Serdecznie dziękuję Pani dr Grażynie Zwolińskiej za cenne uwagi i rady, które wykorzystałem przy pisaniu mojej pracy. Spis treści



Pobieranie 336.57 Kb.
Strona6/9
Data07.05.2016
Rozmiar336.57 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

III. Rehabilitacja chorych z SLA


Biorąc pod uwagę fakt, że SLA jest chorobą, której nie da się skutecznie leczyć, rehabilitacja i usprawnianie chorego jest jednym z priorytetowych celów postępowania terapeutycznego. Kompleksowy plan postępowania rehabilitacyjnego jest przedstawiony na rycinie nr 1.

Rehabilitacja chorych na SLA ma dwie podstawowe role. Pierwszą z nich jest rola medyczna (poprawa wydolności i sprawności fizycznej organizmu, spowolnienie postępu choroby, opóźnienie pojawienia się zaników mięśni i zaburzeń oddechowych), natomiast drugą jest rola psychologiczno-społeczna (poprawa nastroju, zwiększenie motywacji do leczenie, zmniejszenie lęku).

Ogólnie jednak można powiedzieć, że głównym zadaniem rehabilitacji prowadzonej u chorego na SLA jest jak najdłuższe zachowanie jego sprawności życiowej.

Prowadzenie takich zajęć powinno rozpocząć się jak najwcześniej (czyli tuż po postawieniu diagnozy), nawet jeśli nie obserwuje się jeszcze żadnych deficytów ruchowych, czy zaników mięśni. Pozwala to dłużej utrzymać samodzielność w wykonywaniu codziennych czynności oraz wydłuża okres aktywności zawodowej i społecznej.

Rehabilitacja osób chorych na stwardnienie boczne zanikowe cechuje się dwoma podstawowymi i niezmiernie ważnymi zasadami. Najważniejszą z nich jest to, aby zajęcia nie powodowały nadmiernego zmęczenia. Ćwiczenia – zarówno bierne (wykonywane w łóżku chorego, połączone z masażem leczniczym u osób bez wzmożonej spastyczności), czynne (ćwiczenia w sali gimnastycznej, zajęcia na basenie, usprawnianie poruszania się), jak również fizykoterapia nie mogą doprowadzać do dużego obciążenia mięśni. Zbyt intensywny trening może tylko zaszkodzić i przynieść odwrotny skutek, w postaci nasilenia się objawów i przyśpieszenia postępu choroby. Dlatego też ćwiczenia powinno się wykonywać częściej, ale w krótkich seriach. Powoduje to, że efekty rehabilitacji są lepsze, a co najistotniejsze taki model zajęć pomaga ograniczyć zmęczenie mięśni. Druga dewiza, według której powinno się prowadzić usprawnianie chorego, opiera się na takim połączeniu i ustawieniu ćwiczeń, aby umożliwiały one pracę różnych grup mięśni.

Rozpoczęcie procesu rehabilitacji powinno być poprzedzone szczegółowym badaniem lekarskim i fizjoterapeutycznym, a także dokładną oceną potrzeb chorego, które powinny być rezultatem określenia stopnia niepełnosprawności, warunków społecznych, zawodowych, rodzinnych, itp.

Wśród badania fizjoterapeutycznego szczególną uwagę należy zwrócić na badania

czynnościowe – test siły mięśniowej Lovetta (załącznik nr 6 ) i stopień napięcia spastycznego według Ashwortha (załącznik nr 7) oraz badania sprawności funkcjonalnej – na przykład skala Barthela. Uzyskanie informacji z tych testów pozwala zaplanować właściwy model rehabilitacji odpowiadający obecnemu stanowi klinicznemu chorego oraz jego zdolnościom motorycznym.

Aby rehabilitacja była skuteczna powinna odbywać się systematycznie. Dlatego warto zachęcić i zmotywować chorego do codziennych, łagodnych i nieskomplikowanych ćwiczeń w domu, początkowo pod nadzorem rehabilitanta, a później z udziałem rodziny. Jednak wszelkie własne pomysły lub zmiany w zestawach ćwiczeń należy koniecznie skonsultować z lekarzem neurologiem lub specjalistą rehabilitacji. Należy również pamiętać, że ustalony na początku program ćwiczeń, może ulec modyfikacji, co jest związane ze stanem chorego i jego aktualnymi potrzebami. Stąd harmonogram treningu musi być zawsze ułożony indywidualnie dla każdego (w zależności od postaci choroby, rodzaju deficytu neurologicznego i funkcji jaką chory utracił lub może utracić w najbliższym czasie), a chory powinien robić jedynie te ćwiczenia, które jest w stanie wykonać, nie męcząc się przy tym.

Oprócz typowych zajęć fizjoterapeutycznych polecana jest równoczesna uzupełniająca

aktywność fizyczna. W szczególności wskazane są długie, ale powolne spacery oraz pływanie (rekomendowany jest styl klasyczny).

Program rehabilitacji powinien uwzględniać kinezyterapię, fizykoterapię, psychoterapię, terapię logopedyczną, a także zaopatrzenie w niezbędny sprzęt ortopedyczny i adaptację mieszkania.

Podstawową formą rehabilitacji jest kinezyterapia10. Jej zadaniem jest przede wszystkim poprawa ogólnej sprawności fizycznej, zwiększenie siły mięśni i ich napięcia, utrzymanie sprawności i ruchomości stawów. Wpływa to bezpośrednio na spowolnienie procesu chorobowego (głównie zaniku mięśni oraz zaburzeń oddechowych), powikłań ograniczonej aktywności (np. osteoporaza, choroba zakrzepowo-zatorowa) i co jest niezmiernie istotne, korzystnie oddziaływuje na sferę psychiczną chorego.

Rehabilitacje zaczyna się od ćwiczeń w odciążeniu, następnie wykonuje się ćwiczenia czynne wolne, a kończy się na ćwiczeniach oporowych. Planując trening ruchowy, bierze się pod uwagę następujące rodzaje ćwiczeń:



  • ćwiczenia bierne;

  • ćwiczenia wspomagane;

  • ćwiczenia ogólnokondycyjne;

  • ćwiczenia oddechowe;

  • ćwiczenia czynne (izometryczne, w odciążeniu, oporowe);

  • ćwiczenia w basenie, hydroterapia (temperatura wodny 32-340C);

  • ćwiczenia grupowe (np. grupa ręki, nadgarstków);

  • ćwiczenia z użyciem przyrządów (rotory, ortezy, piłki, pionizatory, itp.);

  • terapia zajęciowa.

Rodzaj wykonywanych ćwiczeń jest bezpośrednio uwarunkowany zaawansowaniem choroby i stopniem wydolności fizycznej chorego.

Bardzo pomocne w prowadzeniu usprawniania jest wykorzystanie różnego rodzaju rotorów, które mogą służyć do ćwiczenia zarówno kończyn dolnych, jak i górnych. Jest to sprzęt uniwersalny i oprócz ćwiczeń czynnych można również na nim wykonywać ćwiczenia bierne (wówczas pracę wykonuje samo urządzenie). Nowoczesne rotory są szeroko skomputeryzowane, co pozwala na dokładne i indywidualne zaprogramowanie treningu.

Oprócz wysokospecjalistycznego sprzętu (takiego jak rotory), w rehabilitacji używa się również prostych przedmiotów, takich jak piłeczki, taśmy, tablice. Przyrządy te stosuje jako element ćwiczeń manipulacyjnych i samoobsługi, w przypadkach niedowładów kończyn (szczególnie kończyn górnych). Profilaktykę niedowładów uzupełnia się o masaż wirowy i ręczny oraz elektrostymulację prądami impulsowymi o małej częstotliwości.

Często jednak możliwość wykonania ćwiczeń ruchowych jest ograniczona przez nadmiernie wzmożone napięcie spastyczne mięśni. Ten patologiczny stan można złagodzić odpowiednimi metodami, do których zalicza się między innymi: elektroterapię, zabiegi cieplne, zabiegi wodne, ćwiczenia relaksujące, ćwiczenia w odciążeniu i na przyrządach, muzykoterapię.

Najbardziej praktyczną formą zmniejszania spastyczności są zabiegi cieplne z wykorzystaniem zimna (krioterapia) i ciepła. Biorąc pod uwagę, że zimno jest bardziej skuteczne niż ciepło, stąd zabiegi cieplne (np. naświetlanie lampą Solux, promieniami podczerwonymi, parafinoterapia) stosuje się głównie w wypadku złej tolerancji zimna przez chorego. Krioterapia jest wykonywana przy użyciu ciekłego azotu o temperaturze od –170 do –1590C lub powietrza schłodzonego w granicach –35 do –1000C. Zabieg taki trwa 3 minuty i jest przeprowadzany 2-3 razy dziennie, zazwyczaj poprzedzając zajęcia kinezyterapeutyczne, dzięki czemu ćwiczenia są łatwiejsze do wykonania.

Szczególny nacisk w usprawnianiu chorych na SLA jest położony na rehabilitacje oddechową. Jej celem jest zwiększenie siły mięśni oddechowych, zwiększeniu ruchomości klatki piersiowej, a tym samym utrzymanie prawidłowej wentylacji płuc. Jest to niezmiernie ważne, gdyż zaburzenia oddechowe najczęściej decydują o pogorszeniu się stanu chorego.

Kompleksowa rehabilitacja oddechowa zawiera w sobie kilka elementów, takich jak: edukację chorego i rodziny, trening mięśni oddechowych, ćwiczenia ogólnokondycyjne, fizykoterapię, terapię zajęciową oraz aspekt psychologiczny. Rola ćwiczeń oddechowych jest bezcenna. Oprócz funkcji czysto leczniczej, działają one uspokajająco i rozluźniająco oraz zmniejszają lęk i poprawiają jakość życia chorego.

W treningu oddechowym stosuje się następujące rodzaje ćwiczeń:


  • ćwiczenia bierne (bierne unoszenie kończyn górnych);

  • ćwiczenia czynno-bierne (głębokie oddechy przy biernych ruchach kończyn);

  • ćwiczenia wspomagane ruchami kończyn;

  • ćwiczenia oporowe (np. oddechy w pozycji leżącej, wydech powietrza przez rurkę do naczynia z wodą, ćwiczenia z użyciem aparatu Triflo)

  • jako dodatkową formę terapii stosuje się drenaż ułożeniowy, oklepywanie pleców i naukę efektywnego kaszlu.

Program i intensywność takich ćwiczeń jest ustalany na podstawie stopnia ciężkości choroby. Jednak zazwyczaj przeprowadza się je 1-7 razy w ciągu tygodnia, a czas pojedynczego treningu waha się w granicach 10-45 minut.

Mówiąc o rehabilitacji należy wspomnieć również o odpowiednim zaopatrzeniu chorego w pomoce i sprzęt ortopedyczny, których użycie może być niekiedy konieczne w trakcie procesu usprawniania. Ze względu na charakterystykę SLA, najczęściej stosuje się następujące urządzenia wspomagające:


  • ortezy na kończynę dolne i/lub górne, zapobiegające przykurczom i opadaniu stopy;

  • kołnierze ortopedyczne, w celu stabilizacji głowy;

  • sprzęt do pionizacji chorego;

  • wózki inwalidzkie;

Jednymi z niespecyficznych elementów rehabilitacji są wykorzystywane w domu pomoce, sprzęty, udogodnienia itp. ułatwiające choremu realizację codziennych zadań (chodzi tu między innymi o poręcze przy wannie czy toalecie, podwyższenie toalety, zastąpienie guzików zamkami błyskawicznymi lub rzepami). Sprawia to, że chory pomimo pewnych utrudnień związanych z deficytem i niedomogą w układzie ruchowym, może jednak jeszcze przez pewien okres czasu, w miarę samodzielnie (bądź z niewielką pomocą innych) realizować formy aktywności życiowych.


Rycina nr 1. Schemat postępowania rehabilitacyjnego u chorego z SLA (Kwolek, Szydełko 2006).



: materialy
materialy -> Wykład czwarty
materialy -> Projekt wirtualnej współpracy jednostek am w Lublinie w zakresie dokumentacji dorobku naukowego I przygotowania danych do oceny parametrycznej Uczelni
materialy -> Rozwiązania zadań
materialy -> Spis treści: lokalizacja cele I zadania
materialy -> Sytuacja na rynkach zmusza firmy do szukania oszczędności. Przedsiębiorstwa zmniejszają koszty, tnąc zatrudnienie i zamówienia
materialy -> Budowa autostrady A4 Zgorzelec – Krzyżowa Studium wykonalności spis treśCI
materialy -> Wydawnictwo Centrum Szkolenia Policji w Legionowie Druk: Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie. Nakład 500 egz
materialy -> Andrzej Nowakowski Biblioteka Uniwersytecka
materialy -> Wielowymiarowa analiza porównawcza cz. II analiza danych panelowych
materialy -> Wielowymiarowa analiza porównawcza cz. II analiza związku korelayjnego


1   2   3   4   5   6   7   8   9


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna