Raport Departamentu Spraw Zagranicznych nra na temat Systemu Sprzedaży Bezpośredniej (dtp)



Pobieranie 121.27 Kb.
Data04.05.2016
Rozmiar121.27 Kb.
Wrocław 04.05.2009r.


Raport Departamentu Spraw Zagranicznych NRA

na temat

Systemu Sprzedaży Bezpośredniej (DTP)


w Wielkiej Brytanii

W kwietniu b.r. AstraZeneca Polska Sp. z o.o. rozpoczęła wdrażanie w Polsce nowego systemu sprzedaży leków - Systemu Sprzedaży Bezpośredniej. Nowy model dystrybucji leków do aptek budzi uzasadnione obawy zarówno wielu aptekarzy jak i samorządu aptekarskiego. Szczególnie, że wielu innych dużych producentów leków zapowiedziało już chęć wprowadzenia takiego modelu dystrybucji.

Dotychczas jedynym krajem europejskim, w którym od wielu lat funkcjonuje system sprzedaży bezpośredniej, jest Wielka Brytania. Poniższy raport zawiera szczegółowy opis brytyjskich doświadczeń w tym zakresie, z uwzględnieniem warunków funkcjonowania systemu dystrybucji leków w Polsce. Jest on uzupełnieniem argumentów wynikających m.in. z:

- art. 24 ust. 3c ustawy Prawo farmaceutyczne,

- art. 63c ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych,

- art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej,

i wskazujących, że System Sprzedaży Bezpośredniej leków w Polsce jest niezgodny z obowiązującym prawem. Szczegółowy opis wyżej wymienionych artykułów zawarty został w osobnym piśmie do Prezesa NRA.
Przedstawiony raport opracowany został głównie na podstawie następujących dokumentów:
Office of Fair Trading: „Medicines distribution – an OFT market study”

Donald Macarthur: DTP schemes in the UK

Donald Macarthur: OFT report

PGEU Statement: Direct to Pharmacy distribution

The Pharmaceutical Journal (Vol 279): Wholesale: ripples made by Pfizer

Pharmacy and the Law: DTP and competition law




1. Hurtowy rynek leków w Wielkiej Brytanii
W roku 2007 w Wielkiej Brytanii funkcjonowało 11 hurtowni oferujących szeroki asortyment leków. Trzy z nich miały łącznie 92% udział w rynku i ich zakres działania pokrywał prawie cały obszar Wielkiej Brytanii:
- AAH Pharmaceuticals (Celesio),

- UniChem (Alliance Boots),

- Phoenix Healthcare Distribution (Phoenix).
Osiem hurtowni miało regionalny zakres działania. Ponadto na terenie Wielkiej Brytanii funkcjonuje jeszcze pewna liczba hurtowni o bardzo ograniczonym asortymencie.
Przez wiele lat marża hurtowa na leki oryginalne wynosiła 12.5% - zarówno na leki refundowane jak i pełnopłatne. Hurtownie oferowały aptekom rabaty na cały zrealizowany obrót w ciągu miesiąca. Większość aptek wybierała jedną główną hurtownię w celu maksymalizowania rabatu (patrz Tabela 1) – osiągała dzięki temu rabat rzędu 10.5% - oraz dodatkowo jedną lub kilka mniejszych hurtowni.



Miesięczny obrót (w Funtach)

Rabat dla apteki (%)

<1000

0

1001-15000

9.75

15001-25000

10.50

>25000

10.75

Tabela 1: Typowe rabaty udzielane aptekom przez hurtownie w Wielkiej Brytanii w roku 2007


Należy jednak zwrócić uwagę na bardzo ważny fakt, że apteki w Wielkiej Brytanii mogą zachować tylko część z wyżej wymienionego rabatu, ponieważ większość uzyskiwanego rabatu apteki muszą oddać narodowemu ubezpieczycielowi (NHS – National Health Service) zgodnie ze „schematem odzyskiwania rabatu”. NHS odzyskuje rabat udzielany przez hurtownię aptece w zakresie 5.63% - 11.5% (średnio 9.5%), w zależności od liczby wydawanych przez aptekę leków w miesiącu. Apteki wydające wiecej leków mogą uzyskać lepsze warunki handlowe w hurtowni i dlatego mogą oddać większy procent rabatu do NHS. „Schemat odzyskiwania rabatu” wpływa na obniżenie cen leków w Wielkiej Brytanii ponieważ apteki muszą uzyskać odpowiedni rabat w hurtowni, aby po oddaniu jego większej części do NHS jeszcze coś zostało dla apteki. Szacuje się, że roczne oszczędności NHS z tego powodu wynoszą około 1 miliarda funtów.

Jednak system ten jest obecnie dość skomplikowany, ponieważ zgodnie z nowymi warunkami dla aptek obowiązującymi od 2005r., połowa z tego zaoszczędzonego miliarda „wraca” później do aptek, np. w wyniku finansowania zawansowanych czynności opieki farmaceutycznej, do których apteki są zachęcane.


Marża hurtowa na leki generyczne nie jest regulowana urzędowo. Hurtownie nie udzielają rabatów na wiele leków generycznych, na leki oryginalne z importu równoległego a także np. na leki narkotyczne, leki przechowywane w lodówkach (np. insuliny, szczepionki) oraz leki rzadko zamawiane.


2. Apteki w Wielkiej Brytanii
Pomimo, ze liczba realizowanych recept refundowanych przez NHS wzrosła w ciągu ostatnich dziesięciu lat o prawie 50%, liczba aptek w Wielkiej Brytanii praktycznie pozostała stała w tym okresie i wynosi około 10 500. Zmiana dotyczy przede wszystkim stale zwiększającego się udziału aptek sieciowych (w Wielkiej Brytanii właścicielem apteki może być dowolna spółka i nie ma ograniczeń posiadanej liczby aptek, jednak istnieją pewne ograniczenia geograficzne i demograficzne przy otwieraniu nowych aptek, określane jako „control of entry”). W roku 1998 41% aptek należało do dużych sieci, a w roku 2007 już 59% aptek należało do dużych sieci.

Największe sieci apteczne (Tablica 2) należą do jednej z trzech grup:

- należące do hurtowni farmaceutycznych

- sieci wirtualne

- należące do supermarketów



Sieć

Właściciel

Liczba aptek

Boots

Alliance Boots

2,600

Lloyds

Celesio

1,625

Rowlands

Phoenix

500

Co-operative Chemists

Sieć wirtualna

430

Tesco

Tesco (supermarket)

197

Sainsburys

Sainsburys (supermarket)

143

Morrison

Morrison (supermarket)

95

Asda

Wal-Mart

85

Tabela 2: Główne sieci apteczne w Wielkiej Brytanii w roku 2007


UWAGA:
W Wielkiej Brytanii w 1 166 praktykach pracuje też 5 353 lekarzy wydających leki 3.5 milionom pacjentów na terenach wiejskich. Wydaja oni około 16% wszystkich leków przepisywanych na receptach.
3. System Sprzedaży Bezpośredniej w Wielkiej Brytanii

Już na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku firma Glaxo rozpoczęła w Wielkiej Brytanii wprowadzanie nowego systemu dystrybucji leków. System bezpośredniej dystrybucji leków do aptek był od samego początku silnie krytykowany zarówno przez aptekarzy jak i hurtownie farmaceutyczne. Doświadczenia wielu lat pokazały, że krytyka ta była jak najbardziej uzasadniona.

Jednak prawdziwy wstrząs wywołała we wrześniu 2006r. zapowiedź firmy Pfizer, która do realizacji swojego modelu dystrybucji bezpośredniej wybrała tylko jedną hurtownię – UniChem.

Ogromnym rozczarowaniem dla aptekarzy i hurtowni była odmowa Brytyjskiego Urzędu Antymonopolowego (Office of Fair Traiding - OFT) wszczęcia postępowania w tej sprawie. Wobec zaistniałej sytuacji osiem hurtowni farmaceutycznych wniosło pozew przeciwko firmie Pfizer do Sądu Najwyższego. Niestety w marcu 2007r. wyrok Sądu Najwyższego był korzystny dla firmy Pfizer.

Dopiero kiedy do Urzędu Antymonopolowego wpłynęło prawie 500 skarg na system dystrybucji leków wprowadzony przez firmę Pfizer a 45 parlamentarzystów potępiło ten system jako niezgodny z zasadami konkurencji i niekorzystny dla aptek, pacjentów oraz Narodowego Funduszu Zdrowia (National Health Service – NHS) Urząd Antymonopolowy rozpoczął prace nad szczegółowym raportem dotyczącym dystrybucji leków w Wielkiej Brytanii. Obszerny raport w tym zakresie (prawie 100 stron A4) opublikowany został w grudniu 2007r. i wywołał duże rozczarowanie zarówno wśród aptekarzy jak i hurtowni farmaceutycznych, ponieważ nie zawierał jednoznacznie negatywnej oceny nowego systemu bezpośredniej dystrybucji leków do aptek.

Rozczarowanie to pogłębia brak reakcji brytyjskiego rządu, chociaż już 10 firm w Wielkiej Brytanii, posiadających sumarycznie ponad 40% udziału w rynku leków, wprowadziło lub zapowiedziało wprowadzenie w niedalekiej przyszłości systemu dystrybucji bezpośredniej.


Należy też zwrócić uwagę na fakt, że doświadczenia brytyjskie opisane w raporcie będą po uwzględnieniu polskich warunków dystrybucji leków prowadzić do często dużo bardziej negatywnych wniosków. Do najważniejszych wniosków wymienionych w raporcie Urzędu Antymonopolowego opisujących wpływ modelu dostaw bezpośrednich na system dystrybucji leków należą:
a) zwiększanie wzrostu koncentracji hurtowego rynku leków

w Polsce dużo groźniejsze, ponieważ poziom koncentracji hurtowego rynku leków jest dużo mniejszy, niż w Wielkiej Brytanii.


b) obniżanie poziomu rabatów dla aptek

w Polsce szczególnie groźne, ponieważ wiele aptek znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i brak rabatu na leki refundowane przy obowiązującej niekorzystnej tabeli marż degresywnych może doprowadzić wiele niezależnych aptek do upadłości

(w Wielkiej Brytanii większość aptek uzyskuje obecnie niższe rabaty na leki wydawane z przepisu lekarza firmy Pfizer po wprowadzeniu systemu dystrybucji bezpośredniej)
c) zmniejszenie ilości dostaw do aptek

w Polsce bardzo niekorzystne, ponieważ wiele aptek ze względu na statystyczną liczbę przypadających na nie pacjentów niewiele większą niż 2 tysiące nie ma dużych stanów magazynowych i dla zapewnienia szerokiego asortymentu niezbędna jest odpowiednia liczba dostaw leków do aptek.


d) konieczność zwiększenia zapasów magazynowych w aptekach

w Polsce szczególnie niekorzystne, ponieważ pociąga to za sobą zwiększone obciążenia finansowe dla aptek, co jeszcze pogorszy ich kondycję finansową

(w Wielkiej Brytanii ponad 60% aptek musiało zwiększyć stany magazynowe leków wydawanych z przepisu lekarza firmy Pfizer po wprowadzeniu przez tą firmę systemu dystrybucji bezpośredniej)
e) brak możliwości zamówienia leku w innej hurtowni

nawet jeżli w Polsce firma AstraZeneca wybrała trzy hurtownie do realizacji swojego systemu dystrybucji bezpośredniej, to bardzo dużo aptek będzie w praktyce współpracowało tylko z jedną z nich. W razie jakiejkolwiek awarii (np. samochodu lub systemu komputerowego w hurtowni, braku prądu w hurtowni) lub nieprzewidzianego wypadku może to uniemożliwić dostawę leków do apteki w przewidzianym czasie i spowodować zagrożenie dla zdrowia lub życia pacjentów.


f) zwiększony poziom złożoności i koszty obsługi administracyjnej (faktury, płatności)

znaczna ilość dodatkowych faktur i płatności będzie zwiększała koszty funkcjonowania apteki. Będzie to dla polskich aptekarzy uciążliwe, ponieważ zarówno elektroniczne zamówienia jak i płatności za faktury nie są jeszcze powszechne w polskich aptekach.


g) możliwe obniżanie się jakości dostaw leków do aptek

w warunkach ograniczonej lub braku konkurencji oraz skłonności do obniżania kosztów przez producentów leków



UWAGA:
W polskich warunkach system dystrybucji bezpośredniej do aptek może też być wykorzystywany do walki konkurencyjnej między aptekami. Sieci apteczne powiązane z hurtowniami realizującymi ten model dystrybucji leków mogą uzyskać lepsze warunki handlowe, co może być bardzo groźne dla niezależnych aptek w warunkach obowiązywania cen maksymalnych na leki refundowane.


3.1. System Sprzedaży Bezpośredniej wprowadzony przez firmę Glaxo

Pierwszym producentem leków, który wprowadził w Wielkiej Brytanii ograniczoną liczbę hurtowni prowadzących dystrybucję swoich leków była firma Glaxo. Wywołało to duże zamieszanie i sprzeciw hurtowni na początku lat dziewięćdziesiątych.


Warunki dla hurtowni
Po rozmowach prowadzonych ze wszystkimi większymi hurtowniami w roku 1991 hurtownia AAH Pharmaceuticals (Celesio) jako pierwsza zdecydowała się pełnić funkcję „agenta” firmy Glaxo. Po tym fakcie pozostałe duże hurtownie również zdecydowały się pełnić jedynie funkcję logistyczną dla firmy Glaxo z obawy przed ich wyeliminowaniem z dystrybucji około 15% leków, ponieważ taki był w tym okresie udział leków firmy Glaxo na rynku brytyjskim.

Firma Glaxo wprowadziła zasadnicze zmiany warunków handlowych dla hurtowni:

- była ona właścicielem leków będących w obrocie hurtowym do momentu sprzedania ich aptekom, a hurtownie pełniły jedynie funkcje logistyczne

- zamiast marży 12.5% hurtownie otrzymywały opłatę dystrybucyjną w wysokości 5% wartości leków, ustalonej na podstawie cen ustalonych w kontrakcie podpisywanym przez apteki z NHS

- hurtownie musiały wystawiać osobne faktury na leki firmy Glaxo

- hurtownie miały obowiązek przesyłać kwartalne raporty na temat sprzedaży do firmy Glaxo


Warunki zaproponowane przez firmę Glaxo miały wstępnie obowiązywać przez 12 miesięcy. Już na początku hurtownie farmaceutyczne wyrażały obawy, że firma Glaxo może w przyszłości na podstawie otrzymywanych danych obniżyć wysokość opłaty dystrybucyjnej. Niestety obawy te sprawdziły się.

Hurtownie musiay też wydzielić powierzchnię do magazynowania tylko leków firmy Glaxo oraz wpłacić pewną kwotę w formie zabezpieczenia depozytu leków (zwracaną po otrzymaniu zapłaty za leki przez apteki).


Warunki dla aptek
Przez pierwsze kilka miesięcy od wprowadzenia nowego systemu (od października 1991r. do stycznia 1992r.) apteki uzyskiwały rabaty jak przed wprowadzeniem nowego systemu, ponieważ firma Glaxo pokrywała koszty tych rabatów.

Jednak od lutego 1992r. firma Glaxo ogłosiła, że wprowadza nową skalę rabatów dla aptek:

- od 8% - dla miesięcznego obrotu leków firmy Glaxo na poziomie £400-£800

- do 11% - dla miesięcznego obrotu leków firmy Glaxo na poziomie £2,800-£8,000


Specjalne warunki były możliwe w przypadku wyższych obrotów. Pojawiły się też doniesienia, że firma Glaxo dostarczała leki bezpośrednio, z pominieciem wybranych hurtowni, do aptek o obrocie miesięcznym powyżej £30,000, natomiast apteki o obrocie poniżej £400 nie uzyskiwały żadnego rabatu.

Wyżej przedstawiona skala rabatów miała obowiązywać przez 6 miesięcy i następnie miała być odpowiednio zmodyfikowana w celu lepszego dostosowania do potrzeb kontrahentów.


Do momentu wprowadzenia nowego modelu dystrybucji przez firmę Glaxo panowała względna stabilizacja w zakresie rabatów udzielanych na leki oryginalne. Jednak ze względu na obowiązujący w Wielkiej Brytanii „schemat odzyskiwania rabatu” rzez NHS na średnim poziomie około 80% rabatu aptecznego, ewentualne obniżki rabatów udzielanych aptekom mogły mieć bardzo poważne negatywne skutki finansowe dla aptek.

Niestety wprowadzony system spowodował stratę w przeciętnej aptece na poziomie £50 miesięcznie. Hurtownie wykazywały, że koszty funkcjonowania tego systemu są wyższe, niż pierwotnie zakładano. Hurtownie i apteki domagały się albo znacznej modyfikacji nowego systemu albo rezygnacji z niego.

Istotny wpływ na wprowadzone przez firmę Glaxo modyfikacje miały zmiany przepisywanych leków przez lekarzy, którzy zaczęli w coraz większym stopniu przepisywać zamienniki leków tej firmy.

W maju 1992r. Glaxo zniósł minimalny miesięczny obrót konieczny do uzyskania rabatu. Ponadto wprowadził możliwość miesięcznego sumowania wartości zakupów swoich leków w różnych hurtowniach, aby uzyskać jak najwyższy rabat przez apteki.

Nowe warunki dla hurtowni obowiązywały od 1993r. Zrezygnowano ze stałej opłaty dystrybucyjnej w wysokości 5% , która była teraz indywidualnie określana w zależności od wysokości obrotu i częstości dostaw oferowanych przez hurtownię. Redukcja opłaty dystrybucyjnej o 0.3-1.0% została zrekompensowana przez dodatkową opłatę za każde opakowanie leku w wysokości £0.23

Fuzja firmy Glaxo z firmą Wellcome (w roku 1995) i z firmą SmithKline Beecham (w roku 2001) nie zmniejszyła determinacji powstałej firmy GlaxoSmithKline do kontynuowania prowadzenia Systemu Sprzedaży Bezpośredniej. W roku 2005 opłata dystrybucyjna dla hurtowni została zmniejszona do 2.8%, a w nastepnym roku do poziomu 2.2%. Natomiast od roku 2007 procentowa opłata dystrybucyjna zamieniona została na stałą opłatę, niezależną od ceny leku.


Pomimo wielokrotnych zapewnień firmy Glaxo, że nowy system jest „neutralny” ekonomicznie dla aptek i hurtowni, doświadczenia aptek były odmienne, o czym wielokrotnie pisano w aptecznych czasopismach fachowych. Wpłynęło to też na zmiany przepisywanych przez lekarzy leków.
W listopadzie 2008r. firma Glaxo ogłosiła, że do realizacji swojego modelu sprzedaży bezpośredniej zamiast wielu hurtowni zamierza wybrać tylko dwie hurtownie: AAH i UniChem.


3.2. System Sprzedaży Bezpośredniej wprowadzony przez firmę Pfizer

Niezbyt obiecujące doświadczenia firmy Glaxo w realizacji systemu dostaw bezpośrednich powstrzymywały innych producentów leków przed wprowadzeniem tego modelu dystrybucji przez ponad 15 lat. Jednak we wrześniu 2006r. firma Pfizer zapowiedziała wprowadzenie systemu dostaw bezpośrednich (Direct To Pharmacy – DTP) od pierwszego marca 2007r. i w przeciwieństwie do Glaxo firma Pfizer wybrała tylko jedną hurtownię do dystrybucji swoich leków – UniChem. Istotny jest też fakt, że w tym czasie firma Pfizer osiągnęła pierwsze miejsce na brytyjskim rynku leków, wyprzedzając firmę Glaxo.

W wyniku tej decyzji 15% leków przepisywanych w Wielkiej Brytanii na receptę dostępnych było tylko w jednej hurtowni UniChem, a pozostałe hurtownie odnotowały bardzo poważny spadek obrotu. Początkowo kontrakt miał obowiązywać 18 miesięcy. Obecnie prowadzone są negocjacje w sprawie przedłużenia tego kontraktu.

Doświadczenia ostatnich dwóch lat pokazały liczne negatywne skutki dla aptek, hurtowni i pacjentów spowodowane wprowadzeniem przez firmę Pfizer dystrybucji bezpośredniej leków do aptek. Do najważniejszych z nich należą:




  1. konieczność nawiązania przez bardzo dużą liczbę aptek współpracy z hurtownią UniChem pomimo, że apteki te miały podpisane umowy z innymi hurtowniami

W chwili ogłoszenia przez firmę Pfizer decyzji o wprowadzeniu w życie modelu dystrybucji bezpośredniej tylko około 35% aptek współpracowało z hurtownią UniChem. Ogromna ilość aptek celowo nie zamawiała leków w hurtowni UniChem, ponieważ należała ona do spółki Alliance Boots będącej właścicielem największej sieci aptek w Wielkiej Brytanii. Jednak po wprowadzeniu systemu dystrybucji bezpośredniej przez firmę Pfizer apteki te zostały praktycznie zmuszone do nawiązania współpracy z hurtownią UniChem jeśli zamierzały zamawiać leki firmy Pfizer. W grudniu 2007r. już tylko 5% brytyjskich aptek nie zamawiało leków w hurtowni Unichem.




  1. brak możliwości wyboru przez aptekę innej hurtowni dostarczającej leki firmy Pfizer

Możliwość zamawiania leków tylko z jednej hurtowni znacznie zwiększa ryzyko występowania mocno opóźnionych dostaw ze względu na nieuniknione w długim terminie zdarzenia losowe. Ponadto nie ma możliwości zmiany hurtowni w przypadku niezadowolenia apteki z jakości obsługi przez hurtownię.

Doświadczenia brytyjskie jednoznacznie potwierdziły wyżej wymienione obawy. Odnotowano liczne doniesienia o poważnych opóźnieniach dostaw leków firmy Pfizer przez hurtownię UniChem spowodowanych np. złą pogodą czy na skutek wypadku drogowego. Tego typu opóźnienia nie zdażyłyby się w warunkach tradycyjnego systemu dystrybucji leków. Paradoksalnie 11 grudnia 2007r. - w dniu opublikowania raportu przez Brytyjski Urząd Antymonopolowy – uległ poważnej awarii system komputerowy w hurtowni UniChem, co spowodowało opóźnienie dostaw leków firmy Pfizer do aptek nawet o 24 godziny.

c) obniżenie poziomu rabatów dla aptek
Poziom rabatów udzielanych aptekom na leki firmy Pfizer spadł do średniego poziomu 8.5% czyli o około 2 – 3% niższego w porównaniu z poziomem rabatów uzyskiwanych przez apteki w systemie tradycyjnym. Rabat 10.5% można usyskać dopiero przy zamówieniu rocznym na leki firmy Pfizer przekraczającym milion funtów. Taki poziom zamówień możliwy jest do osiągnięcia jedynie przez duże sieci apteczne.


  1. brak korzyści dla grup zakupowych

Ponieważ firma Pfizer wyliczała rabat uwzględniając poziomy indywidualnych zamówień dla poszczególnych aptek, nawet jeśli były one prowadzone przez grupę zakupową




  1. zwiększone koszty obsługi administracyjnej

Spowodowane koniecznością księgowania i zapłacenia za dodatkowe faktury, wystawiane wyłącznie na leki firmy Pfizer.




  1. obniżenie poziomu jakości dostaw

W tradycyjnym modelu wiele aptek otrzymywało zamówione leki z hurtowni dwa razy dzienie a dostawy odbywały się praktycznie zawsze o tej samej porze.

Po wprowadzeniu systemu dystrybucji bezpośrednie do aptek dostawy z hurtowni UniChem możliwe są jedynie 3-4 razy w tygodniu, za każdym razem w inne dni tygodnia i o trudnych do przewidzenia porach. Wpływa to negatywnie na poziom obsługi pacjentów przez apteki w przypadku pilnego zamówienia rzadko wydawanych leków.


  1. ograniczenia poziomu zamówień

Firma Pfizer nie tylko zmusiła apteki do zamawiania swoich leków w hurtowni UniChem, ale wprowadziła też miesięczne maksymalne limity zamówień dla aptek, oparte na wyliczeniach statystycznych. Około 15% aptek zgłaszało z tego powodu problemy, chociaż firma Pfizer daklarowała, że ograniczenia mogą dotyczyć jedynie wyjątkowych przepadków.



Zarejestrowano też pięciu pacjentów, którzy nie otrzymali leków z powodu odmowy ich dostarczenia do aptek przez hurtownię Unichem z powodu restrykcji wprowadzonych przez firmę Pfizer! – z adnotacją na zamówieniu „Pfizer – bez prawa do zakupu”.


  1. ograniczenia importu równoległego

System dystrybucji bezpośredniej został wprowadzony przez firmę Pfizer w taki sposób, że praktycznie niemożliwy był protest aptek polegający na wykorzystaniu możliwości importu równoległego.

Teoretycznie firma Pfizer zapowiedziała, że hurtownie wyłączone z realizacji systemu dystrybucji bezpośredniej będą mogły zaopatrywać się w ramach importu równoległego, ale dostawy te były praktycznie nieosiągalne. Firma Pfizer prowadziła bardzo sztywną politykę dostaw leków do hurtowni w krajach UE, a system podwójnych cen i dopłat obowiązujęcy w Hiszpanii spowodował, że import równoległy z tego kraju był ekonomicznie nieopłacalny.

Poza tym nawet jeśli leki z importu równoległego były osiągalne, to apteki nie chciały ich zamawiać, ponieważ limity dostaw do aptek określające ich potrzeby były ustalane na podstawie zamówień w hurtowni UniChem. Ewentualne większe zakupy z importu równoległego znacznie zmniejszały w przyszłości możliwe ilości zamówień w hurtowni UniChem.



3.3. Systemy Sprzedaży Bezpośredniej innych producentów leków

Od chwili wprowadzenia systemu sprzedaży bezpośredniej przez firmę Pfizer trzech innych dużych producentów leków ogłosiło zamiar wprowadzenia w życie tego modelu jeszcze przed ukazaniem się raportu Brytyjskiego Urzędu Antymonopolowego. W tym czasie firma Glaxo wprowadziła też istotną zmianę w swoim systemie dystrybucji ograniczając liczbę hurtowni pełniących funkcję logistyczną z dziesięciu do dwóch.





Producent

Udział w rynku 2007

Data ogłoszenia

Data wprowadzenia

AAH

Phoenix

UniChem

Inna (regionalna) hurtownia

Pfizer

10%

9/2006

3/2007







o

żadna

AstraZeneca

6.0%

4/2007

2/2008

o




o

żadna

Astellas1




11/2007

11/2007







o

żadna

GSK2

9.6%

7/2008

11/2008

o




o

żadna

Lilly

2.7%

11/2008

Summer 2009

o

o




żadna

Tabela 3: Systemy Dystrybucji Bezpośredniej w Wielkiej Brytanii (stan na styczeń 2009r.)

1. Tylko dwa oryginalne preparaty – Prograf i Advagraf,

wszystkie pozostałe leki dostępne są w hurtowniach.


2. Ograniczenie do dwóch hurtowni obowiązuje dopiero od listopada 2008r.

a) AstraZeneca
Pierwotnie system dystrybucji bezpośredniej miał być wprowadzony latem 2007r., ale termin wprowadzenia został przesunięty na luty 2008r. Pojawiły się doniesienia, że opóźnienie wprowadzenia systemu dystrybucji bezpośredniej spowodowane było oczekiwaniem na wnioski zawarte w raporcie Brytyjskiego Urzędu Antymonopolowego. AstraZeneca zaprzeczyła tym doniesieniom i opóźnienia realizacji uzasadniała chęcią wydłużenia terminu dla aptek na zawarcie odpowiednich umów z hurtowniami AAH i/lub UniChem.

Pierwotnie system rabatów wprowadzony przez producenta AstraZeneca oparty został na 4 przedziałach – w zakresie od zera do 12% - niezależnie od poziomu zamówień (system rabatowania leków firmy AstraZeneca w tradycyjnym modelu dystrybucji nie był uzależniony od rodzaju leku).





% rabatu


Produkty lecznicze

12

Half Inderal

Inderal


Imdur

Oxis


Pulmicort (Respules)

Rhinocort

Zoladex


8.5

Alvedon

Bricanyl (Turbohaler)

Crestor

Diprivan


Entocort

Nexium tablets

Plendil 2.5

Pulmicort (pozostałe postacie)

Symbicort

Tenif


Tenoretic

Tenormin


Zestoretic

Zestril


Zomig (pozostałe postacie)

7

Avlocor

Bambec


Bricanyl (Respules & ampoules)

Emla


Hemenevrin

Losec


Marcain

Naropin


Paludrine

Pulmicort (inhaler)

Polyamps

Zomig (nasal spray)



0

Accolate

Arimidex


Betaloc

Bricanyl (pozostałe postacie)

Casodex

Citanest


Faslodex

Foscavir


Inderal injection

Marcain Heavy

Meronem

Nebuchamber



Nebuhaler

Nexium IV

Nolvadex

Plendil 5 & 10

Seroquel

Tomudex


Xylocaine

Tabela 4: Rabaty na leki w Systemie Dystrybucji Bezpośredniej firmy AstraZeneca


W późniejszym okresie wprowadzona została możliwość różnicowania poziomów rabatów w zależności od poziomu zamówień, jednak nie odnosiła się ona do sumarycznych zamówień grup zakupowych. Firma AstraZeneca wprowadziła też okreżlony poziom kredytowania zakupów. Po jego przekroczeniu apteka musiała dokonać określoną wpłatę, aby móc zrealizować kolejne zamówienia.




3.4. Mieszane systemy dystrybucji leków

W ostatnim czasie wielu producentów leków w Wielkiej Brytanii wprowadziło limity dostaw, głównie na poziomie hurtowni. Jednak algorytmy obliczeń niezbędnych poziomów dostaw nie są wystarczająco efektywne i są mało elastyczne. W wyniku tego często zdarzają się braki poszczególnych leków w hurtowni. W takich przypadkach apteki muszą składać dodatkowe zamówienia bezpośrednio u producentów leków.

Niestety taki system dystrybucji często znacznie wydłuża czas oczekiwania apteki (i w konsekwencji pacjentów) na leki i związany jest ze zwiększonym nakładem pracy i kosztów. W poniższej tabeli podane zostały przykłady producentów i leków objętych mieszanym systemem dystrybucji.

UWAGA:
Niektórzy producenci wymagają dowodów, że leki będą stosowane na terenie Wielkiej Brytanii,

inni wymagają wypełnienia specjalnego formularza, a jeszcze inni wymagają dodatkowej opłaty.





Producent


Leki objęte mieszanym systemem dystrybucji

Lilly

Cialis (tadalafil)

Cymbalta (duloxetine)

Zyprexa (olanzapine)


MSD

Cosopt (dorzolamide + timolol )

Trusopt (dorzolamide)



Novartis

Neoral (ciclosporin)

Roche

CellCept (mycophenolate mofetil)

Xenical (orlistat)



Sanofi-Aventis

Aprovel (irbesartan)

Co-aprovel (irbesartan + hydrochlorothiazide)

Lantus (insulin glargine)

Plavix (clopidogrel)



UCB

Keppra (levetiracetam)

Tabela 5: Przykłady leków objętych mieszanym systemem dystrybucji leków.




3.5. Ograniczanie liczby hurtowni w systemie dystrybucji

Wprawdzie sześciu dużych producentów leków w Wielkiej Brytanii nadal prowadzi dystrybucję swoich leków tradycyjnie poprzez hurtownie (które są właścicielami zakupionych leków u producentów), jednak radykalnie zmniejszyli oni liczbe hurtowni z którymi współpracują.





Producent

Udział w rynku 2007

Data ogłoszenia

Data wprowadzenia

AAH

Phoenix

UniChem

Inna (regionalna) hurtownia

Sanofi-Aventis

6.3%

7/2007

11/2007

o

o

o

żadna

Napp




7/2007

10/2007

o

o

o

żadna

Novartis

3.6%


6/2008

8/2008

o




o

żadna

Janssen-Cilag

3.2%

12/2008

1/2009

o

o

o

żadna

Roche

2.3%

12/2008

1/2009

o




o

żadna

Novo Nordisk

2.0%

1/2009

3/2009




o

o

żadna

Tabela 6: Ograniczenia liczby hurtowni z którymi współpracują producenci leków w Wielkiej Brytanii



UWAGA:
Dwie hurtownie podane w powyższej tabeli prowadzą dystrybucje tylko części leków firmy Roche. Dystrybucję leków oryginalnych zawartych w tabeli poniżej firma Roche prowadzi wykorzystując własne oddziały logistyczne.



Avastin (bevacizumab)

Copegus (ribavrin)

Fuzeon (enfuvirtide)

Herceptin (trastuzumab)

Mabthera (rituximab)

Mircera (methoxy polyethylene glycol-epoetin beta)

Neorecormon (epoetin beta)

Pegasys (pegylated interferon)

Tarceva (erlotinib)

Xeloda (capecitabine)


Tabela 7: Leki oryginalne firmy Roche, która prowadzi ich dystrybucję wykorzystując własne oddziały logistyczne



4. Wnioski

System dystrybucji bezpośredniej leków do aptek, którego wprowadzenie jest często poprzedzane ograniczeniami liczby hurtowni prowadzących dystrybucję leków określonych producentów, stwarza bardzo wiele zagrożeń dla niezależnych aptek rodzinnych.



Doświadczenia brytyjskie wskazują, że niekorzystne efekty wprowadzenia tego nowego modelu dydtrybucji leków odczuwają również hurtownie i pacjenci. Wiele niekorzystnych efektów wprowadzenia systemu dystrybucji bezpośredniej w Polsce może być dodatkowo spotęgowanych w warunkach wyjątkowo liberalnego systemu aptecznego w Polsce – pod wieloma względami znacznie bardziej liberalnego, niż w Wielkiej Brytanii.

Wśród najważniejszych zagrożeń związanych z systemem dystrybucji bezpośredniej należy wymienić:




  1. producenci leków (szczególnie oryginalnych) uzyskują dominującą pozycję rynkową – są w stanie narzucić często bardzo rygorystyczne warunki zarówno hurtowniom jak i aptekom

  2. producenci leków bardzo często (co kilka lub kilkanaście miesięcy) zmieniają swoją strategię marż, prowizji i rabatów – utrudnia to bardzo współpracę

  3. warunki współpracy są często bardzo złożone i niekorzystne dla niezależnych aptek rodzinnych – model dystrybucji bezpośredniej sprzyja rozwojowi sieci aptecznych

  4. apteki i hurtownie zmuszone są przyjąć warunki producentów z obawy przed utratą pacjentów/kontrahentów

  5. liczne raporty i doniesienia wskazują na pogorszenie się poziomu zaopatrzenia aptek w leki w warunkach dystrybucji bezpośredniej – wydłuża się czas oczekiwania na lek, co może być groźne dla pacjentów

  6. zdarzały się przypadki odmowy dostarczenia leku do apteki!

  7. Zmniejszona liczba dostawców powoduje, że system dostaw leków do aptek jest bardzo wrażliwy na różnego typu awarie i wypadki losowe

  8. początkowe obietnice producentów leków (np. dotyczące utrzymania poziomu rabatów) sa często łamane po kilku-kilkunastu miesiącach

  9. producencci ustalają jednostronnie limity dostaw leków do aptek

  10. apteki skazane są na współpracę z jedna lub co najwyżej z trzema hurtowniami,
    nawet jeśli poziom współpracy nie spełnia ich oczekiwań

  11. hurtownie w warunkach wyłączności nie mają siilnych bodźców sprzyjających podnoszeniu jakości dostaw leków do aptek

  12. system dystrybucji bezpośredniej sprzyja silnej koncentracji rynku hurtowego i detalicznego leków



Koordynator Departamentu Spraw Zagranicznych NRA

mgr farm. Piotr Bohater
prezes@dia.com.pl




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna