Spis treści założenia ogólne



Pobieranie 203.16 Kb.
Strona1/3
Data07.05.2016
Rozmiar203.16 Kb.
  1   2   3
Język polski. Gimnazjum

Teresa Kosyra-Cieślak, Krzysztof Biedrzycki, Teresa Marciszuk, Aneta Załazińska

Program nauczania

JEST

TYLE

DO

POWIEDZENIA!

Wydawnictwo Piotra Marciszuka STENTOR



SPIS TREŚCI

  1. Założenia ogólne ……………………………………………………………………….. s. 3

  2. Szczegółowe cele kształcenia i wychowania ………………………………………….. s. 7




  1. Cele wychowawcze powiązane z celami kształcenia ………………..…………… s. 7

  2. W zakresie odbioru wypowiedzi i wykorzystania zawartych w nich informacji..s. 7

  3. W zakresie analizy i interpretacji tekstów kultury ……………………………... s. 8

  4. W zakresie tworzenia wypowiedzi ……………………………………………..… s. 8

  5. W zakresie samokształcenia …………………………………………………….... s. 9

3. Treści kształcenia ……………………………………………………………………... s. 10

  1. Teksty kultury wymienione w podstawie programowej …………………… s. 10

  2. Terminy, pojęcia, umiejętności w obszarach wymagań ogólnych ………… s. 12




  1. Procedury osiągania celów w zakresie kształcenia i wychowania ………………… s. 22

  2. Opis założonych osiągnięć ucznia po zakończeniu trzyletniego cyklu nauki
    w gimnazjum …………………………………………………………………………... s. 28




  1. Odbiór i tworzenie wypowiedzi ……………………………………..…………... s. 28

  2. Analiza i interpretacja tekstów kultury ………………………………..………. s. 29

  3. Samokształcenie i docieranie do informacji ……………………………..…….. s. 30

6. Propozycje kryteriów oceny i metod sprawdzania osiągnięć ucznia ……………… s. 31

2

1.


ZAŁOŻENIA OGÓLNE

Program nauczania języka polskiego w gimnazjum Jest tyle do powiedzenia! traktuje wszystkie elementy kształcenia polonistycznego jako integralną całość. Zagadnienia z zakresu kultury, w tym kultury literackiej, w myśl założeń tego programu mają się przenikać


z kształtowaniem świadomości językowej i umiejętności komunikacyjnych. I odwrotnie, będzie się tu unikać izolowania treści należących do różnych, w szkolnej tradycji odrębnie traktowanych dziedzin filologii. Takie kompleksowe ujęcie wynika z zapisów podstawy programowej, a dobitnie zostało sformułowane w komentarzu autorstwa prof. Jerzego Bartmińskiego, gdzie czytamy o konieczności „integralnego traktowania w dydaktyce spraw języka, literatury, kultury i komunikacji”1.

Z interpretacji zapisów podstawy programowej wynika także konieczność nowego rozłożenia akcentów w kształceniu polonistycznym na poziomie gimnazjum. Po pierwsze, należy uprzywilejować problematykę współczesną i zbliżyć tematykę i teksty do doświadczeń i zainteresowań uczniów. Wiąże się z tym kolejny wymóg: szerszego niż dotąd uwzględnienia w materiale lekturowym tekstów reprezentujących kulturę współczesną,


w tym kulturę popularną i formy publicystyczne, a wśród nich te, które są właściwe dla mediów elektronicznych. Trzecia zmiana, której konieczność dostrzegają autorzy podstawy, to zastąpienie podejścia historyczno-kulturowego podejściem tekstowo-komunikacyjnym. Zarówno treści, jak i procedury przewidziane w programie Jest tyle do powiedzenia!, są przejawem podejścia, które podstawa programowa określa mianem tekstocentryczności2. Ta tekstowo-komunikacyjna orientacja programu jest odpowiedzią na wymogi społeczeństwa komunikacyjnego, którego funkcjonowanie jest w dużej mierze zależne od mediów. Umiejętność korzystania z mediów i posługiwania się informacjami jest w tym społeczeństwie umiejętnością podstawową, od której będzie zależeć realizacja życiowych aspiracji ucznia.

*

Właściwe funkcjonowanie człowieka w świecie jest możliwe dzięki skutecznej komunikacji. Przyjęcie przez autorów niniejszego programu tej kategorii jako podstawowej



1 J. Bartmiński, Nauka o języku polskim w podstawie programowej, [w:] Podstawa programowa z komentarzami,
t. 2, Język polski w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum, s. 43.

2 Tamże, s. 44.

3

oznaczać musi, że w praktyce dydaktycznej punktem wyjścia w pracy z uczniem będzie stymulowanie go do wypowiadania się we własnym imieniu. Działania towarzyszące będą natomiast polegać na wyposażaniu go w adekwatne środki komunikowania. Konsekwentnie więc powinna być realizowana zasada: od mówienia do pisania. Zgodnie z przedstawionymi wyżej założeniami program ukazuje rzeczywistość kulturową i życie otaczające ucznia jako przestrzeń, w której j e s t t y l e d o p o w i e d z e n i a, to zaś z kolei ma skłaniać do poszukiwania j ę z y k a zdolnego owo t y l e wyrazić. Spontaniczne wypowiedzi na tematy angażujące ucznia zawsze powinny poprzedzać lekturę stopniowo wprowadzanych coraz bardziej skomplikowanych tekstów oraz towarzyszącą tej lekturze refleksję nad językiem


i problematyką. Zwieńczeniem tej pracy będzie tworzenie tekstu własnego.

Początkiem każdego zdarzenia komunikacyjnego jest odbiór wypowiedzi (zarówno werbalnej, jak i niewerbalnej), czyli jej zrozumienie. Jednym z podstawowych zadań


w kształceniu polonistycznym jest więc ćwiczenie umiejętności odbioru tekstów – mówionych i czytanych, werbalnych i niewerbalnych (np. ikonicznych). Rozumienie tekstu to również właściwe odczytywanie intencji nadawcy, a także rozpoznawanie wypowiedzi emocjonalnych, perswazyjnych, zawierających opinie i informacje o faktach. Obecnie,
w dobie dominacji mediów masowych, szczególną uwagę należy zwrócić na umiejętność rozpoznawania różnego rodzaju form manipulacji.

Właściwy odbiór wypowiedzi jest możliwy tylko na odpowiednim poziomie świadomości językowej. W założeniach programu Jest tyle do powiedzenia! nauka


o języku jest więc traktowana funkcjonalnie:

Właściwy pełny odbiór wypowiedzi nie jest możliwy bez świadomości językowej. […] Intencją autorów podstawy jest, aby przekazywana w toku procesu dydaktycznego wiedza językoznawcza była sfunkcjonalizowana. […]

Nie należy oddzielać nauczania gramatyki od ćwiczenia sprawności komunikacyjnych, a zwłaszcza od odbioru dzieł literackich. Każde zagadnienie językowe może powinno być omówione w kontekście, który unaoczni funkcję danej formy czy zjawiska3.

Paradygmat komunikacyjno-tekstowy programu obejmuje także sposób podejścia do dzieła literackiego i innych tekstów kultury. Są one traktowane jako wypowiedzi wyjątkowe, o szczególnej organizacji artystycznej, których odbiór wymaga dodatkowych kompetencji związanych z analizą i interpretacją dzieła. Uczeń kształcony według programu Jest tyle do powiedzenia! ma okazję systematycznie doskonalić umiejętność analizy dzieła, zapoznając się

3 Krzysztof Biedrzycki, Język polski w gimnazjum. Wskazówki metodyczne, [w:] Podstawa programowa…,
dz. cyt., s. 54.

4

z podstawową wiedzą z zakresu zarówno poetyki, jak również innych dziedzin twórczości. Jednocześnie wprowadzane są rozmaite zewnętrze konteksty (jak kontekst historyczny, biograficzny czy kulturowy), które mogą rozszerzyć perspektywy lektury.



Umiejętności dotyczące odbioru wszelkiego rodzaju tekstów powinny się z kolei przekładać na umiejętności tworzenia wypowiedzi. Szczególną rolę odgrywają w tym zakresie wzorowe realizacje różnorodnych konwencji gatunków literackich, publicystycznych i użytkowych. Ich rozumiejący odbiór i obserwacja tekstu-wzoru są w tym sensie etapem, po którym powinno nastąpić tworzenie własnej wypowiedzi. Tak realizowana jest druga przyjęta w programie Jest tyle do powiedzenia! zasada metodyczna: od tekstu cudzego do tekstu własnego.

W horyzoncie autorów programu i realizującego ten program podręcznika oraz w horyzoncie nauczyciela pracującego z pakietem Jest tyle do powiedzenia! powinny być stale obecne cele wychowawcze. Kładzie się tu nacisk na wychowanie „ku”, w którym obcowanie z literaturą i kulturą stanowi drogę do kształtowania uniwersalnych wartości. Lektura utworów literackich, a także odbiór dzieł z innych obszarów twórczości służą wykształceniu wrażliwości estetycznej i – szerzej – humanistycznej młodego człowieka. Zarazem podkreślana jest rola kultury w kształtowaniu pełnej osobowości młodego człowieka. Interpretacja dzieła jest traktowana jako spotkanie konkretnego człowieka-odbiorcy z dziełem, a przez nie z innym konkretnym człowiekiem-nadawcą. Warunkiem jest umożliwienie uczniowi kontaktu z tekstami, które poruszają nurtujące go problemy i wspierają w poszukiwaniu odpowiedzi na rodzące się w tym czasie pytania. Dlatego punktem wyjścia i punktem dojścia w programie i w podręczniku jest refleksja nad bezpośrednim doświadczeniem ucznia. Są – i powinny być – wśród tych tekstów znakomite dzieła należące do tradycji: utwory literatury i sztuki starożytnej, średniowiecznej, renesansowej, oświeceniowej i XIX-wiecznej. Podkreślić jednak należy, że realizacji celów kształcenia polonistycznego – tak, jak je rozumie podstawa programowa4, i tak, jak je pojmują autorzy niniejszego programu – nie sprzyjałby chronologiczny układ materiału.


W sposób naturalny ciąży on ku rejestracji faktów, które nie zawsze mają odniesienia do chwili obecnej i do doświadczeń ucznia. W miejsce historii literatury autorzy wprowadzają elementy tradycji żywej, pozostającej w dialogu ze współczesnością. Takie podejście umożliwia niejednokrotnie odkrywanie w tradycji dzieł wartościowych i aktualnych, nawet

4 Tamże, s. 58: „Jakkolwiek tytuły dzieł i nazwiska autorów ułożone są w kolejności chronologicznej, nie jest konieczne ani nawet nie jest zalecane wprowadzanie na tym etapie chronologii, a więc namiastki historii literatury. Raczej należy się skupiać na procedurach «dorosłej» lektury, na analizie i coraz dojrzalszej interpretacji”.

5

wśród tych z pozoru dziś martwych i skostniałych (przykładem mogą być na nowo odczytane w podręczniku Jest tyle do powiedzenia! nowele Konopnickiej czy Orzeszkowej).



*

Proponowana w programie tematyka, odwołująca się do zagadnień ważnych dla ucznia, ma go motywować do dyskusji i pogłębionego namysłu, a w konsekwencji do tworzenia własnego systemu wartości. Kształcone równolegle umiejętności językowe są niezbędne, by zadawać podstawowe pytania o przeżywane uczucia, o podstawowe doświadczenia egzystencjalne, a wreszcie o wartości, o sens życia i istotę człowieczeństwa. Gimnazjalista sukcesywnie poszerza swój zasób środków językowych i doskonali kompetencje komunikacyjne po to, by poszerzać granice dostępnego sobie świata i stopniowo przygotowywać się do samodzielnych, dojrzałych wyborów.

6

2.
SZCZEGÓŁOWE CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA5


2.1. Cele wychowawcze powiązane z celami kształcenia

– wspieranie ucznia w jego dojrzewaniu, budowaniu poczucia tożsamości i tworzeniu

systemu wartości;

– kształtowanie takich postaw, jak uczciwość, odpowiedzialność, rzetelność, kreatywność

oraz wewnętrznego nakazu doskonalenia i rozwoju;

– ukierunkowanie ucznia na dostrzeganie w świecie ładu opartego na fundamentach takich

wartości, jak: dobro, prawda, piękno, wiara, nadzieja, miłość, przyjaźń, solidarność,

sprawiedliwość, patriotyzm i tolerancja;

– dostrzeganie i wartościowanie różnorodnych postaw społecznych, obyczajowych,

narodowych, religijnych, etycznych, kulturowych – z poszanowaniem inności i odrzuceniem

przejawów zła;

– rozróżnianie i nazywanie pojęć dotyczących wartości i antywartości, np. patriotyzm–

nacjonalizm, tolerancja–nietolerancja, piękno–brzydota; dostrzeganie ich obecności w życiu,

literaturze i dziełach innych sztuk;

– rozpoznawanie w czytanych tekstach uniwersalnych zagadnień egzystencjalnych, takich

jak: miłość, przyjaźń, śmierć, cierpienie, lęk, nadzieja, wiara, samotność, inność, poczucie

wspólnoty, solidarność, sprawiedliwość, oraz uniwersalnych wartości humanistycznych.

2.2. W zakresie odbioru wypowiedzi i wykorzystania zawartych w nich
informacji

– odbieranie informacji zawartych w komunikatach mówionych i pisanych, werbalnych i niewerbalnych, o różnym charakterze; rozpoznawanie intencji nadawcy wpisanych w tekst i sygnalizowanych za pomocą różnych środków;


– sprawne czytanie ze zrozumieniem tekstów o różnych charakterze i różnych funkcjach;

Por. tamże.

7

– wykorzystywanie wiedzy o języku do odczytywania znaczeń wypowiedzi;


– pogłębianie świadomości językowej zarówno w zakresie kwestii gramatycznych i poprawnościowych, jak również etycznych zagadnień związanych z korzystaniem z języka; – podejmowanie refleksji nad znaczeniami słów i innych znaków obecnych w tekstach.

2.3. W zakresie analizy i interpretacji tekstów kultury

– poznanie przewidzianych programem (i podstawą programową) utworów literackich

i innych tekstów kultury (np. tekstów publicystycznych, filmów, dzieł malarskich);

– czytanie utworów z zakresu literatury młodzieżowej i popularnej, stopniowe poznawanie

dzieł klasycznych, ważnych dla kultury polskiej i światowej;

– wypowiadanie się na temat przeczytanych utworów: ich problematyki, budowy, walorów

artystycznych i obecnych w nich wartości;

– przedstawianie swoich refleksji, opinii i ocen dotyczących poznawanych utworów i tekstów

kultury, odnoszenie ich do własnego systemu wartości;

– rozróżnianie przewidzianych programem (i podstawą programową) gatunków, rodzajów

i konwencji literackich oraz innych pojęć z nauki o literaturze; stosowanie ich funkcjonalnie

w wypowiedziach na temat przeczytanych utworów;

– doskonalenie umiejętności analizy i interpretacji czytanych utworów literackich

i poznawanych tekstów kultury;

– poznanie specyfiki dzieł różnych sztuk: utworu literackiego, obrazu, filmu, spektaklu

teatralnego, utworu muzycznego.



2.4. W zakresie tworzenia wypowiedzi

– tworzenie spójnych, poprawnych (pod względem logicznym, językowym i stylistycznym), stosownych do sytuacji komunikacyjnej wypowiedzi mówionych i pisanych w formach przewidzianych programem (i podstawą programową);

– zdobywanie przewidzianej programem (i podstawą programową) wiedzy o języku i wykorzystywanie jej do skutecznego porozumiewania się w różnych sytuacjach; pogłębianie świadomości funkcji środków językowych służących doskonaleniu wypowiedzi;

8

– rozróżnianie odmian polszczyzny (np. oficjalnej i nieoficjalnej);



– przestrzeganie zasad etyki mowy i etykiety językowej w różnych sytuacjach

komunikacyjnych;

– staranne pisanie tekstów własnych, także z wykorzystaniem programów komputerowych;

– uczestniczenie w dyskusjach i debatach, formułowanie własnych sądów i opinii,

uzasadnianie własnego zdania, polemizowanie z odmiennymi stanowiskami;

– przestrzeganie zasad kultury języka (znajomość normy wzorcowej i użytkowej

polszczyzny);

– operowanie słownictwem i frazeologią z różnych kręgów tematycznych przewidzianych

programem.

2.5. W zakresie samokształcenia

– wykorzystywanie informacji zawartych w różnych tekstach (czytanych, słuchanych itp.),

porządkowanie ich i przetwarzanie;

– samodzielnie docieranie do informacji (także obecnych w mediach i różnych środkach

przekazu);

– korzystanie z zasobów bibliotecznych, słowników i encyklopedii (w formie książkowej

i elektronicznej);

– sporządzanie funkcjonalnych i przejrzystych notatek (np. z lekcji) w różnych formach;

– świadome i odpowiedzialne korzystanie z elektronicznych środków przekazywania

informacji, w tym z internetu.

9

3.

TREŚCI NAUCZANIA6

Program „Jest tyle dopowiedzenia!” ma układ tematyczny. Tematyka w klasie 1 koncentruje się wokół funkcjonowania jednostki w kręgach: rodzinnym, sąsiedzkim i małej ojczyzny. Klasa 2 rozszerza ten krąg obserwacji i wprowadza perspektywę narodową i globalną. Tematy koncentrują się wokół relacji: ja i moja grupa a inni. Tu pojawia się także kwestia sposobów porozumiewania się, w tym zagadnienie języka. W klasie 3 podjęta zostaje refleksja nad rolą tradycji oraz wyzwaniami, przed którymi stawia jednostkę historia. Przede wszystkim jednak są tu omawiane zagadnienia związane ze współczesnymi mediami, a także perspektywami rozwoju cywilizacji oraz związanymi z nim zagrożeniami.

Założenia koncepcyjne programu Jest tyle do powiedzenia! uwzględniają równie mocno tradycję i nowoczesność. Treści konsekwentnie przenikają się i wynikają jedne z drugich.

Wiedza i umiejętności ucznia sukcesywnie zwiększają się i doskonalą – ich przyrost uwarunkowany jest m.in. coraz większą dojrzałością młodego odbiorcy i rozwojem myślenia abstrakcyjnego. Dlatego w zapisie treści te same pojęcia, terminy z zakresu kształcenia literacko-kulturowego i językowego powtarzają się kilkakrotnie – sygnując doskonalenie i pogłębianie umiejętności.



3.1. Teksty kultury wymienione w podstawie programowej7

Klasa 1


Jan Parandowski, Mitologia

Jan Parandowski, Przygody Odyseusza

*Ignacy Krasicki, wybrane bajki Adam Mickiewicz, Świteź

6 Zgodnie z publikacją: Podstawa programowa…, dz. cyt., s. 26 i n.

7 Gwiazdką oznaczono utwory, które uczeń powinien poznać w całości, zgodnie z podstawą programową.
Pogrubioną czcionką zostały zaznaczone utwory wskazane przez autorów programu. Program pozostawia także
przestrzeń na inicjatywę nauczyciela (decyzja może być podjęta razem z uczniami).

10

Bolesław Prus, Kamizelka *Henryk Sienkiewicz, Krzyżacy

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, wybrane wiersze

Kazimierz Wierzyński, wybrane wiersze

Julian Tuwim, wybrane wiersze

Konstanty Ildefons Gałczyński, wybrane wiersze

Wisława Szymborska, wybrane wiersze

Czesław Miłosz, wybrane wiersze

Zbigniew Herbert, wybrane utwory

Jan Twardowski, wybrane wiersze



Małgorzata Musierowicz, Opium w rosole J. R. R. Tolkien, Drużyna pierścienia

Ryszard Kapuściński, Heban (fragmenty), Kirgiz zsiada z konia (fragmenty)

Klasa 2

Biblia (Księga Rodzaju – opis stworzenia świata i człowieka, przypowieść ewangeliczna,



hymn św. Pawła o miłości)

William Shakespeare, Romeo i Julia *Molier, Skąpiec

*Aleksander Fredro, Zemsta



Juliusz Słowacki, Balladyna

Arthur Conan Doyle, Przygody Sherlocka Holmesa

Antoine de Saint-Exupéry, Mały książę

Zbigniew Herbert, wybrane wiersze


Wisława Szymborska, wybrane wiersze Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie Dorota Terakowska, Poczwarka (fragmenty)

Klasa 3


Pieśń o Rolandzie (fragmenty) Jan Kochanowski, wybrane fraszki *Jan Kochanowski, Treny

*Adam Mickiewicz, Dziady cz. II

Adam Mickiewicz, Reduta Ordona

11

Konstanty Ildefons Gałczyński, wybrane utwory



Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec Ida Fink, wybrane opowiadanie

Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty) Zbigniew Herbert, wybrane wiersze


Wisława Szymborska, wybrane wiersze
Czesław Miłosz, wybrane wiersze

Stanisław Lem, wybrane opowiadanie Yann Martel, Życie Pi

3.2. Terminy, pojęcia, umiejętności w obszarach wymagań ogólnych8

Klasa 1


Odbiór wypowiedzi
i świadomość językowa

– odbieranie wypowiedzi mówionych i pisanych, werbalnych i niewerbalnych

– rozumienie czytanych tekstów, takich jak: tekst naukowy

i popularnonaukowy, nota encyklopedyczna, notatka prasowa, tekst publicystyczny, artykuł, artykuł polemiczny, wypowiedź w internecie,


e-mail, proza wspomnieniowa, esej, reportaż, teksty użytkowe: fragment poradnika, przepis, przewodnik turystyczny

– rozpoznawanie wypowiedzi argumentacyjnej: wskazywanie tezy czytanego



Analiza i interpretacja tekstów kultury

– przedstawianie własnych odczuć w związku z poznawanymi utworami i innymi tekstami kultury, określanie ich problematyki i wartościowanie; omawianie na ich podstawie uniwersalnych zagadnień egzystencjalnych: poczucie wspólnoty, np. z grupą rówieśniczą, rodzinną, sąsiedzką; refleksje na temat uniwersalnych wartości humanistycznych

– ukierunkowana analiza i interpretacja fragmentów oraz utworów czytanych w całości – obejmująca zagadnienia, takie jak: fikcja, fantastyka i faktografia w literaturze; odróżnianie fantastyki

Tworzenie wypowiedzi
i poprawność zapisu

– wypowiadanie się w różnych sytuacjach komunikacyjnych, np.: przedstawianie się, mówienie komplementów, odmawianie, mówienie o własnych zaletach, uczestniczenie w debacie

– stosowanie właściwych zwrotów do adresata

– rozróżnianie sytuacji, w których należy posługiwać się polszczyzną oficjalną, i takich, w których należy się posługiwać polszczyzną nieoficjalną

– tworzenie wypowiedzi pisemnych w następujących formach: ogłoszenie (powt.), zaproszenie (powt.), życzenia


8 Podział wymagań ogólnych zgod Język polski w szkole podstawowej,

nie z podstawą programową, zob Podstawa programowa z komentarzami, t. 2, gimnazjum i liceum, s. 26.

12


tekstu i przemawiających za nią argumentów

– uczestniczenie w debacie: słuchanie wypowiedzi i śledzenie argumentów

– odbiór przekazów ikonicznych (fotografia portretowa, fotografia obiektów)

– mowa ciała

– odczytywanie pozawerbalnego języka emocji

– rozpoznawanie prawdy i fałszu w języku

– odróżnianie faktów od opinii

– świadomy odbiór tekstów reklamy (chwyty reklamowe)

– rozpoznawanie perswazji i manipulacji w reklamie

– części mowy – powt. (rozpoznawanie, odmiana, świadomość funkcji): rzeczownik, przymiotnik (rodzaje przymiotnika, stopniowanie przymiotnika); czasownik (strony, tryby i aspekty); przysłówek; liczebnik (liczebnik ułamkowy); przyimek; zaimek; spójnik; wykrzyknik; partykuła

– imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe

akcent wyrazowy

– akcent zdaniowy

od fikcji; odróżnianie fikcji od kłamstwa; odróżnianie utworów opisujących fakty (np. reportaż, proza wspomnieniowa) od fikcji literackiej

– rodzaje literackie: epika; podstawowe wyznaczniki; zaliczanie utworów do epiki

– mit, jego cechy, znaczenia uniwersalne

– gatunki literackie: powieść i jej świat przedstawiony (czas, miejsce, postacie, akcja i fabuła), powieść młodzieżowa, powieść historyczna, powieść fantasy; nowela, jej cechy gatunkowe; bajka, przesłanie (morał) bajki, bajka zwierzęca; ballada, jej cechy gatunkowe; legenda i podanie, rozróżnianie cech gatunkowych, legenda herbowa; reportaż literacki

– rozpoznawanie cech literatury fantasy; odróżnianie ich

– charakteryzowanie świata przedstawionego w powieści fantasy

– narracja pierwszoosobowa i trzecioosobowa; rozpoznawanie, określanie ich funkcji w utworze

– określanie funkcji różnych form czasowników w narracji

– narracja z punktu widzenia postaci literackiej

– narrator dziecięcy i jego

(powt.), przepis na potrawę (powt.), list w formie tradycyjnej (powt.), e-mail, kartka z pamiętnika, charakterystyka postaci literackiej, charakterystyka przodka (członka rodziny), ocena bohatera, urozmaicony opis (w tym: opis portretu, opis przedmiotu, opis przeżyć wewnętrznych, opis stroju, opis domu, wnętrza, opis do hasła encyklopedycznego, opis sytuacji), opowiadanie z elementami opisu, sprawozdanie ze zwiedzania muzeum, plan rozprawki, rozprawka, streszczenie opowiadania, notatka z debaty

– budowanie wypowiedzi argumentacyjnej (mówionej i pisanej): formułowanie tezy i dobieranie argumentów

– pisanie fragmentów artykułu polemicznego

– gromadzenie słownictwa i frazeologii związanych tematycznie z omawianymi zagadnieniami

– funkcjonalne i poprawne stosowanie synonimów i wyrazów bliskoznacznych

– funkcjonalne i poprawne stosowanie frazeologizmów

– zasady osiągania spójności tekstu

– sygnalizowanie

subiektywności opinii

i sądów autora wypowiedzi

– cytowanie w tekstach



13

– wyraz o znaczeniu

ogólnym a wyraz

o znaczeniu konkretnym

– antonimy i synonimy

– wyrazy bliskoznaczne

– eufemizmy

– wulgaryzmy

– nazwy złożone

– zapożyczenia

– archaizmy i archaizacja

– nacechowanie ekspresywne wyrazów, m.in. zdrobnienia i zgrubienia oraz przymiotniki nacechowane ekspresywnie

– wyrazy nacechowane dodatnio i ujemnie

– odróżnianie znaczeń

dosłownych

i metaforycznych wyrazów

– odwołania do mitologii w słownictwie i frazeologii

– słowotwórstwo: rdzeń i oboczności, wyrazy pokrewne

– wypowiedzenie a zdanie

– podmiot; rodzaje podmiotów

– orzeczenie, rodzaje orzeczeń

– dopełnienie; rodzaje dopełnień

– okolicznik; rodzaje

sposób widzenia świata

– rozpoznawanie mowy niezależnej i zależnej i określanie ich funkcji w utworze

– analiza literackich sposobów budowania opisu (realistycznego i  fantastycznego) i określanie jego funkcji w utworach literackich, a zwłaszcza opisu wyglądów (stroju, twarzy); opisu przeżyć wewnętrznych, opisu sytuacji

– analiza sposobów kreowania postaci literackiej w utworze epickim

– rozpoznawanie postaci mówiącej w utworze lirycznym

– wskazywanie w czytanych utworach literackich motywów takich, jak: strój, twarz, zwierzę, przedmiot, dom, uczta, mała ojczyzna, podróż i określanie ich funkcji

– rozpoznawanie środków stylistycznych i określanie ich funkcji w tekście: epitet, porównanie, metafora, pytanie retoryczne, apostrofa, alegoria, hiperbola, nagromadzenie

– rozpoznawanie czynników rytmizujących wiersz (rym, rytm, wers, strofa)

– oglądanie i interpretowanie dzieł sztuki (obraz, film) z uwzględnieniem specyfiki ich tworzywa

cudzych wypowiedzi; stosowanie zasad cytowania

– poprawne stosowanie odmiany nazwisk w liczbie pojedynczej oraz nazwisk par małżeńskich

– stosowanie poprawnej odmiany nazw miejscowości

– poprawne odczytywanie dat (forma przypadka nazwy miesiąca; postać liczebnika w liczbie wyrażającej rok)

– poprawna pisownia: zapożyczeń związanych z komunikacją elektroniczną; nie z rzeczownikami i przymiotnikami; złożonych nazw kolorów; nazw własnych i pospolitych o tym samym brzmieniu (np.: Narcyz i narcyz); wyrazów typu zwierzę; nazw godności i tytułów kościelnych oraz nazw wyznawców religii; nazw miejscowości i ich mieszkańców; nazw mieszkańców regionów i nazw przedstawicieli narodowości; spolszczonej pisownia niektórych nazwisk (Chopin Szopen); zapisywanie dat

– stosowanie zasad wymowy

– styl wypowiedzi mówionej (m.in. ekspresywna składnia)

– poprawne akcentowanie wyrazów i zdań


14

okoliczników

– analiza stroju postaci przedstawionej na portrecie




- przydawka

i odczytywanie jego znaczeń




– korzystanie z informacji

– posługiwanie się




zawartych w czytanych

terminologią związaną




tekstach

z filmem




– znajdowanie w czytanych

– rozpoznawanie




tekstach informacji,

tradycyjnych wątków




selekcjonowanie ich

kulturowych obecnych




i przetwarzanie

w tekstach kultury masowej




– korzystanie ze słowników:

– informacje o wybranych




ortograficznego, języka

wybitnych twórcach (pisarzy




polskiego, wyrazów obcych;

i poetów); polskich:

I. Krasicki, A. Mickiewicz,






– budowa hasła

E. Orzeszkowa, B. Prus,




słownikowego

M. Konopnicka, H. Sienkiewicz,




– budowa definicji

R. Kapuściński, M. Pawlikowska-Jasnorzewska, K. Wierzyński, J. Tuwim, K. I. Gałczyński, Z. Herbert, M. Białoszewski, W. Szymborska, Cz. Miłosz, J. Twardowski, M. Musierowicz, i obcych: J. Verne, J. R. R. Tolkien






  1   2   3


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna