Redaktor dr Robert Pyka Recenzent



Pobieranie 0.88 Mb.
Strona1/20
Data09.05.2016
Rozmiar0.88 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20



Sposób na Metropolię. Idee a społeczne oczekiwania wobec projektu utworzenia śląsko-zagłębiowskiej metropolii

UM Katowice

RSS MSNP UŚ
Katowice 2010
Copyright © by Rada Samorządu Studenckiego Międzynarodowej Szkoły Nauk Politycznych Uniwersytetu Śląskiego,
Katowice 2010

Redaktor

dr Robert Pyka



Recenzent

dr Andrzej Górny



Wydanie I
978-83-928326-1-4

Skład i przygotowanie publikacji

Grzegorz Libor



Projekt okładki

Dominik Wycisło



Wydawca

Urząd Miasta Katowice

przy współpracy

Rady Samorządu Studenckiego Międzynarodowej Szkoły Nauk Politycznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach



Druk

Drukarnia Archidiecezjalna, Katowice





WSTĘP 4

Górnośląski Związek Metropolitalny


utworzenie i funkcjonowanie 9

Metropolia w świetle opinii mieszkańców Górnośląskiego Związku Metropolitalnego 21

Raport z badań 21

Między entuzjazmem a sceptycyzmem. 91

„Metropolia śląsko-zagłębiowska” w świetle badań socjologicznych z lat 2006-2008 91

Publiczny transport zbiorowy jako kluczowy element zrównoważonego systemu transportowego Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Silesia 105

Wprowadzenie 105

Proces metropolizacji a polityka transportowa 106

Założenia zrównoważonego rozwoju transportu 110

Specyfika metropolitalnego transportu zbiorowego 114

Ogólna ocena stanu istniejącego w publicznym transporcie zbiorowym na obszarze GZM Silesia 119

Uwarunkowania procesu zmian w publicznym transporcie zbiorowym GZM Silesia 123

Kierunki rozwoju wewnątrzmetropolitalnego transportu zbiorowego
w GZM Silesia 126

Podsumowanie 129

Wspólnota aglomeracji Saint-Étienne Métropole, jako przykład postępującego w Europie procesu metropolizacji 133

Zarys historii rozwoju współpracy międzygminnej we Francji 133

Wspólnota Aglomeracji Saint-Étienne Métropole. Geneza oraz charakterystyka społeczno-ekonomiczna obszaru 138

Struktura instytucjonalna oraz finanse Wspólnoty Aglomeracji Saint -Étienne Métropole 147

Metropolia Saint-Étienne – w kierunku nowej tożsamości zbiorowej mieszkańców? 159

Zamiast zakończenia 170

Ograniczenie obszaru metropolii i jego konsekwencje
na przykładzie Mikołowa 173

Wprowadzenie 173

Uwarunkowania geopolityczne 174

Konsekwencje powstania metropolii 177

Komentarz końcowy 181

ZAKOŃCZENIE 186

Notki biograficzne 190


WSTĘP

Wzrost znaczenia metropolii wielkomiejskich jest bez wątpienia jednym z symptomów procesu globalizacji, zmiany pozycji państwa narodowego oraz rozprzestrzeniania się logiki sieciowości. Metropolie są bowiem głównym miejscem generowania rozwoju i innowacji, przez co przyciągają międzynarodowy kapitał oraz największych światowych inwestorów. Ośrodki metropolitalne to także nowe centra strategiczno-decyzyjne, przełamujące monopol państwa narodowego charakteryzującego się silną inercją i brakiem właściwej reaktywności wymaganej przez dynamicznie przebiegające procesy społeczno-gospodarcze na kreślenie ścieżek rozwoju. Największe aglomeracje miejskie to wreszcie ośrodki charakteryzujące się silną wewnątrzsterownością w rozumieniu pojęcia gouvernace, w których podejmowane decyzje stanowią wypadkową licznych powiązań sieciowych lokalnych aktorów życia politycznego, ekonomicznego, a coraz częściej także przedstawicieli lokalnego społeczeństwa obywatelskiego. Metropolie można więc określić mianem „polis XXI wieku”, stanowiących reakcję obronną niewydolnych mega-państw, których struktury pochodzące z epoki industrialnej nie sprawdzają się w epoce globalnych przepływów ignorujących wszelkie granice. Nie powinno więc dziwić, że państwa Europy Zachodniej i Ameryki Północnej świadome zmian zachodzących w ich środowisku, wspierają procesy metropolizacyjne wyposażając powstające w ten sposób nowe jednostki terytorialne w coraz szersze kompetencje umożliwiające samodzielne definiowanie celów strategicznych oraz daleko posuniętą autonomię finansową. Znamiennym


jest w tym wypadku przykład Francji, kraju o silnych tradycjach centralistycznych, w którym metropolie mają prawo, a czasem i obowiązek tworzenia własnego, zuniformizowanego w obrębie metropolii systemu podatkowego.

Książka, którą oddajemy w Państwa ręce, jest próbą spojrzenia na pierwsze symptomy procesu metropolizacji zachodzącego w warunkach polskich. Proces ten jest w naszym kraju w fazie zalążkowej, a największe polskie aglomeracje zdaniem wielu nie zasługują jeszcze na miano metropolii, choć w realiach polskich pełnią z całą pewnością funkcję wielkomiejskich ośrodków wzrostu. Jednym z miejsc koncentracji silnych oddolnych procesów metropolizacyjnych jest obecnie centralna część Górnego Śląska, wykazująca już od dawna cechy policentrycznej konurbacji podlegającej procesowi mniej lub bardziej spontanicznej funkcjonalnej integracji, czego przejawem może być funkcjonowanie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Rozwijające się w sposób naturalny organiczne powiązania poszczególnych miast należących do śląsko-dąbrowsko-zagłębiowskiej konurbacji, wynikające choćby tylko z ich bliskości przestrzennej, są niezaprzeczalnym faktem. Sprawne funkcjonowanie organizmu miejskiego dużych rozmiarów, zdolnego w pełni wykorzystywać swój potencjał rozwojowy, wymaga wspólnego zarządzania zarówno pod względem strategicznym, jak i finansowym. Koordynacja rozmaitych działań podejmowanych przez poszczególne miasta konurbacji umożliwia wykluczenie działań wzajemnie się osłabiających, czy tych pozostających w oczywistej sprzeczności oraz zwrócenie ich wektorów


w jednym kierunku, pozwalając na osiągnięcie efektu synergii. Przejawem świadomości takiego stanu rzeczy są działania podejmowane przez miasta centralne województwa śląskiego skupione wokół Katowic, zmierzające do utworzenia na ich terenie metropolii w rozumieniu samodzielnej jednostki instytucjonalno-funkcjonalnej będącej platformą uzgadniania interesów poszczególnych miast aglomeracji i wytyczania oraz realizacji strategicznych dla obszaru metropolii projektów rozwojowych. Zwieńczeniem kilkuletnich starań podejmowanych przez czołowe miasta górnośląskiej konurbacji było utworzenie w 2007 roku Górnośląskiego Związku Metropolitalnego (GZM), funkcjonującego od 2009 roku pod skróconą nazwą Metropolia Silesia.
Choć samo utworzenie i zarejestrowanie GZM’u jest już sporym sukcesem, to możliwości, jakie otwiera przed tego rodzaju związkami międzygminnymi ustawa samorządowa z 1999 roku, są w dużym stopniu ograniczone.
Wydaje się więc, iż Górnośląski Związek Metropolitalny jest swego rodzaju zaczynem procesu instytucjonalnej metropolizacji, która w naszym kraju wciąż się jeszcze nie dokonała, gdyż nie powstały stosowne w tym zakresie formalne ramy ustawowe. Jest to bowiem istotna kwestia polityczna dotycząca problemów decentralizacji i dekoncentracji władzy, a więc problemu przeniesienia części istotnych dla rozwoju kraju i jego regionów kompetencji na wielkomiejskie jednostki terytorialne. Choć wydaje się, że hamowanie instytucjonalnej metropolizacji w dłuższej perspektywie może wyłącznie hamować rozwój w skali całego kraju, to jej akceptacja wymaga pewnej dojrzałości politycznej decydentów na szczeblu krajowym, którzy muszą pogodzić się z uszczupleniem swojej władzy w imię efektywniejszego wykorzystywania szans rozwojowych, jakie otwiera globalna gospodarka.

Wiodącym elementem niniejszej książki jest raport z badań pt. „Metropolia w świetle opinii mieszkańców GZM”, jakie przeprowadzono pod kierownictwem piszącego te słowa na terenie Górnośląskiego Związku Metropolitalnego w okresie od stycznie do kwietnia 2009 roku. Celem zrealizowanego projektu badawczego było poznanie opinii mieszkańców GZM na temat pomysłu utworzenia metropolii na terenie konurbacji górnośląskiej, a także poznanie ewentualnych obaw czy nadziei związanych


z tym projektem. Pomysłodawcom badań chodziło także o zweryfikowanie na ile podlegająca procesowi instytucjonalizacji Metropolia Silesia, łącząca w sobie zarówno gminy śląskie, jak i zagłębiowskie, funkcjonuje
w świadomości mieszkańców jako wspólna przestrzeń społecznych przeżyć
i wyobrażeń. Omawiany raport poprzedzony został tekstem przedstawiającym powstanie i funkcjonowanie Górnośląskiego Związku Metropolitalnego z uwzględnieniem podstaw prawnych i kompetencji tej jednostki terytorialnej. Kolejne, znajdujące się po raporcie z badań rozdziały książki, to rozwinięcie problematyki metropolizacji w Polsce i w Europie Zachodniej. W rozdziale trzecim dokonano omówienia wcześniejszych badań dotyczących metropolizacji w województwie śląskim, których zestawienie z badaniami przeprowadzonymi w roku 2009 pozwala na uchwycenie określonych trendów. Rozdział czwarty podejmuje jakże istotną kwestię transportu zbiorowego na obszarze metropolii, stanowiącego jej swoisty krwioobieg umożliwiający dalszą funkcjonalną integrację jej obszaru. Rozdział piąty, poświęcony został procesowi metropolizacji, jaki przebiega
w warunkach państwa francuskiego. W rozdziale tym przedstawiono rys historyczny współpracy międzygminnej we Francji, że szczególnym uwzględnieniem rodzących się francuskich metropolii oraz ich uwarunkowań instytucjonalnych i finansowych. Jako przykładem posłużono się Metropolią Saint-Etienne, miasta partnerskiego Katowic, posiadającego podobną do swojego polskiego partnera przemysłową przeszłość, a tym samym zbliżone obecnie problemy. Metropolia Saint-Etienne poddana została szczegółowej charakterystyce zarówno pod względem jej uwarunkowań społeczno-demograficznych, jak i metropolitalnych struktur instytucjonalnych oraz zasobów budżetowych. Ostatni, szósty rozdział, to spojrzenie na projekt utworzenia Metropolii Silesia oczyma mieszkańca miasta, które z przyczyn formalnych znalazło się, przynajmniej na dzień dzisiejszy, poza jej obszarem.

Zdając sobie sprawę ze skromności oddawanego w Państwa ręce opracowania, mamy nadzieję, iż włączy się ono w dyskusję związaną


z planami utworzenia na terenie województwa śląskiego metropolii górnośląskiej ze stolicą w Katowicach oraz wzbogaci debatę na temat znaczenia, jakie mają metropolie dla rozwoju jednostek miejskich wchodzących w ich skład.

Robert Pyka

Ewa Kurowska




  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna