Spotkania na krańcach świata, reż. Werner Herzog, usa 2007



Pobieranie 15.82 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar15.82 Kb.
Spotkania na krańcach świata, reż. Werner Herzog, USA 2007
1. O filmie

Werner Herzog dokumentuje swoją wyprawę do amerykańskiej bazy polarnej McMurdo na wyspie Rossa w Antarktyce. Służąca badaniu polarnych obszarów Antarktyki, Antraktydy i Bieguna Południowego, McMurdo jest największą osadą ludzką w Antarktyce, choć liczba jej mieszkańców nie jest stała, zmienia się zależnie od sezonu (w lecie, gdy był tam Herzog, przebywa w niej nawet ponad tysiąc osób, w okresie zimowym znacznie mniej). W McMurdo Hezrog rozmawia z naukowcami (na przykład z wulkanologami obserwującymi aktywność Erebusa, glacjologami opisującymi przemiany antarktycznej pokrywy lodowej, przyrodnikami badającymi pingwiny, foki czy odkrywającymi w lodowatych wodach morza Rossa nowe, nieznane organizmy, a nawet z fizykami, którzy wypuszczają w powietrze nad McMurdo balon stratosferyczny mający badać neutrony) i z innymi pracownikami bazy. Wśród tych ostatnich jest na przykład lingwista, pracujący w oranżerii, hydraulik – potomek azteckich królów czy bankier kierujący wielkim transporterem, zdolnym przemieszczać się w ekstremalnych, podbiegunowych warunkach.

Jednak opowieść o bazie McMurdo to przede wszystkim własna narracja Herzoga, w której stara się przekazać swoje spojrzenie na wszechświat, który „spogląda na siebie oczami człowieka”. W Antarktyce, miejscu „poza marginesem mapy”, obszarze pod wieloma względami ekstremalnym, autor filmu poszukuje odpowiedzi na fundamentalne pytania, dotyczące natury życia, teraźniejszość, przeszłości i przyszłości naszego gatunku.


  1. O autorze

Werner Herzog, urodzony w 1942 roku w Monachium, jest jednym z najważniejszych przedstawicieli europejskiego kina autorskiego. Idea kina autorskiego, wykształcona pierwotnie we Francji lat pięćdziesiątych, zakłada, że kino jest równorzędnym środkiem artystycznej wypowiedzi autorskiej w stosunku np. do powieści, a zarazem, że lepiej niż ona potrafi przekazać aktualne (dwudziestowieczne) problemy i współczesne spojrzenie na świat. Głównym autorem, którego wizja uzewnętrznia się za sprawą kina, jest reżyser, który w modelowych przykładach kina autorskiego często jest także twórcą scenariusza, a bywa, że także aktorem, (współ)autorem zdjęć, muzyki czy narratorem gotowego dzieła.

W historii kina Herzoga łączy się także ze zjawiskiem tzw. nowego kina niemieckiego, powstającego w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych w ówczesnych Niemczech Zachodnich, w opozycji do dominującego tam wówczas modelu kina rozrywkowego, konserwatywnego, unikającego palących współczesnych problemów. Grupę debiutującą wcześniej (fenomen ich twórczości analizowano czasem oddzielnie, jako „młode kino niemieckie”) współtworzyli między innymi Aleksander Kluge (autor Pożegnania z dniem wczorajszym, 1966) czy Volker Schlöndorff (Niepokoje wychowanka Törlessa, 1966), młodsi to Rainer Werner Fassbinder, Ulrike Ottinger, Margarethe von Trotta, Wim Wenders i Werner Herzog. Zwłaszcza w twórczości tej ostatniej dwójki krytycy i historycy filmu doszukują się podobieństw: wskazują na pojawiające się w ich filmach motywy drogi i wędrówki, kłopotliwego, niemieckiego dziedzictwa kulturowego, romantycznego poszukiwania siebie i własnej tożsamości, a także wątki międzynarodowe – filmy obu autorów dość wcześnie zaczęły powstawać poza granicami Niemiec. Werner Herzog zarówno swoimi filmami, jak i biografią (w której pojawiają się takie wątki, jak oddalone od jakiejkolwiek cywilizacji dzieciństwo w bawarskiej wsi czy wyprawa na piechotę do Paryża, celem odwiedzenia chorej historyczki filmu, Lotte Eisner) współtworzy własny mit romantycznego artysty-outsidera, wiecznego wędrowca, który za pomocą swojej bezkompromisowej sztuki i życia próbuje odpowiedzieć na nurtujące go pytania.

Herzog jest autorem znaczących filmów fabularnych: Aguirre, gniew boży (1972), Nosferatu-wampir (1979), Woyzeck (1979), Fitzcarraldo (1982) czy Cobra Verde (1987). W wymienionych utworach główną rolę grał charyzmatyczny aktor Klaus Kinski, znany z wybuchowego temperamentu i ekstremalnych zachowań (zgodnie z relacjami z planu, podczas kręcenia Aguirre w sercu amazońskiej dżungli, aktor strzelał do statystów i nie był w stanie kontrolować napadów szaleństwa, co z kolei miało ostatecznie doprowadzić samego Herzoga do grożenia Kinskiemu śmiercią). Kinski, oskarżony przez własną córkę o molestowanie seksualne (autobiografia Poli Kinski ukazała się dopiero w roku 2013, ponad dwadzieścia lat po śmierci aktora), był postacią kontrowersyjną, jednak jego współpraca z Herzogiem doprowadziła do powstania dzieł zdobywających światowe uznanie; portretów szaleńców i ekscentryków, rzucających wyzwanie całemu światu i często tragicznie przegrywających. Współpracę z Kinskim Herzog upamiętnił w filmie dokumentalnym Mój ukochany wróg (1999). Werner Herzog współpracował również z niemieckim aktorem-naturszczykiem, Brunem S., który do filmu przyszedł – jako kloszard – wprost z ulicy. Bruno S. zagrał główne role w filmach Herzoga Zagadka Kaspara Hausera (1974) oraz Stroszek (1976), pokazujących losy jednostek nieprzystosowanych do życia zgodnie ze społecznymi konwencjami.

Ponadto Herzog jest jeszcze autorem między innymi takich utworów, jak Nawet karły były kiedyś małe (1970), Szklane serce (1976), Tam, gdzie śnią zielone mrówki (1984) czy Krzyk kamienia (1991). Jego bardzo różnorodna twórczość powraca często do pytań o najbardziej pierwotne i szalone składniki ludzkiej duszy, o relacje człowieka i natury, o spotkania i sytuacje ekstremalne.


3. Spotkania na krańcach świata – autorski dokument

Jednak od samego początku swojej twórczości Werner Herzog jest również autorem filmów dokumentalnych. Reżyser m.in. Wielkiej ekstazy snycerza Steinera (1974), Rekolekcji na temat mroku (1991), Otchłani. Opowieści o życiu i śmierci (2011) czy powstałej w technice 3D Jaskini zapomnianych snów (2010) wyznaje jednak szczególną teorię dokumentu. Film jest jego zdaniem prawdziwy nie wtedy, gdy jego reżyser – zgodnie z ideą cinéma vérité – stara się powstrzymać od jakiejkolwiek interwencji czy komentarza, zdając się na obiektywizm rejestrującej wydarzenia, neutralnej kamery, lecz wówczas, gdy filtruje obraz świata przez własną wrażliwość, temperament i koncepcję autorską. Herzog nie waha się przed prowadzeniem pierwszoosobowej narracji zza kadru, inscenizowaniem poszczególnych scen czy przed własną oceną obserwowanych zjawisk. Ponadto, jak twierdzi, punktem wyjścia do jego filmów są zawsze krajobrazy, jednak nie te widziane w rzeczywistości, lecz wyśnione, odnalezione „w sobie”. Ich odszukanie w prawdziwym świecie potwierdzałoby wówczas szczególną intuicję reżysera-dokumentalisty, który pozostaje ze światem – oglądanym, poznawanym i reprezentowanym w filmie – w głębokiej, harmonijnej relacji.

Takim właśnie filmem są Spotkania na krańcach świata. Z jednej strony w filmie otrzymujemy bogaty portret niezwykłej społeczności bazy McMurdo i realistyczny opis zajęć poszczególnych jej członków. Z drugiej jednak strony, Herzog ponownie – jak w swoich poprzednich filmach – konfrontuje nas z ambitnym projektem dotarcia do odpowiedzi na fundamentalne pytania o naturę człowieka, pochodzenie i przyszłość ludzkości. W Spotkaniach... pytamy o relację człowieka i zwierząt, od naszych ewolucyjnych przodków, jednokomórkowych organizmów wodnych, przez pingwiny, wśród których reżyser odnajduje takie, które – tak jak ludzie – ulegają pozornie irracjonalnej, ale zarazem twórczej i fascynującej potrzebie poszukiwania tego, co dalekie i nieznane. To właśnie taka potrzeba prowadziła dawnych odkrywców na poszukiwania bieguna – często za cenę własnego życia. Pytamy także o pochodzenie życia, ale i o kres naszego gatunku, którego przeczucie wydaje się na Antarktydzie silniejsze i wyraźniej widoczne, niż w innych częściach naszej planety. Fundamentalny wymiar pytań podkreślony jest nie tylko przez obraz, lecz także przez ścieżkę dźwiękową, w której Herzog wykorzystuje pieśni religijne z różnych kultur i krajów. Jednak podniosły charakter wielu obrazów i towarzyszących im dźwięków puentuje Herzog humorem i ironią; będąc, jak to opisuje polska badaczka jego twórczości, Magdalena Kempna-Pieniążek, zarazem romantykiem i ironistą. To właśnie ta mieszanka humoru i patosu, dociekliwego wglądu w rzeczywistość i wizjonerskiej fantazji, ekstazy i dystansu, czyni z filmów Herzoga utwory tak szczególne i fascynujące.


  1. Bibliografia


Herzog. Przewodnik krytyki politycznej, (oprac. zbiorowe), Warszawa 2010
Magdalena Kempna-Pieniążek, Marzyciele i wędrowcy: romantyczna topografia twórczości Wernera Herzoga i Wima Wendersa, Wrocław 2013
Werner Herzog, red. Peter C. Seel, Bogusław Zmudziński, Kraków 1994
Opisy filmów Herzoga w bazie film.org.pl.

Opracowała Matylda Szewczyk






: media
media -> Regulamin otwierania I prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żĄdanie (A’vista) w złotych dla rad rodziców I innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej
media -> Wywiad pielęgniarski I zaświadczenie lekarskie dane świadczeniobiorcy
media -> Formularz cenowy Pakiet 1
media -> Lab Inż. Biomed
media -> A19 zjazd I 19,20,21. 09. 2014 Nr zajęć
media -> I liga wojewódzka a1 junior (mljs) Runda jesienna 2015 Kolejka 1 w dniach 22-08-2015/23-08-2015
media -> I liga wojewódzka a1 junior "mljs" runda II 16 kolejka 19-03-2016/20-03-2016
media -> Runda wiosenna sezonu 2014/2015 Kolejka 14 w dniach 28-03-2015/29-03-2015
media -> Limanowa: I liga okręgowa – orliki – wiosna 2015 Kolejka 1 w dniach 20-26. 04. 2015
media -> Regulamin konkursu turystycznego




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna