S. Adria Bach, Marzena Bogus



Pobieranie 32.74 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar32.74 Kb.

S. Adria Bach, Marzena Bogus



Praktyczna realizacja programu Przedszkolak w świecie piękna
Zapytaj piękno ziemi, morza, powierza /…/, zapytaj piękno nieba /…/, zapytaj wszystko, co istnieje, wszystko odpowie ci: Spójrz i zauważ , jakie to piękne. Piękno tego, co istnieje, jest jakby wyznaniem. Kto uczynił całe to piękno poddane zmianom, jeśli nie Piękny, niepodlegający żadnej zmianie?”

Św. Augustyn

S. Adria Bach

Przygotowanie człowieka do odnalezienia się w świecie jutra i tworzenie świata jutra wiąże się z odpowiednią edukacją. Tylko edukacja ukierunkowana na traktowanie osoby ludzkiej jako najwyższej wartości ma szansę spełnić tę rolę. Program Przedszkolak w świecie piękna (opracowany przez S. Leticję Łasek i S. Adrię Bach), jest propozycją dla wychowawców, którym bliskie są wartości chrześcijańskie, a swoją pracę pedagogiczną opierają na personalistycznej wizji człowieka.

Celem procesu edukacyjnego realizowanego według tego programu jest towarzyszenie dziecku w drodze życia i wspomaganie go w jego pełnym, harmonijnym i osobowym rozwoju, w tworzeniu jego własnej i niepowtarzalnej osobowości. W bogatej ofercie programów edukacyjnych dla dzieci w wieku przedszkolnym omawiany program wyróżnia się połączeniem treści religijnych z treściami ogólnoedukacyjnymi. Jest on zintegrowany wokół nadrzędnej myśli, że piękno jest stałym atrybutem świata danym przez Boga oraz że: „ z wielkości i piękna stworzeń poznaje się przez podobieństwo ich Stwórcę.”(Mdr 13,5), ale także według słów psalmisty stworzenie odbija w sobie blask piękna Stwórcy (por Ps 104).

Podstawą do powstania programu była potrzeba teoretycznego ujęcia zasad i form pracy z dziećmi w placówkach przedszkolnych prowadzonych przez Zgromadzenia Zakonne. Ponadto, jest on także odpowiedzią na oczekiwania rodziców względem placówki katolickiej, którzy liczą na wspomaganie rodziny w zakresie wychowania religijnego dzieci1. Fundamentem procesu edukacyjnego, realizowanego według tego programu, jest naturalne doświadczenie dziecka, które pozwala mu poznawać siebie i otaczający świat. Dziecko zdobywa owo doświadczenie poprzez kontakt z pięknem odkrywanym w świecie przyrody, kultury i wartości chrześcijańskich. Nośnikami tego piękna są: słowo, obraz, dźwięk, ruch, zabawa, ważne wydarzenia, spotkania z Bogiem.

Poznawanie siebie i świata, które staje się możliwe dzięki różnorodnym formom aktywności dziecka, stanowi drogę do budzenia doświadczenia religijnego. Natomiast doświadczenie owo ma prowadzić do życia według wiary, której podmiotem jest Osoba Boga przyjaznego, zatroskanego o człowieka oraz o jego udane życie. Podsumowując, można by rzec: „Przez piękno ku Bogu i pełni człowieczeństwa”.

Z celu nadrzędnego, którym jest towarzyszenie dziecku w jego pełnym rozwoju wynikają szczegółowe kierunki działań:

- uwrażliwianie dziecka na wymienione wcześniej nośniki piękna i dostarczanie możliwości ich przeżywania przez otaczanie go pięknem,

- umożliwianie rozpoznawania specyfiki i złożoności nośników piękna i wielorakiej relacji między nimi przez ukierunkowanie wielozmysłowego spostrzegania dziecka,

- wspieranie umiejętności budowania, tworzenia nośników piękna przez stymulowanie kreatywnej aktywności dziecka,

- pobudzanie i rozwijanie umiejętności krytycznej oceny nośników piękna, zgodnie z właściwie uformowanym sumieniem.

Osiągnięcie realizacji praktycznej celu głównego i szczegółowych kierunków działań, staje się możliwe dzięki aktywnej postawie dziecka w świecie piękna. To ono wchodząc w relacje z tym, czego słucha, co ogląda, czuje, przeżywa i wartościuje jako piękne - samo staje się aktywnym twórcą.

Ze strony nauczyciela osiągnięcie celu staje się możliwe dzięki przyjęciu i realizacji zasad organizacji procesu edukacyjnego. Ich źródłem są prawa odkrywane zwłaszcza przez pedagogikę i psychologię oraz pedagogiczne doświadczenia nauczycieli. Ponieważ w programie Przedszkolak w świecie piękna to prawdy religijne wyznaczają dobór treści, słusznym wydaje się przyjęcie naczelnej zasady katechetycznego oddziaływania - zasady wierności Bogu i człowiekowi, jako głównej normy postępowania w procesie edukacyjnym realizowanym według tego programu. Wprowadzanie dziecka w rzeczywistość wiary, odkrywanie tajemnicy Boga, uczenie się nawiązywania z Nim osobowego kontaktu poprzez udział w życiu modlitwy i życiu sakramentalnym, zobowiązuje do kształtowania obrazu Boga, który jest bliski, przyjazny i życzliwy ludziom.. Wierność Bogu wymaga również takiego sposobu mówienia o Nim, by uniknąć przypisywania Mu cech, rysów i właściwości typowo ludzkich, które upodabniają Boga-Stwórcę do człowieka-stworzenia (antropomorfizacja Boga). Aby pomóc dziecku w urzeczywistnianiu człowieczeństwa, konieczne jest dochowanie wierności człowiekowi. Zakłada ono uznanie prymatu osoby w wychowaniu, czyli podmiotowe traktowanie wszystkich uczestników procesu edukacyjnego, między którymi zachodzi interakcja (i wychowawców, i wychowanków). Wierność człowiekowi wymaga także uwzględnienia w pracy wychowawczej zasad dydaktycznych, które wyznaczają kierunek działań i warunkują skuteczność procesu edukacyjnego.

Struktura programu opiera się na trzech elementach. Są nimi nośniki piękna, aktywność dziecięca oraz prawdy i doświadczenia religijne.



Nośniki piękna to wcześniej wspomniane: słowo, obraz, dźwięk, ruch, zabawa, spotkania z Bogiem, ważne wydarzenia. One stwarzają dziecku możliwość spotkania z pięknem, doświadczenia, czyli przeżycia go oraz inspirują do stawania się twórcą piękna w sobie i wokół siebie. Poprzez nie wychowawca może także formować w dziecku kulturę uczuć, która ma ogromny wpływ na wzrastanie dziecka w nadprzyrodzoności.

Aktywność dziecięca jest dopełnieniem poprzedniego elementu programu i wynika z materiału wychowania i nauczania. Jest ona niczym innym, jak czynnościami, które dzieci mają podjąć, by zrealizować zaplanowany przez nauczyciela tok działań wychowawczo-dydaktycznych.

Prawdy i doświadczenia religijne zawierają cele edukacyjne wynikające z następujących tematów: Pan Bóg nas kocha i daje nam piękny świat, Święta Rodzina naszym wzorem, Pan Jezus jest z nami w wydarzeniach roku liturgicznego, Pan Jezus jest zawsze z nami, Pan Jezus jest naszym światłem, Wszyscy spotkamy się w niebie.

Każda z prawd religijnych wyznacza określone kręgi tematyczne, którym przyporządkowane są wybrane treści oraz wypływające z nich pożądane umiejętności dziecka.

W praktyce osiąganiu zamierzonych celów tego programu służy określony rozkład dnia. Do jego istotnych elementów należą: odkrywanie duchowego i materialnego piękna w sobie i otaczającym świecie; aktywność artystyczna wyrażana przez słowo, obraz, dźwięk i ruch; zabawa; spotkania z Bogiem.

Nauczyciel, planując sytuacje edukacyjne, stwarza dziecku możliwość jak najczęstszego kontaktu z nośnikami piękna. Wskazane jest, aby wszystkie one pojawiały się w ciągu każdego dnia pobytu dziecka w przedszkolu.

Od strony praktycznej ważny jest także sposób planowania przebiegu pracy wychowawczo-dydaktycznej nauczyciela. W procesie planowania bierze on pod uwagę fakt, że czas realizacji niektórych tematów kompleksowych, ze względu na ważność i bogactwo treści, musi być dłuższy. W innym zaś wypadku, na przykład przy tematach mających charakter okolicznościowy, czas ten może ograniczyć się do jednego dnia. Plan wielotygodniowy uwzględnia treści tematu kompleksowego, cele ogólne i operacyjne, przewidywane formy pracy z dziećmi oraz spis pomocy dydaktycznych.

Dokumentowaniu przebiegu działań wychowawczo-dydaktycznych służy dostosowany do programu dziennik pracy przedszkola. Innowacją w tym dokumencie jest strona graficzna oraz forma sporządzania dziennych zapisów przez nauczyciela.

Ewaluację programu przeprowadza się za pomocą kart badań umiejętności dzieci oraz ankiet skierowanych do rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola.

Innym ważnym elementem, sprzyjającym skutecznym działaniom wychowawczym, jest miejsce, w którym przebywają dzieci. Wskazane jest, aby każde pomieszczenie przedszkolne wyróżniało się nie tylko funkcjonalnością, ale także wysoką estetyką. Przebywanie w takim otoczeniu staje się dla dziecka podstawowym, elementarnym doświadczeniem piękna, które będzie je inspirowało do odkrywania piękna duchowego. W każdej sali jest wyznaczone miejsce spotkania z Panem Bogiem, w którym dzieci będą mogły modlić się wspólnie i słuchać Słowa Bożego.

Program Przedszkolak w świecie piękna ma charakter otwarty, co oznacza, że nauczyciel, który z niego korzysta, ma możliwość wprowadzania własnych treści, stosowania swoich rozwiązań metodycznych oraz konstruowania autorskich zapisów w dzienniku. Dotyczy to również doboru i wykorzystania narzędzi służących pomiarowi jakości pracy

Nieodzownym elementem, warunkującym skuteczność procesu edukacyjnego przedszkola, jest współpraca z rodzicami oraz środowiskiem.

mgr Marzena Bogus
Uzupełnieniem realizacji praktycznej programu „Przedszkolak w świecie piękna”, stały się wizyty w Instytucie Plastyki WSP. Zaproponowana przez autorki programu współpraca z sąsiadującą instytucją w której pracuję, dała mi możliwość wystąpienia w podwójnej roli: osoby odpowiadającej za projekt tworzonych okazji edukacyjnych (przy współudziale studentów II roku Edukacji artystycznej), oraz rodzica, należnie odpowiadającego na tak podkreślaną i potrzebną współpracę domu (rodziny) i placówki oświatowej. W możliwych, krótkich uwagach, dotyczących działań praktycznych, chciałabym uwzględnić obie role w których występuję.

Po pierwsze, jako rodzica, którego głos nieczęsto można usłyszeć na naukowych konferencjach poświęconych wyzwaniom pedagogicznym. Myślę, że współczesne wyzwania wobec edukacji elementarnej, nieodmiennie wiążą się z refleksją nad świadomym wyborem naszym, czyli rodziców, placówki oświatowej, której program i założenia, określone odpowiednimi ustaleniami ministerialnymi, niosą także indywidualne cechy realizowane np. w konkretnych programach autorskich. Rzeczywistość społeczna reagująca na polityczne i gospodarcze zmiany a także swoiste „zagubienie” rodziny wobec ciągłych reform oświatowych, przyczyniło się do tego, że przeszczepiane na nasz grunt pedagogiczny koncepcje, nie zawsze odpowiadały tradycji jedności wychowawczej. Dlatego zapewne, nie tylko poszukujący rodzice ale przede wszystkim dzieci potrzebują płaszczyzny, na której mogą budować swój edukacyjny byt, oparty o pewną hierarchię wartości. Mogą nią się stać tradycyjne wartości związane z chrześcijańskim „układaniem” własnego świata, Powierzenie dziecka na kilka godzin pod opiekę Sióstr Nazaretanek prowadzących przedszkole, wiązało się nie tylko z zapewnieniem mu fizycznego bezpieczeństwa, ale przede wszystkim z oczekiwaniem zaspokojenia potrzeb psychicznych „malucha” i kontynuacji w przekazywaniu pewnych wartości, które dla wielu z rodziców są priorytetowe, a które jednocześnie dają dzieciom stały i jednolity grunt wychowawczy. Pozwolę sobie podkreślić, że właśnie bezpieczeństwo psychiczne i nieustanna potrzeba okazywania miłości i akceptacji dzieciom w wieku przedszkolnym, są elementami, które w dzisiejszej edukacji przedszkolnej nie mogą zostać pominięte. Dlatego, oprócz niezwykłej pilności i rzetelności w realizowaniu programu i pedagogicznych obowiązków, zapewniających właściwe postępy edukacyjne wychowanka, niezwykłe w przedszkolu (i bardzo cenne dla rodzica) jest dbanie o całościowy i podmiotowy rozwój dziecka. Zatem świat przedszkolnego piękna to nie tylko zadbane i estetyczne otoczenie, dojrzałe a jednocześnie szczere prace dzieci, stymulowane w różny sposób zmysły, ale te najprostsze (a dla dziecka może najcenniejsze), trudne do naukowego opisu odruchy, które jednocześnie pozostają jakościowo bezcenne, a wynikają z ogromnej empatii dla dziecka. Praktyczna realizacja programu Przedszkolak w świecie piękna, to dla rodzica „naczynia połączone” dziecka i jego przedszkolnej opiekunki. To piękno wzajemnego oddania, zaufania i miłości wyrażanej także wielominutowym przytulaniem na kolanach. Czy zatem w dzisiejszym świecie gonitwy za...., czas spokoju, wyciszenia i poczucia bezpieczeństwa dziecka nie staje się jedną z odpowiedzi na współczesne pedagogiczne „wariacje”?

Druga z ról, którą przyjęłam z dumą i odpowiedzialnością, to podjęcie się konstruowania zajęć plastycznych, współgrających z opracowanym programem. Tym większa odpowiedzialność, że jego autorki pozostawiły mi zupełną dowolność doboru tematów, technik a także sposobów i metod prowadzenia tych spotkań.

Mogłam zatem połączyć zdobywane wcześniej doświadczenia plastyczne z tym programem, który przecież wybrałam jako najodpowiedniejszy dla mojego dziecka. Było to swoiste „wyzwanie” edukacyjne, gdyż kilkanaście lat pracowałam metodami zaczerpniętymi z tzw. szkół alternatywnych, które jednak często po przeniesieniu na nasz rodzimy grunt, potrzebowały połączenia i oparcia o polską tradycję i niezmienne dla naszej kultury wartości2.

Wcześniejsze, pisane przeze mnie programy plastyczne przeznaczone dla dzieci w młodszym wieku szkolnym3, zostały poddane weryfikacji. I tak zrodziły się cykliczne zajęcia łączące wartości chrześcijańskie i nowe metody aktywizacji twórczości (synektyka, wizualizacja, werbalizacja poetycka, gry dramowe itp.).

Opracowując poszczególne okazje edukacyjne starałam się oprzeć je na wartościach nieprzemijalnych, dających dziecku poczucie pewności miejsca, a jednocześnie połączyć je z nieograniczonym eksperymentowaniem i otwartością na świat piękna (zauważanie świata).

Tak skonstruowana aktywność plastyczna dziecka może być jednym z możliwych elementów i wizerunków edukacji elementarnej. Zgodnie z zawartymi w programie nośnikami piękna, przygotowałam spotkania plastyczne uwzględniające podmiotowość dziecka i jego holistyczny rozwój. Powstały zatem spotkania wspierające talent plastyczny dziecka (bo taki, każde dziecko posiada) ale przede wszystkim rozwój młodego ducha w zgodzie z prawdą, mądrością i pięknem, które dał Stwórca i które to piękno człowiek może w sobie rozwijać.

Ponieważ przedszkolak nie jest przygotowany na natychmiastową stymulację obcego otoczenia, zajęcia wprowadzane były poprzez elementy zabawy, m.in. dramę, w której dziecko mogło poznać nowe miejsca i znaleźć właściwą, sobie bezpieczną drogę w obcym środowisku. Całoroczna „wycieczka” (opierająca się na wcześniej ustalonych terminach spotkań), po różnych pracowniach Instytutu Plastyki, rozpoczęła się zajęciami z dramy zatytułowanymi: Podróż przez kontynenty, podróż przez kolory.

Oprócz typowo zabawowej i poznawczej funkcji zajęć, przygotowane były ćwiczenia służące poznawaniu sztuki obcych krajów i kontynentów, preferowanych na tych kontynentach kolorów, oraz pokaz materiałów z których owe kolory (barwniki) mogą powstawać (malowanie gliną, sokiem, ochrą, węglem, barwnikiem ze zmielonych muszli itp.) Wszystkie ćwiczenia prowadzone były w konwencji pedagogiki zabawy. Dodatkowym „materiałem” do poznania stał się kolor skóry poszczególnych mieszkańców danego kontynentu i „nauka” tolerancji wobec inności, zaproszenie do przyjaźni i miłości. W ten sposób „położony” został pierwszy element „puzzli”, układanki szeregu ćwiczeń do realizacji w Instytucie Plastyki, podporządkowanych programowi autorskiemu Przedszkolak w świecie piękna, a poprowadzone zajęcia plastyczne miały też ważny element pogłębiania duchowości dziecka. W powyższych zajęciach zachowane zostały trzy elementy programu: nośniki piękna (połączone w procesie twórczym), aktywność dziecka (plastyczna, ruchowa i słowna), oraz prawdy religijne (w programie zapisane jako : Bóg kocha i daje nam piękny świat- czyli niezależnie od koloru skóry Pan Bóg jest twoim ojcem, kocha Cię i wspiera twą drogę).

Pierwsze zajęcia stymulujące różną aktywność dziecka, miały być wstępem do zerwania z mechanicznym odwzorowywaniem i „kalkowaniem”, typowym dla tego wieku, powtarzalnych zachowań i wypowiedzi. W poszukiwaniach nowych form zajęć plastycznych tej grupy przedszkolaków, źródła poznania piękna mają charakter intelektualny, intuicyjny, wyobrażeniowy, ale także haptyczny. Opierają się na metaforyzacji i symbolizacji dziecięcego poznawania i odczuwania.

Opracowane dla nich poszczególne spotkania plastyczne starają się łączyć nie tylko poznawanie kolejnych technik plastycznych, terminów i umiejętności praktycznych, ale przede wszystkim starają się stworzyć magiczny świat piękna z otwartymi pytaniami. Zaproponowane tematy próbują odpowiadać na teoretyczne założenia omawianego programu, inspirując do własnych, dziecięcych poszukiwań plastycznych. Przykładowe realizacje, których szczegółowe scenariusze mogą być udostępnione przez autorkę to: Światło prowadzi- światło jest we mnie- zajęcia w pracowni Struktur Wizualnych z wykorzystaniem multimediów, Jak malował Michał Anioł- Pracownia Malarstwa- Fresków., Jaki jestem- jaki chcę być?- Pracownia Fotografii., Coś z niczego- czyli papier czerpany to list do mamy- Pracownia Projektowania Plastycznego., Popłyńmy Arką- Pracownia Malarstwa, Nie Święci garnki lepią- Pracownia Ceramiki, Otul mnie swą miłością - Pracownia Tkaniny, Bryła gliny- czy aby na pewno?- Pracownia Rzeźby, Chaos i ład- podwórko Instytutu Plastyki, sztuka ziemi.

Odwiedzane w dalszym etapie pracownie plastyczne, stają się kolejnym elementem tworzenia „piękna- sacrum” i aktywności twórczej dziecka, samej w sobie sprowadzonej do „czynienia” piękna.



W trendach edukacji globalnej z przyjemnością uczestniczę w tworzeniu praktycznej strony autentycznego trwania niezbywalnych wartości. Wartości pięknych, które nie są tylko czasem teraźniejszym, ale dadzą memu dziecku perspektywę widzenia własnej drogi w człowieczeństwie jako zadaniu.


1 Program ten opracowany jest zgodnie z założeniami Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, zatwierdzonej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Podstawy programowej katechezy Kościoła katolickiego w Polsce, przyjętej przez Konferencję Episkopatu Polski.

2 Por. Nalaskowski A., Edukacyjny show., Kraków 1998., s.12

3 Bogus M., Plastyka inaczej ( w:) Adamek I. ( red.) Idee i strategie edukacji nauczycieli klas I-III i przedszkoli, Kraków 1998., oraz Bogus M., Tu nie ma kątów ( w:) Popek S., Tarasiuk R. (red.) U podstaw edukacji plastycznej, Lublin 2000., oraz Bogus M., Róbmy swoje (w:) Śliwerski W. (red.) Edukacja alternatywna. Nowe teorie, modele badań i reformy, Kraków 2000.

: wp-content -> uploads -> 2013
2013 -> Rozwoju kultury
2013 -> Rozkład zajęĆ w semestrze IV rok akademicki 2013/2014 rok II grupa t1
2013 -> Okręgowego związku piłki nożnej wałbrzych ►Adres siedziby
2013 -> Pedagogika nauczycielska
2013 -> Ochrona środowiska – rok I semestr I (zimowy) rok akademicki 2015/2016 aktualizacja 10. 10. 2015r
2013 -> Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie Zakład Filologii Polskiej Kierunek: filologia polska
2013 -> Terminy dyżURÓW nauczycieli akademickich rok akademicki 2015/2016 – semestr zimowy
2013 -> Terminy dyżurów w semestrze zimowym w roku akademickim 2014/2015
2013 -> Terminy dyżurów Wykładowców Zakładu Filologii Polskiej w semestrze zimowym w roku akad. 2014/2015
2013 -> Projekty systemowe. Formularz wniosku wstępnego ze wskazówkami




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna