Sygn akt Sk 7/06* w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Trybunał Konstytucyjny w składzie



Pobieranie 201.76 Kb.
Strona1/5
Data07.05.2016
Rozmiar201.76 Kb.
  1   2   3   4   5


108/9/A/2007

WYROK


z dnia 24 października 2007 r.

Sygn. akt SK 7/06*
W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jerzy Stępień – przewodniczący
Jerzy Ciemniewski

Zbigniew Cieślak

Mirosław Granat


Marian Grzybowski

Wojciech Hermeliński

Adam Jamróz

Marek Kotlinowski

Teresa Liszcz

Ewa Łętowska – współsprawozdawca

Marek Mazurkiewicz

Janusz Niemcewicz – sprawozdawca

Mirosław Wyrzykowski

Bohdan Zdziennicki,
protokolant: Grażyna Szałygo,
po rozpoznaniu, z udziałem skarżących oraz Prokuratora Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich, na rozprawie w dniach 20 lipca i 24 października 2007 r., połączonych skarg konstytucyjnych:

1) Józefa Wiśniewskiego o zbadanie zgodności:

a) art. 135 § 1, 2, 5 i 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 oraz art. 175 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

b) art. 136 § 2 w związku z art. 77 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zakresie, w jakim dopuszczają delegowanie asesora do innego sądu bez jego zgody, z art. 180 ust. 1 Konstytucji;

c) art. 136 § 2 w związku z art. 91 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zakresie, w jakim wprowadza różnicowanie wynagrodzenia przysługującego sędziom i asesorom, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 178 ust. 2 Konstytucji;

d) art. 250 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w związku z art. 135 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych z art. 31 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1 Konstytucji oraz w związku z art. 5 i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności;

2) spółki AD Drągowski SA o zbadanie zgodności art. 135 § 1 w związku z art. 134 § 1 i 5 i art. 135 § 5 i 6 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych z art. 45 ust. 1 w związku z art. 178, art. 179, art. 180 ust. 1 i 2 oraz art. 181 w związku z art. 2 i art. 10 Konstytucji,
o r z e k a:
I
Art. 135 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 i Nr 154, poz. 1787, z 2002 r. Nr 153, poz. 1271, Nr 213, poz. 1802 i Nr 240, poz. 2052, z 2003 r. Nr 188, poz. 1838 i Nr 228, poz. 2256, z 2004 r. Nr 34, poz. 304, Nr 130, poz. 1376, Nr 185, poz. 1907 i Nr 273, poz. 2702 i 2703, z 2005 r. Nr 13, poz. 98, Nr 131, poz. 1102, Nr 167, poz. 1398, Nr 169, poz. 1410, 1413 i 1417, Nr 178, poz. 1479 i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1044 i Nr 218, poz. 1592 oraz z 2007 r. Nr 25, poz. 162, Nr 73, poz. 484, Nr 99, poz. 664, Nr 112, poz. 766, Nr 136, poz. 959 i Nr 138, poz. 976) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
II
1. Przepis wymieniony w części I wyroku traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Czynności asesorów sądowych, o których mowa w art. 135 § 1 ustawy powołanej w części I wyroku, nie podlegają wzruszeniu na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji.
Ponadto p o s t a n a w i a:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) umorzyć postępowanie:

a) w zakresie dotyczącym badania zgodności art. 135 § 5 i 6 oraz art. 136 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.) ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia,

b) w pozostałym zakresie ze względu na zbędność wydania orzeczenia.
UZASADNIENIE
I
1. W skardze konstytucyjnej z 14 sierpnia 2005 r. Józef Wiśniewski wniósł o stwierdzenie, że:

1) art. 135 § 1, 2, 5 i 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.; dalej: prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawa u.s.p.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 oraz art. 175 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji;

2) art. 136 § 2 w związku z art. 77 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych w zakresie, jakim dopuszczają delegowanie asesora do innego sądu bez jego zgody, jest niezgodny z art. 180 ust. 1 Konstytucji;

3) art. 136 § 2 w związku z art. 91 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych w zakresie, w jakim wprowadza różnicowanie wynagrodzenia przysługującego sędziom i asesorom, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 178 ust. 2 Konstytucji;

4) art. 250 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej k.p.k.) w związku z art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych jest niezgodny z art. 31 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1 Konstytucji oraz w związku z art. 5 i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Skarga konstytucyjna została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Skarżący został tymczasowo aresztowany na okres trzech miesięcy postanowieniem z 7 maja 2005 r. Sądu Rejonowego w Wałbrzychu. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania orzekał asesor. Po rozpoznaniu zażalenia na tymczasowe aresztowanie Sąd Okręgowy w Świdnicy postanowieniem z 19 maja 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W ocenie skarżącego, ustawodawca stworzył sytuację, w której z jednej strony urząd asesora nie spełnia szeregu gwarancji właściwych dla władzy sądowniczej, a z drugiej strony asesor został zrównany z sędziami w zakresie władzy orzeczniczej. Ustawodawca wyraźnie rozróżnia sędziów i asesorów. Asesorzy są powoływani przez Ministra Sprawiedliwości bez udziału Krajowej Rady Sądownictwa. Nie posiadają odpowiednich gwarancji niezawisłości dotyczących immunitetów, nieusuwalności, zakazu przynależności do partii politycznych. Asesorzy pozostają ponadto pod pieczą sędziów konsultantów, którzy kontrolują ich działalność orzeczniczą. Orzekają w taki sposób, aby zadowolić tych, od decyzji których zależy ich dalsza kariera zawodowa. Jedną z cech konstytuujących stanowisko asesora jest kadencyjność. Obowiązujące regulacje ustawowe nie ograniczają możliwości delegowania asesorów. Ustawa nie gwarantuje też asesorom niezależności materialnej.

Zdaniem skarżącego urzędnik pozbawiony gwarancji niezawisłości nie może decydować o wolności człowieka. Tymczasem w praktyce o zastosowaniu tymczasowego aresztowania orzekają co do zasady asesorzy, co narusza art. 31 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Powierzanie asesorom obowiązków orzeczniczych na równi z sędziami podważa sens konstytucyjnego prawa do sądu.


2. Pismem z 26 stycznia 2006 r. spółka AD Drągowski SA przedstawiła skargę konstytucyjną, w której wniosła o stwierdzenie, że art. 135 § 1 w związku z art. 134 § 1, 5 i art. 135 § 5 i 6 prawa o ustroju sądów powszechnych jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 178, art. 179, art. 180 ust. 1 i 2 oraz z art. 181 w związku z art. 2 i art. 10 Konstytucji.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Skarżąca zawiadomiła prokuraturę o popełnieniu przestępstw na jej szkodę. Postanowieniem z 31 marca 2005 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ostrowi Mazowieckiej postanowił umorzyć śledztwo w sprawie. Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie. Sąd Rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej postanowieniem z 17 października 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie prokuratora. Postanowienie zostało wydane przez asesora.

Zdaniem skarżącej asesorzy sądowi nie są niezawiśli. Są oni swego rodzaju urzędnikami sądowymi powiązanymi stosunkiem służbowym z Ministrem Sprawiedliwości. Z istoty ich funkcji wynika określony stopień zależności zarówno od kolegium sądu jak i od Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości może zwolnić asesora po uprzednim wypowiedzeniu za zgodą kolegium sądu okręgowego. Art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych stwarza podstawę do ingerencji władzy sądowniczej w działalność wymiaru sprawiedliwości. Określenie czasu pełnienia funkcji sędziowskich przez asesora nie tylko wprost przeczy normie art. 179 Konstytucji, ale jest również zaprzeczeniem zasady nieusuwalności sędziego. Z zasadą niezawisłości trudno także pogodzić zależność asesora od sędziego wyznaczonego do pełnienia funkcji konsultanta. Ustawa przewiduje lustrację posiedzeń przez sędziego konsultanta. Dalsza kariera zawodowa asesora zależy od oceny ze strony tej osoby. Konstytucyjny zakaz przynależności do partii politycznych i związków zawodowych nie obejmuje asesorów. Asesor jest pozbawiony immunitetu, a jego wynagrodzenie dalekie jest od wynagrodzenia sędziego. W rezultacie wymiar sprawiedliwości jest sprawowany przez czynnik zależny od władzy wykonawczej, co stanowi zaprzeczenie prawa do sądu.

Pismem z 7 kwietnia 2006 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie, że art. 135 § 1 w powiązaniu z art. 61 prawa o ustroju sądów powszechnych jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 2, art. 176 ust. 2, art. 179 i art. 182 Konstytucji. W ocenie skarżącej pełnienie przez asesorów czynności sędziowskich narusza konstytucyjną zasadę równego traktowania przez władze publiczne, ponieważ dyskryminuje te podmioty, których sprawy w sądach rozpatrują asesorzy.

Pismem z 12 czerwca 2006 r. skarżąca rozszerzyła skargę konstytucyjną, wnosząc o stwierdzenie, że art. 2 § 3 w powiązaniu z art. 61 prawa o ustroju sądów powszechnych jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 175 ust. 1, art. 176 ust. 2, art. 179, art. 180 ust. 1 i 2 i art. 182 Konstytucji.
3. Zarządzeniem z 15 lutego 2006 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego postanowił, że skarga konstytucyjna Józefa Wiśniewskiego i skarga konstytucyjna spółki AD Drągowski SA z uwagi na ich tożsamość przedmiotową będą rozpoznawane łącznie.
4. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 31 maja 2006 r. wyraził pogląd, że:

1) art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1, art. 179, art. 180 ust. 1 i 2 oraz jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji,

2) postępowanie w pozostałym zakresie podlega umorzeniu na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wobec zbędności orzekania.

W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich Konstytucja nie zna instytucji asesora sądowego. Ustawodawca, który powierzył asesorom sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, nie zabezpieczył ich gwarancjami przysługującymi sędziom. Asesor sądowy nie korzysta z przywileju nieusuwalności. Pozostawanie asesora sądowego pod pieczą sędziego pełniącego funkcje konsultanta, uprawnionego do kontroli jego działalności orzeczniczej, koliduje z zasadą niezawisłości. Zważywszy na swoistego rodzaju podległość między asesorem pełniącym czynności sędziowskie a sędzią pełniącym funkcje konsultanta, od którego opinii uzależnione jest powołanie go na stanowisko sędziego, trudno uznać, że wydawane przez asesora orzeczenia zawsze będą zgodne z jego sumieniem i wewnętrznym przekonaniem.

W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich ustawodawca różnicuje strony postępowania w ten sposób, że tylko niektóre z nich mogą liczyć, iż w ich sprawach będą orzekać wyposażeni w pełne konstytucyjne gwarancje sędziowie. Natomiast pozostałe strony, których sprawy rozpatrywać będą pozbawieni tych gwarancji asesorzy sądowi, zostały tego prawa pozbawione.

Według Rzecznika Praw Obywatelskich powierzenie asesorom sądowym pełnienia czynności sędziowskich narusza Konstytucję, a pozostałe regulacje związane z instytucją asesora sądowego są jedynie konsekwencją rozwiązań przyjętych w art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych. Dlatego też postępowanie w tym zakresie, przy uznaniu niekonstytucyjności art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych, podlega umorzeniu.


5. Prokurator Generalny w piśmie z 5 czerwca 2005 r. wyraził pogląd, że postępowanie w sprawie podlega umorzeniu na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji wobec niedopuszczalności wyrokowania.

W ocenie Prokuratora Generalnego rozszerzenie granic zaskarżenia przez spółkę AD Drągowski SA po upływie terminu wniesienia skargi konstytucyjnej jest niedopuszczalne. Ponadto umorzenie postępowania karnego, skutkujące niewniesieniem przez prokuratora aktu oskarżenia w sprawie pokrzywdzonej spółki, nie prowadzi do naruszenia jej prawa do sądu w aspekcie prawa do uruchomienia procedury sądowej i uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia w danej sprawie. Sąd Rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej, utrzymując w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa, nie mógł bezpośrednio naruszyć – poprzez art. 135 § 1 ustawy – prawa skarżącej do sądu, gdyż prawo to w rozpatrywanej sprawie skarżącej nie służyło.

Zdaniem Prokuratora Generalnego sądem, który orzekł ostatecznie o prawach i wolnościach Józefa Wiśniewskiego, był sąd drugoinstancyjny. W składzie orzekającym tego sądu nie było asesorów. Art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych nie stanowił zatem podstawy wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego.
6. Rzecznik Praw Obywatelskich pismem z 17 lipca 2006 r. przedstawił swój pogląd w związku z rozszerzeniem skargi konstytucyjnej przez spółkę AD Drągowski SA. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich art. 2 § 3 w związku z art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych powierzające asesorowi wykonywanie zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości i zezwalające Ministrowi Sprawiedliwości, za zgodą kolegium sądu okręgowego, na powierzanie asesorowi sądowemu czynności sędziowskich w sądzie rejonowym na czas określony nieprzekraczający czterech lat, są niezgodne z art. 45 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1, art. 179, art. 180 ust. 1 i 2, a także niezgodne z art. 32 Konstytucji. Postępowanie w pozostałym zakresie podlega umorzeniu na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wobec zbędności orzekania. Rzecznik Praw Obywatelskich podtrzymał argumentację przedstawioną w poprzednim piśmie.
7. W piśmie z 28 lipca 2006 r. Prokurator Generalny zajął dodatkowo stanowisko w sprawie. W ocenie Prokuratora Generalnego postępowanie w części dotyczącej badania zgodności art. 2 § 3 w związku z art. 61 prawa o ustroju sądów powszechnych z art. 32 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 175 ust. 1, art. 176 ust. 2, art. 179, art. 180 ust. 1 i 2 oraz art. 182 Konstytucji podlega umorzeniu na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wobec niedopuszczalności wyrokowania. W ocenie Prokuratora Generalnego wymieniony przepis ustawy został zaskarżony po upływie terminu wniesienia skargi konstytucyjnej.
8. Minister Sprawiedliwości w piśmie z 2 października 2006 r. wyraził pogląd, że:

1) art. 135 § 1 w związku z art. 134 § 1 i 5 oraz w związku z art. 61 prawa o ustroju sądów powszechnych jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji,

2) art. 135 § 2, 5 i 6 prawa o ustroju sądów powszechnych jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji,

3) art. 136 § 2 w związku z art. 77 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych nie jest niezgodny z art. 180 ust. 1 Konstytucji,

4) art. 136 § 2 w związku z art. 91 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych nie jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji,

5) art. 250 § 1 k.p.k. w związku z art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych nie jest niezgodny z art. 31 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości Konstytucja nie zastrzega dla sędziów uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Urząd asesora różni się od urzędu sędziego, jest bowiem zaprojektowany jako etap pośredni między aplikacją sędziowską a wykonywaniem zawodu sędziego, jednakże w kwestii orzekania ustawodawca zrównał status obu funkcji. Minister może powierzyć asesorowi pełnienie czynności sędziowskich wyłącznie za zgodą kolegium sądu okręgowego. Powierzenie asesorowi wotum na czas określony oraz wymóg zgody kolegium dla skutecznego zwolnienia asesora zapewnia mu pewną stabilizację, konieczną dla prawidłowego wykonywania funkcji jurydycznych. Zgodnie z poglądami doktryny do asesorów stosuje się w drodze analogii zakazy ustanowione w art. 178 ust. 3 Konstytucji. Do asesorów stosuje się również art. 80 prawa o ustroju sądów powszechnych, regulujący możliwość zatrzymania sędziego i pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej, a także przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Sprawujący pieczę sędzia konsultant nie może wkraczać w działalność orzeczniczą asesora poprzez sugerowanie treści rozstrzygnięcia. Obowiązująca procedura ustalania wynagrodzenia zasadniczego sędziów i asesorów gwarantuje ich niezależność w wykonywaniu obowiązków i wyklucza uznaniowość wynagradzania.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości zaskarżone regulacje nie naruszają prawa do sądu ani zasady równości. Możliwość powierzenia asesorowi pełnienia czynności sędziowskich dotyczy wyłącznie sądu rejonowego, a więc sądu pierwszej instancji. Zaskarżając orzeczenie wydane przez sąd w osobie asesora, strony mogą zawsze uzyskać rozstrzygnięcie w składzie sędziowskim.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości w odniesieniu do art. 136 § 2 w związku z art. 77 § 1 i w związku z art. 91 § 1 ustawy oraz do art. 250 § 1 k.p.k. w związku z art. 135 § 1 ustawy wskazane wzorce konstytucyjne nie stanowią adekwatnej podstawy kontroli. Art. 136 § 2 w związku z art. 77 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych nie jest niezgodny z art. 180 ust. 1 Konstytucji, albowiem wyrażona w tym przepisie konstytucyjnym zasada nieusuwalności sędziów nie pozostaje w jakiejkolwiek relacji do czasowego pełnienia czynności służbowych, o którym mowa w zaskarżonym przepisie. Art. 136 § 2 w związku z art. 91 § 1 ustawy nie jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji, gwarantującym prawo do sądu, gdyż o realizacji tego prawa nie decydują zasady wynagradzania asesorów sądowych. Art. 250 § 1 kodeksu postępowania karnego został zakwestionowany w zakresie, w jakim kształtuje kompetencję orzeczniczą asesorów w sposób zezwalający im na stosowanie tymczasowego aresztowania, chociaż takich treści bezpośrednio przepis ten nie zawiera. O możliwości zastosowania tego środka nie przesądza zaskarżony przepis, ale przepis art. 135 § 1 ustawy, wskazany jako przepis związkowy. Tym samym art. 250 § 1 kodeksu postępowania karnego nie poddaje się konstytucyjnej kontroli w aspekcie wskazanych wzorców konstytucyjnych.

Minister Sprawiedliwości poinformował, że 30 czerwca 2006 r. liczba asesorów, którym od dnia mianowania powierzono pełnienie czynności sędziowskich, wynosiła 1637, a liczba sędziów sądów rejonowych – 5237. Asesorzy stanowią trzon kadry orzeczniczej w sądach i rozpoznają gros wpływających do nich spraw.


9. Krajowa Rada Sądownictwa zajęła 11 października 2006 r. stanowisko w sprawie połączonych skarg konstytucyjnych Józefa Wiśniewskiego i spółki AD Drągowski SA. Zostało ono przedstawione pismem jej przewodniczącego z 18 października 2006 r. Krajowa Rada Sądownictwa wyraziła pogląd, że:

1) art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1 i art. 179 Konstytucji,

2) art. 134 § 5 prawa o ustroju sądów powszechnych jest niezgodny z art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Jednocześnie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o umorzenie postępowania w pozostałym zakresie na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wobec niedopuszczalności orzekania.

W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa o prawach i wolnościach Józefa Wiśniewskiego orzekł ostatecznie Sąd Okręgowy w Świdnicy. W postępowaniu przed tym sądem nie miał zastosowania art. 135 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych. Przepis ten nie stanowi podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach i wolnościach skarżącego. Z kolei pisma procesowe spółki AD Drągowski SA z 7 kwietnia i 12 czerwca 2006 r., modyfikujące skargę konstytucyjną, zostały wniesione po upływie terminu wniesienia skargi. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi może dotyczyć jedynie treści zwartych w jej pierwotnej wersji, która wpłynęła do Trybunału Konstytucyjnego 26 stycznia 2006 r.

Krajowa Rada Sądownictwa podzieliła pogląd, że instytucjonalne usytuowanie asesora narusza zasadę niezawisłości. Mianowanie asesora z powierzeniem mu czynności sędziowskich przez Ministra Sprawiedliwości przy jednoczesnym pozostawieniu temu organowi dyskrecjonalnej władzy w tym zakresie zaburza trójpodział władz. Możliwość odwołania asesora stanowi istotne ograniczenie jego niezależności i niezawisłości.

W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa instytucja sędziego konsultanta i ocena przez niego pracy asesora nie zagraża niezawisłości sędziowskiej. Instytucja sędziego konsultanta w żadnej mierze nie daje podstaw do wkraczania w zakres merytorycznego orzekania asesora. Zarzut niekonstytucyjności uregulowań dotyczących kompetencji asesora do orzekania należy rozpatrywać w świetle braku ograniczeń zakresu spraw, w których może orzekać asesor. Mianowanie asesora na określony czas nie może być sprzeczne z Konstytucją RP. Celem działalności asesora jest przygotowanie się do pełnienia w przyszłości funkcji sędziego. Jeżeli powołanie następuje na czas dostatecznie długi, a dana osoba ma gwarancje nieusuwalności, nie można uznać, że tymczasowość pełnienia funkcji sędziowskich pozostaje w kolizji z niezawisłością. Zróżnicowanie pod względem finansowym sędziów i asesorów jest uzasadnione. Możliwość delegacji asesora została przewidziana wyłącznie w sytuacji określonej w art. 77 § 1 pkt 8 prawa o ustroju sądów powszechnych. Prezes sądu okręgowego po uzyskaniu zgody kolegium sądu okręgowego może delegować asesora do pełnienia obowiązków sędziego na obszarze właściwości tego samego sądu okręgowego na czas nie dłuższy niż miesiąc w ciągu roku.
10. Marszałek Sejmu, przedstawiając stanowisko Sejmu w piśmie z 2 stycznia 2007 r., wniósł o stwierdzenie, że postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym.

Zdaniem Sejmu przepisy zaskarżone przez Józefa Wiśniewskiego nie były podstawą rozstrzygnięcia w jego sprawie. Ponadto sądem, który ostatecznie orzekał o prawach i wolnościach skarżącego, był sąd okręgowy. W sądzie okręgowym orzekał sędzia, a nie asesor sądowy. Sejm przypomniał również orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w którym Trybunał stwierdził, że z art. 45 ust. 1 Konstytucji nie wynika prawo pokrzywdzonego do wszczęcia postępowania karnego. Zdaniem Sejmu badanie w sprawie spółki AD Drągowski SA naruszeń prawa do sądu jest bezprzedmiotowe, gdyż prawo to – wskutek niewniesienia aktu oskarżenia – nie stało się w ogóle aktualne. Ponadto aktem normatywnym, na podstawie którego sąd orzekł ostatecznie o prawach skarżącej, są odpowiednie przepisy k.p.k., a nie wskazane w skardze przepisy ustrojowe dotyczące sądów powszechnych.

Zdaniem Sejmu rozszerzenie skargi konstytucyjnej spółki AD Drągowski SA pismami z 7 kwietnia 2006 r. i 12 czerwca 2006 r. miało miejsce po upływie terminu wniesienia skargi konstytucyjnej i z tego względu było niedopuszczalne.

Sejm wniósł również o stwierdzenie – w wypadku gdyby Trybunał orzekał co do meritum skargi spółki AD Drągowski SA – że art. 135 § 1 w związku z art. 134 § 1 i 5, art. 135 § 5 i 6 prawa o ustroju sądów powszechnych jest zgodny ze wzorcami konstytucyjnymi wskazanymi przez skarżącą.

W ocenie Sejmu Konstytucja, gwarantując prawo do sądu, nie przesądza o składzie tego organu. Ustrój, właściwość sądów i postępowanie przed sądami mają określić ustawy. Asesura, w intencji ustawodawcy, ma być ogniwem pośrednim pomiędzy aplikacją a objęciem urzędu sędziowskiego. Zasada nieusuwalności sędziów nie wiąże ustawodawcy w sposób bezwzględny. Zgodnie z art. 135 § 2 prawa o ustroju sądów powszechnych, w zakresie orzekania asesorzy są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Należy przyjąć, w drodze analogii do art. 178 ust. 3 Konstytucji, że asesor nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Podobnie na mocy art. 136 § 2 prawa o ustroju sądów powszechnych do asesorów mają zastosowanie przepisy dotyczące możliwości zatrzymania sędziego i pociągnięcia do odpowiedzialności karnej oraz przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej.

W ocenie Sejmu twierdzenie, że piecza sędziego konsultanta może mieć wpływ na treść merytorycznych rozstrzygnięć asesora, wydaje się bezzasadne. Także sędziowie podlegają kontrolom i ocenie, w szczególności przy ubieganiu się o wyższe stanowisko sędziowskie. Istnieją ścisłe reguły ustalania wynagrodzenia asesorów, w oparciu o stawki podstawowe, które wykluczają dowolność w jego ustalaniu, a tym samym zapewniają stabilność wynagrodzenia i adekwatność do godności pełnionego urzędu.

Zdaniem Sejmu nie jest prawdą, że powierzanie asesorom wykonywania czynności sędziowskich i odwoływanie asesorów odbywa się bez udziału środowiska sędziowskiego. Skoro asesor jest sędzią na próbę, musi istnieć prawna możliwość jego odwołania.
11. Prokurator Generalny pismem z 11 lipca 2007 r. zmodyfikował swoje dotychczasowe stanowisko, uznając, że art. 2 § 3 u.s.p. w zakresie, w jakim stwarza możliwość powierzenia asesorowi sądowemu wykonywanie zadań w sferze wymiaru sprawiedliwości, oraz pozostający w funkcjonalnym związku z tym przepisem art. 135 § 1 u.s.p. w zakresie, w jakim wprowadza możliwość powierzenia asesorowi sądowemu pełnienia czynności sędziowskich w sferze wymiaru sprawiedliwości – są niezgodne z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2, art. 10, art. 175 ust. 1, art. 178, art. 179 oraz art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji, przez to, że umożliwiają sprawowanie sprawiedliwości przez osoby, które nie korzystają z konstytucyjnych gwarancji niezawisłości sędziowskiej. Natomiast w pozostałym zakresie postępowanie podlega umorzeniu wobec zbędności orzekania. Prokurator wnosił także o odroczenie wejścia w życie wyroku w razie orzeczenia niekonstytucyjności – o 18 miesięcy.




  1   2   3   4   5


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna