Romana Siwek Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi



Pobieranie 45.77 Kb.
Data06.05.2016
Rozmiar45.77 Kb.
Romana Siwek

Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi


Dzieciństwo jest okresem niezwykle ważnym, wspomagającym

okresy występujące po nim w biografii każdego człowieka,

bowiem młody człowiek dziedziczy dziedzictwo swojego dzieciństwa,

dorosły dziedziczy to co przeżył w młodości,

a człowiek stary nosi w sobie dziedzictwo całego swojego życia,

które wzięte razem ukazuje tę przepiękną mozaikę,

którą nazywamy życiem człowieka.

R. Guardini


Globalny wymiar zmiany wzorców autorytetu wśród młodzieży1

Wprowadzenie


Człowiek przez całe życie poszukuje przewodnika, niepodważalnego autorytetu. Zwłaszcza młody człowiek, stojący u progu życia, potrzebuje mistrza, który pomoże przejść trudną ścieżkę samodoskonalenia, który będzie wspierać
w poszukiwaniu nowych umiejętności, służyć przykładem i będzie motywował do działania.

Człowiek żyje, funkcjonuje w środowisku, wśród ludzi. Inni mają wpływ na jego życie, ale i on sam również wpływa na życie innych. W procesie wychowawczym trudno jest oddzielić to, co jednoznacznie zawdzięczamy sobie od tego, co zawdzięczamy innym. W swojej biografii każdy człowiek widzi piętno wpływu ludzi, z którymi łączą nas więzy krwi, związki uczuciowe, bliskość fizyczna i psychiczna, ale także tych, których w szczególny sposób darzy uznaniem. Ludzie wpływają na siebie robiąc to świadomie i nieświadomie


w niemal każdej dziedzinie życia, a proces ten rozpoczyna się najczęściej
w rodzinie, której w dzisiejszych czasach coraz trudniej jest przekazywać tak ważne dla młodego pokolenia wartości etyczne i moralne posługując się swoim przykładem.

Następuje kryzys autorytetu i wzorców, które tak bardzo są potrzebne młodym ludziom. Coraz mniej jest osób godnych naśladowania, zaufania i czci. Rodzice nie potrafią lub nie chcą się podjąć roli przewodnika dla swoich dzieci,


a przecież podstawowym warunkiem rozwoju dziecka jest naśladownictwo, dlatego tak niezbędne są dla niego wzorce zachowań.

Kryzys autorytetów współczesnej młodzieży


W dzisiejszych czasach młodzież ma całkowicie inne poglądy na życie niż ich rodzice i dziadkowie. Zmieniły się wzorce do naśladowania. Trudno jest znaleźć autorytet. Bunt nastolatków, nie mających oparcia w rodzinie, gdzie „chlebem powszednim” jest stojąca butelka na stole i bełkocący pod nosem rodzic, przejawia się często poprzez stosowanie przemocy wobec rówieśników
i agresji wobec otoczenia. Szkoła staje się bezsilna wobec agresywnych zachowań uczniów. Kosz na śmieci na głowie nauczyciela, wycieranie twarzy gąbką do tablicy, krępowanie rąk, wyzwiska, obsceniczne gesty (Kisielińska, 2004: 20). Takie nagłówki w gazetach stają się powoli codziennością. Młodzi ludzie, nie posiadający autorytetów w rodzinie,nie wynoszący z domu dobrego zachowania
i nie znający norm społecznych, są coraz śmielsi w swoich zachowaniach. Chcąc zwrócić na siebie uwagę przekłuwają różne części ciała, ozdabiając je biżuterią, robią tatuaże, a wszystko po to, aby nie być niewidzialnym dla innych.
W mniemaniu większości młodych ludzi nawet negatywna ocena otoczenia jest lepsza od obojętności (Pyza, 2004:33). Takie wychowanie młodego pokolenia, które większość czasu spędza poza domem, a miejsce, które ma wpływ na jego wychowanie to ulica, nie rokuje dobrze na przyszłość.

Rys historyczny


Sięgając do historii, już w starożytności ideałem był człowiek charakteryzujący się pięknym ciałem i piękną duszą. Uosobienie siły, wykształcenia i rozsądku. Analizując literaturę świecką i kościelną okresu średniowiecza, dowiadujemy się, że tryumfowały trzy wzorce osobowe: ascety – człowieka umartwiającego się, rycerza doskonałego charakteryzującego się odwagą, walecznością, honorem oraz człowieka – mądrego władcę cieszącego się sławą, potęgą i bogactwem. Renesans, jest okresem, który może poszczycić się humanistą, człowiekiem starannie i wszechstronnie wykształconym, znającym języki obce, filozofię, poetykę, gramatykę i historię. Pomimo, że kolejna epoka – barok, była przepełniona zadumą nad losem człowieka oraz śmiercią i nie miała konkretnych autorytetów, to oświecenie może pochwalić się ideałem człowieka mądrego i wykształconego, kierującego się w życiu intelektem. Po tej epoce nastąpił czas ekspansji autorytetów. Zapanował czas uczuć, fantazji, miłości do ojczyzny, czyli czas romantyzmu. Kolejne epoki mogły poszczycić się również wieloma autorytetami, dzięki którym nastąpiły rewolucje historyczne, filozoficzne, cywilizacyjne. W przeciągu stuleci autorytety te nie straciły na wartości. Pomimo, że działalność wielu z nich budzi do dnia dzisiejszego kontrowersje, to jednak pociągnęli oni za sobą tłumy ludzi. Budzili szacunek
i podziw, byli autorytetami na miarę czasów.

Wychowanie, rozumiane jako oddziaływanie ludzi dorosłych na młode pokolenie, zawiera w sobie przede wszystkim normy i wartości, natomiast autorytet jest odbiciem uznawanych w społeczeństwie tych właśnie norm. Takie rozumienie autorytetu jest szczególnie ważne we współczesnym społeczeństwie.


Czasy dzisiejsze


Dzisiejsze czasy określamy jako deficytowe w odniesieniu do istniejących autorytetów. Młodzi ludzie nie potrafią cieszyć się pięknem życia. Od pewnego czasu można zauważyć, że dzisiejsze czasy cechują się materializmem
i antropocentryzmem, wyznaczającymi miejsce człowieka w centrum wszechświata. Życie pozbawione jest pięknych idei, wartości moralnych
i etycznych.

Tab. 1 Struktura wpływu czynników środowiskowych na poczucie autorytetu wśród młodzieży




Nagłówek 1

Nagłówek 2

Nagłówek 3

Nagłówek 4

Nagłówek 5

Opis A

dane

dane

dane

jakieś dane

Opis B

dane

dane

dane

jakieś dane

Opis C

dane

dane

dane

jakieś dane

Opis D

dane

dane

dane

jakieś dane

Opis E

dane

dane

dane

jakieś dane

Podsumowanie

dane

dane

dane

jakieś dane

Wraz z postępem technicznym, rozwojem nauki, procesami industrializacji i urbanizacji całkowicie odmieniło się życie społeczeństwa. Wzrost stopy życiowej, upowszechnienie pracy zawodowej kobiet, możliwość wyjazdów za granicę w celach zarobkowych, to tylko czubek góry lodowej. Pojawiły się nowe style wychowania, zmieniły się stosunki wewnątrzrodzinne,


a co gorsza, zostały zatracone priorytety. Coraz częściej mówi się o rodzinie – „razem, ale osobno”, i pomimo tłumu w domu rodzinnym, jej członkom towarzyszy ogromna samotność.

Autorytet rodziców w życiu młodego człowieka


Prawdziwą pustkę w życiu młodych ludzi stwarzają rodzice, bądź jedno
z rodziców, którzy nadużywają alkoholu. Zazwyczaj powodem picia alkoholu są problemy czy to związane z brakiem miłości, bezrobocia czy też choroby, co jednak nie tłumaczy ludzi dorosłych w oczach dzieci. Nadużywanie alkoholu to nie tylko problem mężczyzn. Kobiety także szukają pocieszenia w kieliszku wódki, nadużywają lekarstw, sięgają po różnego rodzaju środki odurzające. Nierzadko nachodzą je myśli samobójcze, popadają w anoreksję i cierpią na różnego rodzaju zaburzenia psychiczne (Napieraj, 2009). Rodziny dotknięte alkoholizmem ulegają degradacji, co powoduje, że dzieci w tych rodzinach czują się gorsze od swych rówieśników.

Brak autorytetu w rodzinie, to także brak miłości i szacunku do dziadków, ludzi starych. Coraz częściej słyszy się o samotnych, starszych ludziach, którzy poświęcili całe swoje życie rodzinie, a na starość zostali sami na świecie. Jako dobrzy rodzice dbali o dobre wychowanie swoich dzieci, wykształcenie, wypoczynek, starali się, żeby niczego nie brakowało w ich życiu. Budowali swoje marzenia o przyszłości ze swoimi dziećmi, wnukami. W momencie nadejścia jesieni życia, w sytuacji trudności życiowych, choroby, niedołężności muszą radzić sobie sami. Osoby te sporadycznie widują wnuki; nie mają poczucia wspólnoty w rodzinie poszerzonej. Nie mają możliwości przekazania rodzinnych zwyczajów, symboli, tradycji. Więź międzygeneracyjna zostaje zachwiana, gdyż nie jest bezpośrednia, nie ma wspólnych przestrzeni (Danilewicz, 2007:164). Niestety, wiele młodych ludzi zapomina o swoich rodzicach, niedołężnych dziadkach, którzy liczyli na ich pomoc. Domy Spokojnej Starości zapełniają się


w szybkim tempie. Łatwiej jest zapłacić za pobyt seniora w Domu Starości, aniżeli opiekować się nim. Należy jednak pamiętać, że wszystko, co robimy dla naszych wiekowych najbliższych, to tylko spłacanie długów za to, co oni kiedyś zrobili dla nas. Warto pamiętać, że młodzież obserwujei wyciąga wnioski i może nam odpłacić tym samym w dobie naszej starości.

Niestety wielu rodziców dorastającej młodzieży samych tkwi w sytuacji kryzysowej, sami potrzebują wsparcia i autorytetu, który podbudowałby ich dotychczasowe życie, przez co nie są w stanie pomóc swoim dzieciom.


Wpływ szkoły


Kolejną płaszczyzną poszukiwań autorytetów, zwłaszcza przez młodzież, jest szkoła. To tutaj odwoływanie się do przykładów, wzorców, autorytetów
i mistrzów powinno się znaleźć w centrum wychowania i samowychowania młodzieży. Życie przynosi młodym ludziom gotowe rozwiązania. Bójki, napady podwórkowe, agresywne media, burzliwe obrady parlamentarne – to tylko nieliczne przykłady zachowań, które trudno zaszeregować do godnych naśladowania. Pomimo tego, okazuje się, że takie postępowanie szybko przynosi oczekiwane efekty i zyski. Jak więc wytłumaczyć młodym ludziom, że to złe postępowanie? Przed pedagogami stoi ogromne wyzwanie, aby podjąć próby wykreowania autorytetu dostosowanego do dzisiejszych czasów, czasów w jakich żyjemy. Wymaga to jednak budowy wzorca osobowego począwszy od samego nauczyciela, wychowawcy. Nie jest zadaniem wychowawcy pokazywanie wychowankowi wzorców z książek, bohaterów historycznych, a nawet, co często się czyni, postaci wyimaginowanych. Nauczyciel powinien pokazać siebie jako mistrza, który reprezentuje sobą pożądane wartości, które są do osiągnięcia przez młodzież i sprawdzają się w praktyce. Oznacza to mniej górnolotnych haseł, mniej odwoływania się do pomników moralnych i etycznych, a więcej otwartości i dialogu z młodym pokoleniem. Młodych ludzi nie interesuje bohater, patriota, altruista w pełnym tego słowa znaczeniu. Młodzież interesuje ktoś, kto pokaże im jak mają żyć w pełnym przemocy, obłudy i głupoty świecie. Być może będzie musiało dojść do przewartościowania pojęcia autorytetu, ale nie o to chodzi przecież, żeby kurczowo trzymać się jednej, dawno wytyczonej drogi. W dobie pogoni za pieniądzem, który niewątpliwie daje nam poczucie bezpieczeństwa
i pewności siebie, nie ma sensu wpajać młodzieży, że pieniądze szczęścia nie dają, skoro nam samym dają. Dostosowując się do ówczesnych czasów, należy zgodzić się z teorią młodych, że pieniądze dają szczęście ale dodajmy, że nie są najważniejsze w życiu.

Zdaniem pedagogów, najdogodniejszym momentem dla dokonywania wyborów ideału jest okres między 18. a 21. rokiem życia. Następuje wówczas ostateczne „przeobrażenie” dziecka – nastolatka w człowieka dorosłego. Do tego okresu w młodym organizmie krystalizują się ideały. W tym okresie młody człowiek wyłapuje coś z natłoku serwowanych informacji, następnie zaczyna to analizować i obserwować. W tym czasie rośnie w nim fascynacja tym, co poznaje. Z czasem podporządkowuje swoje działania, cele a nawet sposób myślenia temu, co swoją postawą reprezentuje ideał.


Młodzież a mass media


Młodzi ludzie często swoje inspiracje znajdują w świecie mass mediów
i Internetu. Fascynują się piłkarzami, aktorami, modelkami, piosenkarzami, w ich mniemaniu idolami, których wizerunek przyjmują bez krytycyzmu. Figura modelki staje się niedościgłym marzeniem nastolatki. Wystające kości, zapadnięte oczy, nieproporcjonalnie duża głowa. To nie opis głodującego dziecka Afryki, lecz anorektyczki. W Europie jest nią co piętnasta młoda dziewczyna (Stępień, 2000:36). W dobie skłonności do otyłości, moda dyktuje szczupłą figurę, nastolatki z lekką nadwagą czują się brzydkie, nie akceptowane przez rówieśników. Są i takie dziewczyny, których figura jest nienaganna, a przecież ciągle dążą w ich mniemaniu do doskonałości. Choroba dotyka również coraz więcej chłopców. Liczba zachorowań na anoreksję rośnie z roku na rok, o czym się nie mówi. Winna jest nie tylko moda na szczupłą sylwetkę, ale dążenie do wykreowanego przez modę ideału kobiety, ideału dla potrzeb marketingowych. Ten wizerunek, który jest często w oczach młodych dziewczyn ideałem, doprowadza do tego, że większość młodych anorektyków bardziej obawia się przytycia o kilka kilogramów niż śmierci najbliższych, choroby nowotworowej czy zagłady nuklearnej (Stępień, 2000:37-38

Rys. 1. Wpływ mass mediów na młodzież Dalekiego Wschodu ;)



Dziury w brwiach, pępku, nosie, języku, wargach, a nawet na sutkach. Mania piercingu, czyli kolczykowania, dotarła już do każdego liceum w Polsce. (Gapiński, 2004:22) Takie nagłówki czytamy coraz częściej w codziennej prasie. Młodzież przekłuwa różne części ciała, ozdabia je potem biżuterią. Motywacją do kolczykowania bywa ciekawość świata i siebie. Gdy popularna osoba, gwiazda filmowa czy muzyczny idol przekłuwa sobie jakąś część ciała, dla fanów jest to inspiracja. Trwa też, niestety wyścig, by być na topie, wyróżniać się spośród rówieśników – ich aprobata coraz bardziej się liczy (Gapiński, 2004:22).

Telewizja i mass media coraz mocniej i dogłębniej przenikają w psychikę młodych ludzi. Obraz idola dla młodego człowieka, to ten który serwuje mu telewizja. To obraz drapieżnego, bez zahamowań życia. Dwudziestolatki piją równo z facetami, biją nie gorzej niż Mike Tyson, gdy mają ochotę, rozbierają się do naga, a sypiają gdzie i z kim chcą. Ostre laski atakują na ekranie, estradzie


i w realu
(Bugajski, Ziębiński, 2007:88).

Rys. 2. Obraz idola telewizyjnego dla młodego człowieka

Wielkim niebezpieczeństwem stała się w ostatnich latach muzyka, która co prawda odpręża, ale ma ona również ogromny wpływ na ludzkie życie, zwłasza na życie młodzieży. Muzyka towarzyszy młodemu człowiekowi wszędzie; na ulicy, w czasie przerwy lekcyjnej, w domu, w klubach. Jest wszechobecna. W muzyce świeckiej dominują takie tematy jak miłość, przyjaźń, szczęście. Nie brak jednak i takich wykonawców, którzy preferują piosenki
o przemocy, seksie i zabójstwach. Kontrowersje wzbudzają te utwory, w których słowach nawiązuje się do okultyzmu i sławi moce ciemności. Od wielu lat muzyka, zwłaszcza rockowa, łączy młodych ludzi w grupy. Mówi się, że rock umiera, bo wypiera go hip hop, których także wzbudza w młodych ogromne emocje, przyczynia się do tworzenia subkultur i powstania mód. Fani muzyki tworzą swój wysublimowany świat. Liderzy grup muzycznych są dla młodych często inspiracją do określonych zachowań. Ubrania, tak jak i przynależność do subkultury jest wyrazem buntu przeciwko wartościom prezentowanym przez rodzinny dom oraz rodziców, a także szkołę i nauczycieli (Piekarska, 2001:5).

Podsumowanie


Na zadane pytanie: „czy istnieje jeszcze pojęcie autorytetu wśród młodych ludzi?” uczennica gimnazjum odpowiedziała: Moim autorytetem jest siostra Faustyna. Jest wzorem dziewczęcego całkowitego i bezwarunkowego zawierzenia Bogu. Jej miłość do bliźniego była tak wielka, że niejeden człowiek nie potrafiłby dać tyle ciepła i miłości swojemu bliźniemu. Najczęstszym autorytetem dla młodzieży jest Jan Paweł II. Cenią go za dobroć, pokorę, odwagę. Zauważył młodzież i obdarzył ich wielkim szacunkiem. Jest dla nich wielką inspiracją
i przykładem. Był osobą, której ufali, której nauczanie oraz przykład starali się rozumieć i realizować. Odbierali papieża jako posłańca miłości, posłańca pokoju, a jego przesłania ukierunkowały ich – jak powinni żyć
(Wodecka, 2006:5). Nie można więc generalizować, że młodzież nie ma autorytetów, a jeżeli już ma, to są to autorytety niesłuszne.

Wiek globalizacji, zmian, społeczeństwa informacyjnego, spowodował odrzucenie dotychczasowego porządku, a jednocześnie brak wizji na przyszłość. Młode pokolenie wchodzi w dorosłe życie w klimacie niepokojów, napięć


i strachu. Powszechną prawdą jest, że XXI wiek stał się wiekiem upadku moralnego. W dzisiejszych czasach prawie każdy młody człowiek ma w swoim otoczeniu osobę, na której się wzoruje. Niestety większość tych „autorytetów” jest niewłaściwa.

Nastały czasy, kiedy to jak nigdy wcześniej, potrzebne są autorytety i to autorytety silnej osobowości. Ludzie muszą mieć wzorce, by wiedzieć jak godnie postępować. Najważniejsze w życiu młodego człowieka są wzorce wyniesione


z domu rodzinnego. Rodzina stanowi pierwszą i podstawową grupę, w której dziecko się rozwija psychicznie i fizycznie. W każdym okresie życia, rodzina wpływa na osobowość dziecka, kształtuje określone potrzeby i postawy oraz pomaga poznać samego siebie. Kolejnymi płaszczyznami, na których młodzi ludzie spotykają się z autorytetami są szkoła, środowisko lokalne i media. To miejsca, gdzie z dobrze ugruntowanymi autorytetami wyniesionymi z domu, młody człowiek może dokonać prawidłowych wyborów swoich idoli. Ludzie młodzi kiedyś dorosną i będą decydować o wielu ważnych sprawach, dlatego tak bardzo ważne dla nas i całego świata jest to, aby przyświecające im w życiu autorytety były godne do naśladowania. W młodzieży jest ogromna siła, moc przemiany. Dlatego w młodzieży jest nadzieja na przyszłość.

Bibliografia:

  1. Autorka anonimowa. (2009), List do ojca, „Antidotum”, nr 25 s. 18.

  2. Bugajski L, Ziębiński R. (2007), Kultura pop. Laski dają czadu, „Newsweek Polska”, nr 31, s. 88–93.

  3. Czekan D. (2008), Niedostosowanie społeczne a przestępczość nieletnich, [w:]
    A. Chudzik (red), Współczesne zagrożenia rozwojowe dzieci i młodzieży, Łódź: WSHE.

  4. Danilewicz W. (2007), Społeczne konsekwencje migracji zagranicznych [w:]
    D. Lalak (red), Migracja, uchodźctwo, wielokulturowość. Zderzenie kultur we współczesnym świecie, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

  5. Kamińska U. (2000), Zranione dzieciństwo: wychowankowie Domu Dziecka mówią, Katowice: Śląsk.

  6. Kisielińska B. (2004), Agresja pod kontrolą, „Ergo. Forum Wychowawców”, nr 00, s. 20–22.

  7. Koral J. (2004), Szkoła Bicia, „Ergo Forum Wychowawców”, nr 00, s. 16–19.

  8. Markiewicz W. (2006), Społeczeństwo, „Polityka” nr 32, s. 78.

  9. Mazurkiewicz P. (2008), Tożsamość Europy w kontekście migracji, „Migracje jako nowa kwestia społeczna”, Katowice s. 128.

  10. Nowakowski P.T. (2001), Oblicza werbunku, Tychy: Maternus Media.

  11. Oszajca K. (2000), Młodzież a kształtowanie charakteru, „Karan” nr 3, s. 27.

  12. Piekarska M.K. (2001), Ciuchy i bunt, „Cogito” nr 13, s. 5.

  13. Pronzato A. (2005), Starość czasem nadziei, Kraków: Wydawnictwo Salwador.

  14. Pyza M. (2004), Podziurawieni, „Ergo. Forum Wychowawców”, nr 00, s. 32-33.

  15. Stecewicz T., Styczyńska A., (1999) Przemoc, „Cogito” nr 14 s. 4-7.

  16. Stępień M. (2004), Wołanie o miłość, „Ergo. Forum Wychowawców”, nr 00, s. 36-39.

  17. Wodecka K. (2006), Czy istnieje jeszcze pojęcie autorytetu wśród młodych ludzi?, „Antidotum”, nr 12, s 5-6.


Strona internetowa:

  1. Napieraj S., Skutki emigracji zarobkowej – zaburzenia w psychice i uzależnienia www.biomedical.pl por. 1.09.2009




1 Przykładowo sformatowany artykuł ze śródtytułami wprowadzanymi poglądowo przez Wydawnictwo AHE. Autorkę przepraszamy za samowolę, żarty rysunkowe oraz skróty!





Pobieranie 45.77 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna