Scalanie gruntów w latach 1928 1939



Pobieranie 28.46 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar28.46 Kb.
Scalanie gruntów w latach 1928 - 1939

Sporo informacji o Wólce i jej mieszkańcach dostarczają dokumenty scalania gruntów w okresie międzywojennym. Na początek przytaczam prawne podstawy.



Ustawa z dnia 31.03 1923 roku o scaleniu gruntów wiejskich pozwalała na rozpoczęcie postępowania scaleniowego, jeśli wyrazili na to zgodę właściciele 250 ha gruntów, a przy obiekcie mniejszym potrzebna była zgoda właścicieli tylko 10% gruntów. Zgodnie z ustawą koszty akcji scaleniowej obciążały Skarb Państwa i osoby zainteresowane. Techniczne wykonanie opłacały strony, a koszty postępowania prawno-administracyjnego i nadzoru pokrywał Skarb Państwa.
Dla terenów, m.in. części województwa białostockiego, ważne znaczenie miało
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 października 1927 r. o ustalaniu prawa własności do gruntów nadanych włościanom przy uwłaszczeniu:

http://www.geobid.pl/prawo/1927/du_1927_92_822.htm
Wniosek o scalenie gruntów 31 maja 1928 roku (na podstawie ustawy z 31.03.1923 r. o scalaniu gruntów) podpisali: (pisownia nazwisk oryginalna – przyp. mój) Stanisław Bielecki, Wincenty Andruk, Michał Dakowicz, Kazimierz Krysiuk, Wacław Andruk, Józef Więcław, Józef Andruk, Michał Matejczuk, Seweryn Maliszewski, Józef Krysiuk, Antoni Bielecki, Józef Andruk s. Franciszka, Wincenty Węcław, Józef Lulkiewicz .

Do wniosku dołączono wykaz gospodarzy i akt nadawczy z 3 grudnia 1864 roku.

Lecz pomysł scalania nie podobał się wszystkim mieszkańcom Wólki, w tym mojemu dziadkowi Tadeuszowi Andrukowi, który był wówczas sołtysem i bodaj głównym przeciwnikiem scalania.

Po miesiącach zastoju Powiatowy Urząd Ziemski rozpoczyna działania, 12 marca 1930 roku powiadamia mieszkańców Wólki, że 2 kwietnia 1930 do Wólki zjedzie Komisarz Ziemski Zdzisław Kiełczyński, stąd należy na stację Lewickie, na godzinę czwartą po południu, wysłać po niego podwodę.

27 marca 1930 następujący mieszkańcy Wólki: (pisownia nazwisk oryginalna – przyp. mój) Tadeusz Andruk, Józef Wiensław, Jan Bieryło, Antoni Gierej, Seweryn Maliszewski, Józef Więsław, Zygmunt Świderski, Wincenty Więsław, Józef Krysiuk, Maryanna Dakowicz, Rozalia Krysiuk, Wincenty Andruk, Kazimierz Krysiuk, Wincenty Wasilczuk, Józef Lulkiewicz i za dwie osoby niepiśmienne podpisał Józef Krysiuk wysyłają pismo z prośbą, aby Komisarz nie przyjeżdżał.

W napisanym odręcznie piśmie, jako argumenty przeciwko scalaniu podają oni m.in.: „iż grunt nasz jest położony w trzech równych poletkach szyrokich i bardzo wygodnych opiółce do uprawy gospodarczej i pastwisko mamy bardzo wygodne i gospodarstwa nasze nie są rozdrobnione i choć ustawa nakazuje scalanie drobnych gospodarstw to my się na to nie zgadzamy”.

Mimo tej prośby Komisarz Ziemski do Wólki przyjeżdża. Przy czynnościach komisarza byli obecni sołtys wsi (naczelnik gminy) Tadeusz Andruk oraz wnioskodawcy: Dakowicz Michał, Andruk Wincenty i Andruk Wacław i inni w liczbie 20.

Komisarz zaproponował obszarem spisu objąć obszarem scalania grunty nadziałowe wsi Wólka.

Protokół z tej wizyty stanowi bardzo interesująca lekturę. M.in. wiadomo, że:

-10 wnioskodawców stanowiło posiadanie ok 53 ha,

-Poszczególne gospodarstwa składały się od 5 do 12 działek,

-Faktycznych gospodarzy jest 36, w tej liczbie 3 drobnych, wymagających uzupełnienia ustawowego do 5 ha.

-Spośród faktycznych posiadaczy 19 było zdecydowanie zdecydowanie przeciwko scalaniu.

-Stan zagospodarowania: koni 40, krów 80, świń 30, owiec 40; krowy dają przeciętnie 800 litrów mleka rocznie. Plony: pszenica – 12q, koniczyny 50 q, buraków 120 q, ziemniaków 120 q, owsa - 10q, jęczmienia 8 q, żyta 10 q.

-Łąki około 50 ha zabagnione.

-Grunty – bielicowe.

-Łąki – torfowe.

-Struga – Turośnianka.

-5 kwietnia 1930 przeciwnicy na czele z moim dziadkiem Tadeuszem piszą kolejny protest przeciwko scaleniu. Tym razem spisany na maszynie do pisania, najpewniej w jakimś biurze podań.

Oto argumenty, jakich w piśmie użyto:

„Grunty wsi Wólka są położone w trzech poletkach”; „Gospodarze nie posiadają działek rozdrobnionych jak to ma miejsce w innych wsiach przeto gospodarowanie w szachownicy nie odbija się ujemnie na racjonalnym gospodarowaniu”; „Wieś Wólka posiada pastwisko wyjątkowo dobre, gdyby nastąpiło scalenie oddziałałoby to niekorzystnie na racjonalnej hodowli bydła, które dobrze podjada i można wychować więcej inwentarza aniżeli miałoby to miejsce na kolonji”.

Wskazują, że wprowadzenie „kolonji” będzie droższe bo zamiast jednego pastucha każdy gospodarz musiałby mieć swojego.

Ponadto we wsi żyje osiem wdów, które „ z braku odpowiedniego kierownictwa w gospodarstwie i tak znajdują się tym samym w wyjątkowo krytycznym stanie materialnym a prowadzanie realizacji scalania byłoby dla nich nie do wytrzymania”

Mimo tych protestów 27 lutego 1931 Powiatowy Urząd Ziemski przesyła do Okręgowego Urzędu Ziemskiego wniosek o realizację scalania.

16 grudnia 1931 Okręgowa Komisja Ziemska wydaje Orzeczenie z którego wyczytać można ciekawe fakty historyczne m.in. o istnieniu aktu nadawczego wsi Wólka gminy Juchnowiec, powiatu białostockiego z 3 grudnia 1864 roku z numerem N 119 gdzie wpisani 18 posiadaczy nadziałów którzy zostali współwłaścicielami gruntów o powierzchni 41 dziesięcin 2235 sążni. Niestety w zachowanych, w Archiwum Państwowym w Białymstoku, dokumentach brak (wspominanego stale jako załącznik) aktu nadawczego. Brak także wspominanego planu.

Natomiast zachował się „Wykaz gospodarzy wsi Wólka z wyszczególnieniem posiadanych przez każdego gospodarza gruntów”. Ale już nie osiemnastu, jak było pierwotnie zapisane, ale z uwzględnieniem następnych podziałów rodzinnych. Oto ten wykaz wykaz gruntów nadziałowych (w dzięsięcinach i sążniach) oraz w przypadku niektórych gospodarzy gruntów nadziałowych folwarku Wólka (w morgach):

1.Bielecki Antoni - 4 dziesięciny 1935 sążni,

2.Bielecki Stanisław - 4 dziesięciny 1935 sążni,

3.Matejczuk Michał - 4 dziesięciny 1935 sążni,

4.Andruk Wincenty - 4 dziesięciny 1935 sążni,

5.Więsław Feliks - 3 dziesięciny 490 sążni,

6.Dakowicz Michał - 3 dziesięciny 490 sążni,1 mórg,

7.Krysiuk Kazimierz - 4 dziesięciny 1935 sążni, 2 morgi,

8.Maliszewska Marianna - 4 dziesięciny 1935 sążni,

9.Maliszewski Seweryn - 4 dziesięciny 1935 sążni, 2 morgi,

10.Andruk Józef - 4 dziesięciny 1935 sążni,

11.Andruk Wacław - 4 dziesięciny 1935 sążni,

12.Bieryło Teofila – 3 dziesięciny,

13.Gierej Antoni - 3 dziesięciny,

14.Bieryło Jan - 3 dziesięciny,

15.Andruk Faustyn – 2 dziesięciny 967 sążni,

16.Andruk Tadeusz – 8 dziesięcin 1701 sążni, 6 morgów,

17.Dakowicz Marianna – 2 dziesięciny 367 sążni,

18.Dakowicz Józef i Adolf – 2 dziesięciny 667 sążni,

19.Marciszewska Zofia? - 4 dziesięciny 1935 sążni,

20.Maliszewska Maria - 4 dziesięciny 1935 sążni,

21.Krysiuk Jan – 9 dziesięcin 1470 sążni,

22.Więsław Wincenty - 4 dziesięciny 1935 sążni, 1 mórg,

23.Więsław Józef - 4 dziesięciny 1935 sążni, 3 morgi,

24.Krysiuk Józef – 7 dziesięciny 120 sążni, 2 morgi,

25.Andruk Józef – 3 dziesięciny,

26.Więsław Józef – 6 dziesięcin 290 sążni, 5 morgów,

27.Świderski Zygmunt – 4 dziesięciny 1200 sążni, 2 morgi,

28.Krysiuk Józef II – 3 dziesięciny,

29.Niczyporski Bronisław?- 4 dziesięciny 1935 sążni,

30.Lulkiewicz Jan - 4 dziesięciny 1935 sążni,

31.Ogrodnik Aleksander – 1 dziesięcina 1200 sążni,

32.Ogrodnik Andrzej – 3 dziesięciny,

33.Oleńska Anna – 3 dziesięciny.

Wspólne pastwisko – 41 dziesięcin 2235 sążni

Ogółem 205 dziesięcin 1835 sążni i 26 morgów.

Udział wnioskodawców scalania (14 gospodarzy) – 67 dziesięcin 2335 sążni, 13 morgów.

Sytuacja, na korzyść zwolenników scalania, uległa zmianie na zebraniu gromadzkim w dniu 4 lipca 1931 roku. 19 gospodarzy, na 32 obecnych, zagłosowało za przeprowadzeniem scalenia.

Tego samego dnia podpisano także umowę w Wiktorem Lebiediewem dawnym właścicielem majątku Juchnowszczyzna o zniesieniu prawa do korzystania ze wspólnoty gruntowej dworu i wsi. Jako pełnomocnik wsi umowę podpisywał Józef Krysiuk.

W kolejnych latach akcja scalania postępowała bardzo powolnie. Protesty były liczne.

Poszerzano obszar objęty scalaniem, co było wynikiem tego, że z jednej strony niektórzy gospodarze Wólki mieli grunty w innych wsiach, jak też mieszkańcy innych wiosek w Wólce. Do scalenia dołączono grunta wsi Złotniki, majątek Karpowicze (działki 16,17, 18,19,20 i 21) oraz wsi Ogrodniczki będące własnością gospodarzy z Wólki. Ponadto grunty hipoteczne.

Przełomowym momentem było zebranie wiejskie w dniu 6 lipca 1935 roku. Na obecnych 37 spośród 38 uprawnionych 27 głosuje zgodę na scalanie poprzez opłacenie jej kosztów. (Najpewniej dziadek Tadeusz był wśród przeciwników; nie był już wówczas sołtysem, funkcję te pełnił Stanisław Bielecki.

W kolejnych latach następują kolejne Orzeczenia Starosty potwierdzane przez Wojewodę .... i kolejne protesty

13 listopada 1937 roku ustalono prowizoryczną listę uczestników scalania. Widniało na niej 57 uczestników (co było wynikiem dokonanych w międzyczasie podziałów rodzinnych oraz transakcji - na liście tej widnieje już nazwisko mojego dziadka Jana Jamiołkowskiego).

Akacja scalania zakończyła się w 1939 roku, niektóre dokumenty powstawały jeszcze w październiku „za sowieta”, a sam ostateczny plan został zatwierdzony już po wojnie w 18 sierpnia 1848 przez już nową ustrojową władzę - Regionalną Dyrekcję Planowania Regionalnego w Białymstoku.

*

Według Rejestru pomiarowo – szacunkowe sporządzonego przed scaleniem przez mierniczego przysięgłego T. Szumińskiego z Urządu Wojewódzkiego w Białymstoku, Wydział Rolnictwa i Reform Rolnych Oddział Pomiarów Rolnych objęto scalaniem:



Ogółem gruntów 268, 7349 ha, z czego nie objęto podziałem:

½ rzeki granicznej tj 0,1798 ha, rowy- 0,2105 ha, wody – 0,7251 ha.

Grunty do podziału to:

Siedliska – 5,4700 ha, z czego:

I – 2,6378 ha, II – 1,7407 ha, III – 1,0923 ha.

Ziemie orne - 187, 8890 ha, z czego:

Ia - 8,6896 ha, Ib – 21,7894 ha, II – 44,6289 ha, III – 40,8824 ha, IV – 18,7091 ha, V – 22,3951 ha, VI – 24,9148 ha, VII – 3,2211 ha, VII – 2,6400 ha

Łąki – 22, 4986 ha, z czego:

I - 2,6660 ha, II – 4,3662 ha, III – 8,0195 ha, IV – 4,4113 ha, V – 1,8887 ha, VI- 0,8769

Pastwiska – 51, 7610 ha, z czego:

I – 8,4913 ha, II – 10,1052 ha, III – 22,2180 ha, IV – 8,8990 ha, V – 2,4466 ha.

Grunty nadzielone wsi Wólka – około 182, 5 ha,

Grunty nadzielone wsi Złotniki – około 15,4 ha

Grunty nadzielone wsi Ogrodniczki – około 5,3 ha,

Grunty z parcelacji państwowego majątku Juchnowszczyzna – 26,5 ha

Reszta to inne grunty hipoteczne wsi Wólka – około 37 ha,

Z podziału wyłączono 1,9 ha na planowane inwestycje:

-przedszkole z ogródkiem – 1 ha,

-remizę strażacką – 0,25 ha,

-łaźnię - 0,05 ha,

-wodopój – 0,05 ha,

-kopalnię gliny – 0,10 ha,

-kopalnię piasku -0,10 ha,

-boisko sportowe – 0,25 ha,



-plac pod grzebalnictwo – 0,10

Zostało to zapisane w Program zagospodarowania terenów do miejscowego planu zagospodarowania obszarów scalanie gruntów wsi Wólka.




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna