Spis treści Wstęp 3 1 Zobowiązania w prawie rzymskim, celem ogólnego wprowadzenia 4



Pobieranie 140.02 Kb.
Strona1/7
Data29.04.2016
Rozmiar140.02 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7


UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI

Prawo zobowiązań w XIX wieku

Praca z przedmiotu

Historia Prawa Sądowego

Napisana pod kierunkiem

Dr Iwona Wierzchowiecka

Anna Skrzypczak

studia zaoczne, I rok
Spis treści



Wstęp 3

1 Zobowiązania w prawie rzymskim, celem ogólnego wprowadzenia 4

2 Rys ideologiczno-historyczny XIX wieku; etapy rozwoju prawa cywilnego 5

2.1 Kapitalizm wolnokonkurencyjny 5

2.1.1 Kierunek klasyczny (pozytywizm prawniczy) 6

2.2 Kapitalizm monopolistyczny 7

2.2.1 Naturalizm prawniczy (jurysprudencja interesów, szkoła wolnego prawa) 7

3 Źródła prawa zobowiązań, przebieg prac kodyfikacyjnych 8

3.1 Kodyfikacje w państwach niemieckich 8

3.1.1 Kodeks bawarski 1756 9

3.1.2 Landrecht pruski 1794 9

3.1.3 Zobowiązania w Landrechcie Pruskim 11

a) Umowy 11

b) Instytucje zobowiązań z umów 11

c) Umowa o pracę 11

d) Weksle i bilety handlowe 11

3.2 Kodeks Napoleona 1804 12

3.2.1 Zobowiązania 14

a) Umowy 15

b) Umowa o pracę 16

c) Zobowiązania wynikające nie z umów 17

3.3 Kodeks austriacki – ABGB 1811 17

3.3.1 Zobowiązania 18

a) Umowy 19

b) Umowa o pracę 19

c) Zobowiązania nie z umowy 19

3.4 Swod Zakonow 1832 20

3.4.1 Zobowiązania 21

a) Umowy 21

b) Instytucje zobowiązań z umów 22

c) Umowa o pracę 22

3.5 Kodeks niemiecki BGB 1896 22

3.5.1 Zobowiązania 23

a) Umowy 24

b) Instytucje zobowiązań z umów 25

c) Zobowiązania z tytułu umowy o pracę 26

d) Zobowiązania ze źródeł pozaumownych 26

3.6 Kodeks szwajcarski ZGB 1907/1912 27

4 Prawo zobowiązaniowe; próba porównania 29

4.1 Umowy 29

4.2 Umowy o pracę 30

4.3 Odpowiedzialność cywilna 31

Zakończenie 32

Bibliografia 33





Wstęp

Celem mojej pracy jest omówienie instytucji zobowiązań zawartych w największych kodyfikacjach XIX wieku. Aby dobrze zrozumieć przedmiotowy temat rozpocznę od omówienia początków „zobowiązań” w prawie rzymskim, gdyż większość kodyfikacji XIX wieku opierała się na recypowanym prawie rzymskim. Ze względu na charakter tej pracy nie będę omawiać wszystkich instytucji zobowiązaniowych istniejących w prawie justyniańskim, a skupię się na podstawowych pojęciach i źródłach powstania zobowiązań, uważam iż omówienie ich pozwoli na jasne i klarowne zrozumienie tych praw w czasach nowożytnych.

Przechodząc do meritum pracy obsadzę działalność kodyfikacyjną największych państw europejskich w sytuacji historycznej. Uważam bowiem iż nie jest możliwe omówienie działalności prawodawczej bez wiedzy na temat sytuacji gospodarczej i stosunków społecznych w XIX – wiecznej Europie, począwszy od schyłku stosunków feudalnych poprzez rozwój kapitalizmu wolnokonkurencyjnego aż do początków kapitalizmu monopolistycznego (imperializmu). Ze względu na objętość i charakter tej pracy omówię tylko zwięźle historię powstania poszczególnych kodyfikacji w XIX wieku i ich systematykę (kodeks bawarski, Landrecht Pruski, Kodeks Napoleona, ABGB, Swod Zakonow, BGB, ZGB). Skupię się natomiast na zawartych w nich przepisach dotyczących prawa zobowiązań oraz próbie porównania podobieństw i różnic dotyczących zobowiązań w każdym z nich. Dla lepszego zrozumienia przepisów dołączę do omawianych instytucji również cytaty z przetłumaczonych na język polski kodeksów.

Pisząc tę pracę będę opierać się na literaturze naukowej omawiającej zagadnienie historii prawa autorstwa T. Maciejewskiego, K. Grzybowskiego, literaturze szczegółowo omawiającej kodyfikacje XIX-wieczne K. Sojki –Zielińskiej, a także tekstach źródłowych wybranych kodeksów.


1Zobowiązania w prawie rzymskim, celem ogólnego wprowadzenia

Definicja „zobowiązania” zawarta w Instytucjach justyniańskich brzmi: „zobowiązanie jest węzłem prawnym, który zmusza nas do świadczenia czegoś zgodnie z prawami naszego państwa”

Pierwotnie Rzymianie wyróżniali dwa podstawowe źródła zobowiązań:

- kontrakty (umowy, które ze względu na ich podstawę były zaskarżalne)

- delikty (przestępstwa rodzące odpowiedzialność majątkową sprawcy z mocy norm prawa prywatnego)

Dla stanów, których nie można było zaliczyć ani do kontraktów, ani do deliktów, Gaius stworzył trzecią kategorię źródła zobowiązania powstającego „na podstawie jakiegoś prawa szczególnego z różnego rodzaju przyczyn”, w prawie justyniańskim kategorię tę rozbito na:

- zobowiązania jak gdyby z kontraktów

- zobowiązania jak gdyby z deliktów

W prawie justyniańskim występował więc czwórpodział zobowiązań ze względu na źródła ich powstania: z kontraktu, jak gdyby z kontraktu, z deliktów, jak gdyby z deliktów.

Kontrakty (umowy) dzieliły się w prawie rzymskim na cztery rodzaje realne, werbalne, literalne i konsensualne

Quasi – kontrakty powstały z prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia, bezpodstawnego wzbogacenia, przypadkowej wspólności majątkowej oraz zapisu testamentowego

Delikty – przestępstwa: kradzież, rabunek, bezprawne uszkodzenie cudzej rzeczy i zniewaga

Quasi – delikty – odpowiedzialność sędziego, wylanie lub wyrzucenie czegoś z budynku, zagrożenie ruchu na ulicach, odpowiedzialność właścicieli statków, gospód i stajenka szkody wyrządzone przez personel tam zatrudniony.1

2Rys ideologiczno-historyczny XIX wieku; etapy rozwoju prawa cywilnego

Prawo zobowiązań jest dziedziną prawa prywatnego (dział prawa cywilnego), na którą najbardziej oddziaływała nauka i praktyka odrodzonego prawa rzymskiego, obejmuje ono normy prawne regulujące formy wymiany dóbr i usług oraz reguluje obrót majątkowy między podmiotami prawa cywilnego. Samo pojęcie „zobowiązanie” (inaczej obligacja) można określić jako stosunek prawny, w którym jedna strona (podmiot uprawniony) zwana wierzycielem może żądać od drugiej strony (podmiot zobowiązany) zwanej dłużnikiem określonego zachowania się, zwanego świadczeniem. Na dłużniku spoczywa obowiązek spełnienia tego świadczenia.




  1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna