Raport dotyczący realizacji przedsięwzięcia


Partner prywatny jako podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków w ramach projektu finansowanego z funduszy unijnych



Pobieranie 458.42 Kb.
Strona2/6
Data01.05.2016
Rozmiar458.42 Kb.
1   2   3   4   5   6
Partner prywatny jako podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków w ramach projektu finansowanego z funduszy unijnych

Co do zasady, za realizację projektu odpowiada wobec instytucji zarządzającej samodzielnie beneficjent. Beneficjent, w zamian za dofinansowanie przyznane mu zgodnie z zasadami określonymi w programie operacyjnym, zobowiązuje się wykonać, określony w umowie o dofinansowanie projekt (osiągnąć efekt rzeczowy) oraz rozliczyć wobec instytucji zarządzającej cały budżet projektu. Generalną zasadą korzystania ze wsparcia unijnego, jest współfinansowanie oraz prefinansowanie projektów unijnych przez beneficjentów. Oznacza to, że beneficjent musi samodzielnie ponieść koszty związane z projektem, a następnie złożyć wniosek o ich refundację.

Dotacja przyznana na wniosek beneficjenta w wyniku podpisanej umowy o dofinansowanie wypłacana jest jednak dopiero, gdy beneficjent zgodnie zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie, osiągnie cele projektu i udowodni, że dysponował zaangażowanymi w projekt środkami w sposób właściwy tzn. kwalifikowany, stanowiący podstawę ich refundacji z funduszy unijnych. Kluczowym obowiązkiem beneficjenta jest wydatkowanie środków zaangażowanych w projekt zgodnie z obowiązującymi zasadami udzielania zamówień publicznych (w tym Prawa Zamówień Publicznych, Ustawy o PPP, Ustawy o Koncesjach).

Zależnie od tego, czy podstawą wyboru wykonawcy prac projektowych i budowlanych przewidzianych w ramach przedsięwzięcia (inwestora prywatnego) następuje na mocy ustawy o ppp art. 4 ust 1 (czyli zgodnie z ustawą o koncesjach), czy jedynie na mocy ustawy o koncesjach na roboty budowlane lub usługi możliwe są dwa warianty hybrydowej realizacji Przedsięwzięcia. Warianty a i b, mimo różnic związanych z dopuszczalną treścią umowy o ppp lub umowy koncesji, opierają się na instytucji podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowanych KWK (Rozdział 1 Dział 1 § 3 pkt. 3).

„Beneficjent może upoważnić inny podmiot do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych w ramach realizowanego projektu, o ile dany podmiot wskazany został w umowie o dofinansowanie projektu. W takim przypadku Beneficjent dołącza do wniosku o dofinansowanie projektu odpowiedni dokument, iż projekt jest realizowany w imieniu Beneficjenta przez inny podmiot oraz pisemne upoważnienie dla tego podmiotu do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych w imieniu Beneficjenta w ramach realizowanego projektu, wskazując przy tym strukturę własności majątku wytworzonego w związku z realizacją projektu, zasady przepływów finansowych związanych z realizacją projektu oraz sposób zapewnienia trwałości projektu”.


      1. Umowa o ppp (art. 4 ust 1 Ustawy o PPP jako podstawa wyłonienia inwestora prywatnego/wykonawcy/podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków)

Gmina Książki, jako beneficjent funduszy unijnych, może dokonywać wydatków kwalifikowanych w ramach Modelu PPP, w oparciu o instytucję podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowanych KWK (Rozdział 1 Dział 1 § 3 pkt. 3).

W przypadku wyłonienia partnera prywatnego, będzie on jednocześnie wykonawcą robot i usług przewidzianych w ramach dofinansowanego projektu (przedsięwzięcia), a zatem podmiotem wyłonionym w drodze stosownego postępowania (Ustawa o koncesjach na roboty budowlane lub usługi). Zapisy umowy o ppp będą musiały być spójne z umową o dofinansowanie, na mocy której partner prywatny (wykonawca) uzyska prawo do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych w ramach dofinansowanego projektu, podlegających refundacji na takich samych zasadach, jakby były ponoszone bezpośrednio przez beneficjenta. Umowa o ppp będzie jednocześnie umową z wykonawcą robót objętych dofinansowaniem i umową o której mowa w pkt. KWK (Rozdział 1 Dział 1 § 3 pkt. 3). Faktury (lub inne równoważne dokumenty) otrzymane przez partnera prywatnego od dostawców materiałów i usług, przekazane zostaną Gminie Książki, która na ich podstawie uzyska refundację poniesionych przez partnera prywatnego kosztów. Uzyskaną dotację Gmina Książki przekaże partnerowi, jako jego wynagrodzenie wynikające z umowy o PPP (jednorazowa płatność odpowiadająca wysokości dotacji tytułem wkładu własnego lub wynagrodzenia, ewentualnie podzielona na części, jako wynagrodzenie pieniężne za dostępność nieznacznie powiększone o dodatkowe opłaty w całym cyklu życia projektu, zależnie od przebiegu negocjacji). Z uwagi na fakt, iż dotacja nie pokryje pełnych kosztów realizacji Przedsięwzięcia, pozostałą część wynagrodzenia partner prywatny uzyska z pożytków z Przedsięwzięcia na zasadach ustalonych w umowie o PPP, oraz ewentualnie od Gminy Książki tytułem opłat za dostępność, których skala musi uwzględniać koncesyjny model podziału ryzyk i sytuację budżetową Gminy. W ten sposób w sensie ekonomicznym dojdzie do „spłacenia kredytu”, jaki beneficjent zaciągnął u podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowanych (partner prywatny), de facto pre-finasującego wszelkie roboty budowlane, niezbędne dla pełnej realizacji Przedsięwzięcia. Natura projektu zakłada, że w sensie ekonomicznym „kredyt” pre-finasujący roboty budowlane spłacać będą konsumenci gazu. Partner prywatny na mocy umowy o ppp, po zakończeniu okresu trwałości projektu może, stosownie do wyniku negocjacji na etapie wyłonienia wykonawcy/partnera, przejąć z czasem składniki majątkowe powstałe w wyniku Przedsięwzięcia, warunkiem jest jednak zachowanie ekwiwalentności świadczeń.



      1. Umowa koncesji na roboty budowlane (Ustawa o koncesjach na roboty budowlane i usługi jako podstawa wyłonienia inwestora prywatnego/wykonawcy/podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków)

Gmina Książki, jako beneficjent funduszy unijnych, może dokonywać wydatków kwalifikowanych w ramach Modelu koncesyjnym, w oparciu o instytucję podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowanych KWK (Rozdział 1 Dział 1 § 3 pkt. 3).

W przypadku koncesjonariusza, będzie on jednocześnie wykonawcą robót i usług przewidzianych w ramach dofinansowanego projektu (przedsięwzięcia), zatem podmiotem wyłonionym w drodze stosownego postępowania (Ustawa o koncesjach na roboty budowlane lub usługi). Zapisy umowy o koncesji będą musiały być spójne z umową o dofinansowanie, na mocy której koncesjonariusz (wykonawca) uzyska prawo do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych w ramach dofinansowanego projektu, podlegających refundacji na takich samych zasadach jakby były ponoszone bezpośrednio przez beneficjenta. Umowa o ppp/koncesyjna będzie jednocześnie umową z wykonawcą robót objętych dofinansowaniem i umową, o której mowa w KWK (Rozdział 1 Dział 1 § 3 pkt. 3).

Faktury (lub inne równoważne dokumenty) otrzymane przez koncesjonariusza od dostawców materiałów i usług, przekazane zostaną Gminie Książki, która na ich podstawie uzyska refundację poniesionych przez partnera prywatnego kosztów. Uzyskaną dotację Gmina Książki przekaże koncesjonariuszowi, jako jego wynagrodzenie pieniężne (płatność) wynikające z umowy o koncesji (jednorazowa płatność odpowiadająca wysokości dotacji tytułem wkładu wynagrodzenia pieniężnego, ewentualnie podzielona na części jako wynagrodzenie pieniężne powiększone o dodatkowe opłaty w całym cyklu życia projektu, zależnie od przebiegu negocjacji).

Z uwagi na fakt, iż dotacja nie pokryje pełnych kosztów realizacji Przedsięwzięcia, pozostałą część wynagrodzenia w sensie ekonomicznym, koncesjonariusz uzyska z pożytków z Przedsięwzięcia na zasadach ustalonych w umowie o koncesji oraz ewentualnie od Gminy Książki tytułem dodatkowych opłat, których skala musi uwzględniać koncesyjny model podziału ryzyk i sytuację budżetową Gminy. W ten sposób w sensie ekonomicznym dojdzie do „spłacenia kredytu” jaki beneficjent zaciągnął u podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowanych (koncesjonariusz), de facto pre-finasującego wszelkie roboty budowlane, niezbędne dla pełnej realizacji Przedsięwzięcia. Natura projektu zakłada, że w sensie ekonomicznym „kredyt” pre-finasujący roboty budowlane spłacać będą konsumenci gazu. Koncesjonariusz na mocy umowy o koncesji, po zakończeniu okresu trwałości projektu inaczej niż ma to miejsce w przypadku umowy o ppp, NIE MOŻE na mocy samej umowy koncesyjnej, przejąć z czasem składniki majątkowe powstałe w wyniku Przedsięwzięcia, co znacząco wpływa na skale świadczeń jakie w ramach przedsięwzięcia otrzymać musi koncesjonariusz dla zwrócenia nakładów i istotnie stanowi o szansach na znalezienie inwestora.

Podkreślić należy, iż niezbędnym warunkiem uznania za kwalifikowalne wydatków poniesionych przez podmiot upoważniony jest podpisanie porozumienia lub umowy pomiędzy beneficjentem a podmiotem upoważnionym z poszanowaniem obowiązujących przepisów, w tym w szczególności przepisów dotyczących zamówień publicznych, których częścią jest ustawa o koncesji na roboty budowlane i usługi.

Umowa zawarta pomiędzy beneficjentem a podmiotem upoważnionym powinna określać w szczególności wzajemne prawa i obowiązki stron gwarantujące, wypełnienie przez beneficjenta zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie, w tym przede wszystkim zachowanie trwałości projektu przez wskazany w niej okres. Umową taką jest Umowa o PPP/koncesji.

Niezależnie od tego, czy beneficjent upoważnia inny podmiot do ponoszenia wydatków kwalifikowanych, zawsze pozostaje on odpowiedzialny za prawidłowość realizacji projektu i ponoszenia wydatków kwalifikowanych. Pozostaje także odpowiedzialny za zapewnienie trwałości projektu oraz jest jedynym podmiotem upoważnionym do kontaktu z instytucjami odpowiedzialnymi za wdrożenie RPO WKP, przedstawianie wniosków o płatność oraz otrzymywanie dofinansowania.

Należy podkreślić, że status podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowanych partner prywatny uzyska na mocy umowy o dofinansowanie projektu zawartej przez beneficjenta (podmiot publiczny/koncesjo dawca), który w tym zakresie powinien ściśle współpracować z IZ. Zgodnie z KWK (Rozdział 1 Dział 1 § 3 pkt. 4). Zmiana podmiotu upoważnionego do dokonywania wydatków kwalifikowanych może być dokonana na uzasadniony wniosek Beneficjenta, za zgodą IZ RPO WK-P, w formie aneksu do umowy o dofinansowanie projektu. Sytuacja taka może mieć miejsce na przykład wówczas, gdy jednostka organizacyjna danego Beneficjenta faktycznie realizuje projekt, a jednostka ta nie była projektodawcą. Należy podkreślić, że w świetle KWK, podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków/wykonawca/partner prywatny lub koncesjonariusz, zależnie od umowy jaka zostanie z nim zawarta w trybie konkurencyjnym, powinien opłacać faktury będące podstawą do refundacji ze swojego konta, które uwidocznione będzie w umowie o dofinansowanie. Przyszła umowa o ppp/koncesji powinna zatem zobowiązywać partnera/koncesjonariusza do przestrzegania zapisu KWK (Rozdział 1 Dział 1 § 4. 1.), zgodnie z którym przez uznanie wydatku za poniesiony rozumie się sytuację, w której nastąpił faktyczny rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku bankowego Beneficjenta lub innego podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowanych (wydatek poniesiony w znaczeniu kasowym).


      1. Podmiot upoważniony a partner projektu

Wydaje się, że choć koncesjonariusz lub partner prywatny muszą formalnie mieścić się w katalogu beneficjentów Działania 2.4 RPO WKP (co najmniej jako przedsiębiorstwa lub jako podmioty wybrane w wyniku postępowania przeprowadzonego na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych, wykonujące usługi publiczne w oparciu o umowę ppp/koncesji zawartą z j.s.t.), nie wydaje się konieczne dodatkowo zawieranie umowy partnerskiej w rozumieniu art. 28a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Jednak ostateczne stanowisko w tym zakresie powinna zająć IZ, tym bardziej, że w omawianym wypadku parter prywatny/koncesjonariusz będzie niezależnie od statusu partnera wnioskowego posiadał status wykonawcy robot przewidzianych do sfinansowania ze środków projektu.

Wykonawca/podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków, wybrany powinien być zgodnie z obowiązującym prawem, w szczególności z ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (zapis § 6 pkt 2 KWK opracowanego przez IZ), które literalnie nie wymieniają odrębnie ustawy o koncesjach na roboty budowlane lub usługi, co wydaje się mieścić w kategorii poniesienia wydatku w sposób zgodny z prawem – ustawa koncesyjna jest częścią prawa zamówień publicznych w sensie szerszym, jako implementacja odpowiednich Dyrektyw UE w tym zakresie. Partnerstwo w znaczeniu art. 28a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, jako instytucja odrębna od instytucji wykonawcy i podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków, miałoby jednak w omawianym przypadku materialnie zakres partnerstwa, jako przekazania realizacji zadań w projekcie lub zakupu usług w ramach projektu (zgodnie z wytycznymi dotyczącymi realizacji projektów w PO KL) i dlatego ważne, aby co do konieczności przyznania koncesjonariuszowi/partnerowi prywatnemu, jako podmiotowi upoważnionemu do ponoszenia wydatków/wykonawcy, statusu partnera wypowiedziała się IZ.




  1. OCENA STATUSU GMINY POD KĄTEM WDROŻENIA PRZEDSIĘWZIĘCIA W FORMULE PPP LUB KONCESJI

5.PPP jako formuła realizacji zadań publicznych z zakresu infrastruktury energetycznej

      1. Uwagi ogólne dotyczące PPP

PPP stanowi formę prawno-finansową realizacji przez podmioty sektora publicznego i prywatnego wspólnych przedsięwzięć przede wszystkim o charakterze inwestycyjnym. W ramach polskiego systemu prawa instytucję PPP reguluje Ustawa o PPP. Ustawa o PPP określa, iż przedmiotem partnerstwa publiczno-prywatnego jest wspólna realizacja przedsięwzięcia oparta na podziale zadań i ryzyk pomiędzy podmiotem publicznym i partnerem prywatnym. Przez umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym partner prywatny zobowiązuje się do realizacji przedsięwzięcia za wynagrodzeniem oraz poniesienia w całości albo w części wydatków na jego realizację lub poniesienia ich przez osobę trzecią, a podmiot publiczny zobowiązuje się do współdziałania w osiągnięciu celu przedsięwzięcia, w szczególności poprzez wniesienie wkładu własnego. Za zaangażowanie partnera prywatnego w przedsięwzięcie PPP przysługiwać mu będzie wynagrodzenie. Wynagrodzenie partnera prywatnego zależeć będzie przede wszystkim od rzeczywistego wykorzystania lub faktycznej dostępności przedmiotu partnerstwa publiczno - prywatnego. Bardziej szczegółowe informacje nt. takich kwestii, jak formy wnoszenia wkładu własnego do przedsięwzięcia, możliwości wynagradzania partnera prywatnego etc. zamieszczone zostały w dalszych częściach opracowania.

      1. Możliwość realizacji Przedsięwzięcia w formule PPP – uwagi wstępne

Przepisy Ustawy o PPP umożliwiają podmiotom publicznym zawieranie z partnerami prywatnymi umów o PPP, których przedmiotem może być bardzo szeroki zakres świadczeń, obejmujących: budowę lub remont obiektu budowlanego, świadczenie usług, wykonanie dzieła, w szczególności wyposażenie składnika majątkowego w urządzenia podwyższające jego wartość lub użyteczność, inne świadczenie – połączone z utrzymaniem lub zarządzaniem składnikiem majątkowym, który jest wykorzystywany do realizacji przedsięwzięcia publiczno-prywatnego lub jest z nim związany.

Utrzymanie i zarządzanie składnikiem majątkowym (w rozumieniu art.2 pkt 3 Ustawy o PPP) jest kluczowym elementem współpracy w ramach PPP. Kontrakt polegający tylko na budowie lub świadczeniu usług (wykonaniu dzieła) przez partnera prywatnego, bez elementu zarządzania lub utrzymania składnika majątkowego nie będzie miał cech przedsięwzięcia partnerskiego. Wskazać jednak należy, że obowiązek zarządzania lub utrzymania przedsięwzięcia będzie spełniony, jeżeli partner prywatny zobowiąże się do napraw i konserwacji wybudowanej w ramach PPP infrastruktury w ramach przedłużonej gwarancji. Gwarancja partnera prywatnego obejmować może nawet okres wieloletni (np. 25 lat). W porozumieniu gminnym jest mowa o minimalnym okresie 20 lat , więc okres współpracy międzygminnej należy skorelować z okresem na jaki przewidziane jest funkcjonowanie przedsięwzięcia zgodnie ze studium wykonalności oraz ostatecznie z okresem na jaki zawarta będzie umowa o ppp. Dobrze aby okres ujęty w SW i w umowie o ppp/koncesji był tożsamy. Ostatecznie czas obowiązywania umowy może być określony z góry lub wynikać z negocjacji.



Ustawa o PPP określa spektrum przedmiotowe możliwych przedsięwzięć PPP (art. 2 pkt. 4), lecz nie odnosi się do dopuszczalnego zakresu merytorycznego partnerstwa, tj. nie wskazuje w zakresie jakich obszarów zadań publicznych lub niepublicznych (w sferze lub poza sferą użyteczności publicznej) dopuszczalna jest współpraca w ramach PPP. Nie oznacza to jednak, że podmiotom publicznym pozostawiono niczym nieskrępowaną swobodę angażowania się w kontrakty PPP. Każdy podmiot publiczny będzie mógł podejmować się współpracy w ramach partnerstwa tylko w takim stopniu, w jakim mieści się ona w zakresie jego działalności.

Każdy podmiot publiczny będzie mógł podejmować się współpracy w ramach partnerstwa tylko w zakresie, w jakim mieści się ono w zakresie jego działalności wyznaczonej prawem (a więc w zakresie zadań nałożonych na dany podmiot na drodze aktu prawnego). Czasem obszar ten będzie bardzo szeroki. Dla przykładu: art. 6 ust. 1 Ustawy o Samorządzie Gminnym stanowi, że do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Gmina może więc – o ile inne przepisy nie stoją temu na przeszkodzie – realizować wszystkie zadania związane ze sprawami lokalnymi w formie PPP.



      1. Przedsięwzięcie, jako wykonywanie zadań własnych gminy

Formalnoprawną podstawą do określenia katalogu zadań należących do kompetencji gminy jest art. 7 Ustawy o Samorządzie Gminnym. Przepis ten zawiera zestaw kategorii zadań, w zakresie których gmina zobowiązana jest do zaspakajania zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej, wykonując te zadania, jako zadania własne (w przeciwieństwie do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej). W odniesieniu do zadań własnych gminy wskazuje się, że gmina wynikających z nich obowiązków „nie może zaniechać, ani przerzucać na inne podmioty, gdyż tak czyniąc faktycznie przestaje wykonywać swoje ustawowe obowiązki, co w świetle prawa oznacza, że organy gminy działają niezgodnie z prawem. Władztwo organów gminy i obowiązki z tym związane obejmują wszystkich mieszkańców gminy, jako członków tej wspólnoty samorządowej i całe terytorium należące do danej gminy. Nie stoi temu na przeszkodzie to, że niektórzy mieszkańcy gminy, czy też grupy mieszkańców zaopatrują się w wodę z własnych studni, czy też z ujęć wody, nienależących formalnie do gminy, czy też z przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, którym gmina powierzyła na swym terenie wykonywanie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Powyższe wyjątki od reguły nie zwalniają gminy z ustawowego obowiązku zaopatrzenia swoich mieszkańców w wodę […]’. W związku z powyższym „[…] Organy samorządu terytorialnego nie mają prawa odmawiać wykonywania swych obowiązków wynikających z ustaw i przerzucać ich na mieszkańców gminy […]. […] Jeżeli gmina nie jest w stanie realizować wszystkich obowiązków, które na nią nakładają ustawy, to przynajmniej nie powinna przeszkadzać mieszkańcom, którzy z własnej inicjatywy i we własnym zakresie wykonują niektóre zadania należące do gminy. W takich przypadkach, zgodnie z zasadą pomocniczości wyrażoną w preambule do Konstytucji RP., gmina powinna starać się pomóc i ułatwić wykonywanie tych zadań mieszkańcom […]” (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2007 r., III OSK 1084/06, LEX nr 364645). Wykonywanie zadań własnych gminy, co do zasady, zobowiązane są finansować z posiadanych dochodów, uzyskiwanych subwencji i dotacji. Jednocześnie gminy nie mają prawnej możliwości podejmowania się lub wspierania zadań niezaliczonych do kategorii „zadań własnych” lub „zadań zleconych” (zob. wyrok NSA z 13 marca 2007 r., II GSK 303/06, LEX nr 316225).

W związku z powyższym wskazać należy, że w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej do zadań własnych gminy należą sprawy m.in. z zakresu (art. 7 ust. 1 Ustawy o samorządzie gminnym):





Zaopatrzenie wspólnoty lokalnej w gaz, w zakresie zaspakajania zbiorowych potrzeb tej wspólnoty, jest zadaniem własnym gminy. Konstrukcja przepisu wskazuje, że gmina jest zobowiązana podejmować się lub organizować zaopatrzenie wspólnoty lokalnej w gaz, jeżeli wynika to ze zbiorowych potrzeb tej wspólnoty. Opierając się na potocznym znaczeniu słowa "zbiorowy" (odnoszący się do zbioru, do pewnej grupy ludzi lub rzeczy; złożony z wielu jednostek; gromadny, kolektywny) można stwierdzić, że chodzi o realizację takich potrzeb, które powstają poprzez zsumowanie indywidualnych potrzeb ludzi mieszkających na danym terenie (zob. M. Augustyniak, T. Moll, Komentarz do art.7 ustawy o samorządzie gminnym, LEX, stan prawny na: 2010.09.27).

Wskazać należy, że wyliczenie zadań własnych gminy, zawarte w art. 7 ust. 1 ma wyłącznie przykładowy charakter, o czym przesądza zwrot "w szczególności"; wskazuje, jakimi sprawami gmina może się zajmować, jednak nie stanowi wyraźnie, o czym może decydować. Jak podnosi się w orzecznictwie „Wskazanie przez ustawodawcę na określonego rodzaju zadanie gminy, nie jest tożsame z wyposażeniem organu stanowiącego tej gminy, do określenia formy realizacji takiego zadania. Tak rozumiane zadania gminy nie mogą być utożsamiane z kompetencjami, jedynie kompetencja stwarza potencjalną możliwość ważnego dokonania przez organ czynności konwencjonalnej. W państwie praworządnym nie jest możliwe utożsamianie zadań i kompetencji, a także domniemanie kompetencji przez organ administracji publicznej" (zob. podkreślił WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 27 lutego 2008 r., II SA/Rz 706/07, NZS 2008, nr 3, poz. 53).

Zasady i sposób wykonywania zadań przez gminy unormowane są na ogół w odrębnych aktach prawnych, przy czym w zakresie dotyczącym zadania polegającego na zaopatrzeniu wspólnoty lokalnej w gaz zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawa Energetycznego. W świetle art. 18 ust. 1 Prawa energetycznego.
Do zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe należy:


  • planowanie i organizacja zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe na obszarze gminy;

  • planowanie oświetlenia miejsc publicznych i dróg znajdujących się na terenie gminy;

  • finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy;

  • planowanie i organizacja działań mających na celu racjonalizację zużycia energii i promocję rozwiązań zmniejszających zużycie energii na obszarze gminy.

Realizacja powyższych zadań jest obowiązkiem gminy, z którego gmina nie może się zwolnić (zob. M. Stefaniuk, Komentarz do art. 18 ustawy – prawo energetyczne, serwis informacji prawnej LEX, stan prawny na: 2010.08.09). W piśmiennictwie wskazano, że "jeżeli ustawodawca określi konkretne zadania, jako obowiązkowe, to wówczas na gminie (jej organach) ciąży obowiązek ich wykonania, a obywatelom przysługuje z tego tytułu określone roszczenie" (zob. Z. Niewiadomski, W. Grzelczak, Ustawa o samorządzie terytorialnym z komentarzem oraz teksty innych ustaw samorządowych, Warszawa 1990, s. 12-13). Obowiązek wykonywania przedmiotowych zadań nie będzie ciążył natomiast na wszystkich związkach międzygminnych, a dotyczył będzie jedynie tych związków, w ramach których gminy przekazały zadania zaopatrzenia w energię elektryczną, cieplną oraz gaz związkowi. W takiej sytuacji przedmiotowe zadanie nie będzie już zadaniem gminy uczestniczącej w związku międzygminnym, o którym mowa powyżej, a będzie obowiązkowym zadaniem samego związku (zob. Stefaniuk, op. cit.).

W odniesieniu do kategorii zdań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, cieplną oraz wskazanych w art. 18 ust. 1 Prawa Energetycznego, kategoryczne (zamknięte) sformułowanie treści tego przepisu powoduje, że te cztery szczegółowe zadania w pełni wyczerpują (pokrywają) w dziedzinie energetyki zakres zadań własnych gminy o charakterze obligatoryjnym (zob. Stefaniuk, op. cit.). Wskazać bowiem należy, że w świetle art. 7 ust. 2 Ustawy o Samorządzie Gminnym, zgodnie z którym to przepisem tylko ustawy mogą określać zadania obowiązkowe gminy (od ich wykonywania i finansowania gmina nie może się uchylać, a w razie istnienia potrzeby musi się podejmować ich wykonywania). Dlatego nie będą zadaniami obowiązkowymi gminy w zakresie zaopatrzenia wspólnoty lokalnej w gaz inne zadania, niż wymienione w ww. przepisie. W związku z powyższym podejmowanie się przez gminy innych zadań z omawianego zakresu będzie miało charakter zadań fakultatywnych.

Odnosząc się do obowiązków gminy w ramach poszczególnych zadań wskazać należy, że w ramach planowania zaopatrzenia w paliwa gazowe gmina nie jest podmiotem, który posiada pełną kontrolę nad zdarzeniami i procesami dotyczącymi zaopatrzenia w paliwa gazowe na obszarze gminy zarówno po stronie podażowej, jak i po stronie popytowej. Po obydwu stronach rynku przedmiotem planowania w sensie ścisłym skutecznie realizowanego przez gminę mogą być działania z zakresu zaopatrzenia w paliwa gazowe dotyczące podmiotów pozostających pod kontrolą gminy. Po stronie podażowej dotyczy to gminnych jednostek organizacyjnych albo podmiotów (spółek) z udziałem gminy, których przedmiot działalności obejmuje produkcję lub dystrybucję paliw gazowych na obszarze gminy. Po stronie popytowej planowanie zaopatrzenia może dotyczyć wyłącznie gminnych jednostek organizacyjnych, będących odbiorcami (nabywcami) paliw gazowych. Odnośnie organizacji zaopatrzenia w paliwa gazowe, w istocie chodzi o procesy tworzenia i funkcjonowania systemu o szczególnych cechach złożonego z elementów technicznych i społecznych. Elementy techniczne obejmują tworzenie przez gminę warunków niezbędnych do powstania urządzeń i instalacji niezbędnych do zaopatrzenia w paliwa gazowe. Elementy społeczne zaopatrzenia w paliwa gazowe obejmują różne przedsięwzięcia z zakresu działalności informacyjnej i społeczno-organizatorskiej, dotyczące np. pogłębiania świadomości i wiedzy konsumenckiej mieszkańców gminy dotyczącej funkcjonowania na współczesnym rynku paliw i energii (zob. Stefaniuk, op. cit.).

Istota obowiązkowych zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w paliwa gazowe sprowadza się do obowiązków w zakresie planowania, organizacji i finansowania. Nie obejmuje jednak innych działań niż ww. W orzecznictwie sądowym oraz w opartej na nim literaturze podkreślono, że treść art. 18 Prawa Energetycznego nie upoważnia do stwierdzenia, że ustawowym obowiązkiem gminy jest dostarczanie wspólnocie mieszkańców ciepła, energii elektrycznej i paliw gazowych (zob. wyrok SN z dnia 07.02.2002 r., I CKN 1002/99, za: J. Baehr, E. Stawicki, J. Antczak, Prawo energetyczne..., 2003, s. 167). Cytując za przedmiotowym wyrokiem wskazać należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 Prawa Energetycznego, że do zadań własnych gminy należy planowanie i organizacja zaopatrzenia w ciepło na obszarze gminy, „[…] co m.in. oznacza potrzebę opracowania projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, podanie go do publicznego wglądu celem zgłaszania przez zainteresowane zaopatrzeniem w ciepło osoby i jednostki organizacyjne - uwag i zastrzeżeń, a następnie rada gminy uchwala założenia do planu zaopatrzenia w energię cieplną. Tak uchwalone założenia do planu zaopatrzenia w energię cieplną są konfrontowane z planami przedsiębiorstw energetycznych. Dopiero wówczas, gdy plany przedsiębiorstw energetycznych nie zapewniają realizacji założeń, zarząd gminy opracowuje projekt planu zaopatrzenia w energię cieplną, który powinien m.in. zawierać: propozycje o zakresie rozwoju i modernizacji poszczególnych systemów zaopatrzenia w ciepło wraz z uzasadnieniem ekonomicznym, harmonogram realizacji zadań oraz przewidywane koszty realizacji proponowanych przedsięwzięć oraz źródła ich finansowania. Ten plan uchwala rada gminy […]”. W związku z powyższym „[…] zaopatrzenie wspólnoty mieszkańców gminy w energię cieplną jest niewątpliwie zadaniem własnym gminy, to jednak nie jest to zadanie o charakterze obowiązkowym. Jednocześnie wynikający z art. 18-20 ustawy Prawo energetyczne sposób realizacji tego zadania w żadnym razie nie upoważnia do stwierdzenia, że ustawowym obowiązkiem gminy jest dostarczanie wspólnocie mieszkańców energii cieplnej. Przeciwnie, gmina - podejmując realizację tego zadania - przyjmuje plan zaopatrzenia w energię cieplną dopiero wówczas, gdy plany przedsiębiorstw energetycznych nie zapewniają realizacji założeń do planu zaopatrzenia w energię cieplną. Istota realizacji przez gminę zadania zaopatrzenia wspólnoty mieszkańców w energię cieplną sprowadza się do planowania i organizacji zaopatrzenia w ciepło […]”.





1   2   3   4   5   6


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna