Referat opracowały: mgr Ilona Marszałek mgr Renata Winiecka



Pobieranie 62.53 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar62.53 Kb.
RodzajReferat



PRACA


Z DZIECKIEM Z ADHD

Referat opracowały:


mgr Ilona Marszałek

mgr Renata Winiecka



  1. Czym jest ADHD?

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej występuje na całym świecie. Jego częstość wśród dzieci w młodszym wieku szkolnym jest oceniana na 3-10%.

Oficjalnie na świecie używane są dwie nazwy: zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi oraz zespół hiperkinetyczny czyli zaburzenia hiperkinetyczne. W artykule oba terminy używane są zamiennie. Powszechnie też używa się stosowanego na całym świecie skrótu ADHD.

Dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej nie potrafią odraczać reakcji ani hamować swojego zachowania. Dzieje się tak z powodu nieprawidłowej przemiany neuroprzekaźników w mózgu, zwłaszcza dopaminy. Dziecko nie potrafi działać planowo, realizować celu, tylko reaguje na doraźne bodźce. Nie jest nawet w stanie selekcjonować napływających bodźców wg ich ważności. Reaguje na ten, który jest w danej chwili najsilniejszy.

Dla nadpobudliwości charakterystyczne są 3 grupy objawów:


  1. nasilone zaburzenia uwagi, czyli niemożność koncentrowania się,

  2. nadmierna impulsywność,

  3. nadmierna ruchliwość.

Objawy te są obecne przez cały czas, oznacza to, że dziecko nadpobudliwe jest nieuważne, impulsywne i nadruchliwe zawsze lub prawie zawsze. W zależności od wymagań i tolerancji otoczenia objawy mogą być mniej lub bardziej przeszkadzające i utrudniające życie dziecka i innych. Jeśli objawy występują tylko w jednej sytuacji czy środowisku, np. w domu, zapewne nie jest to nadpobudliwość. Trzeba szukać przyczyny, dlaczego dziecko właśnie w domu staje się niespokojne.
ADHA to zespół objawów, z których czasami się wyrasta, ale które są i nie można ich zmienić, można natomiast modyfikować otoczenie, stwarzając dziecku korzystniejsze warunki zdobywania wiedzy i przebywania w grupie. (lek. med. Agnieszka Pisula – Specjalistyczna Poradnia Nadpobudliwości Psychoruchowej w Warszawie).


  1. Jakie są przyczyny ADHD?

Etiologia ADHD nie została dotychczas w pełni wyjaśniona.

Najnowocześniejsze badania, podają kilka przyczyn zespołu nadpobudliwości psychoruchowej:


  • warunkowania genetyczne, ADHD dziedziczone jest wielogenowo, czyli w naszym materiale genetycznym nie można znaleźć jednego miejsca odpowiedzialnego za powstanie tego zaburzenia,

  • specyficzne wzorce pracy mózgu, dotyczy to pracy kory przedczołowej obu półkul mózgowych, struktur głębokich, spoidła wielkiego oraz móżdżku. Połączenia płatów czołowych gorzej pracują z innymi strukturami mózgu. Natomiast obszary mózgu odpowiedzialne za kojarzenie informacji słuchowych i wzrokowych funkcjonują inaczej

u dzieci z ADHD, przypuszcza się, że są bombardowane niepotrzebnymi, nieodfiltrowanymi informacjami,

  • zaburzona równowaga między dwoma podstawowymi neuroprzekaźnikami – noradrenaliną i dopaminą, (Właściwy poziom dopaminy odpowiada za stan gotowości do odbioru i przetwarzania danej informacji, a także za zdolność naszego umysłu do koncentrowania się na jednym, wybranym bodźcu. Niewłaściwy poziom tego neuroprzekaźnika sprawia, że dzieci nie są w stanie odrzucić informacji nieważnych w danej sytuacji oraz nie potrafią utrzymać uwagi na zadaniu. Noradrenalina z kolei pozwala na szybkie rozpoznanie bodźca, który może stanowić zagrożenie i mobilizuje organizm do działania. Pomaga też skupić się na wszystkim, co nowe i niezwykłe. Niedobór noradrenaliny może powodować niedocenianie zagrożenia, a jej nadmiar może sprawiać, że organizm pozostaje w stanie ciągłego pobudzenia),

  • alergie pokarmowe oraz dieta bogata w rafinowany cukier, barwniki i konserwanty,

  • nadużywanie przez matkę w czasie ciąży alkoholu, narkotyków, leków i nikotyny.


  1. Jakie są objawy ADHD?

Obecnie na świecie zespół nadpobudliwości psychoruchowej diagnozuje się w oparciu o dwie klasyfikacje chorób:

-DSM – IV (klasyfikacja Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego),

ICD – 10 (klasyfikacja Światowej Organizacji Zdrowia).

Podstawowym wymogiem rozpoznawania nadruchliwości wg nowych kryteriów ICD-10 i DSM-IV jest ujawnienie się zaburzeń w różnych sytuacjach. Nasilona nadruchliwość tylko w jednym środowisku nie wystarcza do ustalenia diagnozy. Musi być ona wyraźna w różnych okolicznościach, np. w domu, szkole.

Do ustalenia rozpoznania ADHD wymagane jest spełnienie kryterium długotrwałego przebiegu, co najmniej 6 miesięcy trwania objawów i wczesnego początku zaburzeń, przed ukończeniem 7 roku życia. Z danych epidemiologicznych wynika, że zaburzenie to występuje kilka razy częściej u chłopców niż u dziewcząt.

ADHD objawia się trwałymi sposobami zachowania układających się w charakterystyczną triadę problemów:



  • problemy z utrzymaniem uwagi,

  • problemy z impulsywnością,

  • problemy z nadmierną ruchliwością.



Opis objawów u dziecka z ADHD:
Zaburzenia uwagi:

  • bardzo długo zabiera się do wykonania zleconej mu czynności,

  • nie potrafi długo skupić się w czasie pracy,

  • rozpraszają je wszystkie znajdujące się wokół niego przedmioty,

  • nie potrafi dokończyć rozpoczętej czynności,

  • ma kłopoty z zapamiętaniem przyswajanego materiału,

  • nie słyszy polecenia i nie odpowiada na nie,

  • nie pamięta poleceń,

  • zamyśla się, zapominając o tym, co ma wykonać.

Zaburzenia uwagi powodują zwykle, ze dotknięte nimi dzieci gorzej radzą sobie w szkole. Osiągają słabsze wyniki i mają gorsze kontakty z nauczycielami, których denerwują swoim brakiem zdolności skupienia się na tym, co ważne dla dorosłego.

Nadmierna impulsywność:

  • nie potrafi czekać na swoją kolej, zawsze chce być pierwszy,

  • wyrywa się z odpowiedzią nie czekając na pozwolenie nauczyciela,

  • przebiega przez jezdnię bez sprawdzenia, czy nie nadjeżdża samochód,

  • trudno jest mu odwlec wykonanie ważnej dla niego czynności,

  • często wtrąca się do rozmowy innych,

  • przypadkowo i nieumyślnie niszczy różne rzeczy,

  • nie potrafi zaplanować swojej pracy,

  • nie potrafi wykonać zadania zachowując określoną i kolejność poszczególnych czynności.

Dzieci z ADHD zwykle rozpoczynają wykonywanie zadania bez całkowitego zrozumienia instrukcji. Często nie wysłuchują jej nawet do końca. Mają kłopoty z wykonaniem złożonych prac. Trudniej im uczyć się z wcześniejszych doświadczeń oraz ogólnych zasad. Nic dziwnego, że częściej niż inne dzieci są nie lubiane przez rówieśników oraz prowokują innych do wyrażania negatywnych opinii o sobie. Mają krótszy okres odwlekania działania, muszą zrobić natychmiast coś, co przychodzi im do głowy i nie potrafią czekać na nagrodę lub pochwałę.
Nadruchliwość:

  • stale jest w ruchu,

  • nie potrafi usiedzieć spokojnie na jednym miejscu,

  • przypomina „żywe srebro”, wszędzie go pełno,

  • nie jest w stanie dłużej zachować spokoju, skoncentrować się, skupić uwagi,

  • ogląda telewizję nie przerywając innych zajęć,

  • najbardziej lubi zabawy ruchowe,

  • nie potrafi usiedzieć spokojnie podczas posiłku czy uroczystości,

  • je posiłki w „biegu”, siedzenie przy stole jest dla niego zbyt nudne i wymaga zbyt długiego zachowania spokoju.

Nadmierna ruchliwość dziecka jest irytująca i dokuczliwa dla będących wokół osób, a przy tym chaotyczna i nie służy określonemu celowi.


  1. Obraz nadpobudliwości w zależności od wieku.

U większości dzieci nie ma „początku” wystąpienia objawów, a rodzice zgłaszają się po pomoc wtedy, gdy ruchliwość i impulsywność dziecka uniemożliwia mu naukę w szkole. To jednak nie oznacza, że objawy zaczęły się w 7 roku życia.

Już we wczesnym dzieciństwie można zauważyć cechy charakterystyczne dla nadpobudliwości. Rodzice, opowiadając o tym okresie, wspominają o dużej drażliwości dziecka i jego problemach związanych ze snem i łaknieniem. W wieku przedszkolnym najbardziej zauważalna jest nadmierna aktywność ruchowa i emocjonalność dziecka, jak również kłopoty z przyswajaniem norm społecznych. Skrajna impulsywność dziecka może być przyczyną konfliktu z rówieśnikami.

Wieku szkolnym zaznacza się coraz wyraźniej upośledzenie funkcjonowania dziecka w porównaniu z rówieśnikami. W młodszych klasach przeważa nadaktywność motoryczna i impulsywność. Jako coraz większy problem jednak jawią się deficyty uwagi i kłopoty z koncentracją, utrudniające naukę i wpływające na osiągane słabe wyniki szkolne.

Objawy zespołu nadpobudliwości zmniejszają się z wiekiem. Najszybciej ustępuje nadruchliwość – dziecko, które w pierwszej klasie biegało po pomieszczeniu, w trzeciej klasie już tylko się wierci. Wolniej poprawia się zdolność skupiania uwagi. W okresie dojrzewania objawy utrzymują się u ponad 2\3 chorych. W części przypadków utrzymują się jednak dłużej – u około 70% pacjentów w okresie dorastania i u około 30 osób w wieku dorosłym.



Dorastający mają sporo problemów związanych z nauką, często ich edukacja jest poniżej posiadanych potencjalnych możliwości. Są mniej dojrzali od rówieśników, mają problemy w kontaktach społecznych z rówieśnikami, nauczycielami czy rodzicami. Często mają niską samoocenę. Przetrwanie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej grozi zwiększonym ryzykiem rozwinięcia się antyspołecznych zachowań, wpadnięcia w konflikt z prawem, uzależnienia, zachowania antyspołeczne, uzależnienie od alkoholu i narkotyków, depresję, większe ryzyko popełnienia samobójstwa. Wiąże się to z niemożnością wytyczenia sobie planu działania oraz jego konsekwentnej realizacji.



  1. Konsekwencje psychologiczne.

Nie wydaje się, aby wszystkie problemy nadpobudliwego dziecka i dorosłego związane były tylko z nadpobudliwością jako cechą człowieka, częściej są po prostu jej konsekwencjami. Dziecko nadpobudliwe jest bardzo często karane za swoje objawy, odbiera nieustannie cały szereg negatywnych informacji o sobie: słyszy, że jest niegrzeczne, leniwe, nie słucha i przeszkadza. Na podstawie tych informacji tworzy obraz siebie jako osoby gorszej od innych, złej, nieudanej. W zależności od warunków rodzinnych i cech temperamentu może zareagować na to agresją lub wycofaniem i rezygnacją z wszelkich usiłowań. U części nastolatków objawy zaburzeń uwagi są minimalne, a dominuje przekonanie"” tak mi się nie uda"” nabyte w czasie lat niepowodzeń szkolnych.

Aż 65% dzieci nadpobudliwych, zgłaszanych do placówek pomocy, ma trudności z posłuszeństwem i wykonywaniem poleceń. Są one uparte, wybuchowe, a w stosunku do otoczenia często werbalnie agresywne.

Współwystępowanie zaburzeń zachowania bardzo niekorzystnie wpływa na rokowania w omawianym zespole. Dzieci, u których oprócz nadpobudliwości rozpoznaje się współistniejące zaburzenia zachowania, mają większe szansę na popadnięcie w uzależnienie od substancji psychoaktywnych bądź przyłączenie się do grup przestępczych, a także przedwczesne porzucenie szkoły. Wyniki niektórych badań wykazują nam, że dzieci te pochodzą często ze środowisk psychospołecznie bardziej obciążonych lub wychowują się w rodzinach rozbitych lub skonfliktowanych.

Konflikty dziecka nadpobudliwego z kolegami przebiegają burzliwie, dziecko wpada w zabawę innych i nie ma umiejętności dostosowywania się do jej reguł, chce przeforsować swoje, tak, że nawiązywane znajomości są krótkotrwałe. Nadpobudliwe dziecko nie ma wielu kolegów i przyjaciół, co też wreszcie obniża jego własna samoocenę. Często jest spostrzegane przez grupę jako łamaga, fajtłapa, błazen, z którego można się pośmiać, jako ten, na kim skupia się i tak cała uwaga nauczyciela. Zmiana takiej sytuacji jest dość trudna.

6. Wybrane metody terapii.
Wybór terapii należałoby powierzyć doświadczonemu specjaliście. Jednak rzeczywistość naszej pracy stwarza sytuacje w których nie możemy przechodzić obojętnie wobec problemu dzieci z ADHD i czekać na pomoc specjalisty. Sami musimy podjąć wyzwanie.

W terapii często stosuje się kombinację wielu podejść terapeutycznych, nie trzymać się jednej koncepcji, ale dobierać terapię do specyficznych potrzeb dziecka i jego indywidualnej sytuacji, z uwzględnieniem funkcjonowania całej rodziny. W każdym przypadku należy współpracować z rodzicami dziecka, o ile to możliwe. Charakterystyka dzieci nadpobudliwych psychoruchowo pokazuje, że wszelkie metody angażujące motorykę są tu wskazane, ponieważ dają tym dzieciom szansę zaspokojenia ich ogromnej potrzeby ruchu w sposób kontrolowany i społecznie akceptowany.


Do najczęściej stosowanych terapii dla dzieci z ADHD należą:


  1. Metoda Ruchu Rozwijającego W. Sherborn

Ruch rozwijający może pomóc dzieciom w dwóch głównych sferach rozwoju:

a) w rozwoju fizycznym – dzieci podczas zajęć uczą się poznawać swoje ciało i kontrolować jego ruchy oraz przyswajają sobie repertuar ruchu. Trzeba pamiętać iż nacisk kładziemy nie na przyswajanie konkretnych umiejętności, ale na rozwój umiejętności ogólnych z opanowaniem różnych elementów ruchu.


  1. w rozwoju osobowości – dzieci podczas zajęć uczą się podejmować inicjatywę oraz wykorzystywać własną inwencję. Dzięki ćwiczeniom z innymi uczą się wrażliwości na potrzeby i uczucia innych. Uczą się skupiać uwagę na tym, co robią. Doświadczają satysfakcji z własnych dokonań. Jeżeli jest możliwe, dzieci powinny ćwiczyć z rodzicami. Daje to obu stronom okazję do bycia razem, rozwijania poczucia bliskości i zaufania w oparciu o bliskość fizyczną.




  1. Relaksacja dla dzieci (trening autogenny)

Celem ćwiczeń relaksacyjnych jest zmniejszenie stanu napięcia psychicznego oraz wywołanie odprężenia. Najczęściej stosowanymi technikami relaksacyjnymi są:
a) technika relaksacji Jakobsona w wersji Kai – zastosowanie tej techniki polega na wykonywaniu przez nie celowych ruchów wymagających osiągania i ,,przeplatania” dwóch stanów: napinania i rozluźniania mięśni. Umiejętność odczuwania wrażeń płynących z mięśnia rozluźnionego jest szczególnie ważna dla dzieci nadpobudliwych, ponieważ u większości z nich mięśnie znajdują się w stanie stałego napięcia. Schemat ćwiczeń obejmuje kolejno: ręce, nogi, mięśnie brzucha, szyi oraz twarzy.


  1. relaksacja według Wintreberta – przed treningiem należy dokładnie wyjaśnić dziecku, na czym będą polegały ćwiczenia i jak ma ono się zachowywać: ma leżeć nieruchomo i nie wykonywać z własnej inicjatywy żadnych ruchów. Terapeuta sam wykonuje ruchy u dziecka. Wintrebert wyróżnił następujące rodzaje ruchów: obroty, krążenia, huśtania (balansowania) i opuszczanie bierne. Schemat ruchów biernych obejmuje kolejno: przedramię, ramię, barki ręki dominującej, szyję, twarz, czoło, oczy, usta, a następnie na drugą rękę relaksowaną w tej samej kolejności oraz nogi poczynając od stopy, poprzez podudzie, udo, kończąc na relaksacji stawu biodrowego.




  1. trening autogenny Schulza w wersji Polender – jest to oddziaływanie na własny organizm polegające na wyzwalaniu w sobie reakcji odprężania i koncentracji oraz stosowaniu autosugestii. Metoda Schulza została zmodyfikowana przez Polender, dzięki temu można ją stosować nawet u małych dzieci. Relaksacja ograniczona jest do wywołania odczucia ciężaru ciała, rozluźniania mięśni i odczucia ciepła – poprawienie krążenia obwodowego. Dzieci słuchają opowiadania np. o zmęczonym misiu lub innej znanej im postaci z bajek, identyfikują się z nią, naśladują ją i wykonują polecenia treningu odprężającego.




  1. Programy Aktywności Knila

Programy Aktywności – Świadomość Ciała, Kontakt i Komunikacja zostały opracowane przez Mariannę Knill i Christopfera Knilla. Programy zawierają m.in. takie aktywności, jak: ćwiczenia rąk (wymachiwanie, zginanie i wyprostowywanie), dłoni (pocieranie, klaskanie, zaciskanie i otwieranie, ruchy palców), ,,doświadczanie” głowy, twarzy, pleców, brzucha, nóg poprzez głaskanie, pocieranie, obracanie się, raczkowanie, itp. Dziecko wykonuje różne rodzaje ruchów: szybkie i delikatne, powolne i ciężkie, powolne i lekkie. W ten sposób stara się uzyskać kontrolę nad własną motoryką. Bardzo ważną rolę odgrywa relaksacja – dziecko rozluźnione leży na macie i słucha spokojnej muzyki. Ćwiczenia są proste a sygnały muzyczne powinny być czytelne i zsynchronizowane z ruchem. Towarzyszące informacje werbalne podawane muszą być w sposób czytelny i krótki, co ułatwia dziecku ich odbiór i wykonanie.
Metoda Integracji Sensorycznej

Terapia w przypadku dziecka nadpobudliwego psychoruchowo obejmuje sfery, w zakresie których badanie ujawnia deficyty. Celem terapii jest najczęściej poprawa funkcjonowania systemu przedsionkowego, przezwyciężanie obronności dotykowej, stymulowanie praksji, usprawnianie reakcji posturalnych i równoważnych.

W obronności dotykowej można stosować głęboki ucisk, pędzlowanie wybranych części ciała szerokimi pędzlami, ,,szorowanie” skóry rękawiczkami z materiałów o różnej fakturze, zabawy pianką do golenia, przetaczanie po plecach i nogach piłki terapeutycznej. Sprawdza się również wolne rytmiczne kołysanie i huśtanie. Dobrze wyposażone sale w specjalny sprzęt (huśtawki, suche baseny z piłeczkami, tunele do przechodzenia, małe trampoliny) umożliwiają dziecku wyzwalanie odpowiedzi adaptacyjnych na różnego rodzaju bodźce zmysłowe.

Należy pamiętać, iż przed rozpoczęciem terapii metodą Integracji Sensorycznej dziecko powinno być diagnozowane w oparciu o obserwację kliniczną, wywiad z rodzicami oraz testy.


Biofeedback

Jest to metoda modyfikowania fizjologicznego i nadawania mu pożądanego kierunku przez podawanie bezpośrednich informacji zwrotnych na temat parametrów tego procesu. Osoba uczestnicząca w treningu obserwuje zmiany na ekranie komputera i słyszy je jako zmiany tonów. Następnie uczy się zmieniać aktywność mózgu w pożądanym kierunku.

Trening tą metodą jest niemożliwy do zrealizowania w naszych warunkach szkolnych z powodu braku narzędzi pracy oraz odpowiedniego przygotowania. Terapię metodą Biofeedback powinno się powierzyć doświadczonemu specjaliście.

Praca z dzieckiem ADHD wymaga nie tylko znajomości metod terapeutycznych. Wiedza jest niezbędna, ale tym, czego dziecko oczekuje, jest akceptacja jego osoby, zrozumienie i olbrzymia cierpliwość nauczyciela, który chce im pomóc.



7. Pomoc i leczenie.
Pracę z dzieckiem nadpobudliwym zawsze zacząć trzeba od akceptacji jego odmienności i trudności oraz tego, że być może nigdy nie będzie idealnym, wymarzonym dzieckiem lub uczniem, którego chciałoby się mieć w domu lub w klasie.

Pomaga to dopasować wymagania do realnych możliwości i chroni wszystkich przed kolejnymi niepowodzeniami. Jeśli rodzice nadpobudliwego ośmiolatka za cel pracy przyjmą, że ma on sam siadać do lekcji i codziennie o nich pamiętać, poniosą klęskę. Jeśli natomiast spróbują osiągnąć tyle, że ma on siąść do lekcji po trzecim przywołaniu, o umówionej porze i razem z mamą sprawdzić, co jest zadane, maja szansę na sukces. Jeśli nauczyciel tego dziecka przyjmie, że ma ono siedzieć nieruchomo przez całą lekcję, poniesie klęskę. Jeśli przyjmie, że sukcesem będzie, gdy dziecko nie będzie wychodziło z ławki lub wróci do niej po jednokrotnym upomnieniu, może mu to się udać.

Wychowanie dziecka z ADHD jest miedzy innymi, dlatego takie trudne, że nie słyszy ono około 50% tego, co się do niego mówi i zapamiętuje około 50% tego, co usłyszało. Warto o tym pamiętać. Nie przewiduje ono także następstw różnych zjawisk – nie widzi związku między bieganiem po klasie, a złością nauczyciela, nie dlatego, że nie zna zasad, ale dlatego, że nie potrafi ich zastosować w codziennym życiu. Ma trudności z zaplanowaniem i organizowaniem tego, co ma zrobić. Jest ciągle zagubione w tysiącu spraw informacji.

Pomocą dla dziecka jest tworzenie mu zewnętrznej struktury. Nadpobudliwe dziecko potrzebuje spójnych reguł, dokładnego planowania tego, co ma robić. Jasnych oczekiwań ze strony dorosłych, a także ustalonych konsekwencji swoich zachowań – nagród, pochwał i konsekwencji złamania reguł. Dzieci te koncentrują się bardziej w spokojnym otoczeniu, kiedy są izolowane od tego, co może je rozpraszać i kiedy bardzo jasno jest określone, na czym mają się skupić.

Dziecko z ADHD dzieli swój czas pomiędzy rodziną i szkołą. Szkoła jest drugim bardzo ważnym środowiskiem, w którym dziecko spędza dużo czasu, w którym stawia się mu mnóstwo bardzo trudnych zadań: skupienia się na nie zawsze ciekawej lekcji, pohamowania własnej impulsywności i ruchliwości. Szkoła powinna być miejscem wprowadzenia skutecznych metod przekazywania wiedzy i metod wychowawczych, bowiem w komfortowych warunkach dziecko z ADHD może osiągnąć wiele.

Podstawą postępowania w zespole nadpobudliwości psychoruchowej jest postępowanie wielokierunkowe, ze szczególnym uwzględnieniem poradnictwa rodzinnego i treningu umiejętności rodzicielskich. Nie każde dziecko nadpobudliwe wymaga leczenia farmakologicznego. Jest ono niezbędne, gdy objawy są tak nasilone, a inne możliwości pomocy (poradnictwo, współpraca ze szkołą, specjalne systemy nauczania) nie przynoszą spodziewanych efektów.



8. Główne zasady postępowania z dzieckiem nadpobudliwym.
a. Wskazówki dla nauczycieli:
Dziecko z ADHD ma odmienne możliwości i wymagania – należy się do nich dostosować. Pamiętaj, ze nauka szkolna wymaga od dziecka wielu trudnych dla niego rzeczy: pozostawania w miejscu przez 45 minut, słuchania przez kilkanaście minut nauczyciela, zajmowania się przez dłuższy czas jednym, czasem nudnym tematem. Karanie dziecka nadpobudliwego za niezależne od niego objawy, spowoduje, że zacznie się ono bać szkoły, jako miejsca, w którym spotykają go niezrozumiałe i niesprawiedliwe przykrości. Zrodzi w nim lęk i niechęć.

Co może nauczyciel zrobić na lekcji?

  • Okaż uczniowi zainteresowanie, zauważ jego postępy i odpowiednie zachowanie, zachęcaj do dalszego wysiłku.

  • Ustal jasne i jednoznaczne zasady pracy na lekcji i zachowania się w szkole, można wywiesić regulamin w widocznym miejscu.

  • Zamiast zwracać uwagę uczniowi: „Karol przestań się wiercić”, powiedz - „Karol, spójrz w książkę”.

  • Określ jasno, co uczeń ma w danej chwili wykonać.

  • Początek każdej uporządkowanej działalności powinien być jasno i wyraźnie zasygnalizowany, np. „Uwaga, zaczynamy pisać”.

  • Zanim wyda się uczniowi polecenie warto upewnić się, że nas słucha.

  • Wydaj proste, krótkie polecenie i sprawdzaj ich wykonanie. Kolejne polecenie podawaj dopiero wtedy, gdy sprawdzisz, że uczeń wykonał poprzednie.

  • Trudniejsze, dłuższe zadania rozkładaj na etapy.

  • Spróbuj zaobserwować, na jak długo uczeń potrafi się skupić.

  • Przypominaj o samokontroli i sprawdzaniu, np. „Zobacz, czy zrobiłeś wszystkie zadania”.

  • Możesz ćwiczyć pamięć ucznia, pytając go przed wyjściem z klasy, co ma zrobić w domu i jakie pomoce powinien przynieść na następną lekcję.

  • Zadbaj o miejsce pracy ucznia. Powinien on siedzieć w pierwszej ławce, blisko nauczyciela, sam albo z bardzo spokojnym kolegą. Na ławce powinno znajdować się tylko to, co niezbędne w danej chwili.

  • Proponuj sporządzenie planów, list, które zachęcą ucznia do zadawania sobie pytań: jaki jest problem, jak go rozwiązać, co jest najważniejsze, od czego trzeba zacząć itd.

  • Ucz uporządkowania i organizowania (uczeń powinien znać plan lekcji, by mógł przewidzieć, co za chwilę nastąpi).

  • Wyjaśnij, jak będzie wyglądała nowa, nieoczekiwana sytuacja, np. wyjście do kina, i ustal z uczniem zestaw nieprzekraczalnych zasad.

  • Ustalcie możliwe do zaakceptowania formy rozładowywania nadruchliwości na lekcji.

  • Załóż zeszyt do korespondencji dla rodziców i zapisuj w nim uwagi i pochwały, a nawet to, co uczeń powinien przynieść na następną lekcję, ogłoszenia, itp.

  • Pamiętaj, że uczniowie z ADHD częściej niż inni mają problemy z powodu: zaburzeń uwagi i pamięci, zaburzeń językowych (trudności w budowaniu spójnych wypowiedzi, odbieganie od tematu, nieprzestrzegania zasad prowadzenia rozmowy, zbyt szybkie i głośne mówienie), dysleksji, dysgrafii, dysortografii, dyskalkuli, niezgrabności ruchowej.


b. Wskazania do postępowania w domu:


  • Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo powinno mieć zapewnioną w domu atmosferę akceptacji i spokoju.

  • Należy być konsekwentnym w ustalaniu reguł, obowiązków i w karceniu.

  • Osoba dorosła powinna kontrolować swoje emocje w kontakcie z dzieckiem nadpobudliwym, nie wolno jej reagować wybuchowo, gwałtownie.

  • Zawsze należy stwarzać poczucie bezpieczeństwa i dać dziecku do zrozumienia, że się je kocha, ale jest się konsekwentnym i wymagającym.

  • Wymagania stawia się w sposób jasny i klarowny, aby dziecko znało swoje obowiązki i wiedziało, jak ma się zachować w danej sytuacji.

  • Obowiązki domowe powinny być dostosowane do jego możliwości. Każdy przejaw chaosu eliminuje się, a chwali się za dobre wykonanie zadania oraz docenia się trud włożony w pracę, choćby dziecko wykonało ją mniej dokładnie.

  • Ważne jest, aby dzienny rozkład zajęć dziecka był uporządkowany, miał jasną strukturę: odpowiednią i tę samą porę wstawania, oglądania telewizji oraz snu.

  • Należy ograniczyć czas oglądania telewizji, wyeliminować programy o treści agresywnej z dużym ładunkiem emocji i szybką akcją.

  • Gdy dziecko odrabia lekcje, eliminuje się dodatkowe bodźce, które mogą rozpraszać, na przykład wyłącza się radio, chowa zabawki z biurka.

  • Osoby opiekujące się dzieckiem nadpobudliwym powinny nauczyć się odczytywać jego sygnały ostrzegawcze poprzedzające wybuch. Spokojnie interweniować, aby uniknąć wybuchu, przez odwrócenie uwagi lub spokojnie omówić konflikt.

  • Liczbę dzieci biorących udział w zabawie należy ograniczyć do jednego lub dwóch ze względu na duże rozproszenie i pobudliwość. Dom jest najlepszym miejscem do zabawy, ponieważ można obserwować dziecko i interweniować w każdej chwili.

  • Proponowane zabawy w chwilach wolnych to: lepienie, wycinanie, malowanie, układanie klocków.

  • W sytuacji konfliktowej nie należy zostawiać dziecka zbyt długo w napięciu emocjonalnym, np. odsyłać je do własnego pokoju, odraczać karę do przyjścia ojca. Rozwiązanie konfliktu powinno nastąpić zaraz po sytuacji konfliktowej.

  • Opiekunowie powinni codziennie poświęcić trochę czasu na rozmowę i wspólną zabawę.

  • Opiekunowie powinni też odnosić się do dziecka z wyrozumiałością i cierpliwością, ponieważ jego zachowanie nie wynika ze złości, ale z braku umiejętności kontrolowania swego zachowania.

  • Dla dziecka należy wyznaczyć osobny pokój lub część pokoju jako jego własny teren, oraz miejsce do nauki, przed którym znajduje się czysta ściana, pozbawiona dodatkowych elementów czy dekoracji.

Podsumowując ten temat, trzeba wiedzieć, że przystępując do pracy z dzieckiem z ADHD należy pamiętać o głównych założeniach:



  • konsekwencja w postępowaniu, stawianie jasnych granic, co dziecku wolno, a czego nie może wykonać,

  • należy wyznaczyć niezbyt odległe cele działania i określić sposób ich realizacji. Chwiejna koncentracja oraz duże rozproszenie uwagi powoduje kierowanie swoich zainteresowań na coraz to inne bodźce. Stawianie odległych celów powoduje zapominanie, porzucanie rozpoczętego zadania i rozpoczynanie coraz to nowych zabaw. Dlatego im bliżej jest postawiony cel lub termin, tym większa pewność, że polecenie zostanie wykonane, a praca zakończona,

  • systematyczne przyzwyczajanie i wdrażanie dziecka do finalizowania każdego rozpoczętego działania,

  • stała kontrola i przypominanie o obowiązkach oraz pomoc w ich realizacji.

Jeśli mimo wielu wysiłków ze strony rodziców i nauczycieli nie poddaje się normalnemu sposobami wychowania i nie są oni w stanie mu pomóc, wtedy niezbędna jest systematyczna terapia dobrana przez specjalistę.



LITERATURA:

1. Nartowska H., Wychowanie dziecka nadpobudliwego, Nasza Księgarnia, Warszawa 1982

2. Bednarska T., Nadpobudliwość psychoruchowa [w:]

3. Wolańczyk, Nadpobudliwość psychoruchowa dzieci, BIFolium, Lublin 1993



  1. Rozpoznawanie i reedukacja uczniów o częściowo zaburzonym rozwoju psychomotorycznym., red. M. Szumiał, Kraków 1982

  2. Bogdanowicz M., Psychologia dziecka w wieku przedszkolnym, WSiP, Warszawa 1985

  3. Tyszkowa M., Problemy psychicznej odporności dzieci i młodzieży, „Nasza Szkoła”, Warszawa 1983

  4. Patycka B., Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi, Życie Szkoły 2002 nr 7





©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna