Systemy partyjne



Pobieranie 185.29 Kb.
Strona1/4
Data06.05.2016
Rozmiar185.29 Kb.
  1   2   3   4
SYSTEMY PARTYJNE

Aby móc odpowiedzieć na pytanie o wpływ prawnej regulacji problematyki partii politycznych na funkcjonowanie systemów partyjnych, konieczne jest bliższe przedstawienie teoretycznych problemów związanych z tymi systemami, a w szczególności ustalenie ich definicji. Jak wiadomo partie polityczne nie istnieją w próżni, lecz w konkretnej rzeczywistości. Ma to odbicie w najbardziej znanej definicji systemu partyjnego, zaproponowanej przez wspomnianego wcześniej Maurice’a Duvergera, według której jest on rozumiany jako „formy i warunki koegzystencji wielu partii w danym państwie”[1]. Mowa jest tu o swoistym współistnieniu partii i wzajemnych relacjach między nimi, mającymi charakter zarówno formalny (prawny) jak i faktyczny (rzeczywisty). Zwrot „wielu partii” wyłącza jednak z pod zakresu tej definicji systemy jednopartyjne, a także jak się wydaje dwupartyjne (wynika to z podziału jaki przyjmuje Duverger dla systemów, dzieląc je na jedno-, dwu- i wielopartyjne[2]).


W podobny sposób ujmuje istotę systemu Wiesław Skrzydło, określając go jako „zespół zasad regulujących stosunki międzypartyjne danego społeczeństwa. Chodzi zatem o te zasady, które charakteryzują mechanizm bądź to współdziałania bądź też rywalizacji partii politycznych w walce o władzę państwową”[3]. Takie ujęcie systemu wskazuje na dwa ważkie problemy występujące w nauce o partiach. Pierwszym z nich jest umiejscowienie w definicji systemu podstawowego celu partii, jakim jest zdobycie i utrzymanie władzy. Drugim zaś to, że autor nie poprzestaje tylko na wyróżnieniu elementu rywalizacji międzypartyjnej, ale zauważa też drugi czynnik, czyli współpracę, która szczególnie w dzisiejszych czasach jest coraz powszechniejsza w systemach wielopartyjnych, głównie posiadających tradycje demokratyczne.
W zbliżony sposób zbudowana jest definicja zaproponowana przez W. Zakrzewskiego, który przez „system partyjny rozumie mechanizm współdziałania bądź rywalizacji organizacji społecznych w walce o władzę i w jej sprawowaniu”[4]. Propozycja ta wydaje się zbyt szeroka, gdyż organizacje społeczne to nie tylko partie polityczne. Mają one niewątpliwie wpływ na sprawowanie władzy w państwie, lecz nie można utożsamiać systemu partyjnego z systemem politycznym, ponieważ ten pierwszy stanowi tylko część drugiego[5]. Można jedynie mówić o wpływie pozostałych elementów systemu politycznego na system partyjny, aczkolwiek jest to obecnie problem dużo bardziej złożony, bo wraz z zanikaniem klasowości partii, nie można w sposób generalny stwierdzić bezpośrednich związków poszczególnych grup interesu z konkretnymi partiami, gdyż często biegną one w poprzek ugrupowań.
Niezwykle ważne znaczenie dla zrozumienia istoty systemów partyjnych mają różnorakie klasyfikacje tych systemów. Opierają się one na rozlicznych kryteriach np.: jakościowych, ilościowych. Warto tutaj przedstawić najbardziej rozpowszechnione z nich. Najbardziej ogólnym podziałem jest klasyfikacja zaproponowana przez Amerykanów: La Palombarę i Weinera wyróżniająca systemy partyjne oparte na zasadzie konkurencyjności partii oraz na systemy jej niedopuszczające[6]. Pierwsze z nich są niejako wyznacznikiem demokratyczności państwa, gdyż sprzężona z nim jest zasada pluralizmu politycznego. Opierają się one na zasadzie wolności tworzenia i wykonywania swoich zadań przez partie polityczne, czyli dążeniu do udziału we władzy lub posiadaniu na nią znaczącego wpływu. Konkurencyjność przejawiać się może na dwóch płaszczyznach: w rywalizacji wyborczej oraz w sprawowaniu władzy[7]. Rywalizacja w walce wyborczej polega na dążeniu do uzyskania poparcia jak największej grupy elektoratu dla siebie (aspekt pozytywny) i uszczupleniu wyborców gotowych udzielić poparcia partiom konkurencyjnym. W czasie kampanii wyborczej dochodzi bowiem nie tylko do promowania własnych programów, ale również dezawuowania propozycji politycznych przeciwników. Z reguły bowiem partie startują do rywalizacji wyborczej pod własnymi sztandarami. W ostatnich jednak latach zarysowuje się tendencja do grupowania się na czas wyborów w większe bloki. Świadczyć mogą o tym doświadczenia Włoch (dwa wielkie ugrupowania: Unia, czyli wcześniejsze Drzewo Oliwne oraz prawicowy dom Wolności - dawny Biegun Wolności), Francji (Demokratyczna Lewica i Centroprawica) czy Chile (La Concertacion i Alianza por Chile). Nie powoduje to jednak zaniku konkurencyjności, gdyż rywalizacja międzypartyjna zastąpiona zostaje przez współzawodnictwo takich koalicji. Do istnienia konkurencyjności konieczne jest bowiem istnienie co najmniej dwóch zwalczających się obozów politycznych. W podobny sposób konkurencyjność objawia się na płaszczyźnie rządowej. Otóż normą jest, iż istnieje partia lub kilka partii sprawujących rządy oraz ugrupowania opozycyjne sprzeciwiające się polityce prowadzonej przez te pierwsze. Nie ma znaczenia czy opozycja jest wyposażona w prawne instrumenty swojej działalności czy też wykonuje swe zadania w sposób faktyczny. Dla konkurencyjności ważne jest jedynie, aby istniała możliwość realizacji funkcji opozycji, którą jest doprowadzenie do zmiany obecnej ekipy rządzącej i uzyskanie samemu realnego wpływu na władzę.
Trudno jest jednak mówić w praktyce o doskonałej konkurencyjności partii. Normą stały się bowiem jej ograniczenia, objawiające się na trzech płaszczyznach[8]:
1. Delegalizacji pewnych partii w systemie, co obecnie ma odbicie w licznych ustawach konstytucyjnych. Dotyczy to partii nierespektujących wartości demokratycznych, których istnienie może stanowić realne zagrożenie dla określonego systemu politycznego. Chodzi tu o partie nawiązujące do tradycji faszystowskich, głoszących hasła dyskryminacji rasowej i narodowościowej. W praktyce jednak sama delegalizacja konkretnych partii w Europie stanowi rzadkość.

2. Niedopuszczenia partii do udziału w wyborach lub ustanowienia norm prawa wyborczego, naruszających zasady równości lub ograniczających szansę pewnych ugrupowań. Nie sposób zgodzić się tutaj z Markiem Sobolewskim uznającym tzw. klauzule zaporowe za przykład ograniczenia konkurencyjności[9]. Stanowią one jedynie instrument pewnego rodzaju stabilności i jednorodności rządów i nie są skierowane z reguły przeciwko konkretnym siłą politycznym. Muszą jednakże ustanawiać taką klauzulę na rozsądnym i zgodnym z porządkiem demokratycznym poziomie (za taki uznaje się pułap 3-5 %). Przykładem dyskryminacyjnego wykorzystania klauzuli mogą być postanowienia słowackiego prawa wyborczego, zakładającego istnienie 5 % progu wyborczego osobno dla każdego członu koalicji[10]. Celem tej regulacji ma być zmniejszenie szans wyborczych sfederowanej opozycji[11].

3. Trwałego wykluczenia partii z udziału w rządzie, mimo posiadania reprezentacji parlamentarnej. Wykluczenie to nie opiera się jednak na normach prawnych, a jest wyrazem stosunku pozostałych ugrupowań do konkretnej partii. Taka swoista izolacja występuje stosunkowo często. Przykładem może być tu odmowa współpracy przez inne partii z Frontem Narodowym we Francji czy wcześniej z Komunistyczną Partią Czech i Moraw w Republice Czeskiej (dziś partia ta funkcjonuje już w nieformalnym sojuszu z socjaldemokratami, a dodatkowo jest traktowana jako demokratyczna również przez innych współuczestników sceny politycznej). Nie oznacza ona jednak ograniczenia konkurencyjności partii w walce o władzę.
Drugim z podziałów systemów partyjnych zasługującym na szersze przedstawienie jest klasyfikacja oparta o kryterium realnej możliwości zdobycia władzy przez partie. Można tutaj wyróżnić[12]:
1. System monopartyjny, charakterystyczny dla systemów niedemokratycznych, w którym władza może być sprawowana wyłącznie przez jedną partię. Jednocześnie nie jest wykluczone istnienie innych ugrupowań politycznych, nie posiadających jednak zarówno prawnych jak i faktycznych możliwości zdobycia władzy. W tym ostatnim systemie mamy do czynienia ze szczególną odmianą systemu, zwanego systemem partii hegemonicznej. Liczni autorzy, w tym Duverger, odmawiają uznania tej formy za system, ze względu na brak dostatecznej ilości elementów dla funkcjonowania systemu. Monopartyjność istniała np. w państwach „realnego socjalizmu” i w państwach faszystowskich.

2. System dwupartyjny, w którym istnieje wiele ugrupowań politycznych, lecz szansę na uzyskanie władzy mają dwa z nich. Partie te, mając wyraźną przewagę nad pozostałymi zmieniają się wzajemnie u steru rządów. System taki występuje w USA i, co w obecnej sytuacji politycznej jest dyskusyjne, w Wielkiej Brytanii.



3. System wielopartyjny, charakteryzujący się istnieniem co najmniej kilku partii, mogących uczestniczyć w sprawowaniu władzy (zarówno w sensie potencjalnym jak i faktycznym). Często spotykanym elementem takich systemów jest występowanie koalicji. System wielopartyjny nie jest jednolity i wewnątrz niego wyróżnia się liczne podsystemy:
1) Dwublokowy, w którym istnieją dwa silne bloki polityczne składające się z co najmniej dwóch partii lub organizacji politycznych, rywalizujące ze sobą w walce o władzę. Ten typ istnieje obecnie we Włoszech i we Francji.
2) Wielopartyjny ustabilizowany, z występującymi silnymi rządami, opartymi na większości parlamentarnej, osiągniętej dzięki stworzeniu koalicji rządowych już po przeprowadzonych wyborach. Istnieje w nim jednak także silna i przygotowana do sprawowania władzy opozycja (np. Republika Federalna Niemiec, Hiszpania)
3) Wielopartyjny nieustabilizowany, charakterystyczny dla tzw. młodych demokracji. Normą są tutaj silne wahania w stopniach poparcia dla poszczególnych ugrupowań, w tym sytuacje, że w kolejnych wyborach dotychczas rządząca partia nie uzyskuje mandatów w parlamencie. Dodatkowo parlament jest często niezdolny do wyłonienia trwałej większości koalicyjnej, gotowej sprawować stabilne rządy, a co za tym idzie niejednokrotnie występują przyspieszone wybory (występuje np. na Litwie, na Ukrainie czy w Polsce).
4) Partii dominującej (nie mający nic wspólnego z systemem monopartyjnym), która to w długim okresie czasu uzyskuje znaczną przewagę nad konkurencyjnymi ugrupowaniami. Partia taka posiada niezbędną do kierowania rządem większość, co nie oznacza, że większość ta ma charakter bezwzględny. Inne jednak stronnictwa nie są w stanie skutecznie przejąć władzy (przykładem mogą być Szwecja gdzie dziesiątki lat rządziła socjaldemokracja oraz Paragwaj z Partią Colorado).
5) System trójblokowy (trójpartyjny), rzadko występujący w praktyce. W tym systemie realne znaczenie posiadają trzy ugrupowania (bloki polityczne), z tym że po wyborach jedno (jeden) z nich jest zdolny do stworzenia samodzielnego rządu. Powstanie takiego systemu zdeterminowane jest gównie przez występujący system wyborczy, co można dziś zaobserwować np. w Wielkiej Brytanii czy Meksyku.
4. Systemy nieklasyfikowalne, jak przykładowo system występujący w Somalilandzie, gdzie, zgodnie z konstytucją, legalnie działać mogą tylko te partie, które wystartowały w pierwszych wyborach po ogłoszeniu niepodległości. Tworzenie nowych partii zostało prawnie zabronione. Co prawda można mówić tu o powstałym systemie trójpartyjnym, bo tylko tyle ugrupowań startowało w owych pierwszych wyborach, jednakże z uwagi na zamknięcie systemu trudno uznać go za system wielopartyjny.
Spośród innych typologii warto wspomnieć podział na: system hegemoniczny (w odmiennym rozumieniu od wcześniej użytego), w którym jedna partia sprawuje władzę przez dłuższy czas i system partyjny zmienny, charakteryzujący się częstą i raczej regularna zmianą u steru rządów[13]. Interesujący wydaje się także podział zaprezentowany przez Gordona Smitha, oparty na kryterium ilościowo-jakościowym (wielkości partii i stanowisko frakcji parlamentarnej ugrupowania w kwestiach spornych)[14]. Wyróżnia on:
1. System nierównowagi, istniejący, gdy jedna partia lub grupa powiązanych ze sobą partii zajmuje pozycję nadrzędną w znacznym okresie czasu. Luka pomiędzy tą partią, a kolejną jest tak szeroka iż wyklucza rządy bez jej udziału (za wyjątkiem sytuacji nadzwyczajnych). Ponadto prawdopodobieństwo zmiany sytuacji po kolejnych wyborach jest znikome (istniał we Włoszech do roku 1994).

2. System rozproszony, charakteryzujący się względnie dużą liczbą partii, ale żadna z nich nie jest w stanie uzyskać znaczącej przewagi i kilka z nich uzyskuje w wyborach zbliżone poparcie społeczne. Różnice polityczne między tymi partiami są z reguły niewielkie (występuje obecnie np. w Belgii, Finlandii).

3. System równowagi, w którym istnieje wyraźna linia polaryzacji, nie pozwalająca jednej ze stron konfliktu uzyskania znaczącej przewagi. Najczęściej występują w tym systemie dwie partie bądź dwa bloki, zmieniające się u steru rządów (Włochy, Hiszpania czy Francja).
Istnieją spory dotyczące tego, co jest czynnikiem determinującym powstanie konkretnego systemu partyjnego. Pierwszy pogląd (moim zdaniem mający mniejsze znaczenie) wskazuje na kształt społeczeństwa, podziały w nim funkcjonujące, tradycje kulturowe i regionalne. Drugi zaś, określany jako dogmatyczno-prawny, wskazuje na rozwiązania prawne dotyczące problematyki partii politycznych, a w szczególności na zasady ordynacji wyborczych (ma to głównie znaczenie w systemach wyborczych proporcjonalno-progowych)[15]. To właśnie sposób podziału mandatów ma najważniejsze znaczenie dla wskazania miejsca poszczególnych partii politycznych w systemie państwowym. Poza tym pewne znaczenie mają też uregulowania prawne dotyczące pozycji partii w parlamencie, finansowania wyborów czy dostępu do środków masowego przekazu.

ANEKS: Systemy partyjne wybranych państw

Systemy dwupartyjne:

U.S.A.: realne znaczenie posiadają wyłącznie dwie partie centrolewicowa Partia Demokratyczne (Democratic Party) i centroprawicowa Partia Republikańska (Republican Party). Ponadto istnieje wiele różnego rodzaju ugrupowań z reguły o charakterze efemerydalnym. Pewne znaczenie, o czym świadczy kilkuprocentowe poparcie w wyborach federalnych posiadają dwa stronnictwa Partia Reform (Reform Party), założona przez Ross’a Perota oraz Zieloni (Green Party of the United States), których kandydat Ralf Nader zajął 3 miejsce w wyborach prezydenckich w roku 2000, jednak już w kolejnych wyborach nie był w stanie powtórzyć swojego sukcesu. Istnieją też partie regionalne na poziomie stanów, z których jedna – Postępowa Partia Vermont uzyskała w wyborach w 2006 roku mandat w Senacie USA.

Systemy partii dominującej

Paragwaj: od wielu lat rządy sprawuje konserwatywna Partia Colorado, czyli Narodowe Zrzeszenie Republikańskie (Asociacion Nacional Republicana), opozycja, która przed wyborami w 2003 uległa rozbiciu, tworzona jest przez: najstarszą partię opozycyjną Autentycznie Radykalną Partię Liberalną (Partido Liberal Radical Autentico) o profilu liberalnym, populistów z Ruchu Ukochana Ojczyzna (Movimiento Patria Querida), konserwatywną Narodową Unię Etycznych Obywateli (Union Nacional de Ciudadenos Eticos) oraz Partię Solidarny Kraj (Partido Pais Solidario). Przed wyborami w roku 2007 wszystkie partie opozycyjne, w tym również małe ugrupowania lokalne zjednoczyły się tworząc koalicję Porozumienie Narodowe (La Concertacion Nacional), która to koalicja zamierza przełamać sześćdziesięcioletnią (trwającą od 1947 roku) dominację Partii Colorado.

Japonia: od końca II Wojny Światowej z niewielką przerwą w połowie lat 90 ubiegłego wieku władzę sprawuje Partia Liberalno-Demokratyczne. (Jiyu Minshu-to), mająca charakter centroprawicowy. Wraz z nią koalicją rządową tworzy Partia na rzecz Uczciwych Rządów (Komei-to). Do największych partii opozycyjnych należą: liberalna Partia Demokratyczne (Minshu-to), utworzona przez secesjonistów z PLD, która w ostatnich wyborach w 2005 roku uzyskała o 7 punktów procentowych mniej głosów niż PLD, Partia Socjaldemokratyczna (Shakai Minshu-to), Komunistyczna Partia Japonii (Nihon Kyosan-to), Nowa Partia Ludowa (Kokumin Shin-to) oraz Nowa Partia Japonii (Shin-to Nippon).

Burkina Faso: od 1987 roku rządy sprawuje niepodzielnie Kongres na rzecz Demokracji i Rozwoju (Congrès pour la Démocratie et le Progrès), będący przekształconą dawną monopartią komunistyczną. Uzyskuje on przewagę ponad 30 punktów procentowych nad kolejną siłą polityczną, a w ostatnich wyborach w 2005 roku różnica ta sięgnęła 75 punktów procentowych. Występują tutaj liczne ugrupowania opozycyjne o różnych orientacjach. Do największych należą: Sojusz na rzecz Demokracji i Federacji – Afrykański Ruch Demokratyczny (Alliance pour la democratie et la federation – Rassemblement democratique africain) o charakterze centrowym, socjaldemokratyczna Partia na rzecz Demokracji i Postępu/Partia Socjalistyczna (Parti pour la Démocratie et le Progrès/Parti Socialiste), Koalicja Sił Demokratycznych (Coalition des Forces Démocratiques), Partia Afrykańskiej Niezależności (Parti Africain de l’Indépendance), Partia Odrodzenia Narodowego (Parti de la Renaissance Nationale) czy lewicowa Konwencja Panafrykańska Sankariste (Convention Panafricaine Sankariste).

Systemy dwublokowe:

Włochy: obecnie główna rolę we włoskim systemie politycznym odgrywają dwie koalicje partii politycznych: opozycyjny Dom Wolności (Casa delle Libertŕ) o charakterze prawicowym i rządzące od 2006 roku, centrolewicowe L’Unione - Drzewo Oliwne (Ulivo). Największymi partiami wchodzącymi w skład Domu Wolności są Naprzód Włochy (Forza Italia) premiera Silvio Berlusconiego, będąca typową partią władzy, bez wyraźnych odniesień ideowych oraz postfaszystowski Sojusz Narodowy (Alleanza Nazionale). Ponadto w skład tego bloku wchodzą jeszcze: regionalistyczna Liga Północna (Lega Nord), Unia Chrześcijańskich i Centrowych Demokratów (Unione dei Democratici Cristiani e dei Democratici di Centro), Nowa Partia Socjalistów Włoskich (Nuovo Partito Socialista Italiano) i faszystowska Socjalna Alternatywa (Alternativa Socjale). Trzon L’Unione tworzy Drzewo Oliwne składające się z: Lewicowych Demokratów (Democratici di Sinistra), o programie socjaldemokratycznym, koalicja Margerita (La Margherita) w skład której wchodzą ugrupowania centrowe, czyli chadecka Włoska Partia Ludowa (Partito Popolare Italiano), liberalni Demokraci (Democratici), centryści z Ruchu Włoskiego, ugrupowania byłego premiera Diniego (Rinnovamento Italiano (Lista Dini)) oraz Unia Demokratyczna dla Europy (Unione Democratici per l'Europa). Trzeci człon Drzewa Oliwnego to lewicowo-liberalny Europejski Ruch Republikański (Movimento Repubblicani Europei). Ponadto w skład L’Unione wchodzą również Partia Komunistów Włoskich (Partito dei Comunisti Italiani), Odrodzenie Komunistyczne (Rifondazione Comunista), sojusz socjalistów i radykałów Róża w Pięści (Rosa nel Puno), antykorupcyjny ruch słynnego sędziego di Pietro Włochy dla Wartości (Italia dei Valori), Federacja Zielonych (Federazione dei Verdi), chadecy z Ludowcy-UDEUR (Popolari-UDEUR) oraz Ludowa Partia Południowego Tyrolu (Sudtiroler Volkspartei). Partie nie wchodzące w skład obu bloków mają znaczenie mniej niż marginalne.

Francja: we współczesnej Francji można, pomimo wszystko, mówić o systemie dwublokowym. Co prawda bloki te nie mają charakteru zwartego jak w Chile czy we Włoszech, jednakże większościowa ordynacja wyborcza wymusza ich powstanie. Pierwszy blok, tzw. demokratyczna prawica, to przede wszystkim Unia na rzecz Ruchu Ludowego (Union pour un Mouvement Populaire): utworzona przez Zgromadzenie na rzecz Republiki (Rassemblement pour la République) oraz Liberalnych Demokratów (Démocratie Libérale), a ponadto Unia na rzecz Demokracji Francuskiej (Union pour la Dèmocratie Française), Zgromadzenie na rzecz Francji (Rassemblement pour la France) i Ruch na rzecz Francji (Mouvement pour la France). Drugi blok – pluralistyczna lewica – to: Partia Socjalistyczna (Parti Socialiste), Francuska Partia Komunistyczna (Parti Communiste Français), Zieloni (Les Verts), Lewicowa Partia Radykalna (Parti Radical de Gauche). Ugrupowania działające poza blokami praktyczne nie mają szans na zdobycie mandatu. Najsilniejszym z nich jest Front Narodowy (Front National), a ponadto pewnym poziomem poparcia cieszą się partie skrajnej lewicy jak Rewolucyjna Liga Komunistyczna (Ligue Communiste Révolutionnaire), Walka Robotnicza (Lutte Ouvrière), Biegun Republikański (Pôle Républicain) oraz ugrupowanie antyekologiczne Myślistwo-Wędkarstwo-Natura-Tradycja (Chasse, Pêche, Nature, Traditions).

Chile: od czasu powrotu na drogę demokracji liczą się dwie siły polityczne: Porozumienie Partii na rzecz Demokracji (Concertacion de Partidos por la Democracia) oraz Sojusz dla Chile (Alianza por Chile). Rządząca La Concertacion ma charakter centrolewicowy i tworzą ją cztery partie: Chrześcijańsko – Demokratyczna Partia Chile (Partido Demócrata Cristiano de Chile), Partia na rzecz Demokracji (Partido por la Democracia), Socjalistyczna Partia Chile (Partido Socialista de Chile) oraz Socjaldemokratyczna Partia Radykalna (Partido Radical Social-Demócrata), natomiast Sojusz dla Chile tworzą ugrupowania prawicowe: Niezależna Unia Demokratyczna (Unión Demócrata Independiente) oraz Odnowa Narodowa (Renovación Nacional). Poza parlamentem znajduje się trzeci blok Razem Możemy Więcej (Juntos Podemos Mas), w skład którego wchodzą: dość silna, mająca ponad 5 %-owe poparcie, Partia Komunistyczna (Partido Comunista de Chile) oraz ekologiczno-postępowa Partia Humanistyczna (Partido Humanista).

Węgry: dominują dwa bloki wyborcze centrolewicowy i prawicowy. Pierwszy z nich tworzy Węgierska Partia Socjalistyczna (Magyar Szocialista Párt) i liberalny Związek Wolnych Demokratów (Szabad Demokraták Szövetsége). Drugi będący w opozycji to konserwatywne: Związek Młodych Demokratów – Węgierska Partia Obywatelska (Fidesz - Magyar Polgári Párt) i Węgierskie Forum Demokratyczne (Magyar Demokrata Fórum). Kilkuprocentowe poparcie, nie wystarczające jednak do uzyskania miejsc parlamentarnych uzyskują Węgierska Partia Sprawiedliwości i Życia-Jobbik (Magyar Igazság és Elet Pártja), Partia Centrum (Centrumpárt) i komunistyczna Partia Robotnicza (Munkáspárt).

Systemy trójpartyjene (trójblokowe):

Wielka Brytania: zdecydowanie największą rolę w polityce brytyjskiej odgrywają trzy partie polityczne, choć trzecia dopiero wchodzi, a właściwie powraca na scenę polityczną. Od 1997 roku partią rządzącą jest socjaldemokratyczna Partia Pracy (Labour Party). W opozycji do niej są: Partia Konserwatywna (Conservative Party) i socjalliberalni Liberalni Demokraci (Liberal Democrats). Nie można też niedostrzegać partii szkockich, północnoirlandzkich i walijskich, które mają swoich nielicznych przedstawicieli w parlamencie. Są to: Szkocka Partia Narodowa (Scottish National Party), Partia Walii (Plaid Cymru/Party of Wales), Partia Ulsterskich Unionistów (Ulster Unionist Party), Demokratyczna Partia Unionistów (Democratic Unionist Party), My Sami (Sinn Fein) i północnoirlandzka Socjaldemokratyczna Partia Pracy (Social Democratic and Labour Party). Najsilniejsza z pozostałych partii brytyjskich – antyeuropejska Niezależna Partia Zjednoczonego Królestwa (United Kingdom Independence Party) zyskuje w dalszym ciągu marginalne poparcie społeczne na poziomie niewiele ponad 2 % głosów (2005), choć odniosła spektakularny sukces w rok wcześniejszych wyborach parlamentarnych, kiedy to uzyskała poparcie 16,8 % wszystkich głosujących.

Meksyk: występują trzy główne partie polityczne. Pierwsza z nich to rządząca konserwatywna Partię Akcji Narodowej (Partido Acción Nacional). Opozycję posiadającą większość w obu izbach parlamentu stanowią: lewicowy Koalicja dla Dobra Wszystkich (Coalicion por el Bien de Todos), w skład którego wchodzą: socjaldemokratyczna Partia Rewolucji Demokratycznej (Partido de la Revolución Democrática), socjalistyczna Partia Pracy (Partido del Trabajo) i Konwergencja na rzecz Demokracji (Convergencia por la Democracia), oraz centrolewicowy Sojusz dla Meksyku (Alianza por Mexico), czyli dominująca przez kilkadziesiąt lat aż do roku 2000 Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna (Partido Revolucionario Institucional) i stowarzyszona z nią Ekologiczna Zielona Partia Meksyku (Partido Verde Ecologista de México). Poza blokami funkcjonują mające pojedyncze mandaty w parlamencie: syndykalistyczna Partia Nowego Sojuszu (Partido Nueva Alianza) oraz lewicowo-feministyczna Alternatywna Partia Socjaldemokratyczna i Ludowa (Partido Alternativa Socialdemocrata y Campesina).

Systemy wielopartyjne ustabilizowane

Austria: w kraju tym występuje dość stabilny system polityczny, choć nieco zmodyfikowany w wyniku wyborów w 2006 roku. Dwie najsilniejsze partie polityczne to dotychczas rządząca Austriacka Partia Ludowa (Österreichische Volkspartei) i zwycięzcy ostatnich wyborów – Socjaldemokratyczna Partia Austrii (Sozialdemokratische Partei Österreichs). Dwa mniejsze ugrupowania parlamentarne to Zieloni (Die Grünen) i skrajnie prawicowa Austriacka Partia Wolności (Freiheitliche Partei Österreichs), która tylko pod koniec XX wieku osiągnęła znaczny, jednorazowy wzrost poparcia, stając się chwilowo druga siłą polityczną w kraju. Obecnie z tej ostatniej wyłoniło się nowe ugrupowanie Sojusz na rzecz Przyszłości Austrii (Bündnis Zukunft Österreich), który również uzyskał kilka mandatów w parlamencie. Pozostałe ugrupowanie nie mają w praktyce żadnego znaczenia, choć dwa z nich: Dla Demokracji, Kontroli i Sprawiedliwości (Für Demokratie, Kontrolle, Gerechtigkeit) oraz Austriacka Partia Komunistyczna (Kommunistische Partei Österreichs) przekroczyły 1 % poparcia.



  1   2   3   4


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna