Statystyka społeczna: kierunki rozwoju



Pobieranie 103.79 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar103.79 Kb.

STATYSTYKA SPOŁECZNA: KIERUNKI ROZWOJU




  1. Przedmiot statystyki społecznej




  1. Integracja statystyki o zjawiskach i procesach społecznych




  1. Statystyka społeczna w pracach instytucji międzynarodowych




  1. Budowa systemu statystyki społecznej w Unii Europejskiej




  1. Budowa systemu wskaźników społecznych w ramach Unii Europejskiej




  1. Źródła danych w statystyce społecznej




  1. Przykłady badań Eurostatu


PRZEDMIOT STATYSTYKI SPOŁECZNEJ



Definicja:


Zbiór metod służących pozyskiwaniu, prezentacji i analizie społecznych efektów procesów ekonomicznych oraz polityki państwowej (gospodarczej i społecznej)

Obszary analiz:


  • procesy ludnościowe

  • rynek pracy

  • warunki życia




  • sytuacja dochodowa

  • wydatki

  • zagospodarowanie materialne

  • wyżywienie

  • ochrona zdrowia

  • edukacja i nauka

  • turystyka i rekreacja

  • wykorzystanie czasu




  • warunki pracy

  • ochrona środowiska

  • itd.



INTEGRACJA STATYSTYKI O ZJAWISKACH

I PROCESACH SPOŁECZNYCH

Definicja:

Kombinacja, doprowadzonych do porównywalności, danych z różnych źródeł, zarówno na poziomie jednostkowym jak i na różnych poziomach agregacji.


Cele integracji statystycznej:


  • umożliwienie badania powiązań między różnymi zmiennymi (miernikami, wskaźnikami) niemożliwe w przypadku oddzielnych źródeł danych




  • ograniczenie przypadków występowania sprzecznych lub fragmentarycznych i niekompletnych informacji o badanych zjawiskach i procesach


STATYSTYKA SPOŁECZNA

W PRACACH INSTYTUCJI MIĘDZYNARODOWYCH


Organizacje międzynarodowe





  • Biuro Statystyczne i wyspecjalizowane agendy Organizacji Narodów Zjednoczonych



  • FAO (Międzynarodowa Organizacja do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa)




  • UNESCO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury)




  • UNDP (Program Rozwoju ONZ)




  • WHO (Światowa Organizacja Zdrowia)



  • ILO (Międzynarodowa Organizacja Pracy)




  • OECD (Organizacja Współpracy Ekonomicznej i Rozwoju)




  • EUROSTAT



Podstawowe pola działań




  • wypracowywanie metod monitorowania i oceny społecznych skutków polityki gospodarczej i społecznej




  • budowa sektorowych systemów wskaźników społecznych




  • stworzenie podstaw systemu statystyki społecznej


BUDOWA SYSTEMU STATYSTYKI SPOŁECZNEJ

W UNII EUROPEJSKIEJ




ZARYS SYSTEMU STATYSTYKI SPOŁECZNEJ UE



WSKAŻNIKI SPOŁECZNE

  • Zdrowie

  • Edukacja

  • Zasoby finansowe

  • Zawód

  • Otoczenie pracy

  • Mieszkanie




  • Transport

  • Czas wolny

  • Stosunki społeczne

  • Bezpieczeństwo

  • Zasoby polityczne

  • Mobilność społeczna






Badanie grup ryzyka
(bezdomni, narkomani, alkoholicy, inne grupy marginesu społecznego)


Mikro-symulacje
Modele

rozkładów




Rachunki społeczne

(podział według grup społeczno-ekonomi-cznych)



Statystyka

sektorowa

  • Ludność

  • Praca

  • Edukacja

  • dochody

  • Wydatki

  • Warunki pracy

  • Otoczenie pracy

  • Zdrowie, itd.


Rachunki

Narodowe





ZADANIA STATYSTYKI SPOŁECZNEJ

W PODSTAWOWYCH DOKUMENTACH UE

PODSTAWOWE DOKUMENTY UE



  • Traktat o Unii Europejskiej (artykuły o ekonomicznej i społecznej spójności, o równości, warunkach życia i bezpieczeństwie socjalnym oraz o edukacji i zdrowiu publicznym)




  • traktat amsterdamski (artykuł o zatrudnieniu)




  • "Białe Księgi" (o wzroście, konkurencyjności i zatrudnieniu, o europejskiej polityce społecznej, o edukacji)




  • Postanowienia Rady Europejskiej (z posiedzeń w Essen, Madrytu, Cannes, Florencji, Dublina, Kopenhagi)




  • Strategia Europa 2020


ZADANIA POLITYKI SPOŁECZNEJ UE


Traktat z Maastricht



  • promocja zatrudnienia

  • polepszenie warunków życia i pracy

  • zapewnienie właściwej ochrony społecznej

  • rozszerzenie dialogu między zarządami przedsiębiorstw

i związkami zawodowymi

  • rozwój zasobów ludzkich przy trwałym, wysokim zatrudnieniu

  • walka w marginalizacją społeczną i ubóstwem


Strategia Europa 2020



  • Zatrudnienie

  • 75 proc. osób w wieku 20-64 lat powinno mieć pracę

  • Badania i rozwój

  • na inwestycje w badania i rozwój powinniśmy przeznaczać 3 proc. PKB Unii

  • Zmiany klimatu i zrównoważone wykorzystanie energii

  • należy ograniczyć emisję gazów cieplarnianych o 20 proc. w stosunku do poziomu z 1990 r. (lub nawet o 30 proc., jeśli warunki będą sprzyjające)

  • 20 proc. energii powinno pochodzić ze źródeł odnawialnych

  • efektywność energetyczna powinna wzrosnąć o 20 proc.

  • Edukacja

  • ograniczenie liczby uczniów przedwcześnie kończących edukację do poziomu poniżej 10 proc.

  • co najmniej 40 proc. osób w wieku 30-34 lat powinno mieć wykształcenie wyższe

  • Walka z ubóstwem i wykluczeniem społecznym

  • zmniejszenie liczby osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym o co najmniej 20 mln.


PODSTAWOWE SKŁADNIKI (NARZĘDZIA) STATYSTYKI SPOŁECZNEJ WYSTĘPUJĄCE

W UNII EUROPEJSKIEJ



  • bieżąca statystyka społeczna (statystyka sektorowa) obejmująca określone obszary (sektory) warunków życia,




  • wskaźniki społeczne opisujące różne aspekty warunków życia na poziomie mikro,




  • badania grup ryzyka w społeczeństwie, takich jak przewlekle chorzy, bezdomni, narkomani i inne grupy tzw. wykluczenia społecznego,




  • modele mikrosymulacyjne, które dostarczają odpowiedzi na pytania w jaki sposób ulega lub będzie ulegać zmianie sytuacja materialna gospodarstw domowych lub osób pod wpływem regulacji rządowych, np. zmian w systemach podatkowych lub transferowych,




  • rachunki społeczne będące elementem systemu rachunków narodowych



BUDOWA SYSTEMU WSKAŹNIKÓW SPOŁECZNYCH

W RAMACH UNII EUROPEJSKIEJ


ETAPY BUDOWY SYSTEMU WSKAŹNIKÓW SPOŁECZNYCH



  • zdefiniowanie nowej struktury systemu wskaźników społecznych




  • określenie zasad ich konstrukcji oraz interpretacji




  • tworzenie bazy danych wskaźników społecznych


STRUKTURA SYSTEMU WSKAŹNIKÓW SPOŁECZNYCH


  • Poziom 1 obejmuje ograniczoną liczbę wiodących (około dziesięciu) wskaźników podstawowych. Opisują one wszystkie najważniejsze dziedziny, są łatwe w interpretacji i mają najbardziej ogólny charakter.




  • Poziom 2 obejmuje wskaźniki uzupełniające wskaźniki podstawowe, bardziej szczegółowe i opisujące inne wymiary badanych zjawisk, również tych opisywanych przez wskaźniki Poziomu 1. Ograniczenia odnośnie ich liczby są mniej rygorystyczne, choć również jest niewskazane, zarówno ze względu na koszty jak i porównywalność, nadmierne rozszerzanie ich zestawu.




  • Poziom 3 składa się ze wskaźników, o których decydowałyby same kraje członkowskie. Są one najbardziej szczegółowe i mają za zadanie wspomaganie wskaźników Poziomów 1 i 2.


ZASADY KONSTRUKCJI POJEDYNCZYCH


WSKAŹNIKÓW SPOŁECZNYCH




Zasada



Komentarz


Wskaźnik powinien identyfikować istotę problemu i mieć jasną, akceptowalną interpretację

Różnego rodzaju użytkownicy powinni uznawać wskaźnik za istotny z punktu widzenia opisu zjawiska. Wskaźniki te powinny być akceptowane przez opinię publiczną, co oznacza, że ogólne zasady zastosowanych metod ich wyznaczania powinny być zrozumiałe, a wyniki uchodzić za “uzasadnione”.

Wskaźnik powinien być możliwie odporny na arbitralne założenia i uzasadniony statystycznie

Wskaźnik powinien być stworzony w sposób akceptowalny. Zastosowane dane powinny być uważane za wiarygodne i nie powinny podlegać arbitralnym korektom. Gdy dane pochodzą z badań reprezentacyjnych, badania te powinny być oparte na najwyższych standardach metodycznych i praktycznych. Przyjęta metoda powinna minimalizować błędy powodowane dwuznacznością pytań, mylnych definicji, obciążeń spowodowanych brakiem odpowiedzi oraz błędami ankietera i kodującego dane. Wartości wskaźników powinny być, w miarę możliwości, sprawdzone z innymi źródłami.

Wskaźnik powinien być wrażliwy na skutki polityki społecznej, jednakże nie może podlegać manipulacji

Wskaźniki powinny odzwierciedlać istotne skutki polityki gospodarczej lub społecznej. Przykładowo, niedopuszczalne jest aby miernik ubóstwa nie odnotował żadnych zmian pomimo istotnego polepszenia warunków życia ubogich. Równocześnie wskaźniki te nie powinny być podatne na manipulację, tzn. powinny uniemożliwiać działania mające na celu wyłączenie wpływu zmian na wartości uzyskiwane przez ten wskaźnik.

Wskaźnik powinien być porównywalny pomiędzy krajami członkowskimi UE oraz porównywalny, w miarę możliwości, ze standardami stosowanymi przez ONZ i OECD

Pełna porównywalność nie jest możliwa do osiągnięcia, gdyż nawet gdy dane krajów członkowskich są zharmonizowane, różnice w strukturach instytucjonalnych i społecznych mogą powodować różnice w interpretacji wskaźników. Osiągnięcie akceptowalnego poziomu porównywalności wskaźników powinno jednak być jednym z głównych celów. Realizacja tego zamierzenia wymaga prac nad samą konstrukcją wskaźników oraz ich właściwego wyboru. Niektóre z nich są bowiem bardziej od pozostałych wrażliwe na różnice strukturalne między krajami członkowskimi. Przykładowo, sposób konstrukcji wskaźnika ubóstwa nie powinien zależeć od odsetka osób żyjących z rolnictwa, charakteryzujących się wysoką relatywnie wielkością konsumpcji naturalnej.

Wskaźnik powinien być aktualny i możliwy do modyfikacji

Aktualizacja danych winna iść w parze z modyfikacją koncepcji wskaźnika gdy jest to konieczne. Modyfikacja może być pożądana np. gdy poczynione zostały postępy w metodzie konstrukcji wskaźnika, a także gdy mają miejsce zmiany prowadzonej polityki. Możliwość nawiązań łańcuchowych wskaźników, sprzed i po zmianach ich konstrukcji jest optymalnym rozwiązaniem problemu porównywalności wyników w czasie.

Obliczenie wskaźnika nie powinno nakładać zbyt dużych obciążeń na kraje członkowskie, na przedsiębiorstwa ani na obywateli Unii


Wskaźniki powinny, w miarę możliwości, wykorzystać już istniejące badania lub informacje uzyskane na podstawie tych badań. Za przykład tego rodzaju podejścia może służyć wchodzące w życie od 2003 r. Statystyczne Badanie Dochodów i Warunków Życia UE (EU-SILC). Zbiory danych wchodzące w jego skład mogą pochodzić z więcej niż jednego źródła, np. także z danych administracyjnych.


ŹRÓDŁA DANYCH W STATYSTYCE SPOŁECZNEJ




PODSTAWOWE ZASADY ZBIERANIA, UDOSTĘPNIANIA

I ROZPOWSZECHNIANIA DANYCH STATYSTYCZNYCH



  • bezstronność: niepodleganie zewnętrznym naciskom,




  • rzetelność: odzwierciedlenie rzeczywistości,




  • przydatność dla użytkownika: gromadzenie tylko potrzebnych informacji,




  • efektywność: uwzględnianie kosztów przy planowaniu badań,




  • zapewnienie poufności: przestrzeganie zasady anonimowości indywidualnych danych,




  • jawność: respondenci powinni mieć możliwość zapoznania się z podstawami prawnymi, celami i metodami zabezpieczenia danych. Jawna też powinna być metodyka badania.


JAKOŚĆ DANYCH STATYSTYCZNYCH



  • dostosowanie do potrzeb użytkowników





  • dokładność ocen




  • terminowość i punktualność w rozpowszechnianiu wyników




  • dostępność i klarowność informacji




  • porównywalność




  • spójność


ŹRÓDŁA DANYCH




  • spisy i mikrospisy ludności i mieszkań;

  • reprezentacyjne badania gospodarstw domowych;

  • sprawozdawczość statystyczna;

  • systemy ewidencyjne;

  • rejestry cywilne;

  • rządowe dane administracyjne;

  • pozarządowe dane administracyjne;

  • specjalne badania naukowe;

  • międzynarodowe bazy danych Eurostatu oraz ONZ.


METODY ZBIERANIA DANYCH

W STATYSTYCE SPOŁECZNEJ



  • bezpośrednie wywiady indywidualne,

  • wywiady telefoniczne,

  • metody oparte na systemie pocztowym,

  • samospisywanie,

  • metody obserwacji i pomiaru,

  • metody wykorzystujące różnego rodzaju rejestry.


WARUNKI PORÓWNYWALNOŚCI DANYCH STATYSTYCZNYCH MIĘDZY KRAJAMI


  • porównywalność konceptualna - pomiary powinny odnosić się do tych samych pozycji lub pojęć,




  • porównywalność statystyczna - dla wszystkich pozycji powinny być użyte metody zbierania danych akceptowane w badaniach statystycznych (np. losowy wybór próby, zadawalająca precyzja oszacowań),




  • porównywalność interpretacyjna - badane kategorie powinny być interpretowane w ten sam sposób we wszystkich badanych krajach, ale jednocześnie uwzględniając uwarunkowania występujące w tych krajach.


DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO ZAPEWNIENIA PORÓWNYWALNOŚCI DANYCH MIĘDZY KRAJAMI



  • zharmonizowanie badań,

  • zharmonizowanie pojęć i definicji,

  • wspólne klasyfikacje,

  • akceptowalne metody zbierania danych.


PRZYKŁADY BADAŃ EUROSTATU




  • Europejski Panel Gospodarstw Domowych (1994-2001)




  • Europejskie Badanie Dochodów i Warunków Życia UE

(od 2003 r.)

EYROPEJSKIE BADANIE DOCHODÓW

I WARUNKÓW ŻYCIA UE (EU-SILC)

Cel:

Dostarczenie porównywalnych dla Unii Europejskiej danych dotyczących dochodów, ubóstwa oraz zjawisk społecznego wykluczenia, umożliwiających zarówno analizy przekrojowe (cross-sectional), jak i analizy zmian w czasie (lingitudinal).


Zakres:

  • podstawowe informacje dotyczące wielkości i struktury gospodarstw domowych

  • podstawowe informacje dotyczące cech demograficznych respondentów (członków gospodarstw domowych)

  • poziom i źródła dochodów

  • uczestnictwo respondentów w procesie edukacji

  • ocena stanu zdrowia

  • wybrane dane dotyczące ubóstwa i wykluczenia społecznego

  • dane z zakresu warunków mieszkaniowych

  • szczegółowe informacje na temat aktywności ekonomicznej


Jednostki badania:

Prywatne gospodarstwa domowe oraz osoby w wieku 16 lat i więcej wchodzące w skład tych gospodarstw.


Założenia odnośnie próby:

Wielkość próby w każdym z krajów powinna zapewnić reprezentatywność wyników na poziomie narodowym zarówno w przypadku danych przekrojowych, jak i panelowych, przy czym okres obserwacji dla próby panelowej powinien wynosić przynajmniej 4 lata.


Założenia odnośnie pochodzenia danych:

Zakłada się możliwość łączenia danych pochodzących z reprezentacyjnych ankietowych badań gospodarstw domowych z informacjami z rejestrów administracyjnych i statystycznych.



MODUŁY BADAWCZE EU-SILC

2005 - Międzygeneracyjne dziedziczenie ubóstwa


2006 - Uczestnictwo w życiu społecznym
2007 - Warunki mieszkaniowe
2008 - Wykluczenie finansowe i zadłużenie
2009 - Deprywacja
2010 – Podział zasobów w gospodarstwie domowym
2011 – Międzypokoleniowe dziedziczenie niekorzystnych sytuacji
2012 – Warunki mieszkaniowe
2013 – Dobrobyt
2014 - Uczestnictwo w życiu społeczno- kulturalnym

ZAŁOŻENIA TWORZENIA BAZY DANYCH



  • podstawowe źródła danych stanowią utworzone w każdym kraju bazy danych indywidualnych




  • zaleca się, aby wykorzystywać inne istniejące źródła danych (np. z rejestrów lub innych badań) jeżeli gwarantują one porównywalność wyników




  • próba gospodarstw domowych objętych badaniem ma być reprezentacyjna dla wszystkich krajów UE traktowanych łącznie, przy jednoczesnym zapewnieniu reprezentacyjności próbek dla poszczególnych krajów




  • próba gospodarstw domowych ma umożliwić analizy przekrojowe i longitudinalne w przekrojach krajowych i regionalnych




  • próba gospodarstw domowych ma zapewnić szczegółowe analizy dla podgrup gospodarstw




  • w każdej próbie krajowej wydziela się część panelową gospodarstw domowych uczestniczących w badaniu przez 4 kolejne lata




  • liczebność próbek krajowych wynosi, w zależności od wielkości kraju, od 4 tys. do 20 tys. gospodarstw domowych


WDROŻENIE EU-SILC PRZEZ GUS



  • w 2004 r. przeprowadzono badanie pilotażowe




  • w 2005 r. po raz pierwszy przeprowadzono pełne badanie




  • próba 24 tys. mieszkań złożona z 4 podprób, przy czym w kolejnych latach wymieniana była 1/4 próby

  • zbadano ostatecznie 16263 gospodarstwa domowe i 37671 osób w wieku 16 lat i więcej




  • w 2006 r. wylosowano podpróbkę o liczebności 6002 mieszkań, która zastąpiła podpróbkę nr 1 z 2005 r.




  • zbadano ostatecznie 14914 gospodarstw domowych i 34893 osoby w wieku 16 lat i więcej




  • w 2007 r. wylosowano podpróbkę o liczebności 6196 mieszkań, która zastąpiła podpróbkę nr 2 z 2005 r.




  • zbadano ostatecznie 14286 gospodarstwa domowe i 34888 osób w wieku 16 lat i więcej

………………



  • w 2011 r. wylosowano podpróbkę o liczebności 6001 mieszkań, która zastąpiła podpróbkę nr 6 z 2007 r.




  • zbadano ostatecznie 12871 gospodarstwa domowe i 28305 osób w wieku 16 lat i więcej



SCHEMAT LOSOWANIA PRÓBY

I METODA ESTYMACJI WYNIKÓW

Zaproponowany schemat próby oraz metoda estymacji mają zapewnić uzyskanie precyzyjnych wyników dla Polski oraz dla większych województw



Schemat rotacji podpróbek do badania EU-SILC

w latach 2010-2013




Rok

Numer podpróbki

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

2010

(6)

(7)

(8)

(9)










2011




(7)

(8)

(9)

(10)







2012







(8)

(9)

(10)

(11)




2013










(9)

(10)

(11)

(12)

Źródło: Opracowanie własne.

ZASADY LOSOWANIA PRÓBY



  • jako operat losowania wykorzystano Urzędowy Rejestr Podziału Terytorialnego Kraju TERYT




  • jednostkami losowania pierwszego stopnia były obwody spisowe, zaś na drugim stopniu losowania mieszkania




  • w wylosowanym mieszkaniu badane były wszystkie gospodarstwa domowe




  • przed losowaniem obwody powarstwowane zostały według województw, zaś w województwach wg klas miejscowości




  • w zależności od wielkości województwa i jego specyfiki warstwami były: grupy miast o podobnej liczbie mieszkańców, wszystkie większe miasta w danym województwie, a nawet dzielnice (względnie połączone dzielnice) w kilku największych miastach




  • na terenach wiejskich warstwami były gminy wiejskie sąsiadujących ze sobą powiatów




  • w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców losowano po 3 mieszkania w obwodzie, w miastach od 20 do 100 tys. po 4 mieszkania, w miastach do 20 tys. mieszkańców po 5 mieszkań




  • na terenach wiejskich losowano po 6 mieszkań w obwodzie

CZYNNIKI UWZGLĘDNIANE W METODZIE UOGÓLNIANIA WYNIKÓW



  • prawdopodobieństwa wyboru mieszkań, gospodarstw domowych i osób




  • poziom kompletności badania ze względu na klasę miejscowości




  • strukturę populacji gospodarstw domowych i osób według bieżących danych demograficznych





©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna