Spuścizna kulturowa Rzymu Cele lekcji



Pobieranie 36.48 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar36.48 Kb.


Spuścizna kulturowa Rzymu




1. Cele lekcji:




a) Wiadomości


Po zakończonej lekcji uczeń:

- zna pojęcia historiografia, terma, akwedukt,

- zna twórców literatury rzymskiej,

- zna gatunki literackie wykorzystywane przez starożytnych, rzymskich pisarzy,

- rozumie znaczenie igrzysk w kulturze i obyczajowości Rzymian,

- zna podstawowe zasady rzymskiego prawa.



b) Umiejętności


Po zakończonej lekcji uczeń:

- potrafi pracować z tekstem źródłowym, mapą, podręcznikiem,

- umie wyrażać własne opinie,

- przedstawia cechy charakterystyczne dla budownictwa, rzeźby i malarstwa rzymskiego,

- podaje przykłady starożytnych dzieł rzymskich.

2. Metoda i forma pracy

- wykład,

- praca z tekstem źródłowym - praca w grupach,

- praca z mapą i atlasami,

- burza mózgów,

- dyskusja.



3. Środki dydaktyczne


- mapa i atlasy dostępne w bibliotece szkolnej,

- mapa starożytnego Rzymu (załącznik 1),

- medycyna w starożytnym Rzymie (krótki zarys) (załącznik 2),

- artykuł na temat rzeźby rzymskiej (załącznik 3),

- wynalazki starożytności (załącznik 4),

- podręcznik,

- szary papier- duże kartony.

4. Przebieg lekcji




Na początku zajęć przypominam uczniom i wskazuję na mapie zasięg terytorialny Imperium Rzymskiego. Przypominamy sobie wiadomości o osiągnięciach cywilizacyjnych starożytnego Wschodu oraz starożytnej Grecji (każda osoba wymienia jedno osiągniecie).

Następnie dzielę klasę na 4 grupy które będą pracować nad następującymi problemami:

Grupa I-odpowiada na pytanie :Jakie nowoczesne rozwiązania architektoniczne zastosowali Rzymianie i które z nich służą do dnia dzisiejszego?. Uczniowie korzystają z podręcznika

Grupa II- ustala rolę prawa w czasach rzymskich, odpowiada na pytanie dlaczego prawo i medycynę rzymskie uznajemy podwaliną współczesnej nauki ? Uczniowie korzystają z podręcznika i tekstu w załączniku 2.

Grupa III-ma za zadanie zapoznać pozostałą część klasy ze sztuką rzymską, ma opracować program wycieczki po starożytnym Rzymie oraz zebrać informacje na temat rzeźby i malarstwa. Uczniowie korzystają z albumów dostępnych w bibliotece szkolnej i podręcznika oraz teksu zawartego w załączniku 3.

Grupa IV- ma za zadanie wymienić znanych klasyków poezji rzymskich wraz z pisanymi przez nich dziełami, ma odpowiedzieć na pytanie dlaczego czasy Oktawiana Augusta nazwane zostały złotym wiekiem poezji rzymskiej. Uczniowie korzystają z podręcznika i encyklopedii dostępnych w bibliotece szkolnej.

Grupy prezentują odpowiedzi na zadane mi pytania, a następnie cała klasa zastanawia się metodą burzy mózgów nad tym, jakie elementy kultury rzymskiej stanowią składniki kultury współczesnej.

Wszystkie hasła powiązane z tym zagadnieniem wypisujemy na tablicy a najbardziej trafne uczniowie zapisują w zeszycie.


Na koniec zajęć analizując wynalazki starożytności (załącznik 4) uczniowie metodą burzy mózgów wybierają ze spisu te, które tyczą się Rzymu. Następnie zastanawiają się, jak wyglądałby dzisiejszy świat bez tych odkryć.

5. Bibliografia





  1. Strona internetowa http://historica.pl/

  2. Tomalska H. - Od pierwszych cywilizacji do czasów nowożytnych, Warszawa,1996

  3. Wróbel J. - Odnaleźć przeszłość,Warszawa 2002

  4. BurdaB., Halczak B., Józefiak R., Roszak A., Szymczak M. - Historia 1, Przewodnik dla nauczyciela,Rumia 2002

6. Załączniki



Załącznik 1

Mapa starożytnego Rzymu





źródło: strona internetowa http://historica.pl/

Załącznik 2

MEDYCYNA W STAROŻYTNYM RZYMIE (krótki zarys)

Do czasu przybycia pierwszych lekarzy greckich, zazwyczaj w charakterze niewolników, medycynę rzymską można określić mianem medycyny ludowej. Dominowały “domowe metody” leczenia, uprawiane przez uzdrowicieli.

Pierwszym znanym ze źródeł lekarzem greckim, był Archagatos ze Sparty (prawo obywatelstwa ok. 215 r. pne), który specjalizował się w leczeniu ran. Nie zapisał się pozytywnie w pamięci współczesnych mu ludzi, w literaturze określano go jako carnifex (oprawca, rakarz), czyli bardzo pejoratywnie.

Z czasem, liczba niewolników greckich będących lekarzami stopniowo zwiększała się, a część z nich doczekała się wyzwolenia i uzyskała prawa obywatelskie. Prawa do leczenia zaczęli również uzyskiwać rzymianie niższego stanu.

Pierwszym lekarzem greckim, który zyskał w Rzymie uznanie, był Asklepiades z Prusy (124-56 r. pne). Utworzył w Rzymie prywatną szkołę medycyny. Stosował proste środki, leczył na zasadzie tuto, celeriter et cucunde (pewnie, szybko i przyjemnie) co najwyraźniej podobało się pacjentom, bo miał wielu zwolenników. Z pewnością stosunek Rzymian do Asklepiadesa i jego uczniów rzutował na zachowanie Juliusza Cezara, który w 46 r. pne podjął decyzję o przesiedleniu z Rzymu 80 000 osób. Z wysiedlenia wyłączył lekarzy w ten sposób, że nadał prawa obywatelskie wszystkim wolnym cudzoziemcom wykonującym w mieście praktykę lekarską.

Za czasów Oktawiana Augusta około 10 r. ne lekarze zostali zwolnieni z płacenia podatków, a w 14 r. ne założono oficjalną szkołę medyczną. Niezbyt poprawiło to jakość leczenia i wiedzę medyczną lekarzy, bo nauka w szkole owej trwała zaledwie pół roku. Uważano bowiem (zresztą długo potem jeszcze), że tyle czasu w zupełności wystarczy, by opanować sztukę leczenia. Spowodowało to lawinowy przyrost osób leczących i spadek poziomu medycyny rzymskiej. Na przełomie epok powstało kilka traktatów zawierających m.in. wiedzę medyczną, a oprócz tego wiele innych wiadomości. Były to traktaty pisane przez Warrona, Pliniusza Starszego, Katona, Celsusa.

W latach 129-199 r. ne osiedlił się w Rzymie Galen z Pergamonu, największy obok Hipokratesa lekarz starożytności. Zwyczajem starych szkół greckich skupił wokół siebie lekarzy i uczniów. Próbował on dokonać syntezy teorii medycznych głoszonych przez rozmaite szkoły.

W okresie Cesarstwa medycyna została włączona do “sztuk wyzwolonych”. Bogate domu miały prywatnych lekarzy (często niewolników), byli też lekarze posiadający własne gabinety lub odwiedzający chorych w domach. Własnych lekarzy miała wówczas również armia (medici castrenses), a około II w. utworzono system opieki i pomocy społecznej, polegający na bezpłatnych usługach dla najbiedniejszych. Przy pałacu cesarskim funkcjonowało tzw. kolegium lekarzy. Pracujący tam lekarze byli jedynymi w zawodzie, którzy musieli przedstawiać dowody swojej wiedzy i kompetencji przed gronem ekspertów. Inni lekarze mogli podejmować praktykę “bez dyplomu” choć w pewien sposób było to ograniczone sankcjami przewidzianymi prawem w przypadku szkody poniesionej przez pacjenta w wyniku błędów profesjonalnych.

źródło: strona internetowa http://historica.pl/

Załącznik 3

Rzeźba rzymska

Rzeźba rzymska, rodziła się dwukrotnie. Pierwszy okres to wpływy etruskie a drugi, to czas związany z przejęciem wielu cennych dzieł greckich po podbojach dokonanych w II wieku p.n.e.

Początki rozwoju rzeźby rzymskiej przyjmowane są zazwyczaj na koniec II wieku p.n.e. Wytworzone zostały na zapotrzebowanie możnych kolekcjonujących dzieła sztuki. Dla zaspokojenia stale rosnącego popytu zaczęto wytwarzać kopie mniej lub bardziej wiernie oddające pierwowzory. Początkowo kopie powstawały w warsztatach greckich, później

w różnych miastach Azji Mniejszej, w końcu także w samej Italii, szczególnie po odkryciu dużych złóż marmuru w Carrarze.

Kopiowano także posągi oraz tworzono z nich całe grupy wzorowane często na pojedynczych postaciach. Rzeźby te służyły przede wszystkim do dekoracji wnętrz i ogrodów.

Z wzorowania się na greckiej rzeźbie sakralnej, powstała rzeźba dekoracyjna o tematyce mitologicznej. Kopiści na ogół nie podpisywali swoich dzieł.

Równolegle do działalności kopistów rozwijały się dwa inne nurty tematyki rzeźbiarskiej: portret oraz relief historyczny.

Celem rzeźby rzymskiej było wierne odtworzenie rysów modela, próbowano w niej również po raz pierwszy przekazać cechy charakteru. Jest ona więc portretem nie tylko realistycznym ale i psychologicznym. Wyrzeźbiona bryła głowy jest urozmaicona wieloma szczegółami. Widać realistyczne przedstawienia Etrusków były Rzymianom bliższe niż bezosobowa rzeźba grecka. Jednakże ogólnie rzeźba rzymska rozwija się w ścisłej zależności od sztuki greckiej. Do najwybitniejszych należą rzeźby Cezara, Cycerona i Wespazjana. Rzeźbiono najczęściej z białego marmuru, który był polerowany, a także w brązie. W późniejszym okresie rzeźbione postacie tracą swój indywidualny charakter. W II i III w. n.e. rzeźba na obszarze imperium rzymskiego zrywa z tradycjami greckimi a przede wszystkim z idealizmem. W Rzymie rozwinęła się również ceramika zwana pergamońską. Wyrobu szkła i naczyń szklanych nauczyli się Rzymianie od Fenicjan. Innym ważnym przemysłem artystycznym były wyroby z brązu. Ślady architektury rzymskiej można odnaleźć na terenie całego dawnego imperium: w Egipcie, Libii, Tunezji, Algierii. Są to amfiteatry, łuki, bazyliki, świątynie, akwedukty i wiele innych.



źródło: strona internetowa http://historica.pl/

Załącznik 3

Wynalazki Starożytności

1,7 mln. – najdawniejsze próby kształtowania narzędzi kamiennych (Afryka Środkowo–Wschodnia.).

600 000 – produkcja pierwszych narzędzi kamiennych – pięściaków (Chiny, Indonezja, Afryka Płd.).

300 000 – posługiwanie się ogniem (Chiny).

200 000 – użycie broni miotanej: drewnianych oszczepów (Anglia, Hiszpania).

100 000 – umiejętność niecenia ognia (Eurazja, Afryka).

50 000 – pierwsze sztuczne schronienie: szałasy (Eurazja).

40 000 – oszczep zbrojony grotem kamiennym (Europa, Afryka).

35 000 – łuk i strzały (Europa, Afryka), stosowanie barwników naturalnych: malowidła naskalne, barwienie ciała (Francja, Hiszpania), udoskonalone narzędzia krzemienne i kościane: noże, szydła, rylce, piły, wiertła (Europa, Afryka Płn.).

15 000 – harpun rogowy i kościany (Francja).

12 000 – siekiera rogowa i kamienna (Azja, Europa), motyka (Azja Przednia, Europa).

8800 – początki rolnictwa i hodowli, sierp (Azja Przednia, Egipt), pierwszy chleb.

7000 – użycie sieci rybackich (Europa Płn.).

6300 – łódź z jednego pnia (Holandia).

6200 – pierwsze budowle z gliny: cegła suszona (Azja).

6000 – początki garncarstwa (Iran Płn.), głowica kamiennego topora z oszlifowanym ostrzem (Skandynawia), łódź wiosłowa (Egipt).

5200 – pierwsze kręgle (Egipt).

5000 – początki tkactwa i koszykarstwa (Egipt, Mezopotamia), zwierzę juczne: osioł (Azja), sanie (Skandynawia), znane są już narty (Skandynawia), świdry smyczkowe i piły kamienne.

4500 – proca (Iran), szczudła (lokalizacja nieznana).

4400 – najstarsze znane wyobrażenia warsztatu tkackiego (Egipt).

4000 – budownictwo wodne: kanały nawadniające, tamy, groble (Egipt, Mezopotamia), wytop miedzi z rud: pierwsze narzędzia metalowe (Mezopotamia, Egipt), radło drewniane (Mezopotamia), początki wytwarzania szkła (Egipt, Mezopotamia), waga równoramienna z pionem (Egipt), pismo klinowe (Sumerowie), w Chinach znane są żurawie.

3500 – żagiel (Egipt, Mezopotamia), wóz na kołach ciągniony przez woły (Mezopotamia), papirus jako materiał do pisania (Egipt).

3400 – początki wydobywania i przerabiania żelaza w Egipcie.

3200 – koła garncarskie, cegła wypalana oraz narzędzia z brązu (Mezopotamia).

3100 – zapora wodna (Wadi–el–Garani, Egipt).

3000 – krosno tkackie (Egipt), bawełna (Indie).

2990 – igły miedziane (Egipt).

2900 – budowle megalityczne (Europa płn.).

2800 – żarna do mielenia zboża (Sumerowie), jednomasztowe żaglowce z wiosłami (Egipt).

2700 – w Chinach znane są zegary wodne, lampy olejowe z pływającym knotem (Egipt).

2650 – małe przenośne wagi belkowe (Egipt).

2600 – wielkie piramidy z kamiennych bloków (Giza, Egipt), prymitywne dźwigi budowlane (Egipt).

2500 – podróże morskie żaglowców (Egipt), znany jest już pręt pionowy rzucający cień (Chiny), zwierciadło płaskie (Egipt), zegary słoneczne (Egipt, Chiny), saletrę pozyskuje się z moczu (Egipt).

2400 – zawias do łączenia tabliczek z tekstami (Sumerowie).

2350 – okna w domach mieszkalnych (Sumerowie), pierwsze ustępy (Mezopotamia).

2300 – kanalizacja miejska (Indie).

2250 – pierwsze mapy (Mezopotamia), parasol przeciwsłoneczny (Chiny).

2200 – w Chinach znane są kołowroty.

2000 – najstarsza droga koleinowa (Malta), użycie konia jako wierzchowca (Iran), buty (Egipt), barwne tkaniny jedwabne (Chiny), koło szprychowe, 6–8 szprych z brązu (Azja Mniejsza, Asyria), pierwsze łyżwy (Szwecja).

1900 – żelazne ozdoby i broń rytualna (Azja).

1850 – alfabet literowy (Asyria).

1800 – konny rydwan bojowy (Europa i Azja).

1650 – pierwsze ślady wytwarzania miecza (Kreta).

1600 – wchodzi do użytku miech (Egipt).

1580 – stosowanie kanalizacji (Egipt).

1500 – początki brukowania dróg (Kreta), naczynia szklane (Egipt), tokarka z napędem strunowym (Egipt, Mezopotamia), zegary piaskowe: klepsydry (Grecja), pierwszy klej (Egipt).

1490 – używana jest łyżka (Izrael).

1400 – hartowane żelazo, broń żelazna (Armenia), pergamin ze skóry zwierzęcej (Azja Mniejsza), wyroby ze szkła i emalii (Egipt).

1350 – waga dźwigniowa z odważnikami (Egipt).

1300 – łazienki z wodą przepływową (Knossos, Kreta), pojawienie się szkła przezroczystego (Egipt), wyrabiany jest drut (Egipt), łowienie ryb przy pomocy haczyka (Egipt).

1200 – zamek do drzwi z kluczem (Mykeny).

1184 – przesłanie za pomocą łańcucha sygnałów ogniowych wiadomości o zdobyciu Troi (Troja – Mykeny).

1125 – mapy grawerowane (Chiny).

1000 – upowszechnienie narzędzi żelaznych (wsch. kraje śródziemnomorskie), stosowanie ropy naftowej w kagankach (Chiny, Babilonia) hartowane sierpy z brązu (Europa).

900 – żarna obrotowe (Syria), posługiwanie się piłą z dwoma uchwytami (Niniwa w Asyrii).

875 – znany jest składany parasol (Asyria).

800 – pierwsza Olimpiada starożytna, użycie krążka linowego do podnoszenia ciężarów (Asyria, Syria), piramidy w La Venta (Ameryka Środkowa).

775 – rozwija się alfabet grecki.

714 – system kanałów nawadniających (Armenia).

700 – akwedukt zaopatrujący w wodę miasto (Niniwa, Asyria), sklepienie beczkowe z cegły (Chorsabad, Asyria), tunel doprowadzający wodę do miasta (Jerozolima).

670 – papirus w Europie.

640 – publiczne zegary wodne (Asyria), zastosowanie soczewki z kryształu górskiego do zapalania ognia (Asyria), pierwsze monety (Lidia), początki historii banknotu (Chiny).

600 – stałe mosty na wielkich rzekach (Babilon, Rzym), flota fenicka faraona Necho II opływa Afrykę.

580 – dwuramienna kotwica statku (Anacharis).

547 – globus jako mapa Ziemi (Anaksymander).

530 – tunel drążony z obu końców: przez górę Kastro (Eupalinos z Megary, Samos).

518 – przekopano kanał żeglowny Nil – M. Czerwone (Egipt).

500 – świece (Chiny), znane są nożyce (Grecja), pierwsze latawce (Chiny), liczydło (Mezopotamia i Egipt)

480 – most na powiązanych okrętach (Harpakos: Dardanele).

440 – używanie miedzianych pieniędzy (Grecja), abakus (Grecja, Rzym).

432 – użycie belek żelaznych w budownictwie: w Propylejach na Akropolu (Mnesikles: Ateny).

430 – Grek Demokryt kładzie podwaliny wiedzy o atomach jako niepodzielnych cząstkach.

424 – użycie miotacza płomieni: przy oblężeniu Delion (Grecja).

400 – początki urbanistyki: budowa miast o planie prostokątnym (Hippodamos z Miletu, Grecja), katapulta (Syrakuzy), żeliwo (Chiny), “wieczna lampa” oliwna (Kallimachos, Grecja).

365 – Grek Arystoteles stwierdza, że spadanie swobodne jest ruchem przyśpieszonym.

350 – początki strzemion: pierwsze wyobrażenia (Scytowie), znana jest śruba (Grecja).

322 – Arystoteles opisuje przekładnię zębatą (Grecja).

312 – pierwsza droga rzymska, Via Appia (Rzym – Kapua) 190 km i 8 m szerokości.

300 – młyn zbożowy poruszany przez osły (Grecja), świeca woskowa (Chiny).

280 – latarnia morska: Faros (Sostratos z Knidos, Aleksandria).

260 – statki z kołami łopatkowymi napędzanymi kieratem obracanym przez woły (Appius Klaudius, Grecja).

250 – Grek Archimedes wykrywa parcie cieczy na ciała zanurzone (prawo Archimedesa), poznaje ciężar właściwy ciał i określa środek ciężkości, dźwig i układ wielokrążków (Archimedes, Syrakuzy), używanie węgla kamiennego (Grecja).

240 – pojęcie stopni długości i szerokości geograficznej (Eratostenes z Cyreny).

230 – zegar wodny z samoczynną regulacją, pompa tłokowa: organy powietrzno–wodne (Ktesibios, Aleksandria).

217 – rozpoczęcie budowy Wielkiego Muru Chińskiego.

215 – pędzel z włosia do pisania (Chiny).

210 – obliczenie liczby pi – 3,14169 (Apoloniusz Perge).

200 – koło wodne: pierwszy opis i początki pneumatyki (Filon z Bizancjum), szerokie użycie rozmaitych mechanizmów: korb, śrub, kół zębatych, przekładni ślimakowych, przegubów, syfonów (kraje śródziemnomorskie), ukończono budowę Muru Chińskiego, ciężki pług na kołach z lemieszem (Europa Zach.).

192 – stosuje się podkowy z kutego żelaza (Europa).

179 – wodociąg ciśnieniowy przy użyciu rur z brązu i syfonów (Pergamon – Azja Mn.).

170 – podział koła na 360 stopni (Hypsikles z Aleksandrii).

150 – beton naturalny: z pucolanów (Italia), udowodnienie teorii heliocentrycznej (Seleukos z Seleukei), pierwszy globus (Krates z Mallos).

116 – pierwsza fontanna (Heron, Rzym).

107 – wiatrak (Heron, Rzym).

100 – strzemiona (Sarmaci, Rosja Płd.).

90 – w Delhi w Indiach ustawiono słupy żelazne o wys. 18 m i masie 17 ton.

88 – młyn wodny: koło podsiębierne (Kabira i Azja Mniejsza).

80 – centralne ogrzewanie budynków: powietrzne (Sergiusz Orata, Italia).

59 – “Acta Diurna” codzienny biuletyn informacyjny – pierwsza gazeta (Juliusz Cezar).

56 – kurtyna w teatrze (aulaeum) (Rzym).

50 – wydmuchiwanie naczyń szklanych (Syria), wieża wiatrów w Atenach jako zegar wodny (Grecja).

46 – kalendarz juliański (Juliusz Cezar).



źródło: strona internetowa http://historica.pl/

7. Czas trwania lekcji


45 minut

8. Uwagi do scenariusza


brak




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna