Serdecznie dziękuję Pani dr Grażynie Zwolińskiej za cenne uwagi i rady, które wykorzystałem przy pisaniu mojej pracy. Spis treści


Załącznik nr 3. Skala Nortona, służąca do oceny ryzyka odleżyn



Pobieranie 336.57 Kb.
Strona9/9
Data07.05.2016
Rozmiar336.57 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Załącznik nr 3. Skala Nortona, służąca do oceny ryzyka odleżyn.


Czynnik ryzyka

4

3

2

1

A

Stan fizykalny

Dobry

Dość dobry

Średni

Bardzo ciężki

B


Stan świadomości

Pełna przytomność i świadomość

Apatia

Zaburzenia świadomości

Stupor lub śpiączka

C


Aktywność (zdolność przemieszczania się)

Chodzi samodzielnie

Chodzi z asystą

Porusza się tylko na wózku inwalidzkim

Stale pozostaje w łóżku

D


Stopień samodzielności przy zmianie pozycji

Pełna

Ograniczona

Bardzo ograniczona

Całkowita niesprawność

E


Czynność zwieraczy odbytu i cewki moczowej

Pełna sprawność zwieraczy

Sporadyczne moczenie się

Zazwyczaj nietrzymanie moczu

Całkowite nietrzymanie stolca i moczu

Ryzyko odleżyny – 14 punktów lub mniej
Załącznik nr 4. Opatrunki stosowane w leczeniu odleżyn.

Klasyfikacja odleżyn (wg skali Torrance’a)

Grupa stosowanych opatrunków i przykładowe preparaty

Odleżyna 10 – blednące zaczerwienie znikające po usunięciu ucisku

błony półprzepuszczalne (Opsite, Bioclusive)


Odleżyna 20 – nieblednące zaczerwienie, pęcherze, zmiany ograniczone do naskórka

hydrożele (Aqua gel, Intrasite Gel, Granugel)

błony półprzepuszczalne ( Opsite, , Bioclusive)

hydrokoloidy super cienkie (Granuflex Extra

Thin, Comfeel Ulcus, Tegasorb)



Odleżyna 30 i 40 – zmiana obejmuje naskórek, skórę właściwą, podskórną tkankę tłuszczową, aż do mięśni

rany czyste płytkie:

hydrokoloidy (Granuflex E, Tegasorb)

pianki poliuretanowe (Allevyn, Lyofam)

opatrunki algininowe (Kaltostat, Sorbalgon)



rany czyste głębokie:

dekstranomery (Acudex, Debrisan)

opatrunki algininowe (Kaltostat, Sorbalgon)

rany brudne:

hydrożele (Intraside)

opatrunki zawierające srebro (Actisorb Plus)


Odleżyna 50 – zmiana odleżynowa obejmuje mięśnie do kości i stawów

hydropolimery (Tielle)

opatrunki pochłaniające zapach (Actisorb)

opatrunki złożone (Tender Wet)


Załącznik nr 5. Skala ESAS, służąca do oceny jakości życia chorego.

Brak bólu ——————————— Bardzo nasilony ból

Duża aktywność ———————————— Brak aktywności

Nie ma nudności ———————————— Bardzo nasilone nudności

Przygnębienie nie występuje ———————————— Bardzo duże przygnębienie

Lęk nie występuje ———————————— Bardzo nasilony lęk

Senność nie występuje ———————————— Bardzo duża senność

Bardzo dobry apetyt ———————————— Brak apetytu

Bardzo dobre samopoczucie ———————————— Bardzo złe samopoczucie

Nie ma duszności ———————————— Bardzo nasilona duszność

Inny objaw ————————————

(najbardziej dla chorego uciążliwy – jeśli tak, jaki)




Załącznik nr 6. Skala Lovetta, służąca do oceny siły mięśniowej.

Siła mięśni w stopniach

Opis


0
1
2

3

4


5

Brak czynnego skurczu mięśnia
Ślad czynnego skurczu
Wyraźny skurcz mięśnia i zdolność wykonywania ruchu przy pomocy badającego i przy odciążeniu odcinka ciała wprowadzonego w ruch przez dany mięsień
Zdolność wykonania czynnego ruchu samodzielnie z pokonaniem ciężkości odpowiedniego odcinka ciała
Zdolność wykonania czynnego ruchu samodzielnie z pewnym oporem
Prawidłowa siła, tj. zdolność wykonania czynnego ruchu z pełnym oporem


Załącznik nr 7. Skala Ashworth, służąca do oceny nasilenia spastyczności mięśni.

Stopień spastyczności

Opis

0
1

1 +


2

3
4


Napięcie prawidłowe lub obniżone
Nieznaczny wzrost napięcia mięśnia występujący przy chwytaniu i uwalnianiu lub objawiający się minimalnym oporem w końcowej fazie ruchu zginania i prostowania
Nieznaczny wzrost napięcia mięśnia przy chwytaniu i uwalnianiu oraz występujący w drugiej połowie zakresu ruchu w stawie
Bardziej zaznaczony wzrost napięcia mięśnia przez większą część zakresu ruchu w stawie, ale dotknięta część daje się łatwo poruszać
Wyraźny wzrost napięcia mięśnia, ruch trudny do wykonania
Dotknięta część (części) sztywna przy zgięciu czy wyproście



FOTOGRAFIE:11
Fotografia nr 1. Zanik języka.



Fotografia nr 2. Zanik mięśni dłoni.



Fotografia nr 3. Zanik mięśni dłoni (szczególnie widoczny zanik mięśni kłębu).


Fotografia nr 4. Zaniki mięśni w obrębie kończyn dolnych.




STRESZCZENIE
Stwardnienie boczne zanikowe jest chorobą, w przebiegu której dochodzi do neurodegeneracji kory mózgowej, pnia mózgu i rdzenia kręgowego, w wyniku czego, następuje uszkodzenia komórek górnego i dolnego neuronu ruchowego. W społeczeństwie występuje dość rzadko. Dane epidemiologiczne pokazują, że na sto tysięcy mieszkańców świata, choruje około dwóch osób. W naszym kraju przypuszcza się, że cierpi na nią około dwóch, trzech tysięcy osób. Tylko około 10% zachorowań ma podłoże genetyczne. Pozostałe 90% stanowią tzw. przypadki sporadyczne, czyli nie powiązane rodzinnie.

Stwardnienie boczne zanikowe nie jest jednolitą chorobą. Obecnie istnieje kilka klinicznie odmiennych postaci tego schorzenia, wśród których wyróżnia się postępujący zanik mięśni, postępujące porażenie opuszki, pierwotne stwardnienie boczne, klasyczne SLA oraz SLA z Guam. Proces patofizjologiczny we wszystkich tych postaciach pozostaje identyczny, a różnice obserwuje się w obrazie klinicznym bądź w kolejności występujących objawów.

Przyczyny i mechanizmy rozwoju tej choroby nie są znane. Istnieje wiele teorii i hipotez, ale żadna nie jest do końca potwierdzona. Naukowcy wymieniają tu między innymi zakażenie enterowirusem (poliowirus), zatrucia metalami ciężkimi, stres oksydacyjny i działanie wolnych rodników tlenowych, apoptozę komórek nerwowych, uszkodzenie mitochondriów, patologiczne zmiany białek, niedobór czynników troficznych (wzrostowych), zaburzenia metaloprotein, mechanizmy immunologiczne. Jednak przypuszczalnie najważniejszym patogenetycznym mechanizmem SLA są zaburzenia w transporcie aksonalnym neuronu.

Rozpoznanie SLA opiera się przede wszystkim badaniu neurologicznym i badaniu neurofizjologicznym, jakim jest EMG. Aby potwierdzić przypuszczenia proces diagnostyczny poszerza się zazwyczaj o badanie laryngologiczne, badania obrazowe (TK, MRI), badania biochemiczne krwi i płyny mózgowo-rdzeniowego. Obraz kliniczny choroby charakteryzuje się obecnością osłabieniem, kurczami i zanikami mięśni, wzmożonym napięciem mięśniowym, drżeniami pęczkowymi czy zaburzeniami opuszkowymi (dyzartria, dysfagia, nadmierne ślinienie, zaburzenia oddychania).

SLA jest chorobą nieuleczalną. Czas przeżycia wynosi średnio 2,5 roku. Jednak to, jak długo chory będzie żył, jest uzależnione od postaci choroby. Pomimo wielkich osiągnięć naukowców w dziedzinie medycyny, jak dotąd nie udało się znaleźć sposobu na uratowanie życia tym chorym. Obecny poziom wiedzy umożliwia wyłącznie podejmowanie prób przedłużania życia pacjentów. Chodź i wyniki w tej materii nie są zadowalające. Jednym lekiem, zarejestrowanym jako preparat stosowany w leczeniu przyczynowym stwardnienia bocznego zanikowego, jest antagonista kwasu glutaminowego – Riluzole (Rilutek). Jednak jest to lek mało skuteczny i powoduje przedłużenie życie tylko o kilka miesięcy. Śmierć następuje najczęściej na skutek niewydolności oddechowej.

Brak możliwości skutecznego leczenia przyczynowego, stawia przed zespołem terapeutycznym inne cele i priorytety. Najważniejszymi działaniami stają się czynności ukierunkowane na leczenie objawowe i opiekę paliatywną, sprawowaną zarówno nad samym chorym, jak i jego rodziną.

Rozwijający się proces chorobowy powoduje obecność wielu problemów w wymiarze zdrowia fizycznego, psychicznego, społecznego.

Jak wiadomo, istotą SLA jest zanik mięśni, z czym wiążę się najwięcej dolegliwości, począwszy od nadmiernego ślinienia (zaniki mięśni twarzy, podniebienia i języka), nadmiaru wydzieliny w drzewie oskrzelowym (zaniki mięśni oddechowych), utrudnionej komunikacji z chorym (zaniki mięśni oddechowych, krtani, podniebienia, języka, warg), trudności w przyjmowaniu pokarmów i płynów (zaniki mięśni warg, żwaczy, języka, podniebienia miękkiego, gardła, prostowników szyi), kończąc na duszność i niewydolności oddechowej (niedowłady mięśni międzyżebrowych, przepony). Osłabienie i zaniki mięśni to także niemożliwość wykonywania czynności codziennych, przez co chory nie może samodzielnie zaspokajać własnych potrzeb. W końcu zaniki mięśni i niedowłady są przyczyną unieruchomienia. Chory leżąc cały czas w łóżku narażony jest na liczne powikłania takiego stanu. Należy tu wymienić przede wszystkim ryzyko powstania odleżyn, zaparć, rozwinięcia się zakrzepowych zmian żylnych, zapalenia płuc.

SLA to również choroba, w przebiegu której obecne są spastyczność mięśni, fascykulacje, ból (wynikający z przykurczów, spastyczności), zaburzenia snu, labilność emocjonalna (patologiczny płacz lub śmiech), lęk, depresja.

Wszelkie działania leczniczo-opiekuńcze mają na celu złagodzenia tych wszystkich dolegliwości pojawiających się w przebiegu procesu chorobowego. Uzyskanie dobrych rezultatów podejmowanych działań jest możliwe tylko wówczas, gdy opieka będzie sprawowana w sposób kompleksowy i wielodyscyplinarny. Jedynie wspólny wysiłek i zaangażowanie lekarzy, pielęgniarek, rehabilitantów, logopedów, psychologów, dietetyków, pracowników socjalnych może zapewnić jak najlepszą jakoś życia nie tylko choremu, ale także jego rodzinie.

Należy pamiętać, że wraz z postępem choroby człowiek traci możliwość decydowania o osobie, traci swoją autonomię, stając się zależnym od innych. W tym właśnie momencie, szczególnie należy zwrócić uwagę na godność i człowieczeństwo tej osoby. Chory na SLA, tracąc kontrolę nad własnym ciałem, nie traci kontroli nad własnym umysłem. Sprawność umysłowa i emocjonalna są zachowane (dopiero w późniejszym stadium choroby są „zagłuszane” przez leki przeciwbólowe i sedujące), dlatego tak ważne jest, w trakcie sprawowania opieki, okazywanie choremu szacunku, ciepła i życzliwości.

Praca ta oprócz treści czysto teoretycznych, tj. zagadnień klinicznych schorzenia, ukazuje również, jak powinna wyglądać w praktyce opieka nad chorym z SLA w ujęciu holistycznym. Zostało to opracowane w formie modelu opieki, poprzez przedstawienie dziewiętnastu możliwych do wystąpienia problemów zdrowotnych (które uwzględniały wszystkie sfery życia człowieka), wraz z celem postępowania oraz konkretnym plan działania mającym na celu rozwiązanie tych problemów.

Treści zawarte w modelu opieki mogą być cennymi wskazówkami dla osób sprawujących opiekę nad chorymi ze stwardnieniem bocznym zanikowym, zwiększając dzięki temu skuteczność podejmowanych przez nich działań, a tym samym poprawiając komfort i jakość życia chorego.

BIBLIOGRAFIA
1. Adamek D., Tomik B. : Stwardnienie boczne zanikowe. Wyd. ZOZ Ośrodek UMEA

Shinoda – Kuracejo, Kraków 2005.

2. Brola W., Szafraniec L. Patologiczny śmiech i płacz w chorobach układu nerwowego. W:

Przegląd Lekarski, Kraków 1997, tom 54, nr 5, 356-359.

3. De Walden – Gałuszko K. (red.) : Podstawy opieki paliatywnej. Wyd. PZWL, Warszawa

2005.


4. De Walden – Gałuszko K., Kaptacz A. (red.) : Pielęgniarstwo w opiece paliatywnej i

hospicyjnej. Wyd. PZWL, Warszawa 2005.

5. Emeryk – Szajewska B. Badania elektrofizjologiczne w rozpoznawaniu i ocenie

zaawansowania SLA. W: Neurologia i Neurochirurgia Polska, Poznań 2001, tom 35, nr 1,

suplement 1, 11-23.

6. Hausmanowa– Petrusewicz I., Rafałowska J. Stwardnienie zanikowe boczne. W: Kozubski

W., Liberski P. (red.) Choroby układu nerwowego. Wyd. PZWL, Warszawa 2004.

7. Iłżecka J. Mechanizmy neurodegeneracji zależne od mutacji genu dysmutazy nadtlenowej-

1 (SOD-1) w stwardnieniu bocznym zanikowym. W: Neurologia i Neurochirurgia Polska,

Poznań 2001, tom 35, nr 3, 461-466.

8. Kózka M. : Standardy pielęgnowania wyznacznikiem zapewnienia jakości opieki

zdrowotnej. W: Kózka M. Stany zagrożenia życia. Wyd. UJ, Kraków 2001.

9. Krasuska M, Stanisławek A., Turowski K. ( red. ) : Standardy w pielęgniarstwie

onkologicznym i opiece paliatywnej. Wyd. Neurocentrum, Lublin 2005.

10. Küther G., Ludolph A. Choroba neuronu ruchowego. W: Lehmann – Horn F., Ludolph A.

Neurologia – diagnostyka, leczenie. Wyd. Urban & Partner, Wrocław 2004.

11. Kwieciński H. Leczenie objawowe i opieka paliatywna w SLA. W : Neurologia i

Neurochirurgia Polska, Poznań 2001, tom 35, nr 1, suplement 1, 51-59.

12. Kwieciński H., Janik P., Jamrozik Z., Opuchlik A. Ocena skuteczności selegiliny i

witaminy E w leczeniu SLA: otwarta randomizowana próba kliniczna. W: Neurologia i

Neurochirurgia Polska, Poznań 2001, tom 35, nr 1, suplement 1, 101-105.

13. Lennihan L., Selinger G. Rehabilitacja neurologiczna. W: Rowland L. (red.) Neurologia

Meritta, Wyd. Urban & Partner, Wrocław 2004.

14. Lindsay K., Bone I. Wieloogniskowe choroby układu nerwowego i ich leczenie. W:

Lindsay K., Bone I. Neurologia i Neurochirurgia. Wyd. Urban & Partner, Wrocław 2006.

15. Mazur R. Układ ruchowo-koordynacyjny. W: Mazur R., Kozubski W., Prusiński A. (red.)

Podstawy kliniczne neurologii dla studentów medycyny. Wyd. PZWL, Warszawa 1998.

16. Münch Ch., Ludolph A. Leczenie farmakologiczne SLA. W: Neurologia i Neurochirurgia

Polska, Poznań 2001, tom 35, nr 1, suplement 1, 41-48.

17. Potemkowski A., Honczarenko K., Fabian A. Obraz kliniczny i analiza epidemiologiczna

stwardnienia bocznego zanikowego w Szczecinie w latach 1986-1995. W : Neurologia i

Neurochirurgia Polska, Poznań 1999, tom 33, nr 1,71-77.

18. Poznańska S. : Modele/teorie pielęgniarstwa. W : Poznańska S., Płaszewska – Żywko L.

Wybrane modele pielęgniarstwa. Wyd. UJ, Kraków 2001.

19. Rafałowska J. Stwardnienie zanikowe boczne. W: Hausmanowa– Petrusewicz I. Choroby

nerwowo – mięśniowe. Wyd. Czelej, Lublin 2005.

20. Rowland L. Choroby rdzenia kręgowego. W : Rowland L (red.) Neurologia Merritta.

Wyd. Urban & Partner, Wrocław 2004.

21. Rowland L. Zagadnienia dotyczące terminalnego okresu życia. W : Rowland L (red.)

Neurologia Merritta. Wyd. Urban & Partner, Wrocław 2004.

22. Sikorska B., Liberski P. Stwardnienie zanikowe boczne i inne choroby neuronu

ruchowego. W : Liberski P., Papierz W. (red.) Neuropatologia Mossakowskiego. Wyd.

Czelej, Lublin 2005.

23. Tomik B., Jóźwiak B. : Co należy wiedzieć o chorobie neuronu ruchowego. Poradnik dla

pacjentów i ich opiekunów oraz wszystkich zainteresowanych. Kraków 2004.

24. Tomik J., Tomik B. Znaczenie badań laryngologiczno-foniatrycznych w początkowym

stadium stwardnienia bocznego zanikowego. W : Neurologia i Neurochirurgia Polska,

Poznań 2004, tom 38, nr 5, 423-426.

25. Materiały z konferencji naukowo – szkoleniowej pt. „Stwardnienie boczne zanikowe”,

Kraków 29 – 30 września 2006r.

26. Materiały ze szkolenia specjalistycznego pt. „Stwardnienie boczne zanikowe”, Kraków

25 maja 2002r.

27. Materiały ze szkolenia doskonalącego pt. „ Choroby zwyrodnieniowe układu

nerwowego”, Kraków 4 marca 2000r.

28. www.mnd.pl (10.02.2007).

ANEKS

Spis tabel

Tabela nr 1. Objawy uszkodzenia UMN i LMN w zależności od zajętych struktur

(Adamek, Tomik 2005)..........................................................................................7

Spis rycin

Rycina nr 1. Schemat postępowania rehabilitacyjnego u chorego z SLA

(Kwolek, Szydełko 2006)....................................................................................44



Spis załączników

Załącznik nr 1. Skala Norrisa, służąca do oceny klinicznej chorego......................................45


Załącznik nr 2. Skala ALSFRS, służąca do oceny sprawności chorego..................................46

Załącznik nr 3. Skala Nortona, służąca do oceny ryzyka odleżyn...........................................47

Załącznik nr 4. Opatrunki stosowane w leczeniu odleżyn.......................................................47

Załącznik nr 5. Skala ESAS, służąca do oceny jakości życia chorego....................................48

Załącznik nr 6. Skala Lovetta, służąca do oceny siły mięśniowej...........................................48

Załącznik nr 7. Skala Ashworth, służąca do oceny nasilenia spastyczności mięśni................48



Spis fotografii

Fotografia nr 1. Zanik języka...................................................................................................49

Fotografia nr 2. Zanik mięśni dłoni.........................................................................................49

Fotografia nr 3. Zanik mięśni dłoni (szczególnie widoczny zanik mięśni kłębu)...................50

Fotografia nr 4. Zaniki mięśni w obrębie kończyn dolnych....................................................50




1 J.M. Charcot w 1869r. jako pierwszy przedstawił charakterystykę kliniczną i neuropatologię SLA.

2 Zapadalność – liczba nowych zachorowań w ciągu roku.

3 Odmiana fagocytozy neuronów przez komórki krwiopochodne i glejowe.

4 Jest to „białko szoku termicznego”, którego rolą jest eliminacja nieprawidłowych lub niepotrzebnych białek

znajdujących się w komórce.



5 Są to nabrzmiałe aksony, w których odkładają się składniki budulcowe aksonów – neurofilamenty i

mikrotubule.



6 Schemat badania opracowany przez dr med. Jerzego Tomika z Kliniki Laryngologii CMUJ.

7 FVC (forced vital capacity) – natężona pojemność życiowa. Jest to maksymalna ilość powietrza, jaką pacjent jest w stanie wypuścić, z największą siłą i szybkością, po maksymalnym wdechu. Za normę przyjmuje się wartości powyżej 80% wartości należnej.

8 Pacjent ma zachowaną świadomość i sprawność umysłową, przy niemal całkowitym porażeniu wszystkich

mięśni.


9 Ortotanazja oznacza zaprzestanie działań w kierunku sztucznego utrzymywania życia, prowadzenia reanimacji oraz stosowania uporczywej terapii. Jednym z elementów ortotanazji jest terminalna ekstubacja.

10 Ćwiczenia ruchowe; kinesis – ruch, therapia – leczenie

11 Zdjęcia zamieszczone dzięki uprzejmości Pani dr med. Barbary Tomik z Kliniki Neurologii CMUJ.


: materialy
materialy -> Wykład czwarty
materialy -> Projekt wirtualnej współpracy jednostek am w Lublinie w zakresie dokumentacji dorobku naukowego I przygotowania danych do oceny parametrycznej Uczelni
materialy -> Rozwiązania zadań
materialy -> Spis treści: lokalizacja cele I zadania
materialy -> Sytuacja na rynkach zmusza firmy do szukania oszczędności. Przedsiębiorstwa zmniejszają koszty, tnąc zatrudnienie i zamówienia
materialy -> Budowa autostrady A4 Zgorzelec – Krzyżowa Studium wykonalności spis treśCI
materialy -> Wydawnictwo Centrum Szkolenia Policji w Legionowie Druk: Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie. Nakład 500 egz
materialy -> Andrzej Nowakowski Biblioteka Uniwersytecka
materialy -> Wielowymiarowa analiza porównawcza cz. II analiza danych panelowych
materialy -> Wielowymiarowa analiza porównawcza cz. II analiza związku korelayjnego


1   2   3   4   5   6   7   8   9


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna