Struktura języka – morfologia 01.) Morfologia



Pobieranie 6.77 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar6.77 Kb.

Grzegorz Skommer (skommer@amu.edu.pl)

Wstęp do językoznawstwa (wykład)

Rok akad. 2009/2010 Semestr zimowy

__________________________________________________________________________________________





Struktura języka – morfologia (6.01.)
Morfologia – dział językoznawstwa, analizujący odmianę i budowę wyrazów (gramatyka wyrazu) i określający:

  • reguły tworzenia i rozpoznawania form fleksyjnych (fleksja)

  • reguły określających tzw. stosunek motywacji [fundacji] (słowotwórstwo)


Morfem – jednostka spełniająca funkcję pewnego znaczenia. Znaczenie może być referencyjne (odnoszące się do rzeczywistości pozajęzykowej, np. liczba mnoga rzeczownika) lub wewnątrz językowe (np. końcówka przypadka).
Różne typy morfemów:

  • fleksyjny – może mieć charakter afiksu [(prefiks, sufiks, infiks [ru-m-p-o ‘łamię’ wobec rupi ‘złamałem’, por. termin postfiks [pod-nóż-ki-em] (prefiks pod-, postfiks ki- (sufiks) -em (końcówka fleksyjna)] lub wyrazu tekstowego (będ- w będę pisał)

  • słowotwórczy – o funkcji wykładnika motywacji między wyrazem motywującym i motywowanym (derywatem). Może być afiksem (śpiew-ak) lub wyrazem tekstowym (cieszyć – cieszyć się)

  • gramatyczny vs. leksykalny

  • zerowy

  • związany vs. swobodny

Pojęcia morfemu wobec pojęć morf, alomorf (por. zagadnienia dwuklasowości znaku, podwójnej artykulacji języka).


Fleksja – zajmuje się leksemami (czyli formami wyrazowymi przeciwstawiającymi się sobie pod względem kategorii fleksyjnej (np. formy obrazem, obraz, obrazy reprezentują leksem OBRAZ).
Słowotwórstwo

Metody wzbogacania zasobu leksykalnego języków:



  • derywacja – tworzenie nowych leksemów przez zmianę podstawy słowotwórczej

  • afiksacja bieg-acz, u-skrzydl-i

  • reduplikacja – itelmeński cup ‘pada deszcz’, cupcup ‘deszcz’

  • zmiana paradygmatu bez afiksacji (zł-y zł-o, love)

  • derywacja wsteczna (wóda – wódka, Susan-Sue)

  • alternacja morfonologiczna (zatkam, zatykam)

  • złożenia

Analiza morfologiczna i słowotwórcza wyrazu



  • rdzeń (pierwiastek) / końcówka fleksyjna

  • podstawa słowotwórcza / formant


Kryteria wyróżniania wyrazów (części mowy)
: ~skandyn -> files
files -> Metodologiczne podstawy językoznawstwa (05. 03) Językoznawstwo jest dyscypliną naukową
files -> Publikacje pracowników katedry skandynawistyki (2005-2009) publikacje – 2005 Monografie Piotrowski Bernard; Ewa Piotrowska
files -> Filologia duńska (II) Praktyczna nauka języka duńskiego
files -> Filologia duńska (I) Praktyczna nauka języka duńskiego
files -> Filologia szwedzka (I) Praktyczna nauka języka szwedzkiego
files -> Publikacje pracowników katedry skandynawistyki uam (2005-2007) publikacje – 2005 Monografie Piotrowski Bernard
files -> Publikacje pracowników katedry skandynawistyki uam (1984-1990) (opracował: Eugeniusz Rajnik) 1984 Monografie Piotrowski Bernard
files -> Publikacje pracowników katedry skandynawistyki uam (1991-1995) (opracował: Eugeniusz Rajnik) 1991 Monografie Piotrowski Bernard
files -> Lyons rozdz. 2 (Struktura języka), str. 65-117, rozdz. 4 str. 159-165, 174-177
files -> Forma zajęć: ćwiczenia (15 spotkań) Warunki zaliczenia




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna