu.

W ten sposób kształcimy jego procesy myślenia. Słuchając wypowiedzi

zwracamy uwagę na sposób wypowiadania się dzieci: prawidłowe formułowanie

zdań, poprawność wymowy - korygujemy błędy.

Rozmowa ta stwarza również okazję do ćwiczeń słuchu fonetycznego.

(przeczytać str. 18)

Prowadzenie ćwiczeń wymaga zawsze przechodzenia od zadań łatwiejszych do

trudniejszych. W pierwszym okrasie zajęć pobudzamy więc dzieci do

wyodrębniania zdań z tekstu piosenki. Później wprowadzamy wyodrębnianie

pojedynczych wyrazów, następnie sylab, głosek (w określonej kolejności

samogłoski, spółgłoski, w nagłasie, w wygłosić, w śródgłosie.

Można też wprowadzić ćwiczenia ortofoniczne.


Zajęcia właściwe.
Ćwiczenia ruchowe.
Ćwiczenia ruchowe stanowią pierwszy etap w każdym z zajęć prowadzonych

metodą dobrego startu.(np. chód bociana, chód wróbla, kulawy wróbel,

utykający wróbel). Ćwiczenia te to zabawa ruchowa, która ma charakter

usprawniający i relaksacyjny (pozycja stojąca. W kręgu na środku sali). Zabawa

zależna jest od treści piosenki, która towarzyszy nam w trakcie zajęć.

W czasie zabawy dzieci wykonują ruchy całymi kończynami, dłońmi, stopami,

palcami odtwarzając treść piosenki. Co tydzień powinien mieć miejsce inny

zestaw ćwiczeń odpowiedni do zmieniającego się tematu piosenki. Według



podstawowej zasady pedagogiki

Przechodzimy od ćwiczeń łatwych do trudnych. Zaczynamy od kształcenia

ruchów całego ciała (motoryka duża), następnie usprawnienie ruchu rąk

(motoryka mała).

Przechodzimy od ćwiczenia ruchów globalnych do precyzyjnych (cała

kończyna, dłoń, palce). Najpierw ćwiczymy jedną kończyną, następnie

obydwiema naraz - co kształci koordynację ruchów jednoczesnych, następnie

ruchy wykonywane obiema kończynami na przemian.

Stosujemy ruchy szybkie i powolne.

Oprócz ćwiczeń usprawniających stosujemy również ćwiczenia relaksacyjne np.

po serii wyczerpujących ćwiczeń - szczególnie dla dzieci mało sprawnych

ruchowo, leworęcznych przestawionych na rękę prawą (występuje u nich

napięcie mięśniowe - łamią ołówki, silnie je naciskając). Do ćwiczeń

ruchowych wprowadzamy też elementy kształcące i utrwalające orientację

w schemacie ciała i przestrzeni - polecenia słowne: lewa, prawa, w górę, w dół.

Podobną formą zajęć są zabawy paluszkowe: „idzie rak", „idzie kominiarz", itp.,

które polegają na wykonywaniu ruchów palcami i dłońmi wraz

z wypowiadaniem rytmicznego wierszyka.

Możemy też wplatać ćwiczenia ortofoniczne np. dzieci naśladują jednocześnie

ruchy i głosy ptaków.


Ćwiczenia ruchowo - słuchowe.
W następnym etapie zajęć, do ćwiczeń ruchowych jest dołączony element

muzyczny (słuchowy) - piosenka. Zasadnicze ćwiczenia ruchowo - słuchowe -

to rytmiczne ćwiczenia pięści, dłoni, palców na wałeczkach z piaskiem.

Odbywają się one w postawie siedzącej. Podczas prezentowania sposobu

wykonywania ćwiczenia prowadzący je stoi obok dziecka ( nie naprzeciwko).

Dzieci również powinny siedzieć obok siebie aby zapowiedź naśladowaniu

siebie nawzajem. Ćwiczenia ruchowe rąk na wałeczkach wykonywane są

w rytm piosenki, stanowiącej podkład muzyczny do wzoru graficznego,

przewidzianego w trzecim etapie ćwiczenia. Dzieci ćwiczą kolejno wewnętrzną,

zewnętrzną stroną i brzegiem dłoni, kolejno jednym palcem, dwoma

i wszystkimi. Ćwiczymy najpierw jedną ręką, potem dwoma. Przemieszczamy

następnie wałeczki, jak również stukamy od końców wałeczka do wewnątrz

i odwrotnie. W pierwszym okresie ćwiczeń można zastąpić wałeczki -

woreczkami.

Zamiast piosenki można stosować głośne liczenie. Dla ułatwienia orientacji

przestrzennej woreczki mogą różnić się kolorami. Rytm można odtwarzać

w sposób zróżnicowany z mniejszą lub z większą siłą. Ruchy mogą przyjmować

różne formy: naciskania, uderzania, głaskania wałeczka. Po zakończeniu cyklu

ćwiczeń na woreczkach i wałeczkach kształcących precyzję ruchu rąk i ich

koordynację, można przejść do ćwiczeń ruchów całego ciała, powiązanych ze

śpiewaną jednocześnie piosenką. Charakter ćwiczeń ruchowo - słuchowych

mają też zabawy polegające na ilustrowaniu ruchem treści piosenki, tzw. Pląsy

zuchowe lub zabawy z piosenką. Ćwiczenia ruchowo - słuchowe kształcą

gnozję palców, precyzję i elastyczność ruchów, koordynację ruchów obu rąk,

rozwijają percepcję słuchową i poczucie rytmu. Aktywizują więc czynność

analizatora kinestatyczno - ruchowego i słuchowego. Kształcą również

orientację w lewej i prawej stronie ciała, oraz w przestrzeni jak również

orientację czasowo - przestrzenną.

Ćwiczenia ruchowo - słuchowo - wzrokowe.
Ćwiczenia ruchowo - słuchowo - wzrokowe są zasadniczą częścią metody

dobrego startu i występuj ą podczas każdych kolejnych zajęć.

Podstawę ćwiczeń stanowią wzory graficzne. Występują więc najpierw wzory

zawierające linie pionowe i poziome, potem ukośne i łamane, figury

geometryczne (koło, kwadrat, prostokąt, trójkąt), wreszcie linie krzywe, które

wymagają przy odtwarzaniu najwięcej precyzji. Do wzorów dobiera się

piosenki, których rytm jest zgodny z układem elementów wzoru. Ćwiczenia

polegają na odtworzeniu ruchem (element ruchowy) wzorów graficznych

(element wzrokowy) w rytm jednocześnie śpiewanej piosenki (element

słuchowy). Przebiegaj ą według ustalonego schematu.


Etapy ćwiczeń.
1. Próba samodzielnego odtwarzania ruchem rytmu piosenki lub dobieranie

wzoru do piosenki.

2. Pokaz i omówienie wzoru, demonstracja ćwiczenia.

3. Utrwalenie wzoru i jego powiązania z piosenką - wodzenie palcem po

wzorze.

4. Odtwarzanie wzoru różnymi technikami:



a) w powietrzu - ręką, na podłodze nogą

b) na powierzchni stołu lub podłogi - palcem, na tackach z piaskiem -

palcem.

c) na dużym arkuszu (np. papieru) lub na tabliczkach - kredą



(węglem itp.)

d) na kartce papieru z bloku rysunkowego - pędzlem, ołówkiem,

kredką lub w zeszycie bez linijek - ołówkiem

e) w zeszycie z liniaturą- ołówkiem (mazakiem, długopisem)

Wszystkie wymienione etapy ćwiczenia występują w każdym z zajęć

prowadzonych metodą dobrego startu.

Ćwiczenia ruchowo - słuchowo - wzrokowe maj ą różny stopień trudności

w zakresie motoryki. Ważne jest kontrolowanie i korygowanie sposobu

wykonywania ćwiczeń. Kształcą one koordynację wzrokowo - ruchową,

usprawniają motorykę kończyn: precyzję i koordynację ruchów, ćwiczą też

pamięć wzrokową, oraz rozwijają współdziałanie wszystkich trzech

analizatorów.



Zakończenie zajęć.
Zajęcia można zakończyć zabawą z piosenką bądź też pląsami zuchowymi.

Zajęcia te mają charakter ćwiczeń słuchowo - ruchowych. Polegają na

ilustrowaniu treści śpiewanej piosenki ruchami odpowiednio dobranymi pod

kątem przydatności terapeutycznej. Są prowadzone w formie zabawy. Dają

jednocześnie odpoczynek, relaksują! rozładowuj ą napięcie emocjonalne.

Liczebność zespołu , który wykonuje ćwiczenia może być większa, jeśli metodę

stosujemy w celu nauki pisania i czytania dla dzieci bez zaburzeń.

W przedszkolu grupa do 15 - dzieci.

W szkole cała kasa

Dzieci z zaburzeniami 7-8 dzieci.

Zajęcia w przedszkolu odbywają się raz w tygodniu i trwają 20 minut dla dzieci

5 - letnich, a 30 minut dla dzieci 6 - letnich Powtórnie powinno się je

prowadzić z dziećmi w grupie korekcyjnej.

W zespole terapeutycznym - dzieci w wieku szkolnym - zajęcia mogą trwać 45

minut.

Ćwiczenia zwykle zalicza się do działu „Wychowanie estetyczne" - jest to



jednak kwestia umowna.

Zapis w dzienniku zajęć powinien zawierać uwagi o przebiegu ćwiczeń,

o trudnościach obserwowanych konkretnych dzieci.

Do prowadzenia ćwiczeń potrzebne jest odpowiednie pomieszczenie oraz

zestaw pomocy. W planowaniu całorocznego cyklu zajęć uwzględnić należy

przede wszystkim szybkość postępu dzieci w trzecim etapie ćwiczeń. Wzór

i związana z nim piosenka zmieniają się co tydzień. Szybkość przechodzenia do

następnego wzoru zależy od możliwości i postępów zespołu.

Metoda dobrego startu usprawnia przede wszystkim funkcje percepcyjno -

motoryczne, ale ma również korzystny wpływ na cały rozwój

psychomotoryczny dziecka. Kształci zarówno sferę intelektualną, jak

i pozaintelektualną : emocjonalno - motywacyjną. Wiązanie śpiewu, ruchu,



muzyki i plastyki aktywizuje cały układ nerwowy, wszechstronnie oddziałuje

i dlatego metoda dobrego startu nosi nazwę metody psychomotorycznej.

Pobieranie 80.12 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna