Rozdział I. – Przyczyny sytuacji kryzysowych i wypadków w nurkowaniu


Ewakuacja śmigłowcem podaczas akcji ratunkowych



Pobieranie 434.96 Kb.
Strona4/8
Data29.04.2016
Rozmiar434.96 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Ewakuacja śmigłowcem podaczas akcji ratunkowych
Przy ciężkich wypadkach nurkowych, takich jak na przykład ciężka choroba dekompresyjna, embolia, barotrauma płuc itp., może być konieczny szybki transport poszkodowanego nurka
do szpitala lub komory hiperbarycznej. W takich sytuacjach ewakuacja przy pomocy śmigłowca może okazać się niezbędna. Przy tego typu sytuacjach należy pamiętać o następujących zasadach:


  1. Jedną z najważniejszych zasad podczas koordynowania akcji ratnunkowych z użyciem śmigłowca jest sprawna łaczność z jego załogą. Najczęściej używanym środkiem komunikacji jest radiotelefon ale w niektórych przypadkach używane są inne systemy – na przykład proporczyki sygnałowe, sygnały ręczne lub świetlne itp.




  1. Istotny jest wybór dobrego miejsca do lądowania śmigłowca i jego właściwe oznaczenie. Miejsce to musi leżeć na otwartej przestrzeni i pozwalać na swobodne manewry śmigłowca – minimalny wymiar to 20 x 20 m. Poza tym powinno być to miejsce łatwo dostępne, o podłożu zdolnym udźwignąć wagę śmigłowca, położone z dala od zboczy, drzew, słupów czy przewodów elektrycznych.




  1. Miejsce lądowania należy odpowiednio przygotować. Prąd powietrza wytworzony przez łopatki wirnika jest tak silny, że może poderwać nie tylko piasek, glinę czy małe obiekty ale też relatywnie ciężkie przedmioty, takie jak części ekwipunku nurkowego albo wyposażenia łodzi. Wszystkie nie przymocowane obiekty należy schować lub usunąć. Przedmioty, których nie można usunąć należy przymocować np. Z pomocą lin.




  1. Przed lądowaniem śmigłowca wszyscy ludzie powinni opuścić lądowisko. W niektórych sytuacjach od strony nawietrznej musi pozostać osoba, która będzie naprowadzać pilota. Zaleca się używanie okularów ochronnych aby chronić oczy przed wznieconym pyłem i pisakiem. Nie wolno zbliżać się do śmigłowca, dopóki pilot nie zasygnalizuje.




  1. Podczas lądowania na statku niezbędna jest komunikacja i współpraca między obiema załogami. Lądowanie na statku zazwyczaj przebiega w ten sposób, że po uzgodnieniach kapitan statku ustawia go pod wiatr i redukuje prędkośćdo maksimum 5 węzłów.




  1. Poszkodowany musi być przygotowany do transportu. Podczass transportu nad wodą dobrze jest wyposażyć poszkodowanego w kamizelkę ratunkową, zawinąć go w koc itp. Jeśli to możliwe, przygotowujemy dla poszkodowanego zestaw do oddychania tlenem. Nie należy zapominieć o dołaczeniu opisu przebiegu akcji ratunkowej i objawów u poszkodowanego. Poza innymi korzyściami takie informacje pomogą lekarzom w postawieniu trafnej diagnozy i doborze sposobu leczenia




  1. Jeżeli transport poszkodowanego wymaga dostarczenie ze śmigłowca noszy, nie należy dotykać linek przy noszach ani samych noszy, do momentu kiedy dotkną one ziemi. Wcześniejsze dotknięcie noszy może skutkować porażeniem elektrycznym




  1. Poszkodowanego należy ułożyć w noszach lub koszu ratowniczym i umocować przy pomocy uprzęży.




  1. Należy poinformować załogę, że poszkodowany prawdopodobnie ma chorobę dekompresyjną – DCS lub embolię (zatorowość) – AGE i uprzedzić o konieczności lotu na minimalnej wysokości. Ze wzrostem wysokości może nastąpić narastanie tworzenia się pęcherzyków we krwi i wzrost ich wielkości coi skutkuje zaoistrzeniem się objawów chorobowych.



Lądowisko śmigłowca na pokładzie statku oceanicznego

Rozdział IV. – Ratowanie tonącego

Ratownie tonącego pływaka lub nurka jest na tyle ważnąproblematyką, że poświęcamy jej osobny rozdział. Sprawne prowadzenie ratowania tonących jest jedną z najważniejszych kwsetii w ratownictwie wodnym.



Przed zbliżeniem się do tonącego
Zanim zbliżymy się do tonącego pływaka lub nurka, powinniśmy wziąc pod uwagę kilka istotnych czynników.
Uspokój się i pomyśl
Ludzie w sytuacjach keytycznych reagują stresem. Niektórzy popadają w apatię i nie są w stanie reagować efektywnie na rozwój sytuacji, inni działają pochopnie i bez zastanowienia. Zatem zanim zaczniesz cokolwiek robić, odetchnij swobodnie i pomyśl. Tylko spokojny ratownik może być naprawdę efektywny w trudnych sytuacjach.
Wezwanie pomocy
Pierwszym krokiem w większości sytuacji krytycznych jest wezwanie pomocy.

Większa ilość ratujących zwiększa szanse powodzenia. Poszukiwanie zaginionego nurka, pomoc dla tonącego, holowanie do brzegu czy wynoszenie poszkodowanego na brzeg lub na łódź czy udzielenie pierwszej pomocy albo CPR – wszystko to można prowadzić znacznie efektywniej przy większej liczbie ratowników.


Czy sam mogę skutecznie pomóc, czy ryzyko przy akcji ratunkowej jest akceptowalne?
Przy organizowaniu i porwadzeniu akcji ratunkowych zawsze myśl o swoim bezpieczeństwie
i o ryzyku, na które w takich przypadkach się wystawiasz. Ryzyko to musí być na akceptowalnym poziomie. Ratownictwo wymaga kondycji fizycznej, siły, wytrzymałości, umiejętności i doświadczenia. Ratownik często naraża zdrowie lub życie. Jeśli podczas akcji dojdziecie do wniosku, że sytuacja przkracza wasze umiejętnosci i możliwości, lepiej zrezygnować z pokusy natychmiastowego niesienia pomocy i wezwać pomoc fachową lub oznaczyć miejsce wypadku w taki sposób aby dalsza akcja była możlwie najbardziej efektywna.
Czy mogę zwiększyć swoje szanse na uratownie tonącego używając właściwego sprzętu
i rozmaitego wyposażenia pomocniczego?

W wielu przypadkach można zwiększyć sznse na skuteczne ratownie tonącego poprzez użycie szeregu różnych sprzętów pomocniczych. Mogą to być pływaki ratownicze, koło ratunkowe, napompowana kamizelka BCD, materac dmuchany, deska surfingowa, pusty kanister, nadmuchana boja dekompresyjna lub inne przedmioty pływające o dostatecznej wyporności. Bradzo użyteczne przy ratowaniu są elementy ekwipunku nurkowego – skafander neoprenowy lub BCD, które pozwalają ratownikowi uzyskać mocno pozytywną pływalność, płetwy – dzięki którym można rozwinąć w wodzie znacznie większą prędkość i efektywność ruchów czy też maska, która umożliwia ratownikowi dobry przegląd sytuacji zarówno nad jak i pod wodą. Zanim wejdziecie do wody i zaczniecie płynąć tonącemu na pomoc, starajcie się maksymalnie zwiększyć swoje szanse.
Udzielenie pomocy bez wejścia do wody
W wielu przypadkach można pomóc tonącemu bez konieczności wchodzenia do wody. Udzielenie pomocy z łodzi, podanie deski surfingowej, pływaka, bosaka czy rzucenie koła ratunkowego lub liny to tylko część przykładów udzielenia efektywnej pomocy bez narażania własnego bezpieczeństwa.
Jakie jest najdogodniejsze miejsce aby wejść do wody lub wyjść z wody?
Zanim wejdziecie do wody, należy znaleźć najdogodniejsze miejsce wejścia oraz wyjścia
z poszkodowanym. W wielu przypadkach można zaoszczędzić sporo sił podczas dopływania do tonącego lub przy problemach z wyciągnięciem poszkodowanego na brzeg. Jeśli to możliwe, należy zapewnić sobie dodatkową pomoc w miejscu planowanego wyjścia z wody.

Zbliżenie się do tonącego
Jeżeli nie mamy innej możliwości (łódź, deska ratownicza lub inny sprzęt) musimy dostać się do tonącego płynąc. Staramy się tak dysponować siłami aby starczyło ich na dalszą część akcji. Należy pamiętać, że droga powrotna wymaga dużo więcej sił niż droga do ratowanego. Bezpośrednio przed tonącym zmieniamy styl pływania na piersiowy. Musimy mieć tonącą osobę cały czas w zasięgu wzroku, aby stosownie do jego zachowania zastosować najdogodniejszy sposób interwencji. Zmiana stylu pływania pozwoli na lepszą koncentrację i mobilizację sił.
Uchwycenie i ustawienie tonącego
Pod pojęciem uchwycenia i ustawienia rozumiemy złapanie tonącego i przygotowanie go do holowania do łodzi lub do brzegu. Przygotowanie tonącego do holowania jest jednym
z najważniejszych elementów w całej akcji ratunkowej. W tej fazie następuje tzw. „ustawienie tonącego“. Rozumiemy przez to ułożenie poszkodowanego w pozycji na wznak. Ludzkie ciało najlepiej utrzymuje się na wodzie w pozycji na plecach. Są różne sposoby uchwycenia i ustawienia tonącego. Niektóre są użyteczne we wszystkich sytuacjach inne jedynie wówczas, gdy poszkodowany jest nieprzytomny.
Uchwycenie tonącego z brzegu lub z łodzi
Uchwycenie tonącego z brzegu lub z łodzi jest najprostszym ale często niedocenianym sposobem osobistej interwencji. W niektórych przypadkach bardzo skuteczne może być szybkie uchwycenie tonącego za rękę w chwili gdy zaczyna się topić a łatwo do niego dosięgnąć, na przykład z miejsca na pokładzie statku, ze skały, molo lub krawędzi basenu. W innych przypadkach może być bardzo efektywne szybkie wejście do wody i chwycenie tonącego, w czasie gdy drugą ręką przytrzymujemy się poręczy lub innego obiektu, który zapewnia nam bezpieczny chwyt. W ten sam sposób możemy również udzielić pomocy np. zmęczonym zawodnikom.
Uchwycenie tonącego i ustawienie przodem
Ten sposób uchwycenia i ustawienia tonącego jest bardzo prosty, lepiej jednak użyć go w przypadku gdy tonący jest nieprzytomny albo gdy mamy nad nim bardzo dużą przewagę siły fizycznej. Może być z powodzeniem stosowany na przykład w przypadku dziecka. Natomiast podczas ratowania tonącego będącego w panice lub agresywnego stanowi spore zagrożenie bezpieczeństwa ratownika.

Przy tym sposobie ratowania tonącego podpływamy i zatrzymujemy się na chwilę w odległości około 2-3 metrów, aby potem ostrożnie się zbliżyć. Stale obserwujemy tonącego. Mamy wyciągniętą prawą nogę w kierunku tonącego. W ten sposób zapewniamy sobie bezpieczeństwo w przypadku ataku. Wówczas możemy kopnięciem uwolnić się od tonącego. W momencie kiedy jest bezwładny, twarzą w naszym kierunku lub do dołu, chwytamy prawą ręką jego prawą rękę za nadgarstek po czym szarpnięciem do siebie odwracamy tonącego na wznak. Ratownik musi równocześnie z pociągnięciem zacząć płynąć w kierunku od tonącego. W niektórych przypadkach tonący pływa pod wodą więc ratownik musi się nieco zanurzyć i obrócić poszkodowanego do pozycji na wznak i energicznie pracując nogami wynieść go na powierzchnię. W ten sposób ustawiamy tonącego do właściwej pozycji na plecach na powierzchni a następnie holujemy do brzegu.



Uchwycenie i ustawienie tonącego od tyłu
Ta metoda jest w praktyce ratowniczej najczęstsza. Przy zastosowaniu, umożliwia udzielenie pomocy nawet agresywnemu tonącemu, będącemu równie silnym fizycznie co ratownik. Przybliżamy się do tonącego, najlepiej od tyłu, tak aby nas nie widział. W przypadku gdy płyniemy od przodu lub tonący nas widzi, w odległości 3 - 4 m od niego należy zanurkować , opłynąć tonącego pod wodą i wynurzyć się za jego plecami. Podobnie postępujemy wówczas, jeśli tonący zniknął pod wodą i należy go tam odszukać. Podczas płynięcia pod wodą stále obserwujemy pozycję tonącego. Będąc za nim wsuwamy ramię pod jego pachę i mocną pracą nóg i wolnej ręki wyciągamy go w pozycji na wznak na powierzchnię. Następnie holujemy poszkodowanego do brzegu lub łodzi.

uchwycenie i ustawienie tonącego od tyłu

Techniki holowania tonącego
Holowanie w pozycji na wznak
W praktyce najlepiej sprawdza się technika holowania tonącego w pozycji na wznak, z uchwyceniem dłońmi za żuchwę. Obie ręce są wyciągnięte. Ta metoda umożliwia efektywne utrzymywanie dróg oddechowych poszkodowanego nad wodą. Jest użyteczna zarówno w przypadku osoby nieprzytomnej jak i w pełni przytomnej. Jest też dostatecznie bezpieczna

w przypadku holowania agresywnego tonącego – umożliwia ratownikowi odepchnięcie go nogami.

Uznaje się, że w takich przypadkach nie jest to łatwe.

holowanie tonącego w pozycji na wznak

Holowanie tonącego gdy ratownik też jest w pozycji na plecach ma swoje dobře strony. Wyciągnięte ręce zabezpieczają nas przed przypadkowym uchwyceniem przez tonącego, który nie może nas dosięgnąć. Dystans pomiędzy ratownikiem a ratowanym umożliwia też wygodną pracę nóg. Praca nóg wpycha dodatkowo wodę pod plecy holowanego a ta go wypycha i czyni „lżejszym“. Sposoby przy których ratownik jest w pozycji na plecach są wygodniejsze w spokojnej wodzie.


Holowanie jedną ręką za brodę

Inną metodą holowania tonącego jest ciągnięcie jedną ręką za brodę/żuchwę. Ręką, którą holujemy tonącego chwytamy go za brodę tak aby nie zasłaniać ust ani nie uciskać szyi. Ręka pozostaje stale wyprostowana. Przy tej metodzie ratownik może używać wolnej ręki do zwiększenia prędkości pływania. Nie ma jednak wtedy pełnej kontroli nad drogami oddechowymi poszkodowanego. Ten sposób jest korzystny przy holowaniu osoby nieprzytomnej. Natomiast sam uchwyt jest niezbyt mocny i poszkodowany może się nam wymknąć. W związku z tym nie należy stosować tej metody do holowania niespokojnego poszkodowanego.


Holowanie w falach
Ten sposób holowania jest na ogół wygodny przy falach lub w przyboju, kiedy potrzebny jest pewny uchwyt tonącego. Ratownik płynie na prawym boku. Przekłada lewą rękę pod ramię i łopatki holowanego i chwyta pod plecami za jego prawe ramię. Przy pomocy wolnej ręki i nóg płynie.

Techniki wynoszenia poszkodowanego z wody
Jak już doholujemy poszkodowanego do brzegu lub łodzi, trzeba go wyciągnąć z wody. Jeśli ratownik jest sam to wynoszenie bezwładnego ciała jest trudne. Można to jednak opanować doskonale dzięki ćwiczeniom. Przed wyciąganiem poszkodowanego nurka należy odpiąć jego pas balastowy. Jeżeli to możliwe, powinniśmy też wypiąć go ze sprzętu.
Wynoszenie tonącego z basenu przez jedengo ratownika
Ratownik kładzie ręce tonącego na brzegu basenu, najlepiej jedna dłoń na drugiej tak aby móc obie przytrzymać jedną ręką. Głowę poszkodowanego stale utzrymujemy ponad powierzchnia. Teraz ratownik sam wychodzi z basenu, przytrzymując ręce poszkodowanego na jego skraju. Następnie łapie poszkodowanego za nadgarstki i wciąga górną połowę ciała na brzeg basenu. Później wyciągamy drugą część ciała poszkodowanego. Ten sposób jest niezmiernie prosty i można go także stosować gdy ratowana osoba jest cięższa niż ratownik. Jest też użyteczny w przypadku nurka ze sprzętem.
Plażowy sposób wyciągania tonącego na brzeg
Na plaży lub w innym miejscu ze spokojną wodą i twardym dnem doholowujemy poszkodowanego do brzegu, do miejsca gdzie już musimy się zatrzymać. Następnie ciągnąc za żuchwę lub uchwytem od tyłu poprzez pierś wyciągamy go na brzeg. Stale utzrymujemy drogi oddechowe poszkodowanego nad wodą.
Strażacki“ sposób wynoszenia poszkodowanego na brzeg
Ten sposób jest najwygodniejszy, zwłaszcza w przypadkach gdy musimy poszkodowanego z wody wynieść. Na przykład tam, gdzie brzeg jest skalisty, gdzie uderza przybój, przy brzegu jest rozległa płycizna itp. W tym przypadku doholowujemy poszkodowanego tak blisko brzegu, aż poziom wody sięgnie nam do pasa. Tam tonącego obracamy twarzą w dół, przykucamy pod nim, prostując ramię pomiędzy jego nogami tak, aby uchwycić jego lewe udo i lewą rękę a drugą ręką chwytamy jego prawą rękę. Prostujemy się biorąc tonącego na ramiona. Musimy rozłożyć jego ciężar równomiernie, aby nie stracić równowagi. Tym sposobem możemy prznieść poszkodowanego na dalszą odległość. Dodatkową zaletą tego sposobu jest to, że z dróg oddechowych może samoistnie wylecieć woda.

strażacki sposób wynoszenia tonącego


Techniki samoobrony ratownika
Podczas ćwiczeń ratowniczych należy zwrócić szczególną uwagę na ćwieczenie technik samoobrony przed atakiem tonącego. Wiele nieudanych prób ratowania kończy się ściągnięciem maski ratownikowi, wyciągnięciem automatu z ust lub wciągnięciem ratownika pod wodę. Rzeczywiste akcje ratownicze w pełni potwierdzają przysłowie „tonący brzytwy się chwyta“. Tonący będąc w panice, odruchowo i instynktownie ma jeden cel – przeżyć. Pamiętać należy o tym w momencie, gdy się do tonącego zbliżamy.

W takich sytuacjach szczególnie użyteczne są różne techniki odpierania agresywnego ataku - osłony


i uniki oraz różne chwyty oswobadzające – dźwignie, ucisk na wrażliwe punkty itp.

techniki samoobrony ratownika

Pomocniczy sprzęt ratowniczy
Istotną częścią wyposażenia statków, basenów, kąpielisk i zbiorników wodnych jest pomocniczy sprzęt ratowniczy. Część zasad i przepisów związanych z eksploatacją sprzętu jest zwykle dostępna w miejscu ich przechowywania, tak jak dane o ilości i rodzaju dla każdego z urządzeń.

Sprzęt pomocniczy produkowany jest z myślą o użyciu z brzegu lub statku, większość urządzeń można użyć jednak także przy osobistej interwencji.

Poniżej przedstawiamy przegląd sprzętu pomocniczego dostępnego nad zbiornikami wodnymi.
Bosak/tyczka
Prosta ale bardzo przydatna – „tyczka ratownicza“. Podanie jej tonącemu może pozwolić na dociągnięcie go do brzegu lub wspomoże utrzymanie się na powierzchni. Tyczki i bosaki znajdują się standardowo na wyposażeniu basenów i kąpielisk.
Koło ratunkowe
Kolejnym użytecznym sprzętem pomocniczym jest koło ratunkowe. Dawniej koła ratunkowe wyrabiano z korka pokrytego nieprzemakalnym płótnem pomalowanym w czerwono białe pasy. Ich waga była stosunkowo duża a więc i manipulowanie trudne. Współczesne koła ratunkowe robione są z piankowego polistyrenu a na wierzchniej warstwie kolor jest pomarańczowy. Koło jest łatwo widoczne w bryzgach wody i falach. W czterech miejscach na obwodzie za pomocą szerokiej taśmy jest przymocowana lina o średnicy 1 do 1,5 cm, która ułatwia uchwycenie się koła. Koło ratunkowe utrzyma bezpiecznie na powierzchni dorosłą osobę.

Pierwszym sposobem użycia koła jest rzucenie. Rzucamy tonącemu koło z umocowaną liną (koło bez liny umożliwia tylko jedną próbę a nawet w razie sukcesu nie pozwoli na udzielenie pomocy poprzez przyciągnięcie). Rzut jest zasadny wtedy, gdy tonący jest przytomny i jest w stanie sam chwycić koło. Rzucanie wymaga ciągłego szkolenia. Chodzi nie tylko o to, aby rzucić daleko ale też dokładnie.

Koło rzuca się łukiem z boku, linę w luźnych zwojach trzymamy nawiniętą na drugiej ręce lub można ją przymocować i rozłożyć na ziemi. Podczas lotu koła lina odwija się sama. W płynącej wodzie/w prądzie należy rzucić koło ok 2m przed tonącego od strony prądu tak, aby prąd je do niego doniósł. Na stojącej wodzie rzucamy koło 1 do 2 m przed tonącego, aby mógł po jednym lub dwóch zagarnięciach ramionami złapać koło. Jeżeli ratownik opanował doskonale rzuty kołem, może rzucić je poza tonącego a potem przyciągnąć go liną do niego. Przy interwencjach osobistych koło jest użyteczne zarówno w przypadku tonącego nieprzytomnego, jak i przytomnego.
Piłka/pływak
Współcześnie bardzo często używanym sprzętem jest piłka lub pływak. Zaletą piłki w porównaniu z kołem jest jej mniejsza waga, tak więc łatwiej można ją rzucić na dużą odległość i jest mniej niebezpieczna przy bezpośrednim uderzeniu w tonącego. Nie bez znaczenia jest i mniejszy koszt i łatwa dostępność (jakakolwiek piłka, z gumy lub tworzyw sztucznych, o średnicy 23-27 cm, które znajduje się w siatce). W uchwycie siatki jest zamocowana lina. Dla łatwiejszego uchwytu siatka może być podwójna. Piłkę rzucamy łukiem od spodu lub od góry, zawsze z liną, z którą obchodzimy się identycznie jak przy rzucie kołem. Najtrudniejsze ćwiczenia to rzut z obrotu na dużą odległość. Na spokojnej wodzie możemy piłkę, podobnie jak koło użyć do przyciągania tonącego.


Deska surfingowa/deska ratownicza

Użycie deski surfingowej w ratownictwie nie jest nowością. Z oryginalnej, hawajskiej deski surfingowej, służacej do jazdy na falach wyewoluował sprzęt do ratowania tonących zwany „deską ratowniczą“. W końcu lat siedemdziesiątych w następstwie rozwoju windsurfingu funkcję deski ratowniczej przejął pływak surfingowy, który poprzez swoją konstrukcję i cechy stał klasycznym środkiem do ratowania tonących. W wielu przypadkach w podobny sposób można posłużyć się i deską ratowniczą jak i materacem dmuchanym z dostateczną wypornością.


Podstawowy sprzęt nurkowy (ABC)
Bardzo użytecznym sprzętem pomocniczym przy ratowaniu tonących jest podstawowy sprzęt nurkowy ABC. Sprzęt ABC u ratownika szczególnie ułatwia szybsze podpłynięcie do poszkodowanego, lepszą widoczność, łatwiejsze wyciągnięcie tonącego na powierzchnię wody i holowanie a także orientację w falach i bryzgach wody jak również pod wodą.
Ćwiczenia technik ratowniczych
Efektywność akcji ratowniczych bardzo wyraźnie podwyższają ćwiczenia technik oraz trening pływacki, które mogą być bardzo przydatne w realnych sytuacjach. Najlepszym przygotowaniem do akcji ratowniczych są ćwiczenia pływackie. Bardzo przydatne w rzeczywistych sytuacjach krytycznych jest szkolenie wypływania do góry w wodzie, nurkowania albo „dreptania” z jednym ramieniem lub obiema rękami nad głową, wyskakiwanie nad powierzchnię "kto wyżej", pływania z obciążnikami na ramionach, pływanie na boku i na wznak, ćwiczenia w wpadaniu i skokach do wody, itp..

Bardzo przydatne są też ćwiczenia w pływaniu w ubraniu, bez pomocy rąk oraz ćwiczenia róznych technik zanurzeń i pływania pod wodą.



Rozdział V. – Resuscytacja krążeniowo-oddechowa dla nurków ratowników

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa w nurkowaniu
Resuscytacja krążeniowo-oddechowa - CPR (wcześniej resuscytacja krążeniowo-mózgowo-oddechowa) to technika przywracania funkcji życiowych poszkodowanemu w sytuacji gdy są one – przytomność, krążenie i oddychanie - zagrożone.

Resuscytacja dla nurków i pływaków różni się nieco w niektórych ważnych aspektach


od standardowego sposobu jej prowadzenia, takiego jakiego uczy na przykład Czerwony Krzyż. Podczas zatrzymania funkcji życiowych w środowisku suchym przyczyną jest zwykle niewydolność serca. W przypadku tonących jest to zwykle zatrzymanie oddechu i niedobór tlenu a w następstwie upośledzenie krążenia.W związku z tym standardowe zasady CPR zalecają rozpoczęcie czynności
w przypadku ofiary nie związanej z wypadkiem w wodzie od pośredniego masażu serca. Przeciwnie
w przypadku tonącego zalecane jest rozpoczęcie od udrożnienia i wstępnego przewentylowania dróg oddechowych poprzez 5 oddechów. Dopiero potem dołączany jest masaż serca.
Utonięcia w nurkowaniu
Człowiek do życia potrzebuje tlenu. Podczas nurkowania mogą wydarzyć się sytuacje, kiedy nasza zdolność swobodnego oddychania będzie zakłócona. Tonięcie jest jedną z najniebezpieczniejszych sytuacji, z którą możemy się zetknąć podczas nurkowania lub innych aktywności w środowisku wodnym.

Do tonięcia może dojść gdziekolwiek – w trakcie nurkowania lub na powierzchniu. W odróżnieniu od innych wypadków nurkowych, takich jak barotrauma lub choroba dekompresyjna, do zaistnienia skutków tego wypadku nie potrzeba ani podwyższonego ciśnienia ani dłuższego czasu.



Do zatrzymania oddechu podczas tonięcia zwykle dochodzi poprzez niedrożność dróg oddechowych w skutek zassania wody. To zakłóca transport gazów w organiźmie i prowadzi do hipoksji z wszystkimi negatywnymi jej skutkami. Najczęściej powtarza się jeden z poniższych scenariuszy:

  • nurek zaczyna tonąć, aspiruje wodę lub inny płyn i w następstwie tego traci przytomność

  • nurek traci przytomność z innych przyczyn a po niedługim czasie po ustaniu odruchów obronnych (laryngospasmus – skurcz krtani), które powstrzymują aspirację płynu do dróg oddechowych, dochodzi do wniknięcia wody do dolnych dróg oddechowych

Przyczyny sytuacji, która może doprowadzić do utonięcia podczas nurkowania bywają różne. Brak doświadczenia, stres, panika, nurkowanie z niedostatecznie przetestowanym lub słabej jakości sprzętem, przeszacowanie własnych umiejętności, brak szkoleń, brak szkoleń w zakresie zarządzania kryzysowego i wiele innych. Utonięcie może się zdarzyć podczas pewnych zmian fizjologicznych
i zaburzeń, które są specyficzne dla nurkowania. Przy zwiększeniu narkotycznego działania azotu
i następującej z tego powodu utraty przytomności – deep water blackout, po hiperwentylacji przed nurkowaniem na bezdechu lub przekroczeniu akceptowalnego czasu wstrzymania oddechu i wskutek tego utraty przytomności na płyciźnie – shallow water blackout. Przy hipoksji wskutek spadku pO2 poniżej pewnego progu, co też skutkuje utratą przytomności – nurkowanie na mieszankach hipooksycznych albo awaria CCR. Także przy rozwoju klinicznych objawów toksyczności tlenowej CNS połączeniu z napadami nieświadomości i drgawek toniczno- klonicznych z aspiracją wody - przekroczenie MOD mieszanki oddechowej, awaria CCR.

CPR przy wypadku nurkowym

Ułożenie poszkodowanego
CPR rozoczynamy od ułożenia poszkodowanego w miejscu dogodnym do prowadzenia resuscytacji
– w cichym, odosobnionym miejscu z dostateczną ilością przestrzeni do manewrów. Dla efekywnego CPR potrzebne jest równe, twarde podłoże, w związku z tym poszkodowanego nigdy nie należy układać na łóżku lub innym miękkim podłożu. Odpowiedni jest na przykład koc rozłożony na podłodze. Następnie zajmijcie pozycję, która pozwoli efektywnie monitorować stan poszkodowanego
i jednocześnie prowadzić resuscytację. Najwygodniejsza to pozycja klęcząca z boku na wysokości serca ratowanej osoby. Ta pozycja umożliwia bezproblemowy dostęp do dróg oddechowych poszkodowanego jak i do jego klatki piersiowej. Podczas CPR z udziałem dwóch ratowników mamy dwie możliwości: albo jeden z ratowników zajmuje pozycję z boku i prowadzi pośredni masaż serca
a drugi, po drugiej stronie lub za głową poszkodowanego prowadzi sztuczne oddychanie albo masaż serca i sztuczne oddychanie prowadzi jedna osoba a druga może wezwać pomoc lub wykonywać inne niezbędne czynności. W tym przypadku ratownicy mogą się zmieniać i mieć możliwość chwilowego odpoczynku.

Podczas czynności przy ratowanym chrońcie samych siebie. Jeśli to możliwe używajcie rękawic chirurgicznych. Unikniecie w ten sposób nieporządanego, przypadkowego kontaktu z zawartością jamy ustnej poszkodowanego i jego płynami ustrojowymi.


Usunięcie wody z dróg oddechowych i udrożnienie dróg oddechowych
Wcześniejsze zasady CPR zalecały w przypadku tonących zaczynać resuscytację od usunięcia wody z dróg oddechowych poszkodowanego. Robione to było przy pomocy tzw. masażu Heimlicha z późniejszym czyszczeniem jamy ustnej poszkodowanego. Masaż ten był zalecany szczególnie
w przypadku dostania się słonej wody do dróg oddechowych. Ta procedura opiera się na założeniu, że wyższe ciśnienie osmotyczne wody morskiej może spowodować przesączanie osocza z powodu gradientu osmotycznego do pęcherzyków płucnych, a tym samym zakłócić oddychanie. Ta teoria nie potwierdziła się jednak w praktyce. Dowiedziono wielokrotnie, że zarówno słodka jak i słona woda może się w pęcherzykach płucnych wchłonąć.

Dlatego obecnie oddzielne poglądy na problem tonięcia w wodzie słodkiej i słonej w kwestii aspirowania płynu w drogach oddechowych ulegają zmianie.

Z tego powodu nie należy stosować masażu Heimlicha w pozycji leżącej (ucisk na przeponę w celu zwiększenia ciśnienia w obrębie klatki piersiowej i usunięcia wody zaaspirowanej do dróg oddechowych). Kolejnym przeciwskazaniem jest tu możliwość spowodowania obrażeń wewnętrznych. Ponadto może spowodować komplikacje wywołane zaaspirowaniem treści żoładkowej.

Jedynie u przytomego poszkodowanego, u którego do dróg oddechowych dostała się woda lub ciała stałe, możemy zastosować masaż Heimlicha w pozycji stojącej, wówczas uciskamy przeponę podczas skłonu.

Przy ratowaniu tonącego skupiamy się głównie na mechanicznym oczyszczeniu jamy ustnej. Przy kazji może oczywiście wyciekać woda z dróg oddechowych ale staramy się przede wszystkim usuwać inne substancje takie jak pisaek czy błoto.

Jeżeli mamy do dyspozycji ssak, możemy odessać przy jego pomocy wodę z górnych dróg oddechowych.

Następnie udrażniamy drogi oddechowe poprzez odchylenie głowy z jednoczesnym wysunięciem do przodu żuchwy. W niektórych przypadkach już samo oczyszczenie i udrożnienie dróg oddechowych
u poszkodowanego może spowodować spontaniczne przywrócenie oddechu.


Kontrola podstawowych funkcji życiowych
Dalszym krokiem przed ewentualnym rozpoczęciem resuscytacji jest kontrola podstawowych funkcji życiowych u poszkodowanego – przytomności i oddechu. Stan przytomności kontrolujemy słownie
a następnie przez dotyk. Jeżeli poszkodowany nie reaguje na słowa i dotyk, spróbujmy zastosować bolesny bodziec – uszczypnięcie w małżowinę uszną lub ucisk pod małzowiną na żuchwę. Oddech poszkodowanego można sprawdzić stosując zasadę „słyszę, widzę, czuję“. Należy przyłożyć ucho
do nosa i ust poszkodowanego oraz obserwować ewentualne ruchy klatki piersiowej. Jeżeli czujemy prawidłowy oddech w uchu i na twarzy oraz widzimy ruchy klatki piersiowej lub słyszymy jego oddech znaczy to, że poszkodowany oddycha. Uwaga na oddech agonalny – nieregularne, resztkowe oddechy, obecne aż u 40% poszkodowanych! Takie oddychanie jest niedostateczne i może szybko ustać. W takich przypadkach także należy zastosować sztuczne oddychanie. Zgodnie z nowymi zasadami prowadzenia resuscytacji nie jest konieczne sprawdzanie pulsu poszkodowanego. Praktyka wykazała, że niewprawna osoba nie jest w stanie prawidłowo rozpozanać obecności bądź nieobecności tętna, zwłaszcza w przypadku nurka w skafandrze neoprenowym lub suchym, wyciągniętego z zimnej wody. W związku z tym nawet, jeśli wydaje nam się, że czujemy słaby puls nie traćmy czasu tylko rozpoczynajmy CPR. Jeżeli poszkodowany oddycha, należy go ułożyć w pozycji bepicznej stabilizowanej lub pozycji Reuteka i przystąpić do oględzin innych widcznych obrażeń oraz je opatrzeć.
5 inicjalnych oddechów
Jeżeli zauważymy, że poszkodowany nurek lub pływak nie oddycha, upewnijmy się, że ma on drożne drogi oddechowe i rozpocznijmy resuscytację od 5 wstępnych oddechów. Optymalna objętość oddechu dostarczanego poszkodowanej osobie dorosłej to 400 – 700 ml. Za każdym razem odczekać 1 – 2 sekundy na spontaniczny wydech poszkodowanego.

W pierwszych minutach CPR ważniejsze jest dostarczenie tlenu do mózgu poprzez pośredni masaż serca od sztucznej wentylacji płuc, toteż aktualne zasady CPR dopuszczają w pierwszych 6 minutach prowadzenie jedynie masażu serca, bez sztucznego oddychania. Instrukcja ta jest konsekwencją założenia, że ilość tlenu będąca do bieżącej dyspozycji u osoby dorosłej w płucach to około 1litr a ponieważ podstawowy metabolizm wymaga zwykle 250 ml tlenu/min, to zapas ten powinien starczyć na 4 – 6 minut. Jak jednak wiadomo, w przypadku osoby tonącej sytuacja jest nieco inna. Musimy założyć, że pierwotną przyczyną zaniku funkcji życiowych jest niedostatek tlenu. Dlatego


w przypadkach ratowania tonących CPR zawsze rozpoczynamy od oddechów wstępnych.


rozpoczęcie resuscytacji
Pośredni masaż serca i sztuczne oddychanie
Po 5 wstępnych oddechach rozpoczynamy uciski klatki piersiowej oraz sztuczne oddychanie. Stosujemy proporcje 30 ucisków na 2 oddechy, daje to około 100 ucisków/min, czyli max. 2/sek (przy CPR u dzieci stosunek ucisk/oddech jest 15 : 2). Czas ucisku i przerwy powinien być jak 1:1. Jeżeli CPR prowadzony jest przez jednego ratownika, powinien on po minucie przerwać akcję na krótką chwilę i wezwać dalszą pomoc. Bardzo istotna jest pozycja rąk ratownika. Nadgarstki obu rąk są splecione, ręce wyprostowane w łokciach, ramiona pionowo ponad osią ciała poszkodowanego. Serce masujemy poprzez przeniesienie wagi całego ciała. Głębokość ucisku klatki piersiowej to około 4 - 5 cm. Masujemy środek klatki piersiowej w dolnej jednej trzeciej części mostka, w przybliżeniu na linii brodawek piersiowych poszkodowanego. Masaż serca można przerwać jedynie na bardzo krótką chwilę. Optymalna objętość oddechu dostarczanego poszkodowanej osobie dorosłej to 400 – 700 ml. Zalecana długość oddechu to 1 – 2 sekundy. Należy odczekać nieco czasu na spontaniczny wydech. Duże objętości oddechów są nieefektywne. Dla prorównania – objętość profesjonalnego sprzętu pomocniczego – worka oddechowego to ½ litra. Podczas sztucznego oddychania kontrolujemy efektywność CPR poprzez obserwację ruchów klatki piersiowej poszkodowanego. Jeżeli poszkodowany zacznie samodzielnie oddychać, należy zakończyć resuscytację i ułożyć go w pozycji bezpiecznej.
Podczas CPR zaleca się szczególnie używanie środków osobistej ochrony ratowników, takich jak zasłona higieniczna, rękawice chirurgiczne albo najlepiej kompaktowa maska resuscytacyjna. Te środki ochronne przeciwdziałają infekcjom -TBC, SARS, Hepatitis, AIDS a także chronią przed bezpośrednim kontaktem z zawartością dróg oddechowych posszkodowanego. Tego typu środki pomocnicze powinny być częścią wyposażenia każdego nurka ratownika.

Zasłona higieniczna jest częścią obowiązkowego wyposażenia zestawu pierwszej pomocy. Można spotkać wiele różnych typów aplikacji. Zasłony z wentylami plastykowymi są z reguły niewygodne – wentyle albo nie funkcjonują prawidłowo albo szybko się uszkadzają.

Idealnym środkiem efekywnego prowadzenia CPR jest kieszonkowa maska resuscytacyjna. Jej wewnętrzny filtr antybakteryjny chroni ratownika także przed infekcjami. Dla nurków najwygodniejszy jest model z możliwością podłaczenia tlenu. Cena takich masek to 50-70 PLN.

kieszonkowa maska do CPR

Bardzo użytecznym środkiem pomocniczym jest worek oddechowy – aparat ratowniczy ambu, który też powinien stanowić wyposażenie profesjonalnych ratowników. W przypadku nurków ratowników najwygodniejszy jest także model umożliwiający podłaczenie źródła tlenu do worka, cena od około 180 PLN. Ten aparat pozwala nie tylko uniknąć kontaktu z jamą ustną poszkodowanego, ale także wyraźnie ułatwia długotrwałe i męczące sztuczne oddychanie.



worek ambu

AED – automatyczny defibrylator zewnętrzny
W ostatnich latach bardzo skutecznym środkiem prowadzenia resuscytacji nawet przez laików stały się automatyczne defibrylatory zewnętrzne. Możemy się z nimi zetknąć w samolotach, na lotniskach, rzadziej w domach towarowych czy budynkach użyteczności publicznej. To urządzenie umożliwia przeprowadzenie szybkiej diagnostyki stanu poszkodowanego i w przypadku częstoskurczu komorowego lub migotania komór dostarcza impulsu elektrycznego, który może wspomóc przywrócenie akcji serca. To urządzenie zwiększa efektywność CPR aż o 50 – 70%. Podczas diagnozowania monitorem można wykonać jeden udar impulsowy przed przystąpieniem do masażu mostka. Podczas użycia AED do resuscytacji osób wyciągniętych z wody, zaleca się osuszenie klatki piersiowej, gdyż woda na skórze może upośledzać działanie elektrod.



schemat AED

AED przeprowadzi ocenę stanu poszkodowanego, co pomoże w wyborze dalszego postępowania. Końcowa decyzja o konkretnym prowadzeniu dalszej akcji zależy od ratownika. Cena AED jest jednak dość wysoka, zawiera się w przedziale 5-10 tys. PLN.

W związku z tym jest on raczej niedostępny jako stałe wyposażenie nurka ratownika lub instruktora nurkowania.


jeden z typów AED i jego użycie w praktyce

Jak długo prowadzić CPR?
CPR prowadzimy zawsze aż do całkowitego wyczerpania sił albo do przybycia pomocy lekarskiej. Tylko lekarz może orzec, czy dalsze prowadzenie resuscytacji jest zasadne czy nie.
Przekazanie poszkodowanego pod opiekę lekarską
Tonięcie jest sprawą poważną. Nawet jeśli po CPR uda nam się przywrócić funkcje życiowe poszkodowanemu a ten subiektywnie ocenia swój stan jako dobry, zaleca się aby przekazany on został pod opiekę lekarza i pozostawał pod obserwacją medyczną od 24 do 48 godzin. Istnieje zawsze zagrożenie wtórnym rozwojem syndromu ARDS (syndrom niewydolności oddechowej) oraz ryzyko innych poważnych komplikacji.

Rozdział VI. – Pierwsza pomoc w wypadkach nurkowych z podaniem tlenu – Oxygen provider


Wstęp
W przypadku ciężkich przypadłości związanych z nurkowaniem – takich jak DCS, barotrauma płuc lub tonięcie, kluczową rolę odgrywa szybkość udzielenia pierwszej pomocy z podaniem tlenu. Ze statystyk DAN (Divers Alert Network) wynika, że średnio tylko 40% poszkodowanych nurków był podany tlen podczas udzielania pierwszej pomocy na miejscu wypadku. Z pewnością nie trzeba mówić jak wiele ludzkich istnień mogło uratować wczesne podanie tlenu.

Podczas wypraw nurkowych często znajdujemy się w miejscach odległych, gdzie dostępność pomocy lekarskiej jest mocno problematyczna. Praktyka pokazuje, że instruktor nurkowania, divemaster czy nurek ratownik wie często więcej o wypadkach nurkowych i chorobach z nimi związanych, niż lekarz pierwszego kontaktu. Wszystko to podkreśla znaczenie kursu Oxygen provider. Nigdy nie wiadomo, kiedy btaka wiedza będzie potrzebna i czyje życie będzie od niej zależeć.



Obrażenia nurkowe, przy których podajemy tlen
Wśród najpoważniejszych chorób związanych z nurkowaniem znajdują się barotrauma płuc, pneumotorax czyli odma, arterialna embolia gazowa czyli zator i choroba dekompresyjna. Jak już wiecie z kursu OWD, arterialna embolia czyli zator - AGE jest spowodowana przez bąbelki gazu, które z płuc przedostały się do krwioobiegu. Pneumotorax czyli odma jest związana z uszkodzeniem ściany płuca, następującym w wyniku tego zapadnięciem się płuca i wniknięciem bąbli gazu do krwioobiegu, a choroba dekompresyjna DCS spowodowana jest obecnością bąbelków gazu obojętnego w tkankach i we krwi. We wszystkich wyżej wymienionych chorobach bąbelki gazu mogą spowodować zablokowanie naczyń krwionośnych, upośledzenie natlenienia tkanek i tym samym naruszenie ich funkcji. Przy zaburzeniu dostarczania natlenionej krwi do ważnych organów, takich jak mózg czy rdzeń kręgowy lub przy zablokowaniu filtru płucnego, może dojść do zatrzymania istotnych funkcji życiowych a w konsekwencji do śmierci. Szybkie podanie tlenu wspomaga rozkład bąbli gazu w tkankach oraz powoduje nasycenie tlenem niedotlenionych tkanek i przywrócenie ich funkcji. W przypadku odmy – pneumotoraxu, dochodzi do częściowego lub całkowitego zapadnięcia się płuca, w wyniku czego poszkodowany nurek zaczyna się dusić. Oddychanie tlenem przynajmniej częściowo kompensuje znacznie zmniejszoną powierzchnię filtra płuc i pozwala na bardziej efektywne utlenienie krwi i tkanek.
Nasilenie objawów embolii – AGE jest z reguły szybko postępujące. Zwykle maksymalny okres to 1-2 minuty. Nurek po wynurzeniu wykonuje przeważnie nieskoordynowane ruchy, ma oznaki zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego, a po chwili traci przytomność. Potem szybko może nastąpić śmierć. Objawy choroby dekompresyjnej - DCS mogą się pojawić zaraz po wynurzeniu albo wystąpić już podczas wynurzania, na małej głębokości ale zwykle postępują znacznie wolniej niż w przypadku AGE. Według statystyk DAN średni okres wystąpienia objawów DCS zawiera się w przedziale 10 min – 2 godziny. Nie są wyjątkiem przypadki, gdzie pierwsze objawy DCS pojawiały się kilka godzin po zakończeniu nurkowania. Przy łagodniejszych postaciach DCS często bywa tak, że nurek nie mówi o piwerwszych objawach lub nie przywiązuje do nich wagi, dopiero po jakimś czasie, gdy obawa przed DCS przeważy nad wstydem lub próżnością przyznaje się do nich.

Z kursu OWD możecie pamiętać, że rozróżniamy dwie zasadnicze formy choroby dekompresyjnej. Mniej groźną DCS typu I i jej formy – skórną i stawowo-mięśniową oraz dużo poważniejszą DCS II typu z jej formami – neurologiczną i płucną. Stawowo-mięśniowa postać objawia się z reguły silnymi bólami stawów i mięśni. Skórna forma DCS objawia się swędzeniem lub pieczeniem skóry, widocznymi plamami na skórze i obrzękiem warstwy podskórne. Przy neurologicznej postaci DCS dochodzi do upośledzenia funkcji centralnego systemu nerwowego CNS, które może objawiać się zaburzeniami widzenia, zaburzeniami słuchu, ograniczeniem ruchomości kończyn, paraliżem lub upośledzeniem zasadniczych funkcji życiowych. W końcu płucna postać DCS objawia się zatkaniem filtru płucnego bąbelkami gazu obojętnego a w następstwie uduszeniem poszkodowanego nurka.

Objawy tych chorób są często na tyle charakterystyczne, że może je rozpoznać nawet przeszkolony laik. Przy udzielaniu pierwszej pomocy nie musimy zastanawiać się szczególnie długo nad diagnozą stanu poszkodowanego czy dalszą terapią – w pierwszej kolejności zawsze należy podać poszkodowanemu tlen.

Zestaw do udzielania pierwszej pomocy z tlenem
Zestaw do udzielania pierwszej pomocy z użyciem tlenu powinien stanowić wyposażenie każdej bazy nurkowej, każdej łodzi nurkowej ale i każdego klubu. Poszczególne zestawy tlenowe mogą różnić się od siebie detalami ale w większości przypadków ich funkcja i części są takie same.



standardowy zestaw do udzielania pierwszej pomocy z tlenem

główne części zestawu tlenowego:


  • butla tlenowa z zaworem

  • zawór wielofunkcyjny z reduktorem, manometrem, wyjściem średniego ciśnienia i urządzeniem dozującym, umożliwiającym ustawienie pożądanego przepływu tlenu

  • wąż średniego ciśnienia wystarczającej długości

  • maska tlenowa typu „on demand“

  • maska tlenowa inhalacyjna

  • maska tlenowa inhalacyjna wyposażona w zbiornik tlenu

  • kompaktowa maska resuscytacyjna z wejściem na tlen i zaworem jednokierunkowym



Butla tlenowa
Zasadniczą częścią zestawu jest ciśnieniowa butla z tlenem. W praktyce możemy zetknąć się z butlami róznych wielkości. Najczęściej używane w przenośnych zestawach tlenowych są butle o pojemności rzeczywistej 1,5 – 3 l. Taka butla z reguły wystarcza na około 30 minut oddychania tlenem, co może w niektórych przypadkach być niewystarczające. W związku z tym na łodziach nurkowych i w ośrodkach możemy w praktyce spotkać butle o większych pojemnościach: 7 l, 80 cuft – 11,1 l albo nawet 50 l. Właściwy dobór wielkości butli tlenowej jest jednym z kluczowych momentów w udzielaniu pierwszej pomocy. Dobór wielkości butli musi być nieodłączną częścią planu kryzysowego i musi odpowiadać dostępności miejsca, w którym odbywać się będzie nurkowanie.
Butla tlenowa musi być oznaczona tak, aby było można łatwo zidentyfikować jej zawartość i nie była możliwe zamienienie jej. Według europejskich przepisów i norm oznaczania butli ciśnieniowych, butla z tlenem medycznym musi być pomalowana na kolor biały a w górnej części, na powierzchni sferycznej, oznaczona literą N.

Ponadto butla taka musi być oznakowana nalepką informacyjną z uwzględnieniem następujących informacji: nazwa i wzór chemiczny zawartości, dane kontaktowe firmy napełniającej, ostrzeżenie o ryzyku, grożącym przy manipulacji gazem zawartym w butli itd.




nalepka informacyjna na butle z tlenem

Oczywiście jest informacja o próbie ciśnieniowej, wielkości butli, ciśnieniu napełniania, zawartości, wadze itd., perforowane jak w przypadku wszystkich cylindrów w górnej, sferycznej części butli.

Nurkowie często używają do oznaczenia butli tlenowych dodatkowych nalepek z wyraźnym npisem „oxygen“ lub „tlen“.


butla tlenowa

Zawór główny
Butla ciśnieniowa ze sprężonym tlenem musi według przepisów i norm europejskich posiadać specjalny zawór kompatybilny tlenowo o symbolu W 21,8 umożliwiającym umocowanie regulatora przy pomocy wewnętrznego gwintu. Zawór ten wyklucza użycie innych regulatorów czy sprzętu niż kompatybilnych tlenowo.
Zawór regulacyjny do dostarczania tlenu
Zawór regulacyjny, przeznaczony do dodawania tlenu, funkcjonuje podobnie jak pierwsze stopnie automatów oddechowych. To urządzenie redukuje ciśnienie tlenu z wartości wewnątrz butli do wartości używanej w obwodzie oddechowym, który jest odpowiednikiem prostego, drugiego stopnia zestawu tlenowego. Zawory regulacyjne możemy podzielić na dwie zasadnicze grupy. Pierwszy typ umożliwia inhalacyjne podawanie tlenu. Drugi rodzaj umożliwia nastawienie stałego przepływu tlenu – przeważnie 0 – 30 l/min. Niektóre regulatory dają możliwość dostarczania tlenu oboma sposobami.
Typowym reprezentantem nowoczesnych zaworów dwufunkcyjnych jest Mediline Demand Valve. Regulator Mediline Demand Valve jest, oprócz manometru kontrolnego, wyposażony w dwa wyjścia – wyjście stałoprzepływowe średniego ciśnienia oraz wyjście z regulowanym przepływem w zakresie 0 – 20 l tlenu/minutę. Pokrętłem regulacyjnym, umieszczonym z boku korpusu zaworu możemy ustawić pożądaną wartość przpływu tlenu.

zawór regulacyjny Mediline Demand valve

Przedstawicielem prostych zaworów regulacyjnych, które umożliwiają podłaczenie maski tlenowej z wolnym przepływem tlenu jest wyrób o nazwie Mediselect. Ten zawór regulacyjny nie posiada wyjścia średniego ciśnienia do umocowania maski typu „on demand“ a jedynie wyjście z płynnie regulowanym przepływem tlenu, które umożliwia podłaczenie prostej maski inhalacyjnej.



zawór regulacyjny Mediselect

Maski tlenowe
W zestawac h do udzielania pierwszej pomocy z tlenem możemy spotkać się z czterema podstawowymi rodzajami masek tlenowych – maską typu „on demand“, prostą tlenową maską inhalacyjną, maską inhalacyjną wyposażoną w worek tlenowy i na koniec z kompaktową maską resuscytacyjną z wejściem tlenowym i zaworem jednokierunkowym. Wszystkie wymienione tu typy mają swoje zalety i wady.
maska typu „on demand“
Maska tlenowa typu „on demand“ swoją konstrukcją przypomina II stopień automatu oddechowego do nurkowania. Podczas wdechu wywołujemy w masce podciśnienie, które otwiera przepływ tlenu. Wielką zaletą tego typu maski jest to, że przy jej dobrym uszczelnieniu poszkodowany może oddychać 100% tlenem. Podobnie ilość zużywanego tlenu jest ograniczona do niezbędnego minimum. Wadą tej maski są dość znaczne opory oddechowe, które mogą utrudnić poszkodowanemu oddychanie tlenem.

II stopień Mediline Demand valve

prosta maska inhalacyjna
Zwykła maska inhalacyjna jest najprostszym urządzeniem, które można użyć do wdychania tlenu. Jej zalety to prostota konstrukcji i obsługi oraz minimalne koszty finansowe. Kolejną zaletą jest praktycznie zerowy opór oddechowy. Z kolei wadą tej maski jest to, że podczas ooddychania nie dostarcza ona 100% tlenu a jedynie wysokoprocentowy nitrox z zawartością tlenu w granicach 60%. Kolejną zasadniczą wadą jest swobodny wypływ tlenu z maski, nawet w momencie, gdy poszkodowany nie wykonuje wdechu, co powoduje zwiększone zapotrzebowanie na tlen.

Ten typ maski używany jest w przypadkach, gdy poszkodowany zgłasza subiektywne trudności z oddychaniem i nie chcemy obciążać go dodatkowymi oporami oddechowymi albo w sytuacji kiedy stosujemy tlen prewencyjnie. W obu tych przypadkach musimy jednak liczyć się z faktem, że poszkodowana osoba oddycha bogatym nitroksem oraz musimy zapewnić odpowiednio większe zapasy sprężonego tlenu.



prosta inhalacyjna maska tlenowa

prosta maska inhalacyjna z workiem tlenowym
Prosta maska inhalacyjna z rezerwuarowym workiem tlenowym zachowuje zalety poprzedniego typu a jednocześnie eliminuje najistotnijszą wadę – zwiększone zapotrzebowanie na tlen. Przy używaniu tego rodzaju maski z workiem rezerwuarowym na początku należy palcem zablokować zawór wylotowy maski aby worek mógł napełnić się tlenem. Służy on potem jako proste urządzenie dozujące. Podczas wdechu czerpiemy tlen z worka, podczas fazy przjściowej i wydechu ponownie uzupełniana jest tam ilość tlenu. Wygodnym regulatorem możemy tak ustawić swobodny przepływ tlenu, aby worek nigdy nie był ani pusty ani do końca wypełniony.


prosta maska inhalacyjna z workiem tlenowym
kompaktowa maska resuscytacyjna
Kompaktowa maska resuscytacyjna z zaworem jednokierunkowym i wejściem do podłaczenia tlenu jest użytecznym, uniwersalnym narzędziem pomocniczym, które powinno znajdować się w wyposażeniu każdego nurka ratownika. Możemy używać jej zarówno przy resuscytacji jak i przy udzielaniu pomocy z tlenem.

Przy resuscytacji maska chroni ratownika przed bezpośrednim kontaktem z zawartością jamy ustnej poszkodowanego a wejście do podłaczenia tlenu umożliwia jego stosowanie w trakcie CPR. Podczas sztucznego oddychania zapewniamy wtedy niezbędną wentylację a dodatkowo tlen podłaczony do maski wspomaga efektywność natlenienia tkanek poszkodowanego.

Jeżeli udzielamy pierwszej pomocy z podawaniem tlenu to użycie kompaktowej maski resuscytacyjnej praktycznie nie różni się od użycia maski inhalacyjnej.


kompaktowa maska resuscytacyjna

Inne pomoce sprzętowe użyteczne podczas udzielania pierwszej pomocy z tlenem
Poprzedni rozdział omówił używanie standardowych zestawów tlenowych. Zestawy te są jednak dość duże pod względem objętości a także, co istotne, dość kosztowne. W związku z tym wielu nurków a szczególnie nurków technicznych woli inne, prostsze rozwiązania na wypadek konieczności udzielenia pomocy z użyciem tlenu.

Najprostszym zestawem do udzielania pierwszej pomocy z użyciem tlenu jest zwykła butla dekompresyjna napełniona tlenem. Automat oddechowy przymocowany do takiej butli działa jak maska typu „on demand“, jedyna różnica to rodzaj ustnika ale nie stanowi to istotnego szczegółu. Należy przypomnieć, że wszystek sprzęt a więc i automat używany z mieszaninami o zawartości tlenu powyżej 40% musi przejść procedurę tzw. serwisu tlenowego. Butla dekompresyjna może być użyta także w przypadku, gdy zawiera nie 100% tlen ale na przykład EAN 50. Oddychanie jakąkolwiek mieszaniną wzbogaconą w tlen może być pomocne dla poszkodowanego. Natomiast butlę dekompresyjną z tlenem możemy także użyć w standardowym zestawie tlenowym jako zamiennik butli tlenowej. W tym przypadku zaleca się jednakże zastosowanie reduktora przejściowego z klasycznego zaworu od butli nurkowych DIN G5/8 na standardowy zawór tlenowy W 21,8.



Inne możliwości to użycie butli dekompresyjnej w kombinacji z zestawem tlenowym Lola – Oxygen jet. Zestaw ten składa się z prostej dyszy montowanej bezpośrednio na zaworze butli, węża średniego ciśnienia i tlenowej maski inhalacyjnej. Ilość przepływającego tlenu w tym przypadku regulowana jest ustawieniem zaworu butli. Wielką wygodą tego rozwiązania jest jego minimalny koszt rzędu 45 – 50 PLN.

Zasady bezpieczeństwa podczas pracy z tlenem
Celem kursu Oxygen Provider nie jest wszechstronna analiza ryzyka związanego z posługiwaniem się tlenem. Te tematy były już poruszane szczegółowo w kursach Nitrox Diver, Advanced Nitrox Diver i Nitrox Blender – technik mieszanek oddechowych. Jednak przypomnienie niektórych ważnych zasad jest konieczne. Jest powszechnie wiadomo, że tlen podtrzymuje spalanie – przy szybkim natlenieniu może dojść do zapłonu a przy bardzo szybkim nawet do wybuchu. To ryzyko jest istotne zawsze w kontekście równoczesnego zaistnienia trzech podstawowych warunków – wysokiej temperatury, łatwopalności materiałów i obecności tlenu. Podczas manipulacji z tlenem trzeciego z tych warunków nie da się rzecz jasna uniknąć, możemy jednak spróbować wyeliminować wysoką temperaturę, jak i obecność substancji palnych o niskiej temperaturze zapłonu.
Z uwagi na powyższe przy manipulacjach z tlenem należy przestrzegać następujących zasad:


  • całość sprzętu nurkowego bądź ratowniczego przeznaczona do używania z czystym tlenem lub mieszaninami oddechowymi o zawartości tlenu powyżej 40% musi być serwisowana tlenowo, co w praktyce oznacza wymianę wszystkich części sprzętu mających kontakt z czynnikiem oddechowym na kompatybilne tlenowo a następnie wyczyszczenie całości zwłaszcza z wszelkich tłuszczów oraz innych zanieczyszczeń z niską temperaturą zapłonu. Po przejściu serwisu tlenowego sprzęt musi zostać oznaczony nalepkami z informacją kto i kiedy przeprowadził serwis. Serwis tlenowy sprzętu powinien być powtarzany co 12 miesięcy




  • podczas obsługi sprzętu nurkowego lub ratowniczego, przeznaczonego do użytku z bogatym nitroksem - powyżej EAN 40, należy używać smarów i wazelin przeznaczonych tylko do czystości tlenowej.




  • z wyżej wymienionych powodów żadne urządzenie tlenowe nie powinno być używane w miejscu o słabej wentylacji lub w obecności oleju, smarów i materiałów łatwopalnych




  • podczas napełniania butli tlenowych lub przy przetaczaniu czystego tlenu maksymalna prędkość przepływu nie może przekaraczać 8 bar/min, przy szybszym przepływie dochodzi do rozgrzania się tlenu o kilkaset stopni Celsiusza i zapłonu




  • podczas transportu butli ze sprężonym tlenem zawsze należy kotrolować prawidłowe zamknięcie zaworu i użuwać zaślepek, zabezpieczyć butle przed upadkiem lub gwałtownymi przechyłami. Butle ciśnieniowe a zwłaszcza te ze sprężonym tlenem nie mogą być wystawione na działanie wysokich temperatur




  • przy używaniu tlenu zawory butli należy otwierać ostrożnie




  • podczas używania tlenu nie wolno palić ani używać otwartego ognia


Zalecana procedura podczas udzielania pomocy z użyciem tlenu

1. Ocena stanu poszkodowanego nurka
Pierwszym punktem przy likwidowaniu skutków jakiegokolwiek wypadku nurkowego powinno być przywrócenie podstawowych funkcji życiowych u poszkodowanego – przytomności, oddychania i krążenia. Problematyką zagrożenia podstawowych funkcji życiowych i zasadami prowadzenia CPR już zajmowaliśmy się w rozdziale o resuscytacji krążeniowo-oddechowej, w związku z tym nie będziemy tej problematyki dalej analizować. Będziemy natomiast głebiej wnikać w tematykę udzielania pomocy w przypadkach, kiedy nurek jest przytomny i oddycha.
Przy wstępnym badaniu nurka, który nie czuje się dobrze a jego stan wskazuje na możliwość wystąpienia którejś z poważnych chorób nurkowych, wskazane jest sprawdzenie następujących elementów:
- czy poszkodowany się dusi, czy źle mu się oddycha – z częstym, drażniącym kaszlem i bólem w klatce piersiowej?
- czy ma bóle stawów – najczęściej ramiennego i łokciowego oraz kości ramienia, rzadziej w biodrach lub kolanach?
- ma objawy skórne, swędzenie, pieczenie skóry, któremu towarzyszy obrzęk i tzw. marmurkowata skóra?
- ma różne objawy neurologiczne – zawroty głowy, zaburzenia widzenia, widzenie tunelove lub barwne halucynacje, ograniczenia pola widzenia, problemy słuchowe, brak koncentracji, paraliż?
- jest zdezorientowany i zmęczony?
- ma nudności i bóle brzucha?
- wykazuje objawy podobne do początków choroby wirusowej, takie jak bóle mięśni, nudności, utrata apetytu, dreszcze, osłabienie, ból głowy?
Objawy jakie zgłasza poszkodowany nurek mogą nam pomóc w identyfikacji rodzaju
i nasilenia urazu lub choroby, na którą cierpi. W przypadku DCS, AGE, barotraumy płuc
i stanu po tonięciu zawsze należy w ramach pierwszej pomocy podać poszkodowanemu tlen

2. Ułożenie poszkodowanego w pozycji ratowniczej lub stabilizowanej
Jeśli poszkodowany nurek opisuje niektóre z wyżej wymienionych objawów, należy ułożyć go w pozycji ratunkowej, czyli pozycji, w której ma on wystarczający komfort i może swobodnie oddychać. Najczęściej jest to pozycja półsiedząca lub na boku. W niektórych starszych książkach dopuszczalne było ułożenie w klasycznej przeciwwstrząsowej pozycji z nogami uniesionymi nieco do góry (pozycja Trendelenburga). Zalecenie to jest oparte na założeniu, że wszystkie pęcherzyki gazu we krwi przesuną się w górę do nóg, a zatem w mniejszym stopniu pojawiać się będą w płucach i centralnym układzie nerwowym. Założenie to jest jednak błedne, gdyż bąbelki gazu przedostają się dalej z krwioobiegiem, niezależnie
od ułożenia ciała. Zostawiamy więc poszkodowanego w takiej pozycji, w jakiej jest mu najlepiej odpoczywać. W przypadku, gdy istnieje zagrożenie, że poszkodowany będzie wymiotować albo straci przytomność używamy pozycji stabilizowanej. Natomiast przeciwny skutek ma zmęczenie fizyczne wprost po ukończeniu nurkowania – dźwiganie ciężarów, trudne wyjście na łódź itp. Dochodzi wówczas do zwiększenia ciśnienia w prawym przedsionku i komorze serca, co skutkować może przetłoczeniem przesyconej gazem krwi do lewego przedsionka a przez to zagrozić lub nawet wywołać chorobę dekompresyjną. Poszkodowany nurek w żadnym wypadku nie powinien ponosić jakiegokolwiek wysiłku fizycznego.
3. Zapewnienie dostatecznego komfortu cieplnego
Kolejnym etapem jest zapewnienie poszkodowanemu nurkowi komfortu cieplnego. Hipotermia prowadzi do zwężenia tętnic i zakłóca przebieg desaturacji gazów obojętnych w tkankach organizmu. Leżący człowiek nie jest w stanie wytworzyć ciepła poprzez pracę mięśni a nawet je traci poprzez kontakt z chłodnym podłożem. Z uwagi na to powinno się kłaść poszkodowanego na izolowane termicznie podłoże – karimata lub neoprenowy skafander mogą bardzo dobrze spełnić to zadanie. Całości w idealnym przypadku powinno dopełnić nakrycie poszkodowanego kocem. Jeżeli nie dysponujemy niczym innym, możemy przynajmniej użyć izofolii (NRC) – srebrnej lub srebrnozłotej (wtedy srebrną stroną od strony ciała), która jest na ogół standardowym wyposażeniem apteczek na łodziach. Folia zapobiega radiacyjnej utracie ciepła.
4. Hydratacja – nawodnienie tkanek
Hydratacja organizmu pomaga w desaturacji gazu obojętnego z tkanek. Najbardziej znaną formą hydratacji jest utrzymanie reżimu uzupełniania płynów. Najlepsze są tu napoje izotoniczne, które dodatkowo podtrzymują nawodnienie organizmu przez jakiś czas.

W nagłym wypadku możemy wykorzystać sok jabłkowy rozcieńczony wodą w stosunku 1:1 albo czystą wodę mineralną.

Kolejną możliwością jest dożylne podanie roztworu fizjologicznego przez lekarza (zastrzyk lub kroplówka). Ten sposób może być stosowany przy poważnych chorobach nurkowych.
5. Podanie ogólnodostępnych leków
Jedną z prewencyjnych i wspomagających leczenie DCS metod jest leczenie farmakologiczne. W literaturze zalecane jest podawanie kwasu acetylosalicylowego (Aspiryna, Anopyrin, Polopiryna S 100mg tbl., znana też pod różnymi innymi nazwami m.in. Aspegic IV). Jej działanie prewencyjne polega na blokadzie Tromboxanu A4, który jest jednym z czynników płytkowych, który wzmaga agregację płytek krwi. W przypadku DCS zapobiega to przyleganiu elementów krwi do ścianek pęcherzyków gazu obojętnego - proces, w którym pęcherzyki lub zator utworzą trombembolus z mocną ścianką, który jest do leczenia przy DCS znacznie gorszy. Lecznicze podanie kwasu acetylosalicylowego jest potwierdzone pozytywnymi badaniami empirycznymi.
6. Podanie tlenu
Zmontujcie zestaw do udzielania pierwszej pomocy z użyciem tleni i zdecydujcie jaki rodzaj maski użyjecie. Bierzcie pod uwagę zalety i wady poszczególnych typów masek w kontekście konkretnego przypadku. Podczas udzielania pomocy z podaniem tlenu preferowana jest inhalacja 100% tlenem trwająca jak najdłużej. W związku z tym, naszym pierwszym wyborem powinna być maska typu „on demand“. W przypadku, gdy poszkodowany oddycha nieregularnie lub ciężko, należy użyćprostej maski inhalacyjnej lub maski z dodatkowym workiem. Pamiętajmy, że w takim przypadku poszkodowany oddycha jedynie 60% nitroksem i zapotrzebowanie na tlen będzie sporo większe ale dzięki temu poszkodowany nie jest narażony na zwiększone opory oddechowe.

Jeżeli u poszkodowanego nastąpiło przerwanie głównych funkcji życiowych i musimy rozpocząć CPR, należy użyć kompaktowej maski resuscytacyjnej z możliwością podłączenia tlenu. Za każdym razem przed rozpoczęciem udzialania pierwszej pomocy sprawdźcie, na ile wystarczy wam zapas tlenu.


Tlen jest uznany za lekarstwo, toteż jego używanie jest związane z regulacjami prawnymi. Zanim podamy poszkodowanemu tlen, należy go zapytać o zgodę. Należy użyć poniższej sentencji: „To jest tlen, po którym poczuje się Pan/Pani lepiej. Czy mogę go podać?“ Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, podanie tlenu jest traktowane jako priorytet i należy go użyć. Otwieramy zawór tlenowy i upewniamy się, że zestaw tlenowy działa. Przy używaniu maski inhalacyjnej nastawiamy przepływ na 12 – 15 l tlenu/min. Następnie pomagamy poszkodowanemu założyć maskę do właściwej pozycji, zakrywającej usta i nos. Staramy się wyjaśnić aby oddychał równo i spokojnie. Maskę przytrzymujemy poszkodowanemu na twarzy lub jeśli może – trzyma ją sam. Ciągle monitorujemy inhalację – sprawdzamy, czy zawór wdechowy dobrze pracuje, śledzimy zamglenia na wnętrzu maski przy wydechach i ruchy klatki piersiowej poszkodowanego, sprawdzamy przez przezroczystą ściankę maski, czy poszkodowany nie wymiotuje oraz kontrolujemy manometr.

Dalsze postępowanie powinno być adekwatne do stanu poszkodowanego. Możemy telefonicznie konsultować stan z lekarzem, specjalistą od medycyny nurkowej lub z służbą asystencką DAN. Przy bardzo poważnym stanie lub nagłym pogorszeniu należy jak najszybciej wezwać pomoc lekarską/ratowników (tel. 112), Straż Wybrzeża lub skontaktować się z najbliższym ośrodkiem medycyny hiperbarycznej.

Załączniki


Załącznik I. – Podstawowe funkcje życiowe
Załącznik II. – Najczęstsze choroby i urazy w nurkowaniu
Załącznik III. - 5 min badanie neurologiczne?
Załącznik IV. – Ważne numery telefonów i informacje kontaktowe
Załącznik V. – Zalecane wyposażenie apteczki nurkowej lub na łodzi
Załącznik VI. – Obrażenia spowodowane przez zwierzęta wodne
Załącznik VII. - Schemat procedury udzielania pierwszej pomocy
Załącznik I. – Podstawowe funkcje życiowe




1   2   3   4   5   6   7   8


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna