Skrypt z prawa kanonicznego



Pobieranie 301.12 Kb.
Strona1/5
Data06.05.2016
Rozmiar301.12 Kb.
  1   2   3   4   5
SKRYPT Z PRAWA KANONICZNEGO
Normy ogólne

1. Kogo dotyczą przepisy kodeksu z 1983 r.? Czy dotyczą kościołów wschodnich, jeżeli tak to w jakim zakresie?

Dotyczą tylko kościoła łacińskiego. Jeżeli wierni katolickiego kościoła wschodniego uzyskają stały pobyt na terytorium biskupa łacińskiego, podlegają jego jurysdykcji i pieczy. Pośrednio obowiązują też katolików wschodnich niektóre przepisy kodeksu, jeżeli dotyczą dogmatów wiary, albo jeśli postanowienia z natury rzeczy ich dotyczą. Obecnie jest ok. 21 kościołów, które utrzymały łączność z Rzymem, kan. l



2. Kodeks a prawo liturgiczne, kan. 2

Przepisy liturgiczne - normy, które regulują obrzędy, jakie trzeba zachować przy sprawowaniu liturgii. Prawo jest gwarancją ich niezmienności. Te, które sprzeciwiają się wprost KPK są nieaktualne. Źródłem poznania prawa liturgicznego są księgi liturgiczne; mszał rzymski, brewiarz,...



3. Kan. 3 Stolica Apostolska cieszy się osobowością prawną, może zawierać dwustronne umowy: konkordat, konwencja, porozumienie. Konkordat- umowa regulująca całość, względnie większość spraw interesujących Kościół i państwo. Konwencja- reguluje jedną lub część spraw konkordatowych. Porozumienie- uzupełnienie, poprawka lub uzgodniona interpretacja obowiązujących norm konkordatowych. Pierwszy dokument konkordatowy: bulla Urbana II z 1098 r. Pierwszy konkordat: układ w Wormacji, 1122, między Kalikstea II a cesarzem Henrykiem V w sprawie inwestytury. Od tego czasu zawarto ok. 350. Stolica Apostolska nigdy nie odwołuje konkordatów.

4. Co to jest ius quaesitun? - prawo nabyte, które ktoś nabył na podstawie aktu prawnego. + patrz kan. 4.

5. Zwyczaj prawny- stałe i jednakowe postępowanie wiernych, w jakiejś dziedzinie życia kościelnego, odpowiadające warunkom określonym w prawie, stanowiące niepisaną normę prawną dla danej społeczności. Zwyczaj stuletni i niepamiętny, choć sprzeczny z przepisami kodeksu, ale przezeń nie odrzucone, mogą być tolerowane, jeżeli zdaniem ordynariusza nie da się ich usunąć ze względu na okoliczność miejsca i osób - kan. 5 $ l. Zwyczaj obok prawa- ani sprzeczny ani zgodny z prawem - kan. 5 & 2.

6. Mowy kodeks jest względnie ekskluzywny + patrz kan. 6.

7. Ustawa - obowiązująca, rozumna i stała norma postępowania, mająca na celu dobro wspólne, należycie ogłoszona przez właściwego przełożonego. Ustawa kościelna - norma wiary wypracowana przez rozum (produkt rozumu oświeconego wiarą). Cechy ustawy; norma obowiązująca, rozumna i stała.

8. U stawa kościelna jest rozumna gdy jest; godziwa- zgodna z prawem naturalnym i pozytywnym; sprawiedliwa- dla dobra wszystkich;

możliwa- do wykonania; pożyteczna- konieczna lub przydatna dla społeczności.



9. Podział ustaw:

  1. w zależności od autora; papieskie, soborowe, biskupów, synodalne;

  2. ze względu na przedmiot i skutek; nakazujące, zakazujące, dopuszczające, uniezdalniające, unieważniające, karne.

  3. ze wzgl. na wiązanie osób z ustawą: terytorialne, personalne,

  4. ze wzgl. na zakres: powszechne, partykularne

10. Autor ustaw:

a. papież ma władzę ustawodawczą nad całym Kościołem. Akty papieskie: bulla, breve, konstytucja, dekret, Motu proprio, encyklika, adhortacja... Cytuje się przez podanie początkowych słów, t. 7. w. arenga.



  1. Kuria rzymska- może wydawać przepisy z mocą ustawy,

  2. konferencja biskupów, biskupi ordynariusze, przełożeni wyżsi -ale tylko w granicach swoich kompetencji.

11. Promulgacja ustawy - ogłoszenie nowej ustawy aktem prawnym przez prawodawcę. Prawo powszechne uzyskuje moc prawną wyłącznie po vacatio legis, czyli zwyczajnie 3 miesiące po zamieszczeniu w AAS. kań. 851.

12. Ustawodawca prawa partykularnego - Konferencja Biskupów, Biskupi ordynariusze, przełożeni wyżsi. Moc wiążąca miesiąc po promulgacj i. kań 8 S 2 .

13. W jakich okolicznościach ustawa może dotyczyć rzeczy przeszłych?

- Ustawy odnoszą się do przyszłości, nie zaś do przeszłości, chyba, że postanawia się w nich imiennie o rzeczach przeszłych (Kań. 9)

- Z natury ustawy wynika jej orientacja ku przyszłości, ma ona stanowić regułę postępowania, co jest możliwe od momentu ogłoszenia ustawy. Nie może być taką regułą to, czego jeszcze nie ma, a przecież ustawa powstaje z chwilą jej promulgacj i. (Kań. 7)

14. Co to jest ustawa unieważniająca? (Przykład)

Ustawy unieważniające (leges irritantes), stawiają wymogi aktowi prawnemu czyniąc go nieważnym, jeśli został dokonany niezgodnie z przepisami. Taką ustawą jest np. przepis kań. 1108 $ l określający kanoniczną formę zawarcia małżeństwa. (Kań. 10)

- Tylko te małżeństwa są ważne, które są zawarte wobec asystującego miejscowego ordynariusza albo proboszcza, albo wobec kapłana lub diakona delegowanego przez jednego z nich, a także wobec dwóch świadków...

15. Co to jest ustawa uniezdalniająca? (przykład)

Ustawy uniezdalniające (leges inchabilitantes), stawiają wymogi osobiste, która ma dokonać jakiegoś aktu prawnego, pośrednio uniezależniając akt prawny, jeśli został on dokonany przez osobę nieodpowiadającą przepisanym wymogom. Takimi ustawami są np: kanony stanowiące o zrywających przeszkodach małżeńskich. (Kań. 10)

16. Kto podlega ustawom czysto kościelny?

Ustawom czysto kościelnym podlegają ochrzczeni w kościele katolickim, lub do niego przyjęci, którzy jednak posiadają używanie rozumu oraz - jeśli ustawa czego innego wyraźnie nie zastrzega -ukończył 7 rok życia. (Kań.11)

17. Czy podlega ustawom czysto kościelny osoba, gdy jest wątpliwość co do jej chrztu ? (Kań.11)

Chrzest - Może być wątpliwość co do ważności i faktu chrztu. Pytanie więc - Czy te osoby podlegają ustawą kościelnym?

a/ Co do ważności chrztu domniemywa się, że chrzest jest ważnie udzielony, w takim wypadku ustawa obowiązuje.

b/ W razie wątpliwości co do faktu chrztu - ustawa nie obowiązuje, bo nie domniemywa się faktu..

c/ Osoby które zostały przyjęte do Kościoła Katolickiego (złożyły wyznanie wiary) także podlegają ustawą czysto kościelnym, nowy Kodeks dopuszcza pewne wyjątki -'w stosunku zaś do tych, którzy nie zostali przyjęci do pełni Kościoła, to jednak poprzez stronę katolicką, mogą być związani przepisami czysto kościelnymi, musi się cieszyć używaniem rozumu.

d/ 7 rok życia - Dzieci, które nie ukończyły 7 roku życia, są uważane za osoby pozbawione używania rozumu. W szczególnych wypadkach prawo może żądać większego wieku np: prawo wstrzemięźliwości (14 rok życia), post (18 rok życia - do 60 roku życia).

18. Sposoby nabywania miejsca stałego i tymczasowego zamieszkania. Zamieszkanie stałe

- Trwałe przebywanie przez 5 lat

- Zamiar pozostania na stałe

Zamieszkanie tymczasowe

- Zamiar pozostania przez 3 miesiące

- Przedłużenie się rzeczywiście do 3 miesięcy. (Kań. 102-106)

19. Podróżny a ustawy terytorialne własnego terytorium

Podróżnym - Nazywamy tego, kto przebywa poza miejscem stałego lub tymczasowego zamieszkania. Zrozumiałą rzeczą jest, że powszechne ustawy kościelne odnoszą się do całego terytorium Kościoła i tym samym obowiązują wszystkich, którzy przynależą do Ludu Bożego. Kań. 12, s l - Ustawom powszechnym podlegają na całym świecie wszyscy, dla których zostały wydane.

20. Podróżny, a prawo partykularne, terytorium na którym aktualnie przebywa.

Kań. 13. - O ile nie stwierdzi się niczego innego, ustawy partykularne posiadają charakter terytorialny, nie zaś personalny. A zatem ustawy partykularne czyli nie mające charakteru powszechnego, wiążą osoby poprzez terytorium, na którym mają stałe lub tymczasowe zamieszkanie. Ponieważ jednak nie mają charakteru personalnego, przestają w zasadzie obowiązywać po opuszczeniu danego terytorium. Ustawom partykularnym, a więc wydanym dla określonego terytorium podlegają wszyscy, dla których zostały wydane i którzy posiadają na nim stałe lub tymczasowe zamieszkanie oraz aktualnie na tym terenie przebywają - z zachowaniem jednak w mocy przepi-• (Kań. 13; kań. 12 $ 3) .

21. Kto to jest tułacz? Obowiązywalność prawa powszechnego i partykularnego w stosunku do tułacza.

Tułacz - jest to osoba, która nie posiada nigdzie stałego lub tymczasowego miejsca zamieszkania. Tułacz podlega ustawom, tak powszechnym jak i partykularnym, terytorium na którym przebywa (Kań.13.par.3)

22. Skutki ustawy. Jak winien zachować się podaiot przy ustawach nakazujących i zakazujących, dopuszczających, unieważniających, uniezdalniających oraz karnych. Skutki ustaw:

Pierwszym i istotnym skutkiem wydania ustawy jest obowiązek moralny, nakazujący wykonanie jej i to w sposób przez nią określony.

- Nakaz posłuszeństwa ustawie wiąże w sumieniu, a swoje uzasadnienie czerpie z konieczności podporządkowania się władzy, która należy do istoty społeczności.

- Obowiązek zachowania ustawy wymaga najpierw zapoznania się z jej treścią. Następnie trzeba usunąć ewentualne przeszkody utrudniające zachowanie ustawy. Wreszcie należy zastosować, przynajmniej zwyczajne środki zmierzające do podporządkowania się ustawie.

- Można powiedzieć, że ustawa nakłada tym większe zobowiązanie w im większym stopniu chroni dobro wspólne,

- Niepodjęcie poważnego obowiązku obciąża poważnie sumienie członka Ludu Bożego

- Zamiar zobowiązania pod grzechem ciężkim może być w różny sposób wyrażone przez pracodawcę. Na pierwszym miejscu przez dołączenie sankcji karnej grożącej za niezachowanie przepisu prawnego (Kań. 1321 )

- Ustawa może nakazywać, zezwalać zakazywać lub karać. W związku z tym rozróżniamy ustawy:

a/ Nakazujące - Przepis nakazujący żąda wykonania określonego aktu ludzkiego.

b/ Zakazująca - Wymaga powstrzymania się od aktu wskazanego w konkretnym wypadku.

c/ Zezwalająca - Daje w swojej treści specjalne upiawnienie, d/ Karna - Jest to norma obwarowana sankcją karną. Skutkiem takiej ustawy jest to, że ten, kto przekroczył ustawę pist. Zobowiązany moralnie i prawnie czyli w sumieniu przed P. 'yiem, oraz społeczności ość' eine j poddaniu "się ka'r"e i przyjęciu kary nałożonej.

Ustawa zakazująca - Zabrania czynu złego, i obowiązuje tutaj zasada (seniper et pro semper) Zła nigdy nie wolno czynić Ustawa dopuszczająca - Upoważniając jednostkę do działania nie nakładając obowiązku do korzystania z prawa subiektywnego, jednak ustawa taka nakłada obowiązek moralny by nie przeszkadzać temu, kto jest uprawniony.

Ustawa Unieważniająca - Oznacza ten rodzaj przepisu, w którym zostają określone istotne warunki jakiegoś aktu wymagane do jego ważności.

Ustawa uniezdalniająca - Dotyczy osoby czyniąc ją niezdolną do podjęcia w określonym wypadku aktu prawnego np.: zawarcie małżeństwa na skutek przeszkody zrywającej (por. kań. 1073.)

23. Wyjaśnij zasadę SEHPER SED NON PRO SEHPER.

- Ustawa nakazująca może żądać tylko czynu dobrego, i obowiązuje ona (senper sed non pro seniper - nakaz obowiązuje zawsze jak długo trwa).

24. Wyjaśnij zasadę SEMPER BT PRO SEMPER - ZAWSZE I MA ZAWSZE - zła nigdy nie można czynić.

25. Rodzaje interpretacji

1. Ze względu na stopień jasności ustawy

- stwierdzająca

- wyjaśniająca

2. Ze względu na zakres

- ścisła


- szeroka

3. Ze względu na zastosowane środki

- gramatyczna lub literalna

- logiczna

- systematyczna

- analogiczna

- historyczna

4. Ze względu na autora (Kań.16,par.l,2,3)

- autentycza

- prywatna

26. Wyjaśnij pojęcia interpretacji autentycznej i prywatnej

Autentyczna - jest, jeśli pochodzi od właściwej władzy publicznej. W sposób autentyczny czyli urzędowy ustawy interpretuje prawodawca oraz ten komu on zlecił władzę autentycznego interpretowania. Hoże mieć formę ustawy, wyroku sądowego lub aktu administracyjnego. Prywatna - jest, jeśli wykładnia ustawy przeprowadzają osoby prywatne. Może być naukowa lub zwyczajowa.

27- Zasady interpretacji autentycznej w formie ustawy (kań. 16.2)

Interpretacja autentyczna dokonana w formie ustawy ma moc podobną do mocy ustawy i wymaga promulgacj i. Jeśli tylko wyjaśnia słowa ustawy same w sobie pewne, działa wstecz. Jeśli ustawę zawęża lub poszerza, nie działa wstecz.

28. Luka w prawie i możliwości jej stosowania. (Kań.19)



Pobieranie 301.12 Kb.

  1   2   3   4   5




©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna