Szkoła głÓwna handlowa w warszawie



Pobieranie 58.34 Kb.
Data04.05.2016
Rozmiar58.34 Kb.
SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE

Organizacje Międzynarodowe.

Temat pracy : Stosunki UE z państwami afrykańskimi- problemy ekonomiczne, polityczne i społeczne.

Autorzy:


Karolina Jednas

Aleksanda Horeglad



KONSPEKT

  1. Wprowadzenie.

  2. Problemy polityczne.

  3. Problemy ekonomiczne.

  4. Problemy społeczne.

  5. Podsumowanie.



  1. WPROWADZENIE

Aktualnie Europa jest słaba i boryka się z problemem, jak tę słabość przezwyciężyć, a może przede wszystkim stara się odszukać odpowiedź na pytanie, czy ma na to siłę. Znaczna ilość państw jest bardziej skoncentrowana na polityce wewnętrznej, zapewniającej zaspokajanie coraz większych potrzeb konsumpcyjnych społeczeństwa, niż na próbach mocarstwowości, którą Europa straciła po II wojnie światowej. Sposobem na to jest ponowna wasalizacja Afryki, która wydaje się być „naturalnym” kierunkiem ponownej ekspansji europejskiej, jedynie w nieco innym wymiarze. Państwa basenu Morza Śródziemnego, objęte ideą Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, są za bardzo silne i ulegają wpływom innych krajów, w tym Stanów Zjednoczonych, nie są więc najbardziej obiecującym obiektem tego rodzaju zabiegów. Jednakże biedne i zdestabilizowane państwa Afryki Subsaharyjskiej stanowią już cel odpowiedni, który zresztą stał się interesujący również dla innych państw (głównie Chin, w kontekście gospodarczym – jako rynek zbytu tanich towarów niskiej jakości). Wniosek z tego, że UE powinna zainteresować się obszarem Afryki Subsaharyjskiej oraz zbudować zestaw ról, któremogłaby odgrywać w celu prowadzenia skutecznej polityki w tym regionie. Główny problem badawczy niniejszego opracowania stanowi pytanie: w jaki sposób Unia Europejska stara się wykorzystać swoją działalność w stosunku do Afryki Subsaharyjskiej, przez odgrywane wobec niej role, do zwiększenia swojej potęgi na arenie międzynarodowej?

Naszym celem będzie zatem identyfikacja ról, jakie Unia Europejska odgrywa wobec państw Afryki Subsaharyjskiej, a następnie ocena ich efektywności oraz potencjalnego wpływu na wzrost jej potęgi. Unia Europejska – najważniejszy partner Afryki


UE jako instytucje unijne i państwa członkowskie dostarcza największej (ponad 50%) pomocy rozwojowej dla Afryki – 18,5 mld euro w 2012 r. Również jest też najważniejszym partnerem handlowym krajów afrykańskich, gdyż przypada na nią 35 proc. całej wymiany handlowej krajów Afryki. W 2012 roku obroty wyniosły 336 mld euro (173 mld z częścią subsaharyjską i 163 mld euro z północną). W 2000 r. było to jedynie 151,4 mld euro.

Zasada odpowiedzialności państw afrykańskich mówi o tym, że za swój los UE wspiera finansowo operacje pokojowe Unii Afrykańskiej i organizacji subregionalnych. Przeznaczono na ten cel za pośrednictwem Instrumentu na rzecz Pokoju (APF) ponad 1,2 mld euro. Ponadto od 2003 r. UE przeprowadziła w Afryce 16 misji wojskowych i cywilnych (wspomagających siły ONZ lub regionalne) w ramach Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony. Obszary Demokratycznej Republiki Konga, Sahelu i Rogu Afryki (Półwysep Somalijski) wykazują szczególną aktywność.



  1. PROBLEMY POLITYCZNE

Liczba porozumień zawieranych między UE a Afryką znacznie wzrosła w przeciągu ostatnich dziesięcioleci. Między innymi zawarto porozumienia z Lomé z krajami należącymi do grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), które zostały zastąpione przez umowę z Kotonu z 2000 r., porozumienia z Republiką Południowej Afryki oraz eurośródziemnomorskie umowy o partnerstwie i o stowarzyszeniu. Kolejną istotną rzeczą jaką należałoby zrobić jest stworzenie głównych zasad, które będą obowiązywać w relacjach między Afryką a UE. Niniejszy komunikat proponuje trzy:

Pierwszą jest równość opartą do wzajemnym uznaniu i poszanowaniu instytucji oraz na określeniu wspólnych, obustronnych korzyści, kolejnąpartnerstwo, tzn. tworzenie więzi opartych na współpracy handlowej i politycznej orazodpowiedzialność, która oznacza, że strategie i polityki rozwojowe są dopasowywane do poszczególnych krajów i nie są narzucane z zewnątrz.UE angażuje się w Afryce na trzech poziomach sprawowania władzy – krajowym, regionalnym i kontynentalnym – według zasady pomocniczości: wyłącznie problemy, które nie będą skutecznie rozwiązywane na niższym poziomie, będą mogły być przekazywane na poziom wyższy. Powinna także zwiększyć solidarność wewnątrzafrykańską, na tych trzech poziomach, a dialog z całym kontynentem afrykańskim powinien zostać przeniesiony na najwyższy poziom polityczny.

UE powinna zintensyfikować swoją pomoc w obszarach, które poprzedzają osiągnięcie MCR, tj. pokój, bezpieczeństwo, dobre sprawowanie władzy, niezbędnych do stworzenia środowiska sprzyjającego rozwojowi gospodarczemu, wymianom i powiązaniom, a także spójności społecznej i środowiskowej.

Poprzez szeroki wachlarza działańUE zwiększy zatem wysiłek w zakresie wspierania pokoju i bezpieczeństwa, zaczynając od wsparcia afrykańskich operacji w zakresie pokoju aż po globalne działania zapobiegania konfliktom, które obejmują głębokie przyczyny gwałtownych konfliktów. Te działania dotyczą także współpracy w zakresie walki z terroryzmem, nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia oraz wsparcia dla regionalnych i krajowych strategii na rzecz rozbrojenia, demobilizacji, reintegracji i rehabilitacji, które pozwolą na reintegrację byłych żołnierzy (w tym także dzieci-żołnierzy) i stabilizację sytuacji po konfliktach.Pozostaje wiele do zrobienia w kwestii dobrego zarządzaniaMimo dokonanych postępów. W celu przeprowadzenia reformy państwa UE wesprze tworzenie wiarygodnych i skutecznych instytucji centralnych oraz stworzy program dotyczący sprawowania władzy, wspomagający afrykański mechanizm wzajemnej oceny. Zadaniem programu będzie wzmocnienie przestrzegania praw człowieka i demokracji oraz rozwój lokalnej zdolności i proces decentralizacji w celu wzmocnienia demokracji i rozwoju. Co więcej, będzie także zachęcał kraje afrykańskie do podpisania i wdrożenia głównych instrumentów międzynarodowych w zakresie przeciwdziałania przestępczości.UE będzie wspierać szybki i zróżnicowany wzrost gospodarczy w Afryce aby przyczynić się do skutecznego ograniczenia ubóstwa poprzez wspomaganiestabilność makroekonomiczną oraz przyczyniając się do stworzenia zintegrowanych rynków regionalnych. Tym co hamuje wzrost gospodarczy jest ograniczony dostęp do usług transportowych, komunikacyjnych, do wody, instalacji sanitarnych czy energii. Komisja proponuje więc stworzenie partnerstwa UE-Afryka na rzecz infrastruktury. Należy, m.in., rozwijać infrastrukturę energetyczną,ujednolicić politykę transportu poprzez wsparcie programu „transport” dla Afryki subsaharyjskiej oraz także zintegrowane zarządzanie wodą, aby poprawić je w transgranicznych dorzeczach rzek.Jeśli uznamy, że 40% mieszkańców Afryki żyje za mniej niż dolara dziennie, to pojawia się konieczność stworzenia ochrony socjalnej dla najsłabszych. W tym kontekście UE będzie wspierać dostęp do wiedzy, edukację i transfer kompetencji poprzez wydłużenie okresu kształcenia na poziomie podstawowym przez całe życie, dostęp do wody, energii ihigieny, a także poprzez poprawę infrastruktury sanitarnej i dostawę najważniejszych usług zdrowotnych.



Polityka zatrudnienia, promocja różnorodności kulturowej, a także przekształcenie migracji w czynnik wpływający pozytywnie na proces rozwoju objęte zostaną szczególną uwaga.

W zakresie środowiska działania UE będą dotyczyć zarządzania różnorodnością biologiczną środowiska, zachowania bioróżnorodności,poprawy zrównoważonego zarządzania ziemią w celu powstrzymania procesu pustynnienia, ograniczenia skutków zmiany klimatu oraz wsparcia dobrego zarządzania produktami chemicznymi. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy był kolonializm, który zburzył proces „naturalnego” rozwoju państw i społeczności tego kontynentu. A więc zakończenie zimnej wojny spowodowało w Afryce proces odwrotny do spodziewanego, odrodziły się bowiem lokalne spory i konflikty na tle etnicznym. Wieloetniczność to głowna przyczyna sporów, a konflikty wewnętrzne mają duży związek ze sprawowaniem władzy, która z kolei wiąże się bezpośrednio z kontrolowaniem bogactwa i dostępu do złóż surowców naturalnych. Słabość systemów politycznych orazZła sytuacja gospodarcza państw afrykańskich przyczyniają się do niestabilności w tym rejonie. W Afryce Północnej problemem stały się również fundamentalizm islamski i terroryzm, a także (choć obecnie w mniejszym stopniu) spór między Algierią i Marokiem, dotyczący statusu Sahary Zachodniej, oraz konflikty wewnętrzne – na Wybrzeżu Kości Słoniowej, w Gwinei-Bissau, w Senegalu i Nigerii. Wojna domowa w Sudanie oraz niestabilność Somalii, a także konflikt erytrejski (wojna w Rogu Afryki) sprawiają najpoważniejsze problemy .W Afryce Środkowej zaś najwięcej konfliktów zrodziło się w regionie Wielkich Jezior – wojna między zwaś- nionymi plemionami Hutu i Tutsi w Rwandzie i Burundi oraz destabilizacja w Zairze, którego nazwa została zmieniona w 1997 r. na Demokratyczną Republikę Konga. Afryka Południowa natomiast zmaga się przede wszystkim z niestabilnością wewnętrzną Angoli, Mozambiku i Zimbabwe. Rzeczywiste zainteresowanie państw europejskich kontynentem afrykańskim sięga czasów kolonialnych, kiedy te dwa obszary zaczęły łączyć więzi o charakterze „pana” i „wasala”. Od tego momentu Afrykapozostaje istotnym rejonem wpływów europejskich, wskazując na istotną zależność państw afrykańskich od pomocy UEa wzajemne relacje, mimo ewolucji, nadal są dalece niesymetryczne. Dla Unii zaś Afryka to obszar o znacznych możliwościach – zarówno pod względem gospodarczym, jak i politycznym, dzięki któremu może ona realizować swoją politykę opartą na roli gracza światowego (global player). Od czasu ataku terrorystycznego na Stany Zjednoczone w 2001 r. Jedną z podstawowych trosk społeczności międzynarodowej stały się państwa upadłe i podatne na wpływy międzynarodowego terroryzmu. Możemy śmiało stwierdzić iż Afryka to kontynent, na którym jest najwięcej państw słabych politycznie i gospodarczo, zatem najbardziej narażonych na tego typu problemy. Dlatego z całą pewnością UE zależy na stabilności w tym regionie, szczególnie że fale uchodźców, nielegalnych imigrantów, katastrofy humanitarne,pandemie,oraz przestępczość zorganizowana z państw upadłych przenoszą się najczęściej właśnie do Europy. Ponadto w krajach tych żyje ponad2 mln obywateli UE (przede wszystkim z Wielkiej Brytanii, Francji i Portugalii), którzy mają prawo do pomocy i ochrony. To co przyczyniło się do wzrostu zainteresowania tym kontynentemto chociażby wzrost cen ropy naftowej i innych surowców energetycznych oraz problemy związane z nielegalną imigracją z różnych państw afrykańskich. Uwarunkowane jest to także historią kolonializmu i swoistym poczuciem winy krajów europejskich względem Afryki. Kwestia ta ma jednak również inny wymiar, mianowicie implikacją kolonializmu jest istnienie partykularnych interesów państw europejskich w tym regionie, a nawet sygnały świadczące o ich zamiarach neoimperialistycznych (zarzut taki pojawia się najczęściej w stosunku do Francji i w mniejszym stopniu Belgii). Ponadto UE jestzainteresowana zachowaniem swoistego status quo w Afryce, który polega na trzymaniu państw leżących na tym kontynencie w szachu uzależnienia od pomocy finansowej i tym samym zapewnieniu sobie wpływów politycznych w regionie. Asymetria zawsze cechowała relacje między krajami europejskimi i afrykańskimi – zależność tych drugich od polityki pierwszych. Przez wiele lat współpraca skoncentrowana była na aspekcie ekonomicznym, a kraje afrykańskie występowały prawie wyłącznie w roli odbiorcy, przez co stały się uzależnionymi od silnych państw Europy, które bardzo często wykorzystywały metodę kija i marchewki.W kontaktach z państwami afrykańskimi Unia Europejska stosuje tzw. zasadę uwarunkowania , która mówi o tym, że jej pomoc uzależniona jest od przestrzegania zasad demokracji i praw człowieka przez państwo beneficjenta, a często wiąże się także z koniecznością podporządkowania politycznego wobec Unii. Następną sprawą jest stosowanie przez UE podwójnych standardów w polityce względem Afryki, kiedy w grę wchodzą interesy geopolityczne i ekonomiczne (przede wszystkim kwestia surowców). Bolączką Europy jest sprawa podwójnych standardów także w szerszym kontekście. Państwa Zachodu w kontaktach między sobą mogą stosować reguły współpracy w prowadzeniu polityki bezpieczeństwa. Gdy jednak mają do czynienia z państwami spoza swego kręgu kulturowego, muszą używać metod, które należą do ubiegłego stulecia, takich jak: siła, atak, wojna prewencyjna, sankcje, manipulacje. UE powinna zmienić swe podejście do polityki wobec państw afrykańskich, które stanowią przedmiot interesów zagranicznych, na rzecz podmiotowego ich traktowania, w którym krótkoterminowe cele ekonomiczne nie będą przysłaniać celów perspektywicznych, prowadząc do partnerstwa strategicznego. Europa niestety nadal traktuje Afrykę jak źródło, z którego należy czerpać, a w zamian dawać tylko tyle, by „utrzymać ją przy życiu” dlatego też droga ta jednak wydaje się bardzo daleka,. Badania prowadzone przez ONZ pokazały, że pomoc w zakresie rozwoju miała pozytywny wpływ na wzrost ekonomiczny, natomiast pomoc geopolityczna – negatywny lub w najlepszym przypadku neutralny. I właśnie dlatego znaczne wysiłki zaczęto wkładać w pomoc mającą sprzyjać wprowadzeniu w krajach afrykańskich prawidłowego systemu rządów i demokracji, przestrzeganiu praw człowieka i stosowaniu przez państwo zasad prawa. Włączenie elementu „politycznego” do programu europejskiej pomocy spowodowało jednak jeszcze większe pogłębienie asymetrii tych relacji. W tym samym czasie UE przez długi czas nie pozwalała na wejście na jej rynek produktów spożywczych z krajów afrykańskich. Protekcjonistyczna polityka rolna UE powoduje, że tamtejsze produkty nie są na rynku europejskim konkurencyjnym.Pierwszy polityczno-strategiczny dokument określający stosunki europejsko-afrykańskie wszedł w życie w grudniu 2005 r. Na zaledwie siedmiu stronach zdefiniowano pięć obszarów współpracy: pokój i bezpieczeństwo, prawa człowieka i system rządów, pomoc w zakresie rozwoju, wzrost ekonomiczny oraz integracja regionalna i handel, a także inwestowanie w zasoby ludzkie. Niedługo już po wydaniu tego dokumentu UE zainicjowała trzy istotne projekty:w czerwcu 2006 r. zostało zawiązane europejsko-afrykańskie partnerstwo infrastrukturalne (EU-Africa Infrastructure Partnership), w sierpniu 2006 r. zaczęła funkcjonować europejska inicjatywa systemu rządów (EU Governance Initiative), a w październiku 2006 r. UE wdrożyła program wsparcia dla Unii Afrykańskiej (Support Programme to the African Union). UE wspierała Unię Afrykańską od 2004 roku w utrzymywaniu pokoju i bezpieczeństwa, ofiarując pomoc finansową i logistyczną, ułatwiając długoterminową budowę zdolności obronnych oraz krótkoterminowe uzupełniania sił wojskowych. Powstał także Afrykański Fundusz na rzecz Pokoju (African Peace Facility), korzystając ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju, a cywilni specjaliści w latach 2004–2007 oferowali pomoc w zakresie konsultacji, planowania i szkolenia dla misji Unii Afrykańskiej w Sudanie. Drugi szczyt UE – UA w grudniu 2007 r. koncentrował się głównie wokół Zimbabwe i łamania tam praw człowieka. Państwa afrykańskie miały ambiwalentny stosunek do tego problemu, czego UE nie mogła zaakceptować. Jednak, mimo tych niezgodności, udało się zatwierdzić dokument dotyczący europejsko-afrykańskiego partnerstwa strategicznego (Africa-EU Strategic Partnership) oraz pierwszy plan działania na lata 2008–2010, zostało także zawiązane partnerstwo energetyczne. Unia Europejska wspiera Unię Afrykańską również w kwestii implementacji założeń afrykańskiej architektury bezpieczeństwa i pokoju (African Peace and Security Architecture), której istotny element stanowią afrykańskie siły pozostające w stałej gotowości (African Stand-by Force–ASF). Miały osiągnąć gotowość operacyjną do końca 2010 r. Termin ten został przesunięty na rok 2015, ze względu na opóźnienia w trzech z pięciu regionów: centralnym, północnym i południowym (jedynie wschodni i zachodni zrealizowały swoje zobowiązania w terminie). Siły te będą głównym narzędziem wojskowym, ale także z obszaru zarządzania kryzysowego UA. Unia Europejska stworzyła projekt intensywnego szkolenia dla ASF w zakresie szeroko pojętego procesu dowodzenia, który został nazwany EURORECAMP-AMANI AFRICA, czyli „Pokój w Afryce”. UE stara się w ten sposób wspierać Partnerstwo na rzecz Pokoju w ramach wspólnej strategii. Co więcej dostarcza wsparcia afrykańskim centrom szkoleniowym, pomaga zbudować i rozwijać strategię afrykańskich inicjatyw szkoleniowych. Istotną rolę odgrywa także wsparcie dla budowy kontynentalnego systemu wczesnego ostrzegania w ramach Unii Afrykańskiej (AU Continental Early Warning System). UE wspiera również komórkę planowania strategicznego misji UA w Somalii (AMISOM). Unia Europejska ma czterech specjalnych przedstawicieli ds. afrykańskich: ds. Unii Afrykańskiej (promującego pokój, stabilność, zasady demokracji oraz rozwój, a także monitorującego realizację planu działania w ramach europejsko-afrykańskiego partnerstwa strategicznego), ds. Rogu Afryki (w celu uzyskania długotrwałego pokoju i stabilności oraz rozwoju regionu), ds. Sahelu (koordynującego projekt kompleksowego podejścia do rozwiązania regionalnego kryzysu na podstawie Strategii Bezpieczeństwa i Rozwoju dla Sahelu – EU Strategy for Security and Development in the Sahel) oraz ds. Sudanu (promującego pokój i stabilność w tym państwie oraz implementację postanowień Wszechstronnego Porozumienia Pokojowego – Comprehensive Peace Agreement, kończącego wojnę między północą a południem, co ma niebagatelne znaczenie dla stabilności państw ościennych). Zostało także utworzone stanowisko specjalnego doradcy ds. afrykańskich zdolności utrzymania pokoju, zajmującego się wspieraniem Unii Afrykańskiej w działaniach stabilizacyjnych. Wcześniej, do 2011 r., działał specjalny przedstawiciel ds. Regionu Wielkich Jezior Afrykańskich, wspierający proces pokojowy oraz rozwój ekonomiczno-społeczny, a także dialog polityczny w regionie, mający ułatwić współpracę i integrację. UE przeprowadziła do tej pory 14 misji i operacji w ramach Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony, z których dziewięć jeszcze się nie zakończyło, a było to w celu wspierania stabilności, pokoju oraz rozwoju państw afrykańskich. W dzisiejszym czasie trwa sześć misji niewojskowych: w Libii (EUBAM – EU Border Assistance Mission – misja wspierania ochrony granic), Nigrze (EUCAP SAHEL – EU Capacity Building Mission – misja budowy zdolności w celu zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej w Sahelu), Rogu Afryki (EUCAP NESTOR – EU Regional Maritime Capacity Building for the Horn of Africa and the Western Indian Ocean – misja budowy regionalnych zdolności morskich w Rogu Afryki i na zachodnim wybrzeżu Oceanu Indyjskiego), w południowym Sudanie (EUAVSEC – EU Aviation Security Mission – misja poprawy poziomu bezpieczeństwa i ochrony lotnictwa cywilnego) oraz dwie misje w Demokratycznej Republice Konga (EUSEC – Advisory and Assistance Mission for Security Reform – misja doradcza wspierania reform sektora bezpieczeństwa oraz EUPOL – Police Mission – doradczo-szkoleniowa misja policyjna). Trzy operacje wojskowe są prowadzone: w Mali (EUTM – EU Trainig Mission – wojskowa operacja szkoleniowa dla sił zbrojnych Mali) oraz dwie w Somalii (EUTM – operacja szkoleniowa dla wojsk somalijskich oraz EUNAVFOR – EU Naval Force – operacja Atalanta, mająca na celu zapobieganie i zwalczanie piractwa). Misje i operacje UE w Afryce podejmowane są w znacznej mierze z poczucia odpowiedzialności za byłe kolonie, dlatego prowadzi się akcje humanitarne oraz misje wspierania pokoju. Po mim wszystko są to działania jednorazowe lub krótkotrwałe, a u ich podłoża leżą bardzo konkretne interesy polityczno-strategiczne. Donatorzy rozumują następująco: zupełne rozchwianie polityczno-społeczne Afryki jest niewskazane, gdyż powoduje napływ rzeszy emigrantów i zwiększa podatność na destabilizację, stymuluje handel bronią i narkotykami, międzynarodowy terroryzm oraz wpływy ortodoksyjnego islamu. Misje w Kongu i Czadzie, mające na celu przywrócenie stabilności i bezpieczeństwa w regionie, popierane były głównie przez Francję, ze względu na zaszłości historyczne czasów kolonializmu, ale także z powodu interesów ekonomicznych (dostęp do surowców naturalnych, w tym do ropy naftowej). Krytycy twierdzą, że szczególnie organizacja misji w Kongu była „polityczną manifestacją Francji i Niemiec, które w obliczu kryzysu UE starają się pokazać, iż europejska polityka bezpieczeństwa i obrony rozwija się bardzo dynamicznie”.

  1. PROBLEMY EKONOMICZNE

Strategia Unii Europejskiej (UE) na rzecz Afryki jest odpowiedzią na podwójne wyzwanie polegające na ponownym wprowadzeniu Afryki na drogę zrównoważonego rozwoju oraz na osiągnięciu milenijnych celów rozwoju (MCR) do 2015 r.Handel, integracja regionalna i infrastruktura – umożliwia UE i UA zaangażowanie się w dialog na temat regionalnej integracji gospodarczej na podstawie zgromadzonych przez nie doświadczeń .Będąc wieloletnim partnerem i bliskim sąsiadem Afryki, Unia Europejska, znajduje się na odpowiednim miejscu, aby wesprzeć ten kontynent w jego zdecydowanych działaniach na rzecz tego procesu.

AKT

Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z 12 października 2005 r. - Strategia UE na rzecz Afryki: Europejsko-afrykański pakt na rzecz przyspieszenia rozwoju Afryki [COM(2005) 489 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].
Strategia Unii Europejskiej (UE) na rzecz Afryki określa ramy działania wszystkich państw członkowskich, aby wesprzeć Afrykę w jej wysiłkach w celu osiągnięcia milenijnych celów rozwoju (MCR). Od kilku lat obserwujemy w Afryce znaczny postęp, m.in. w sferze sprawowania władzy, wzrostu gospodarczego. Unia Afrykańska, Nowe Partnerstwo dla Rozwoju Afryki (NEPAD) oraz międzynarodowe organizacje stworzyły dla Afryki „mapy drogowe” w zakresie gospodarki i polityki, a także nakreśliły wizję przyszłości. Jednakże droga, którą Afryka musi pokonać, aby osiągnąć zrównoważony rozwój jest jeszcze długa.Rzeczywistość afrykańska to wiele różnych systemów politycznych, doświadczeń historycznych, różny kontekst kulturowy i religijny, gospodarczy i geograficzny. Obok siebie istnieją strefy niebezpieczne i takie, gdzie panuje stabilność. Niektóre z krajów afrykańskich przeżyły lub właśnie przeżywają okres pokoju, bezpieczeństwa, stabilizacji gospodarczej i politycznej, partycypacji demokratycznej, podczas gdy inne w tym samym czasie są uwikłane w niekończące się konflikty. Ta wzmożona niestabilność idzie w parze ze wzrostem zorganizowanej przestępczości ponadnarodowej, która coraz częściej oznacza rozwój zagrożenia przemytem i spożyciem narkotyków, handlem ludźmi, przemytem zasobów naturalnych i przemytem broni.Jednakże nie brakuje wskaźników wzrostu. Zrównoważona eksploatacja zasobów naturalnych, rozwój rolnictwa, inwestycje w zasoby ludzkie tworzą klimat sprzyjający inwestycjom. Wiele państw afrykańskich posiada duże bogactwa naturalne, co umożliwia faktyczny zrównoważony rozwój. Afrykańskie gospodarki opierające się na podstawowych produktach rolnych mogą zmniejszyć swoją słabość, jeśli podejmą działania w zakresie długoterminowej tendencji spadkowej cen oraz fluktuacji cen światowych. Dla wzrostu najważniejszy jest stabilny i atrakcyjny klimat inwestycyjny. Stabilność oraz jakość zarządzania danym krajem, transparentność, dialog z krajowym i międzynarodowym środowiskiem biznesu, a także integracja regionalna są czynnikami, które przyczyniają się do rozwoju gospodarczego. Nowe podmioty zewnętrzne, np. Brazylia, Indie czy Chiny są coraz bardziej zainteresowane potencjałem gospodarczym Afryki. Natomiast dawni partnerzy Afryki, tacy jak Stany Zjednoczone, Japonia i Rosja, zaczynają ponownie interesować się tym kontynentem.W regionach tych szczególnie ważne jest stworzenie powiązań, które ułatwią mieszkańcom dostęp do rynków i zmniejszą koszty działalności handlowej. Należy więc opracować proces integracji regionalnej, którego rolą będzie wzmocnienie pozycji Afryki w gospodarce światowej.Milenijne cele rozwoju – w 2010 r. Komisja Europejska oświadczyła, że inicjatywa na rzecz milenijnych celów rozwoju o budżecie 1 mld EUR koncentruje się na obszarach i państwach, które prawdopodobnie nie osiągną swoich milenijnych celów rozwoju, a spośród których wiele jest w Afryce. Debata dotycząca tej kwestii w coraz większym stopniu skupia się na ramach rozwoju po 2015 r. Celem związanym z energią jest poprawienie dostępu do rzetelnych, bezpiecznych, cenowo przystępnych i zrównoważonych usług energetycznych na obydwu kontynentach. Na pierwszym posiedzeniu wysokiego szczebla w 2010 r. zadeklarowano cele polityczne do roku 2020, w tym zapewnienie 100 mln obywateli afrykańskich dostępu do nowoczesnych i zrównoważonych źródeł energii. Drugie posiedzenie wysokiego szczebla odbyło się w lutym 2014 r. w Addis Abebie.

Głównymi instrumentami promowania handlu między UE a regionami afrykańskimi stanowią umowy zgodne z uregulowaniami Światowej Organizacji Handlu, czyli tzw. umowy o partnerstwie gospodarczym. Umowy o partnerstwie gospodarczym zostały przewidziane w umowie z Kotonu, a ich zawarcie spodziewane było do 2008 r. Proces negocjacyjny trwał jednak o wiele dłużej, choć w 2014 r. nastąpił przełom, kiedy zatwierdzono nowe przepisy regulujące dostęp do rynku unijnego, w których termin podpisania i rozpoczęcia wdrażania umów przejściowych o partnerstwie gospodarczym wyznaczono na dzień 1 października 2014 r. W razie niedotrzymania terminu kraje utraciłyby dostęp na preferencyjnych warunkach i musiałyby powrócić do stosowania różnych systemów handlowych. Dla większości państw afrykańskich, które należą do najmniej rozwiniętych państw, oznaczałoby to status „wszystko oprócz broni”, który gwarantuje bezcłowy i bezkontyngentowy dostęp do rynku UE (zob. osobny arkusz informacyjny na temat systemów handlowych stosowanych w handlu z krajami rozwijającymi się).

Aktualnie sytuacja wygląda następująco:


  1. Afryka Zachodnia – negocjacje na szczeblu technicznym obejmujące UE i 16 państw z Afryki Zachodniej zamknięto w lutym 2014 r. Tekst parafowano w dniu 30 czerwca, a 10 lipca 2014 r. szefowie państw Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS) zatwierdzili umowę o partnerstwie gospodarczym do podpisu. Obecnie trwa proces podpisywania.

  2. Afryka Środkowa – Kamerun był jedynym państwem, które podpisało umowę przejściową o partnerstwie gospodarczym w Afryce Środkowej w styczniu 2009 r. Parlament Europejski wyraził zgodę na umowę w czerwcu 2013 r., a parlament Kamerunu zatwierdził jej ratyfikację w lipcu 2014 r. Umowa jest tymczasowo stosowana w Kamerunie od sierpnia 2014 r. Natomiast negocjacje na szczeblu regionalnym wciąż się opóźniają z uwagi na sytuację w Republice Środkowoafrykańskiej.

  3. Afryka Wschodnia i Południowa – cztery państwa w regionie: Mauritius, Seszele, Zimbabwe i Madagaskar, podpisały umowę przejściową o partnerstwie gospodarczym w 2009 r. Stosuje się ją prowizorycznie od maja 2012 r., a Parlament wyraził zgodę na ratyfikację w styczniu 2013 r.

Wspólnota Wschodnioafrykańska – w dniu 16 października 2014 r. wysocy rangą urzędnicy z Burundi, Rwandy, Tanzanii, Kenii i Ugandy zawarli pełną regionalną umowę o partnerstwie gospodarczym. Dokument jest już przygotowywany do podpisu i następnie do ratyfikacji.



Południowoafrykańska Wspólnota Rozwoju – w dniu 15 lipca 2014 r. Botswana, Lesotho, Afryka Południowa, Suazi i Mozambik z jednej strony oraz UE z drugiej strony pomyślnie zakończyły negocjacje w sprawie umowy o partnerstwie gospodarczym. Przepisy handlowe zawarte w umowie o handlu, rozwoju i współpracy z 1999 r., na podstawie której UE i Afryka Południowa zniosły odpowiednio 95 i 85% taryf, zostaną zastąpione przepisami z regionalnej umowy o partnerstwie gospodarczym.

  1. PROBLEMY SPOŁECZNE

Główne problemy, z którymi borykają się państwa afrykańskie (z którymi walczy Unia Afrykańska) to kolonializm i rasizm, rozwój współpracy między państwami członkowskimi oraz obrona ich suwerenności. Afryka to kontynent o najniższym na świecie HDI, poniżej 0,5; ponad 80% Afrykanów żyje w państwach o niskim HDI, co oznacza: dużą śmiertelność, niską długość życia, analfabetyzm, niski poziom edukacji i ochrony zdrowia. Dążeniem wszystkich państw jest osiągnięcie niezależności politycznej i gospodarczej, wzrost gospodarczy, likwidacja obcych baz wojskowych i przekształcenie Afryki w strefę bezatomową , a także rozwój społeczny. Unia Afrykańska również podejmuje działania na rzecz eliminowania zagrożeń dla bezpieczeństwa i pokoju w Afryce. Stała się jedną z organizacji regionalnych działających zgodnie z postanowieniami rozdziału VIII Karty Narodów Zjednoczonych. OJA jest organizacją uniwersalną, co oznacza, że jej cele i kompetencje rozciągają się na wszystkie dziedziny życia społecznego. Osiąganiu celów mają służyć sformułowane w Karcie zasady postępowania państw afrykańskich. Unia Afrykańska stoi wobec wielu problemów, takich jak: walka z epidemiami (malaria, AIDS), konfrontacja z niedemokratycznym reżimami, mediacje w toczących się konfliktach wewnętrznych, niedokończona dekolonizacja Sahary Zachodniej, konieczność poprawy warunków życia milionów ludzi, walka z głodem, analfabetyzmem i wiele innych. Połowa krajów Afryki boryka się z głodem, 24% ludności utrzymuje się za mniej niż 1$ dziennie .Rozwój społeczny również odbywa się w bardzo zróżnicowanych warunkach. Nawet jeśli niektóre kraje afrykańskie osiągnęły imponujący wzrost gospodarczy, bardzo niesprawiedliwy podział zysków sprawia, że nie ma on pozytywnego wpływu na walkę z ubóstwem.Przemysł przetwórczy jest w Afryce bardzo słabo rozwinięty: brak infrastruktury technicznej, brak wykwalifikowanych pracowników, niechęć inwestorów zagranicznych. Tworzenie nowych miejsc pracy pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań w walce z ubóstwem i dla rozwoju społecznego, szczególnie dla kobiet i mniejszości etnicznych. Sytuacja w zakresie zatrudnienia jest ściśle powiązana ze wskaźnikiem alfabetyzacji, który powoli się poprawia. Komfort życia mieszkańców zależy także od higieny i warunków zdrowia. Szczególnie epidemia HIV/AIDS stanowi poważne obciążenie dla wielu krajów Afryki. Kontynent afrykański jest bardzo różnorodny z punktu widzenia środowiska. Zmiana klimatu zwiększy deficyt wody, wpłynie na bioróżnorodność i zdrowie mieszkańców, zmniejszy poziom bezpieczeństwa żywnościowego oraz zwiększy problem pustynnienia. Powodzie i susze są zjawiskami bardzo częstymi, które jeszcze bardziej się zintensyfikują z powodu zmiany klimatu, podczas gdy systemy szybkiego ostrzegania są nieodpowiednie, a zarządzanie klęskami żywiołowymi znajduje się na marnym poziomie. Dostosowanie się do zmiany klimatu jest więc najpilniejszą kwestią dla rozwoju kontynentu. Zjawisko pustynnienia występuje na blisko połowie kontynentu afrykańskiego. Strefy najpoważniej dotknięte problemem są zlokalizowane wzdłuż pasm pustynnych. Ponadto odnawialne zasoby wody w Afryce są mniejsze niż średnia światowa, a wiele krajów cierpi z powodu stresu wodnego i niedoboru wody. Dodatkowo na kontynencie afrykańskim znajduje się 17% lasów światowych, a wylesianie w celach handlowych czy rolnych, jest poważnym problemem.

  1. Podsumowanie

Postanowienia Wspólnej Strategii na lata 2014-2017 świadczą o zdiagnozowanych wyzwaniach jakie Europa i Afryka jakie postawiły przed kontynentem afrykanskim. Ciągły brak woli politycznej, partnerskiego traktowania i zaufania jest problemem który uniemożliwia ich wdrożenie.

W dniach 2-3 kwietnia 2014 r. odbył się szczyt Unia Europejka- Afryka i w deklaracji końcowej podkrślono iż Afryka to kraj z ogromnym potencjałem demograficznym i gospodarczym. Niestety szybki wzrost gospodarczy i rosnąca klasa średnia to ciągle mało by przezwycięzyć strukturalne problemy kontynentu. Co wiecej, wciąż europejskie podejście do Afryki jest nadal obarczone dużą dozą paternalizmu. Przywołując słowa Eratusa Mwencha podczas V Forum Biznesu można się zgodzić, że sukcesem Europy będzie sukces Afryki. Z takiego obrotu sytuacji zdają sobie sprawe obie strony. Pytanie, na ile ta świadomość okaże się silniejsza od partykularnych interesów, krótkotrwałych korzyści politycznych i wzajemnych uprzedzeń ?

Nawet jeśli Unia Europejska jest największym donatorem Afryki to wsparcie finansowe w znacznym stopniu musi być zwiększone. W czerwu 2005r. Unia Europejska zobowiązała się do oficjalnej pomocy do poziomu 0.56% DNB do 2010r., i do poziomu 0.7% DNB do 2015. Każdego roku dla Afryki sunsaharyjskiej będzie przeznaczane około 4 miliardów euro. Niniejsza strategia dla Afryki będzie odniesieniem dla programów i działań w ramach 10 Europejskiego Funduszu Rozwoju.

Strategia ta została przyjęta przez Radę Europejską 15 i 16 grudnia 2005 r.



BIBLIOGRAFIA

1. Akt Założycielski Unii Afrykańskiej [w:] Prawo w stosunkach międzynarodowych. Wybór dokumentów, pod. red. S. Bielenia, Warszawa 2004

2. B. Bankowicz, M. Bankowicz, A Dudek, Słownik historii politycznej świata 1901 – 2005, Kraków 2006

3. E. Haliżak, R. Kuźniar, G. Michałowska, S. Parzymies, J. Simonides, R. Zięba, Stosunki międzynarodowe w XXI wieku, Warszawa 2006

4. P. J. Borkowski, Polityka Unii Europejskiej w regionie Morza Śródziemnego, w: S. Parzymies (red.), Dyplomacja czy siła?. Unia Europejska w stosunkach międzynarodowych, Warszawa 2009.

5. P. Frankowski, I. Słomczyńska, Unia Europejska – Afryka Subsaharyjska. Uwarunkowania, mechanizmy, efektywność współpracy, Lublin 2011.

6. A. Gąsowski, Bogaci-Biednym Unia Europejska a Afryka, w: A. Żukowski (red.), Problem bogactwa i biedy we współczesnej Afryce, Olsztyn 2011.

7. R. Zięba, Unia Europejska jako aktor stosunków międzynarodowych, Warszawa 2003

8. F. Jasiński, Współpraca Unii Europejskiej z regionem afrykańskim, w: J. J. Milewski, W. Lizak (red.), Stosunki międzynarodowe w Afryce, Warszawa 2002

9. Artykuł : http://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/makroekonomia/unia-z-afryka-jezyk-znajduja-nielatwo/








©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna