Spis treści Wstęp 3 1 Zobowiązania w prawie rzymskim, celem ogólnego wprowadzenia 4



Pobieranie 140.02 Kb.
Strona5/7
Data29.04.2016
Rozmiar140.02 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

3.3Kodeks austriacki – ABGB 1811

Początki prac nad kodyfikacją przypadły na okres rządów Marii Teresy która w 1753 roku powołała komisję, której celem było ujednolicenie praw prowincjonalnych. W 1766 roku wydano Codex Theresianus, składający się z 8 tysięcy paragrafów; został skrytykowany ze względu na swoją objętość ( kodeks miał być krótki, zrozumiały, opierać się na zasadach prawa natury, a nie trzymać się kurczowo prawa rzymskiego i nie miał być „podręcznikiem” tzn. nie miał zawierać prawniczych opisów poszczególnych instytucji), co spowodowało że w 1772 roku powołano nową komisję, która opracował:

1787 – wydano I cz. Kodeksu zawierającą prawo osobowe i małżeńskie – Kodeks józefiński (projekt J.B. Hortona)

1797 – Kodeks Cywilny Zachodniogalicyjski (projekt K.A. Martiniego), wprowadzony do Galicji Zachodniej (ziemie polskie przyłączone do Austrii w III rozbiorze). Terytoria te stanowiły dla austriackiego ustawodawcy „pole doświadczalne” dla wypróbowania praktycznej przydatności nowych kodyfikacji.17

1801-1810 opracowano ostateczną wersję kodeksu, pracami komisji kierował wtedy Franciszek Zeiller. Projekt o nazwie Allgemeines Bürgeliches Gesetzbuch (ABGB) zyskał akceptację Franciszka I i wszedł w życie 1 stycznia 1812 roku.18

ABGB składał się z 1502 paragrafów i podzielony był na wstęp i 3 części; strukturą nawiązuje do systematyzacji justyniańskiej:

Część 1 O prawie osobowym

Część 2 O prawie rzeczowym

Część 3 O przepisach wspólnych dla praw osobowego i rzeczowego

ABGB w systematyce i terminologii oraz w licznych rozwiązaniach szczegółowych nawiązywał do prawa rzymskiego. Miał zastąpić obowiązujące w Austrii prawa prowincjonalne. Spełniał on wymogi stawiane nowoczesnym kodyfikacjom: sprawiedliwości, jednorodności, zupełności, powszechnej zrozumiałości, zwięzłości itp. Było to dzieło wartościowe, ale wyraźnie ustępujące nowoczesnością starszemu Kodeksowi Napoleona. W latach 1859-1879 roku przeprowadzono nowelizacje prawa osobowego i zobowiązaniowego. Potrzeba modernizacji ABGB zgodnie z potrzebami czasu doprowadziła do podjęcia w początkach XX wieku prac nad jego reformą:

1914 – zmiany w prawie osobowym, rzeczowym i spadkowym

1915 – normowała kwestie związane z odnowieniem i prostowaniem granic

1916 – regulowała prawo zobowiązaniowe

Kodeks obowiązuje w Austrii po dzień dzisiejszy.


3.3.1Zobowiązania

Źródłami zobowiązań były, według § 859 „prawa osobisto-rzeczowe, wedle których jedna osoba zobowiązana jest drugiej do świadczenia, wypływają albo bezpośrednio z ustawy, albo z umowy, albo z doznanego uszkodzenia”, umowy (kontrakty), delikty i ustawy, gdy ustawa łączyła z pewnymi zdarzeniami prawnymi powstanie zobowiązania. Zaliczały się do nich zobowiązania wynikające ze stosunków rodzinnych (np. § 91 o obowiązku męża do zapewnienia przyzwoitego utrzymania żonie, § 141 o obowiązku ojca do utrzymania dzieci, § o obowiązku żywienia i zaopatrzenia dzieci nieślubnych) oraz „pochodzące” z prawa rzymskiego zobowiązania quasi ex contractu z tytułu prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia (§1036), nienależnego świadczenia (§1431), oraz quasi deliktowych jak actio de effusis vel deiectis (§ 1318), czy też odpowiedzialność gospodarzy domów zajezdnych, szyprów i przewoźników (§ 1316).19


a)Umowy


ABGB wychodził z zasady swobody umów (istotą była swobodna decyzja działających). Sama umowa (kontrakt) zdefiniowana była jako zgodny objaw woli dwóch lub więcej osób w celu wywołania zamierzonego skutku prawnego.20 Kodeks w § 864 wyróznia umowy jednostronne i dwustronne „według tego, jak jedna tylko strona co obiecuje,a druga to przyjmuje; albo też obydwie strony przenoszą prawa jedna na drugą i takowe przyjmują”.

b)Umowa o pracę


W zakresie pracy ludzkiej, praca była towarem nabywanym za cenę. ABGB mówił tylko ogólnie o kontrakcie najmu pracy „gdy kto obowiązuje się do świadczenia usług lub dokonania jakiegoś dzieła za pewną odpłatą w pieniądzach, wówczas powstaje kontrakt najmu pracy” § 1151. Kodeks austriacki nie uwzględniał więc w ogóle społecznych aspektów umowy o pracę. Te zagadnienia były usunięte poza kodeks; miały być uregulowane odrębnymi przepisami (§ 1172). Znaczna ilość umów o pracę podlegała przepisom administracyjnym i regulowana była w licznych ustawach specjalnych.

W zakresie prawa zobowiązań ABGB przewidywał również że pracodawca mógł udzielać pracownikowi wiążących zaleceń i wskazówek, a w celu ich wykonania stosować sankcje (ius castigandi).


c)Zobowiązania nie z umowy


Przepisy ABGB dotyczące odpowiedzialności z tytułu wyrządzonej krzywdy obejmowało szkody spowodowane występkiem oraz wynikające z niedotrzymania umowy. W kodeksie austriackim pojęcie czynów niedozwolonych, unormowane łącznie, obejmowało zarówno delikty, jak i niedopełnienie zobowiązań „każdy ma prawo żądać od wyrządzającego szkodę wynagrodzenia tej szkody, którą mu wyrządził w sposób zawiniony; bez względu na to, czy szkoda nastąpiła przez przekroczenie obowiązku kontraktowego, czy też bez związku z kontraktem” § 1295. Wspólne były również zasady odpowiedzialności; warunkiem była szkoda wywołana czynem bezprawnym i zawinionym. Obok szkody rzeczywistej („szkoda, każdy uszczerbek wyrządzony drugiemu na jego majątku, prawach lub osobie”) odróżniano „zysk, którego ktoś w zwykłym toku rzeczy mógł się spodziewać”. Podstawą odpowiedzialności była wina, którą trzeba było udowodnić (w razie wątpliwości przyjęto domniemanie niewinności §1296 „w wątpliwości jest domniemanie, że szkoda nastąpiła bez winy drugiego”). Stopnie winy i zakres odpowiedzialności:

- istnienie złego zamiaru lub rażące niedbalstwo – poszkodowany otrzymuje zupełne zadośćuczynienie

- zwykłe niedbalstwo – poszkodowany mógł żądać tylko naprawienia szkody rzeczywistej

- szkoda spowodowana przez przypadek – nikt nie ponosił odpowiedzialności.

Kodeks regulował też odpowiedzialność za cudze czyny, za rzeczy i za zwierzęta, a także odpowiedzialność za szkody wyrządzone na ciele, honorze i wolności osobistej § 1325.21



1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna