Rozdział I ocena realizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości I przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz Narodowego Programu Profilaktyki I Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w 2002 roku



Pobieranie 2.09 Mb.
Strona1/51
Data08.05.2016
Rozmiar2.09 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   51

Sprawozdanie z realizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w 2002 roku


Rozdział I
Ocena realizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w 2002 roku

1.1. Wprowadzenie
Kontakty z alkoholem dla wielu ludzi są źródłem przyjemności, ale w przypadku nadużywania napojów alkoholowych pojawia się w sposób nieuchronny znaczna ilość szkód i zagrożeń, które nazywamy problemami alkoholowymi. Występują one we wszystkich społeczeństwach. Wielkość tych szkód jest związana z rozmiarami i stylem konsumpcji napojów alkoholowych, ale zależy również od skuteczności i zasięgu działań profilaktycznych i naprawczych.

Szkody zdrowotne, społeczne i ekonomiczne wynikające z nadużywania alkoholu w latach 90. stały się przedmiotem szczególnej uwagi i troski w wielu krajach europejskich. Biuro Europejskie Światowej Organizacji Zdrowia pod auspicjami Rady Europy koordynuje Europejski Plan Działań w Sprawie Alkoholu (European Alcohol Action Plan). obowiązujący do 2005 roku.

Polska odegrała istotną rolę w przygotowaniu założeń do tego programu oraz w jego doskonaleniu zwracając szczególną uwagę na problemy związane z funkcjonowaniem rodziny osoby uzależnionej. Polskie rozwiązania prawno-organizacyjne i merytoryczne oparte o ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi często określane jako polski model rozwiązywania problemów alkoholowych są bardzo pozytywnie oceniane na wielu konferencjach międzynarodowych i są wskazywane jako dobry przykład nowoczesnego i holistycznego podejścia do tej problematyki.
Podstawą tego zdecentralizowanego modelu są gminne programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, które zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy powinny być uchwalone corocznie przez każdą gminę i finansowane ze środków własnych gminy – pochodzących z opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. W roku 2002 o prawie 20% wzrosła wysokość tych środków w porównaniu do roku 2001. Na realizację gminnych programów przeznaczono około 90% tych środków.

Na poziomie województw zadania z zakresu profilaktyki problemów alkoholowych prowadzone są w oparciu o wojewódzkie programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych realizowane przez Zarządy województw i finansowane z budżetu województwa oraz z opłat pobieranych za zezwolenia na hurtowy handel piwem i winem. Także i w tym przypadku w 2002 roku znacznie wzrosły rozmiary środków przeznaczonych na realizację tych programów.



Działania centralne, szczegółowo określone w zatwierdzonym przez Radę Ministrów Narodowym Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych są realizowane przez wybrane działy administracji rządowej i finansowane w ramach budżetów poszczególnych ministerstw. Całość działań jest koordynowana przez Ministra Zdrowia poprzez podległą mu jednostkę budżetową o nazwie – Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, której budżet w ciągu ostatnich kilku lat został zredukowany o ponad 50% i w chwili obecnej stanowi ok. 1,6% całości środków przeznaczanych na realizację zadań ustawy.
Rok 2002 był trzecim rokiem realizacji Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata 2000–2005. Dokument ten zgodnie z art. 2 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy określa podstawowe założenia polityki społeczno–gospodarczej państwa w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych oraz formułuje strategie działania w tej dziedzinie. Wskazuje również najważniejsze cele jakie w latach 2000–2005 powinny być przedmiotem działania administracji państwowej, samorządów wojewódzkich i gminnych oraz działających w tym sektorze organizacji pozarządowych. Charakterystyka działań służących osiąganiu poszczególnych celów została przedstawiona w rozdziale 1.5. oraz w rozdziałach merytorycznych sprawozdania.

1.2. Polskie problemy alkoholowe
Od kilku lat nie posługujemy się już słowem „alkoholizm” jako centralną kategorią ujmującą wszystkie szkody związane z nadużywaniem alkoholu. Zgodnie z terminologią międzynarodową taką kategorią są „problemy alkoholowe”, co ułatwia bardziej precyzyjne określanie szkód i metod zmniejszania lub usuwania tych szkód. Na przełomie lat 2001–2002 do najważniejszych polskich problemów alkoholowych można zaliczyć:

  1. Samoniszczenie osób uzależnionych od alkoholu

Jest to około 600–700 tys. osób, czyli około 2% całej populacji. W 2002 roku w lecznictwie ambulatoryjnym zarejestrowanych było 143 tys. osób uzależnionych, w lecznictwie stacjonarnym i dziennym 54 tys. uzależnionych. Znacznie wzrosła skuteczność terapii uzależnienia od alkoholu, ale faktyczne możliwości skorzystania z nowoczesnej i skutecznej terapii ma tylko około 30% zarejestrowanych pacjentów – z powodu deficytów kadrowych i lokalowych w lecznictwie odwykowym oraz trwającego procesu modernizacji usług świadczonych przez lecznictwo odwykowe.

  1. Uszkodzenia zdrowia u dorosłych osób nadmiernie pijących

Znaczna część pacjentów leczących się w placówkach podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej z powodu zaburzeń układu trawiennego, krążenia, neurologicznego, chorób płuc, nowotworów, urazów itd., nadużywa alkoholu – na podstawie badań zrealizowanych w 2002 roku na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych szacuje się, że dotyczy to ok. 2,5 mln osób. Stanowi to bardzo poważne obciążenie ekonomiczne dla polskiego systemu ochrony zdrowia, ponieważ leczenie tych pacjentów trwa dłużej i jest mniej efektywne. W latach 1996–2002 rozpoczęto wdrażanie metod wczesnej diagnozy i krótkiej interwencji dla tego rodzaju pacjentów, ale postępy w tej dziedzinie nie są zadawalające.

  1. Uszkodzenia rozwoju psychofizycznego pijącej młodzieży

Zdaniem ekspertów poważne szkody związane z piciem alkoholu przez dzieci i młodzież występują u około 10–15% populacji w wieku między 15 a 18 rokiem życia, ale rozmiary realnych zagrożeń są znacznie wyższe. W ciągu ostatnich lat zwiększyła się ilość pijącej i upijającej się młodzieży, w szczególności dziewcząt, oraz zmniejszyła ilość abstynentów. Polska młodzież poddawana jest bardzo agresywnym, starannie przygotowanym i skutecznym oddziaływaniom promującym picie alkoholu. Badania rynkowe pokazują, że wzrost spożycia w populacji od 15 do 19 roku życia jest istotnym źródłem wysokich zysków przemysłu piwnego. Zwiększa się wprawdzie zakres szkolnych programów profilaktycznych (w 2002 roku uczestniczyło w nich 1,9 mln uczniów – wzrost o 20% w porównaniu z rokiem 2001 – i 250 tys. rodziców), ale nie stanowią one wystarczająco skutecznej przeciwwagi dla ekspansji biznesu alkoholowego. Zbyt wolno rozwija się tzw. profilaktyka rodzinna inicjowana programami szkolnymi.

  1. Szkody występujące u członków rodzin z problemem alkoholowym

Występują one u około 3–3,5 mln osób (dorosłych i dzieci) i obejmują przede wszystkim schorzenia psychosomatyczne i zaburzenia emocjonalne spowodowane chronicznym stresem i przemocą oraz demoralizację, ubóstwo i obniżenie szans osiągnięcia kariery zawodowej. Programy pomocy rodzinom prowadzone w placówkach odwykowych obejmują tylko około 42 tys. osób dorosłych (głównie kobiet). Prawie 131 tys. dzieci alkoholików otrzymuje pomoc w placówkach socjoterapeutycznych. Potrzeby w tym zakresie są co najmniej 10–krotnie większe.

  1. Alkoholowa dezorganizacja środowiska pracy i bezrobotnych

Szkody związane z piciem alkoholu w miejscu pracy obejmują przede wszystkim absencję, wypadki i obniżanie wydajności pracy. Wprawdzie spożycie alkoholu w miejscu pracy w latach 1996–2002 zmniejszyło się w sposób istotny, jednak w dalszym ciągu stanowi problem. W ogólnopolskim sondażu przeprowadzonym w 2002 roku 11,1% badanych przyznało się do konsumpcji alkoholu w miejscu pracy w ciągu ostatnich 12 miesięcy. 19,5% badanych było świadkiem takiej sytuacji. Obserwuje się natomiast coraz większą alkoholową patologizację populacji bezrobotnych, co poważnie ogranicza szanse na skuteczną pomoc w przezwyciężaniu bezrobocia i nędzy. Na terenach o wysokim stopniu bezrobocia brakuje placówek odwykowych i profilaktycznych.

  1. Naruszenia prawa i porządku przez osoby nietrzeźwe

Do najważniejszych problemów należą tu przede wszystkim:

  • wpływ nietrzeźwości na popełnianie przestępstw (w 2002 roku aż 56,5% sprawców w wybranych kategoriach przestępstw było pod wpływem alkoholu),

  • przemoc w rodzinach alkoholowych i nietrzeźwość w miejscach publicznych (w 2002 roku 79,1% sprawców przemocy to osoby będące pod wpływem alkoholu; 164 tys. osób przebywało w izbach wytrzeźwień)

  1. Naruszenia prawa związane z handlem napojami alkoholowymi

Najważniejsze zjawiska problemowe to:

  • nielegalny import, produkcja i sprzedaż napojów alkoholowych (wielkość tego zjawiska szacuje się na około 30% legalnego obrotu wyrobami spirytusowymi i winnymi),

  • sprzedaż alkoholu osobom nieletnim i nietrzeźwym,



1.3. Zmiany w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wprowadzone w 2002 roku
Zmiany wprowadzone do ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi uchwalone przez Sejm 30 sierpnia 2002 r., stanowiły jeden z istotnych elementów rządowego programu „Przede wszystkim przedsiębiorczość”, którego podstawowym celem była poprawa konkurencyjności na rynku małych i średnich firm. Określone zostały nowe zasady wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, a także nowe regulacje w zakresie obliczania wysokości opłat wnoszonych przez podmioty gospodarcze prowadzące sprzedaż napojów alkoholowych. Ustalanie szczegółowych zasad wydawania i cofania zezwoleń było poprzednio jednym z zadań własnych gminy – znowelizowana ustawa wycofała to zadanie z kompetencji samorządów gminnych i wprowadziła w tym zakresie jednolite, ustawowe uregulowania, zgodnie z ustawą Prawo o działalności gospodarczej.

W ustawie określono m.in. co powinien zawierać formularz wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Wskazane zostały również niezbędne dokumenty i zaświadczenia, jakie powinny być dołączane przez przedsiębiorcę do wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
Znowelizowana ustawa określiła także warunki prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych:


  • posiadanie ważnego zezwolenia,

  • wniesienie opłaty za korzystanie z zezwolenia,

  • zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych,

  • w terminach do 1 lutego, 1 czerwca i 1 października każdego roku objętego zezwoleniem, okazanie przedsiębiorcy zaopatrującemu dany punkt zaświadczenia potwierdzającego wniesienie kolejnej raty za zezwolenie,

  • posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu stanowiącego punkt sprzedaży,

  • wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wskazanym w zezwoleniu,

  • zgłaszanie organowi zezwalającemu zmian stanu faktycznego i prawnego, w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu, w terminie 14 dni od dnia powstania zmiany,

  • prowadzenie sprzedaży w punkcie spełniającym wymogi określone w uchwałach rady gminy,

  • przestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa.

Zmieniona została wysokość i sposób obliczania opłaty podstawowej, która obecnie wynosi:



  • w przypadku napojów do 4,5% alkoholu oraz piwa – 525 zł;

  • w przypadku napojów powyżej 4,5% do 18% alkoholu, z wyjątkiem piwa – 525 zł;

  • w przypadku napojów powyżej 18% alkoholu – 2100 zł.

Tzw. „opłatę podstawową” wnoszą tylko ci przedsiębiorcy, którzy rozpoczynają działalność gospodarczą w tym zakresie oraz ci, których roczna wartość sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim nie przekroczyła określonych.

Jeżeli roczna wartość sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła:


  • 37.500 zł dla napojów do 4,5% alkoholu oraz piwa – wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wynosi 1,4% ogólnej wartości sprzedaży tych napojów w roku poprzednim;

  • 37.500 zł dla napojów alkoholowych o zawartości od 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) – wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wynosi 1,4% ogólnej wartości sprzedaży tych napojów w roku poprzednim;

  • 77.000 zł dla napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu – wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wynosi 2,7% ogólnej wartości sprzedaży tych napojów w roku poprzednim;

Opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych ma być wnoszona na rachunek gminy, w każdym kolejnym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem – w 3 równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września. W roku nabycia lub utraty ważności zezwolenia, opłatę za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, wnosi się w wysokości proporcjonalnej do okresu ważności zezwolenia.

Wartość sprzedaży zgodnie z nowymi zapisami w ustawie – inaczej niż w poprzednich latach – należy obliczać oddzielnie dla każdego rodzaju napojów alkoholowych. Zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, a także zezwolenia jednorazowe oraz zezwolenia na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych – nie podlegają opłacie skarbowej.

Cofając radzie gminy kompetencje w zakresie ustalania w drodze uchwały warunków sprzedaży napojów alkoholowych pozostawiono w jej gestii określanie zasad usytuowania punktów sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie gminy oraz ustalanie maksymalnej liczby (limitu) punktów sprzedaży tych napojów (powyżej 4,5% alkoholu).

Nowe zadanie otrzymała natomiast gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych. Ma ona przedstawiać opinię na temat zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rad gminy w sprawie – liczby punktów sprzedaży oraz zasad ich usytuowania. Pozytywna opinia komisji w tej sprawie jest podstawą dla organu zezwalającego (burmistrza, wójta, prezydenta miasta) do wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

W ustawie doprecyzowano także zapisy dotyczące kontroli punktów sprzedaży napojów alkoholowych. Może ją prowadzić organ zezwalający lub, na podstawie jego upoważnienia – straż gminna lub członkowie gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. Kontrola ta może dotyczyć przestrzegania zasad i warunków korzystania z zezwolenia.

Nowelizacja ustawy doprecyzowała także zapis dotyczący jednej z przesłanek do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Wprowadzone regulacje stanowią, iż powtarzające się co najmniej 2–krotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócanie porządku publicznego w związku ze sprzedażą alkoholu przez dany punkt, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego, powodują cofnięcie zezwolenia.

W związku z licznymi przypadkami omijania prawa przez niektórych przedsiębiorców i niewnoszenia oświadczeń o wartości sprzedaży alkoholu przez niektórych przedsiębiorców, a co za tym idzie podwyższonych opłat za korzystanie z zezwoleń na handel alkoholem, wprowadzono do ustawy istotne ograniczenia związane z procedurą wygaszania zezwolenia. Zgodnie z nowymi regulacjami zezwolenie wygasa w przypadku niezłożenia oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w roku poprzednim lub niedokonania opłaty w określonej wysokości, w określonym terminie. Przedsiębiorca, którego zezwolenie wygasło z ww. przyczyn może wystąpić z wnioskiem o wydanie nowego zezwolenia nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia wydania decyzji o wygaśnięciu zezwolenia.

Wprowadzono również ważne regulacje dotyczące tzw. drinków. Część przedsiębiorców prowadzących restauracje i inne lokale gastronomiczne nie ubiegało się o zezwolenia na sprzedaż napojów spirytusowych, chociaż stanowiły one podstawę drinków sprzedawanych w tych lokalach. Wyniki kontroli PIH pokazały również, że w niektórych z ww. lokali można było zakupić odrębnie – czystą wódkę i sok będący składnikiem drinka, co stanowiło jawne naruszenie zapisów ustawy (sprzedaż alkoholu bez stosownego zezwolenia). W tej sytuacji w znowelizowanej ustawie przyjęto nowy zapis określający, iż przedsiębiorcy podający (sprzedający) różne mieszaniny napojów alkoholowych na podstawie posiadanych receptur, z wykorzystaniem napojów zawierających powyżej 18% alkoholu, są zobowiązani do posiadania wszystkich 3 rodzajów zezwoleń (na piwo, wino i wódkę).

Zgodnie z sugestiami środowisk kupieckich pojawiła się w ustawie również nowa kategoria zezwoleń: na wyprzedaż zapasów. Przedsiębiorcy, któremu zezwolenie wygasło, organ zezwalający (gmina) może wydać zezwolenie z określeniem terminu – na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych. Zezwolenia takie wydaje się na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy od dnia wygaśnięcia zezwolenia, a opłata za nie wynosi:



  • 1,4% wartości sprzedaży dla zinwentaryzowanych napojów zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa;

  • 1,4% wartości sprzedaży dla zinwentaryzowanych napojów zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa);

  • 2,7% wartości sprzedaży dla zinwentaryzowanych napojów zawierających powyżej 18% alkoholu.

Przedsiębiorca, który otrzymał zezwolenie na wyprzedaż posiadanych zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych, może wystąpić z wnioskiem o wydanie nowego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych – nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od dnia upływu terminu ważności zezwolenia na wyprzedaż.

Znowelizowana ustawa rozszerzyła także katalog pojęć zdefiniowanych w słowniczku do ustawy (art. 21) – dodając definicję „wartości sprzedaży” i „sklepu branżowego” oraz zmieniła dotychczasową definicję „wydzielonego stoiska”.

Zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 2002 roku o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. 2002 nr 113 poz. 984 z poź. zm.) (pełnomocników będzie mógł powoływać jedynie wójt (burmistrz) a nie zarząd gminy. Podobna sytuacja dotyczyć będzie także powoływania gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.



1.4. Finansowanie zadań ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w Polsce w 2002 roku
Realizacja zadań ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przebiega na trzech poziomach prawno–instytucjonalnych: gminne programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, wojewódzkie programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz działania centralne, szczegółowo określone w Narodowym Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
Tab. 1.1 Środki finansowe przeznaczone* na realizację zadań ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Polsce w 2002 roku (w złotych)




Kwota w zł

Urzędy Centralne (budżet państwa)**

8.964.794

Samorządy Województw

8.277.897

Powiaty

270.503

Samorządy Gminne

442.374.905

Suma:

459.888.099

*środki przeznaczone nie oznaczają środków wydatkowanych na realizację zadań wynikających z ustawy. Samorządy gminne w 2002 roku wydały 87,4% środków pochodzące z opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych; samorządy województw 79,2% środków(źródło: Ministerstwo Finansów).

**kwota obejmuje środki z rozdziału 85154 (przeciwdziałanie alkoholizmowi) klasyfikacji budżetowej oraz środki inne w urzędach centralnych przeznaczone na realizację zadań ustawy
Podziału środków na realizację zadań wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w Polsce w 2002 roku



W 2002 roku łączna kwota środków uzyskanych przez samorządy gminne z tytułu opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych wyniosła ponad 442 mln. złotych, co stanowiło prawie 96,2% wszystkich środków przeznaczonych w tym roku na realizację zadań wynikających z ustawy (źródło: Ministerstwo Finansów, Urzędy Centralne).
W porównaniu z 2001 rokiem zanotowano znaczny wzrost środków finansowych uzyskanych przez gminy z tytułu opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych – o ponad 77 mln zł. Zwiększenie środków na realizację gminnych programów jest związane ze zmianą kursu Euro, od którego była uzależniona wysokość opłaty wnoszonej przez przedsiębiorców za korzystanie z ww. zezwoleń. Zdecydowana większość zezwoleń była wydawana przez wejściem w życie nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (listopad 2002), która wprowadziła nowy, bardziej stabilny sposób naliczania opłat, uzależniony od wartości sprzedaży wyrażonej w złotych. Innym powodem zwiększenia ilość środków finansowych pochodzących z opłat jest większa niż w 2001 roku liczba punktów sprzedaży napojów alkoholowych.

Według informacji pochodzących z regionalnych izb obrachunkowych samorządy gmin przeznaczyły na realizację gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych 87,4% środków uzyskanych za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych – prawie 387 mln złotych, w tym między innymi na:



  • realizację szkolnych i pozaszkolnych programów profilaktycznych – blisko 49 mln zł (12,6%);

  • działalność świetlic socjoterapeutycznych realizujących programy profilaktyczne – ponad 47 mln zł (12,2%),

  • działalność świetlic opiekuńczo-wychowawczych bez programu terapeutycznego – ponad 56 mln zł (14,5%);

  • programy i przedsięwzięcia profilaktyczne opracowane i realizowane przez młodzież – prawie 5,5 mln zł (1,4%);

  • kolonie i obozy z programem zajęć socjoterapeutycznych i profilaktycznych dla dzieci z rodzin alkoholowych – ponad 58 mln zł (15%);

  • zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej dla osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin –12,2 mln zł (3,1%);

  • funkcjonowanie punktów konsultacyjnych dla osób z problemem alkoholowym –28,8 mln zł (7,4%);

  • działania związane z przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie – prawie 21,2 mln zł (5,4%).

Środki finansowe przeznaczone na profilaktykę i przeciwdziałanie problemom alkoholowym w klasyfikacji budżetowej znajdują się w rozdziale 85154. W 2002 roku były umieszczone jedynie w budżetach Ministerstwa Zdrowia – Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (7.668.000 zł), Wojewody Lubuskiego (30.000 zł) oraz Wojewody Podkarpackiego (200.000 zł.) – ogółem: 7.898.000 zł.

Według informacji otrzymanych z resortów centralnych część zadań była finansowana poza rozdziałem 85154 np.: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji na zadania związane z realizacją Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w 2002 roku przeznaczyło 466.310 zł, Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu dofinansowało zadania profilaktyczne z zakresu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych dzieci i młodzieży na kwotę ponad 272.000 zł (ponad 20% kwoty przeznaczonej na zadania profilaktyczne dzieci i młodzieży w 2002 roku) natomiast Ministerstwo Obrony Narodowej (Departament Wychowania i Promocji Obronności) przeznaczyło na realizację wymienionych działań 62.487 zł. Komitet Badań Naukowych dofinansowywał badania dotyczące problematyki alkoholowej na łączną kwotę 265.997 zł. Tak więc suma przeznaczona na realizację Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w 2002 roku na poziomie centralnym wyniosła ogółem 8.964.794 zł.
Zadania z zakresu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych realizowano w Ministerstwie Zdrowia (Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych) w ramach dziewięciu programów merytorycznych. W nawiasach podano procentowy podział środków finansowych przeznaczonych na realizację poszczególnych programów:


  • Zwiększanie dostępności i skuteczności pomocy terapeutycznej dla osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin – 2.287.222 zł (41,9%);

  • Wdrażanie do systemu ochrony zdrowia metod wczesnej diagnozy i interwencji wobec pacjentów nadużywających alkoholu – 64.351 zł (1,2%);

  • Rozwijanie profilaktyki szkolnej, rodzinnej i środowiskowej w zakresie problemów alkoholowych – 278.346 zł (5,1%);

  • Doskonalenie form i metod pomocy psychospołecznej, psychologicznej i socjoterapeutycznej dla dzieci alkoholików – 416.104 zł (7,6%);

  • Rozwijanie form i metod przeciwdziałania przemocy w rodzinach alkoholowych oraz rozwijanie programów przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa związanych z nietrzeźwością w miejscach publicznych – 947.648 zł (17,4%);

  • Prowadzenie edukacji publicznej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych – 1.130.550 zł (20,7%);

  • Wspieranie realizacji Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na szczeblu wojewódzkim i centralnym – 38.627 zł (0,8%);

  • Inicjowanie i koordynacja badań naukowych, ekspertyz oraz monitorowanie problemów alkoholowych i realizacji zadań wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – 83.693 zł (1,5%);

  • Wspieranie rozwoju lokalnych systemów rozwiązywania problemów alkoholowych; interwencje, legislacja i współpraca zagraniczna – 217.184 zł (4%).

Procentowy podział środków finansowych (wg RIO: 7.679.887 zł) przeznaczonych na realizację najważniejszych zadań wojewódzkich programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych wygląda następująco:



  • rozwój i modernizacja usług terapeutycznych dla osób uzależnionych od alkoholu i ich rodzin – 21,7%;

  • wdrażanie programów profilaktycznych w środowiskach wychowawczych (w szkołach i placówkach oświatowo-wychowawczych oraz w grupach podwyższonego ryzyka) – 10,5%;

  • przeciwdziałanie przemocy domowej – 7,6%;

  • wspieranie programów realizowanych przez środowiska wzajemnej pomocy – 6,3%;

  • szkolenie przedstawicieli samorządów gminnych, różnych grup zawodowych oraz członków gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych 5,5%

  • wdrażanie metod wczesnej diagnozy i krótkich interwencji wobec problemów alkoholowych u pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej i wśród lekarzy rodzinnych – 4,7%;

  • rozwój edukacji publicznej (wydawnictwa, kampanie) –3,7%;

  • wspieranie gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych – 1,5%;

  • inne 7,4%;



1.5. Realizacja celów Narodowego Programu w 2002 roku
Zadania określone w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi realizowane są w postaci Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata 2000–2005 (zatwierdzony do realizacji na posiedzeniu Rady Ministrów 26 września 2000 roku). Program wymienia 12 podstawowych strategii działania w ramach profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych:

  1. Działania administracyjno–fiskalne mające na celu ograniczenie spożycia napojów alkoholowych oraz zmianę struktury ich spożywania przez osoby dorosłe.

  2. Upowszechnianie edukacyjnych programów profilaktyki szkolnej, rodzinnej i środowiskowej.

  3. Zwiększanie dostępności i skuteczności programów terapeutycznych dla osób uzależnionych i członków ich rodzin oraz procedur interwencyjno–korekcyjnych wobec osób nadużywających alkoholu.

  4. Zwiększenie skuteczności i dostępności programów interwencji społeczno–prawnych i pomocy psychologicznej służących przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.

  5. Nadzór nad przestrzeganiem zasad prawnych służących kontroli postępowania osób nietrzeźwych, w szczególności: nietrzeźwych kierowców, sprawców przemocy, a także osób pijących alkohol w pracy.

  6. Nadzór nad przestrzeganiem zasad prawnych służących kontroli działalności gospodarczej w zakresie obrotu napojami alkoholowymi (w szczególności dotyczących sprzedaży alkoholu nieletnim, reklamowania napojów alkoholowych, nielegalnego obrotu napojami alkoholowymi).

  7. Edukacja publiczna mająca na celu:

  • informowanie o konsekwencjach nadużywania alkoholu i metodach zapobiegania szkodom zdrowotnym

  • promocję zdrowego stylu życia, trzeźwości i abstynencji

  • promocję idei programu profilaktyki wśród liderów społecznych i pozyskiwanie osób cieszących się autorytetem na różnych szczeblach władzy.

  1. Szkolenie profesjonalistów w takich sektorach jak: ochrona zdrowia, edukacja, pomoc społeczna, wymiar sprawiedliwości oraz liderów społeczności lokalnych w zakresie nowoczesnych metod rozwiązywania problemów alkoholowych.

  2. Wspieranie rozwoju gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.

  3. Badanie i monitorowanie zjawisk i zasobów w sferze problemów alkoholowych oraz analiza kosztów ekonomicznych i społecznych.

  4. Wspieranie działań podejmowanych przez organizacje pozarządowe i środowiska wzajemnej pomocy, które są ukierunkowane na zapobieganie lub zmniejszanie szkód związanych z alkoholem.

  5. Kształtowanie świadomości oraz odpowiedzialności etycznej i prawnej osób zajmujących się produkcją i sprzedażą napojów alkoholowych, a także zapewnienie ścisłej kontroli jakości tych produktów.

Realizacja tych zadań przebiega na trzech poziomach prawno–instytucjonalnych: działania centralne, określone w Narodowym Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych; wojewódzkie programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz gminne programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
Rada Ministrów zatwierdzając założenia programu stwierdziła, że w celu lepszej realizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, konieczne jest m.in.:

  • W dziedzinie życia gospodarczego przyjęcie zasady, że alkohol jest specyficznym i odmiennym od innych produktów towarem. Wymaga więc specyficznych regulacji prawno–administracyjnych oraz finansowych, umożliwiających nieco wyższy stopień kontroli niż ta, która obowiązuje w systemie wolnorynkowym wobec innych produktów.

  • W dziedzinie życia społeczno–politycznego przyznanie priorytetu dla działań i decyzji służących profilaktyce i rozwiązywaniu problemów alkoholowych, objętych zakresem odpowiedzialności resortów zdrowia, edukacji, pracy i polityki społecznej, sprawiedliwości, obrony narodowej, spraw wewnętrznych oraz samorządów województw i gmin.

  • Zapewnienie systematycznego finansowania Programu w ramach wyodrębnionych pozycji budżetowych resortu zdrowia i innych resortów oraz urzędów marszałkowskich, a także w ramach środków pozabudżetowych gromadzonych przez samorządy gminne z opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż alkoholu.

  • Usprawnienie działalności jednostek państwowych, stowarzyszeń i fundacji realizujących programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.

  • Zwiększenie skuteczności systemu kontroli państwa nad produkcją i rynkiem wyrobów alkoholowych.


1.5.1. Cel 1. Zmniejszenie ilości alkoholu spożywanego przez młodzież


  1. Badania HBSC realizowane w roku 2002 wskazują, iż:

  • 71% polskiej młodzieży w wieku 11–15 lat próbowało napojów alkoholowych (w tym 20% 11–latków);

  • Młodzi ludzie najczęściej sięgają po piwo – co najmniej raz w miesiącu piło piwo prawie 8% uczniów w wieku 11–15 lat, a wino i wódkę 4%. Do picia piwa w każdym tygodniu przyznaje się 15% 15–letnich chłopców i ponad 6% 15–letnich dziewcząt;

  • ok. 60% 15–letnich chłopców i 44% 15–letnich dziewcząt przyznaje się do stanu upojenia alkoholowego (pytanie brzmiało: „Czy wypiłeś kiedyś tak dużo alkoholu, ze czułeś się naprawdę pijany?”), w wieku 13 lat odpowiednio jest to 30% chłopców i 20% dziewcząt.

(Więcej informacji w rozdziale II: „Diagnoza problemów związanych z alkoholem i problemami alkoholowymi w Polsce w 2002 r. – Spożycie alkoholu przez młodych ludzi”)

    1. Podobne tendencje wykazywały wyniki badań ankietowych ESPAD z roku 1999 realizowane wśród 15–latków i 17–latków. Do upicia się w czasie ostatniego roku przyznało się niemal 60% piętnastolatków i ponad 75% siedemnastolatków.

Porównując wyniki z ostatnich lat można wskazać kilka ważnych zjawisk:

  • wyniki wskazują na niewielkie zahamowanie niekorzystnych zmian obserwowanych w latach 90, szczególnie wyraźne wśród chłopców;

  • zauważa się tendencję do zacierania się różnic między chłopcami i dziewczętami w częstości podejmowania prób picia alkoholu;

  • w znaczący sposób rośnie liczba dziewcząt upijających się oraz pijących alkohol w dużych ilościach.

    1. Dane uzyskane z Wydziału Prasowego Komendy Głównej Policji wskazują iż liczba nieletnich podejrzanych o popełnienie przestępstwa przy stwierdzeniu wpływu alkoholu to ok. 6,6%, jednak rośnie liczba poważnych przestępstw (zabójstwa, zgwałcenia) popełnianych pod wpływem alkoholu (20–25%). (więcej informacji w rozdziale IV: „Alkohol a zagrożenie bezpieczeństwa”).

    2. W 2002 roku realizowane były również badania w środowisku studentów, wyniki wskazują, iż:

  • odsetek konsumentów alkoholu wyniósł ponad 90%;

  • w przeciągu ostatnich dwóch tygodni przed badaniem, alkoholu nadużywało prawie 49%, w tym 50% kobiet oraz 48% mężczyzn.

  • najczęściej spożywanym przez studentów alkoholem jest piwo

  • ponad 60% studentów stwierdza iż na ich uczelniach nie prowadzi się żadnych działań profilaktycznych.

    1. Ogólnopolskie badania ankietowe „Substancje psychoaktywne, postawy i zachowania” realizowane w roku 2002 na zlecenie PARPA wskazują, iż picie alkoholu przez młodzież jest uznawane przez Polaków za bardzo ważny problem społeczny. Na poziomie kraju jako ważny wskazało go 53,4% ankietowanych (czwarte miejsce), w skali lokalnej ponad 42% zaraz za bezrobociem i spadkiem stopy życiowej (trzecie miejsce).

    2. Badania wykazały bardzo ważne zmiany w postawach dorosłych wobec picia alkoholu przez nieletnich. W badaniach z roku 2002 odsetki ankietowanych skłonnych zezwolić na picie piwa przed osiemnastym rokiem życia gwałtownie spadły (ponad dwukrotnie w porównaniu z wynikami badań zrealizowanych w połowie lat 90.). Około 15% dorosłych Polaków dopuszcza picie piwa przed ukończeniem 18 roku życia (15–17 lat) – przyzwolenie to dotyczy zarówno dziewcząt jak i chłopców.

(Więcej informacji w rozdziale II: „Diagnoza problemów związanych z alkoholem i problemami alkoholowymi w Polsce w 2002 roku – Spożycie alkoholu przez młodych ludzi”)
Do ważniejszych rodzajów działań służących realizacji tego celu można zaliczyć:

  1. Realizowanie w ramach gminnych programów rozwiązywania problemów alkoholowych szkolnych i rodzinnych programów profilaktycznych. W roku 2002 w programach profilaktycznych uczestniczyło 1,9 mln. uczniów i 250 tysięcy rodziców, w realizację tych programów zaangażowanych było blisko 100 tysięcy nauczycieli.

  2. Na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2002 roku, (zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół – Dz. U. Nr 10 poz. 96), od września 2002 roku wszystkie szkoły miały podjąć działania zmierzające do stworzenia szkolnego programu profilaktyki problemów dzieci i młodzieży.

  3. W roku 2002 zorganizowane zostały dwie ogólnopolskie konferencje dotyczące profilaktyki szkolnej. W spotkaniach tych uczestniczyli m.in. kuratorzy, dyrektorzy szkół, pedagodzy szkolni (ponad 300 osób).

  4. Oprócz istniejących programów profilaktycznych wciąż poszukiwane są nowe, skuteczne technologie profilaktyczne, np. zespół Pracowni Profilaktyki Młodzieżowej „Pro–M” IPiN w Warszawie prowadził prace nad adaptacją i wdrażaniem w szkołach programu „Fantastyczne Możliwości” – II części amerykańskiego programu profilaktyki środowiskowej „Project Northland”.

  5. Kontynuowana była działalność Pomarańczowej Linii (0 801 140 068) – infolinii dla rodziców oraz młodych ludzi nadużywających alkoholu. Na terenie całego kraju funkcjonuje również sieć ponad 60 punktów konsultacyjnych realizujących ideę „Pomarańczowej Linii”, czyli oferujących pomoc i wsparcie dla młodych ludzi eksperymentujących ze środkami psychoaktywnymi oraz dla ich rodziców. W ubiegłym roku z takiej pomocy skorzystało ponad 16 tysięcy osób. Ogromną rolę w nurcie pracy środowiskowej i interwencyjnej z młodymi ludźmi odgrywa działalność organizacji pozarządowych.

  6. W ramach współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej kontynuowane były szkolenia dla kadry dowódczej oraz oficerów społeczno–wychowawczych z terenu całego kraju. Szkolenia te mają na celu przygotowanie ich do podejmowania działań profilaktyczno–interwencyjnych w jednostkach wojskowych. Do chwili obecnej przeszkoloną kadrę ma ponad 170 jednostek wojskowych.

  7. W ramach przedsięwzięć profilaktycznych adresowanych do populacji młodych dorosłych m.in. kontynuowany był program profilaktyczny dla studentów Warszawskiej Akademii Medycznej rozpoczynających pierwszy rok studiów. Celem programu jest wspieranie postaw abstynenckich i przygotowanie grupy liderów do podejmowania działań o charakterze profilaktyczno–interwencyjnym w środowisku rówieśników.

  8. Ograniczanie dostępności alkoholu jest jednym z podstawowych obszarów działań profilaktycznych. W roku 2002 około 550 gmin realizowało specjalne szkolenia dla sprzedawców w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – uczestniczyło w nich 15 tys. sprzedawców. Jako przykłady działań podejmowanych w społecznościach lokalnych można wskazać np.: kampanię zorganizowaną w Trójmieście „Młodość bez procentów” (szkolenia dla sprzedawców, kontrole punktów sprzedaży, nasilone patrole policji i straży miejskiej, alternatywne pomysły na spędzanie wolnego czasu przez młodzież) czy działania na warszawskim Ursynowie. Działania takie w krótkim okresie poprawiają bezpieczeństwo na terenie miasta.

  9. Jednym z ważnych elementów działalności profilaktycznej są programy z zakresu profilaktyki rówieśniczej angażujące liderów młodzieżowych. Jako przykłady takich działań można wymienić np.: Powiatową Młodzieżową Szkołę Liderów – Młodzieżowych Animatorów Programów Profilaktycznych uruchomioną w Mikołowie (woj. śląskie), czy działania katolickiego środowiska Krucjaty Wyzwolenia Człowieka (KWCz).

  10. W celu zwiększenia dostępu do profesjonalnej wiedzy i aktualnych informacji na temat profilaktyki problemów alkoholowych oraz pracy wychowawczej z młodzieżą wydawano miesięcznik „Remedium” (nakład 4000 egz.).



1.5.2. Cel 2. Zmniejszenie śmiertelności i degradacji psychofizycznej osób uzależnionych
W Polsce żyje około 600.000–700.000 osób uzależnionych od alkoholu. Istotą uzależnienia jest utrata kontroli nad ilością spożywanego alkoholu i proces samozniszczenia osoby uzależnionej. Uzależnienie jest chorobą chroniczną, postępującą, potencjalnie śmiertelną. Więcej informacji na ten temat w rozdziale III: „Polskie lecznictwo odwykowe – podstawy prawne i merytoryczne”.

W celu zmniejszenia śmiertelności i psychodegradacji osób uzależnionych działania podejmują zakłady lecznictwa odwykowego, administrację rządową i samorządową oraz organizacje pozarządowe.


Do ważniejszych rodzajów działań służących realizacji tego celu można zaliczyć:

  1. W 2002 roku w Polsce funkcjonowało ok. 536 zakładów lecznictwa odwykowego (liczba ta w ciągu roku ulegała zmianom). Blisko 3/4 tej liczby stanowiły zakłady ambulatoryjne, poradnie i przychodnie (ponad 390). Pozostałe to zakłady stacjonarne, 31 oddziałów leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych, 41 dziennych oddziałów terapii uzależnienia i 71 całodobowych oddziałów terapii uzależnienia od alkoholu.

  2. Rośnie liczba pacjentów zarejestrowanych w systemie lecznictwa odwykowego. W całym systemie psychiatrycznego lecznictwa ambulatoryjnego liczba pacjentów z problemami alkoholowymi wzrosła – z około 100 tys. na początku lat 90. do ponad 146 tys. w roku 2001, z czego w poradniach odwykowych zarejestrowanych było ok. 101 tys. osób uzależnionych. W opiece całodobowej liczba pacjentów z problemami alkoholowymi zwiększyła się z 33–34 tys. do 51,7 tys. Z tego około 37 tys. to osoby z rozpoznaniem uzależnienia („Zakłady Psychiatrycznej oraz Neurologicznej Opieki Zdrowotnej”; Rocznik Statystyczny Instytutu Psychiatrii i Neurologii 2001).

  3. Obniża się średni wiek pacjentów zgłaszających się do lecznictwa odwykowego. Nadal jednak najwięcej jest pacjentów w przedziale wiekowym od 29 do 64 roku życia.

  4. Trwa proces modernizacji programowej lecznictwa odwykowego. W roku 2002 podstawowy program psychoterapii uzależnienia był realizowany w 76% placówek (298 placówek na 406 zbadanych). Zmniejsza się liczba placówek stosujących anticol i esperal. W celu przyspieszenia procesu modernizacji prowadzone są konsultacje dla zakładów odwykowych. Realizowane są przez wyspecjalizowanych konsultantów, organizowane przez PARPA i Wojewódzkie Ośrodki Terapii Uzależnienia o Alkoholu i Współuzależnienia (WOTUW). W roku 2002 konsultacjami objęto 23 placówki.

  5. Wzrasta efektywność programów terapeutycznych dla osób uzależnionych. Prowadzone regularnie badania katamnestyczne wykazują, że około 40% pacjentów przez dwa lata po zakończeniu programu terapii zachowuje abstynencję.

  6. U wszystkich pacjentów lecznictwa odwykowego prowadzona jest diagnoza zdrowia somatycznego. Większość zakładów odwykowych zatrudnia lekarzy, na ogół na część etatu. Pozostałe zakłady kierują pacjentów do zdiagnozowania do placówek podstawowej opieki zdrowotnej. Niemal wszyscy pacjenci mają wykonywane badania podstawowe.

  7. Personel lecznictwa odwykowego szkoli się w ramach pięcioetapowego Programu Potwierdzania Kwalifikacji Zawodowych (więcej w rozdziale VIII „Działalność innych instytucji i środowisk wzajemnej pomocy – Instytut Psychologii Zdrowia”). W roku 2002 kolejne etapy szkoleń ukończyło: Studium Pomocy Psychologicznej – 192 osoby, Studium Terapii Uzależnień – 118 osób, staż kliniczny 108 osób, superwizję 146 osób.

  8. Egzamin certyfikacyjny złożyło w 2002 roku 56 specjalistów terapii uzależnień i 37 instruktorów terapii uzależnień.

  9. Absolwenci Studium Terapii Uzależnień biorą corocznie udział w konferencji pn. Letnia Szkoła Psychologii Zdrowia, zapoznającej ich z najnowszymi osiągnięciami psychoterapii. W 2002 roku wzięło w niej udział 300 osób.

  10. Wspieraniu modernizacji lecznictwa odwykowego służy działalność WOTUW. W roku 2002 działało 15 WOTUW–ów (bez małopolskiego). W ramach swojej działalności zorganizowały one m.in. 22 narady, udzieliły kilkudziesięciu konsultacji, przeszkoliły 200 pracowników lecznictwa odwykowego w ramach lokalnych szkoleń.

  11. Corocznie wzrasta liczba osób, w stosunku do których rozpoczynane jest sądowe postępowanie o zobowiązanie do leczenia odwykowego. W roku 2002 do sądu wpłynęło blisko 27 tys. wniosków (w roku 1997 – ok. 17,5 tys.). Z powodu braku miejsc rośnie kolejka zobowiązanych, oczekujących na pobyt w zakładzie stacjonarnym.

  12. Uzupełnieniu oferty lecznictwa odwykowego służy działalność ruchów samopomocowych. W roku 2002 w Polsce działało 1.866 grup AA, 683 grupy Al–Anon i 541 klubów abstynenta (dane z 2.209 gmin).

  13. Usługi terapeutyczne dla osób uzależnionych od alkoholu w więzieniach świadczy 11 oddziałów odwykowych dysponujących 396 miejscami. W roku 2002 z ich usług skorzystało 1.418 skazanych. 1.931 skazanych przebywało w systemie terapeutycznym poza oddziałami.


Pobieranie 2.09 Mb.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   51




©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna