Tematy Każda kreska oddziela epoki. Podziękowania dla Unca oraz Pauliny Kłos



Pobieranie 1.53 Mb.
Strona1/33
Data06.05.2016
Rozmiar1.53 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   33
Tematy

Każda kreska oddziela epoki. Podziękowania dla Unca oraz Pauliny Kłos.



  1. Problematyka moralna "Antygony"

  2. Różne sposoby nawiązania do antyku w literaturze polskiej

  3. Transpozycja wybranego mitu w sztuce

  4. Inspiracje biblijne w literaturze

  5. Tragizm i tragedia, wyjaśnij pojęcia, podaj przykłady

  6. Dramat antyczny a dramat szekspirowski - próba porównania

  7. Powstanie i rozwój tragedii greckiej

  8. Epos i jego kontynuacja.




  1. "Bogurodzica" jako zabytek języka polskiego, historia utworu, walory literackie

  2. Omów znane ci średniowieczne zabytki języka polskiego

  3. Etos rycerza na podstawie przykładów z literatury polskiej i obcej

  4. Dążenie do ideału etycznego w literaturze średniowiecza.

  5. Polskie dziejopisarstwo średniowieczne

  6. Nawiązania do redniowiecza w literaturze polskiej późniejszych epok

  7. Z jakimi epokami kojarzysz style: gotyk, barok, klasycyzm; omów je i podaj przykłady




  1. Objaśnij pojęcia: odrodzenie, humanizm, reformacja

  2. Humanizm, racjonalizm i irracjonalizm wyjanij pojęcia; z jakimi epokami Ci się kojarzą, omów na przykładach.

  3. Wzorce osobowe renesansu.

  4. Różne ujęcia tematyki wiejskiej w literaturze renesansu.

  5. Rodzaje miłości w literaturze XVI i XVII wieku, Kochanowski, Morsztyn, Szarzyński.

  6. Dramaty Szekspirowskie - wyjaśnij zainteresowanie nimi trwające od stuleci.

  7. "Odprawa posłów greckich" Jana Kochanowskiego, a dramat antyczny.

  8. Praktyczna filozofia Jana Kochanowskiego i jej źródła.

  9. Myśl o poezji i poecie w twórczości Jana Kochanowskiego.

  10. Bóg i natura w twórczości Jana Kochanowskiego

  11. "Ludzkie przygody, ludzkie noś" - Treny jako świadectwo przygód człowieka myślącego epoki renesansu

  12. Treści patriotyczne w utworach Jana Kochanowskiego i kazaniach Piotra Skargi

  13. Program polityczny Andrzeja Frycza Modrzewskiego - ojca polskiej myśli demokratycznej.




  1. Los człowieka w twórczości Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego i Daniela Naborowskiego

  2. Scharakteryzuj zjawisko sarmatyzmu wykorzystując znane Ci utwory literackie.

  3. Na podstawie wybranych utworów omów charakterystyczne cechy baroku

  4. Pamiętniki Jana Chryzostoma Paska




  1. Co zauważył Ignacy Krasicki obserwując świat i ludzi

  2. Jakie rodzaje i gatunki występują w literaturze Oświecenia. Jakie są ich źródła i czemu zawdzięczały popularność?

  3. Dworek szlachecki i jego mieszkańcy w literaturze.

  4. Życie kulturalne i umysłowe w czasach stanisławowskich.

  5. Przedstaw poglady społeczno-polityczne publicystów oświecenia.

  6. Bogactwo refleksji w "Grobie Agamemnona"

  7. Świat szlachecki w "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza.

  8. Propozycje zbawcze w III części "Dziadów"

  9. Tragiczny konflikt Konrada Wallenroda

  10. Romantyczny pielgrzym - omów na znanych ci przykładach

  11. Romantyczne rozumienie roli poezji i poety

  12. "Kordian" - wypowiedź poety o powstaniu listopadowym

  13. Postacie buntowników i szaleńców w utworach romantycznych.

  14. Pejzaż romantyczny w literaturze

  15. Przemiana wewnętrzna jako motyw określający odrębność polskiego bohatera romantycznego

  16. Kształt miłości romantycznej

  17. Ludowość w twórczśoci romantyków polskich

  18. Motywy autobiograficzne w twórczśoci Adama Mickiewicza

  19. Romantyczna koncepcja natury na przykładzie wybranych utworów.

  20. "Nie-Boska komedia" jako dramat niepełnych racji

  21. Dramat bohatera romantycznego w "Nie-boskiej komedii"

  22. Norwid - poeta myśli

  23. Cechy dramatu romantycznego

  24. Cechy poetyki romantycznej

  25. Cechy gatunkowe powieści poetyckiej

  26. Rewolucja społeczna w ujęciu Krasińskiego, Żeromskiego i Witkacego

  27. Na wybranym przykładzie omów cechy poematu dygresyjnego

  28. Interpretacja słów Wysockiego"Nasz naród jak lawa..."

  29. Romantyczna biografia Kordiana

  30. Wielcy ludzie w poezji Norwida

  31. Wymień gatunki literackie romantyzmu, wymień cechy jednego z nich




  1. Typowe gatunki literackie pozytywizmu

  2. Wybrane problemy i tematy nowel pozytywistycznych

  3. Asnyk i Konopnicka - poeci czasów niepoetyckich

  4. Koncepcje patriotyzmu i służby ojczyźnie w polskiej literaturze pozytywizmu

  5. Wokulski - co mnie fascynuje i budzi szacunek, a co drażni i wzbudza sprzeciw.

  6. Judym - co mnie fascynuje i budzi szacunek, a co drażni i wzbudza sprzeciw.

  7. Dwa spojrzenia na literaturę - Sienkiewicz - Żeromski

  8. Obraz "chorego" społeczeństwa w "Lalce" Bolesława Prusa

  9. "Lalka" to powieść o straconych złudzeniach - czy się z tym zgadzasz?




  1. Przełom pomiędzy epokami: pozytywizm - Młoda Polska

  2. Poezja Staffa na tle współczesnych mu nurtów poetyckich

  3. "Wesele" Wyspiańskiego jako synteza sztuk

  4. Związki Młodej Polski z romantyzmem

  5. Wieś w utworach Żeromskiego i Reymonta

  6. Tematy i idee liryki młodopolskiej

  7. Różne techniki artystyczne w prozie modernistycznej: realizm, symbolizm, impresjonizm

  8. Bohaterowie Żeromskiego w poszukiwaniu sensu życia

  9. Poezja młodopolska jako wyraz niepokoju człowieka końca wieku

  10. Historia, a współczesność w "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego

  11. Uroda i brzydota świata jako kategorie estetyczne w utworach Żeromskiego

  12. Młodopolskie sny o znużeniu, sny o potędze

  13. Inne nazwy Młodej Polski i ich uzasadnienie

  14. Widzenie filistra w literaturze polskiej

  15. Bohaterowie Stefana Żeromskiego wobec epoki romantyzmu i pozytywizmu.

  16. Elementy naturalizmu w wybranych utworach literackich.




  1. Program artystyczny Awangardy

  2. Tendencje klasycystyczne i awangardowe w liryce XX wieku

  3. Zniewolenie formą w "Ferdydurke" Gombrowicza.

  4. Propozycje moralne w ujęciu Josepha Conrada i Alberta Camusa

  5. Człowiek i urząd w "Procesie" Kafki

  6. Moralne problemy w "Granicy" Zofii Nałkowskiej

  7. Oryginalny świat poezji Leśmiana

  8. Futuryzm, ekspresjonizm, surrealizm jako techniki artystyczne

  9. Problem odpowiedzialnśoci moralnej w literaturze XX wieku




  1. Dramat Mrożka jako wyzwanie wobec tradycji

  2. Broniewski - poeta buntu i przeżyć osobistych

  3. Siła i słabość człowieka w literaturze o wojnie i okupacji.

  4. Omów najbliższe Ci wiersze Zbigniewa Herberta

  5. Proza Nałkowskiej i Borowskiego wobec doświadczeń "epoki pieców"

  6. Współczesna literatura faktu, jej tematy i znaczenie.

  7. Tragedia młodych w poezji Krzysztof Kamil Baczyńskiego i Tadeusza Gajcego.

  8. Człowiek zniewolony - łagry sowieckie na przykładzie wybranych utworów literackich

  9. Charakterystyczne cechy liryki wybranego poety współczesnego - Zbigniew Herbert

  10. Interpretacja wybranego wiersza

  11. Metaforyczny sens "Dżumy" i filozoficzna wymowa powieści




  1. Twoja znajomość teatrów warszawskich, repertuar, aktorzy, reżyserzy

  2. Esej, felieton, artykuł - omów na przykładzie wybraną formę.

  3. Rola tytułu literackiego na wybranych przykładach

  4. Polskie systemy wersyfikacyjne, omów podaj przykłady

  5. Omów funkcje języka

  6. Związki frazeologiczne i kryteria ich podziału

  7. Zróżnicowanie stylistyczne współczesnej polszczyzny

  8. Zapożyczenia językowe.

  9. Przedstaw znane ci słowniki języka polskiego. Kiedy i w jaki sposób z nich korzystasz?

  10. Archaizmy, pojęcie, podział, przykłady

  11. Neologizmy, pojęcie, podział, przykłady

  12. Stylizacja językowa i jej odmiany

  13. Twórczość Norwida jako kontynuacja i przekroczenie tradycji romantycznych

  14. Terapeutyczny sens "Ksiąg narodu i pielgrzymstwa polskiego" oraz "Pana Tadeusza"

  15. Co to jest sentymentalizm?

  16. Motywy malarskie i muzyczne w literaturze

  17. Druga strona wojny w "Pamiętnikach z Powstania Warszawskiego"

  18. Realne i etymologiczne znaczenie pojęć biblijnych i mitologicznych

Problematyka moralna "Antygony"

Jedną z zasad antycznej estetyki zakładającej oddziaływanie sztuki na odbiorcę, wprowadzonej przez Arystotelesa w szóstym rozdziale jego poetyki, była zasada tzw. katharsis - oczyszczenia. Pojęcie to sformułowane jest w sposób lapidarny i trochę zagadkowy i jest różnie interpretowane w sensie moralnym, psychologicznym, filozoficznym. Na ogół przez katharsis rozumie się rozładowanie wzruszeń, wyzwolenie odbiorcy z uczuć pod wpływem wstrząsu emocjonalnego nazwanego przez Arystotelesa litością i trwogą. Jego użycie prowadzi do tego, że widz w czasie przedstawienia doznaje oczyszczenia z emocji, które ogląda na scenie.

To zadanie narzucone przez poetykę spełnia "Antygona". Litość i trwogę, o którą chodzi Arystotelesowi, wywołuje konflikt między osobami bliskimi sobie: Antygoną i Kreonem. Swoich bohaterów stawia autor w sytuacji wyboru, są to: Kreon, Antygona, Ismena, Hajmon i Eurydyka. W sytuacji w jakiej się znaleźli muszą wybierać nie między dobrem a złem, ale między wartościami równorzędnymi. Nad bohaterami ciąży klątwa bogów, dlatego każde ich przedsięwzięcie, każdy wybór musi skończyć się klęską. Mimo wszystko główna postać dramatu, Antygona, stała się symbolem pewnej postawy wobec tych, którzy w imię jakiś tam celów, np. racji państwa, gwałcą prawa prywatne, prawa ludzkie. Antygona wbrew zakazowi Kreona postanawia pogrzebać ciało zabitego brata. Uważa, że każdy ma obowiązek posłuszeństwa wobec praw bliskich, a bogowie nakazują grzebanie zmarłych. Antygona prawa odwieczne, boskie stawia ponad prawa, które ustanawia śmiertelny król. Ale nie tylko tym kieruje się Antygona. Jej motywem jest lojalność, poczucie obowiązku i wobec rodziny tak tragicznie. "Nie można dopuścić by niepogrzebion, bez płaczu, stał się łupem dla sępich dziobów chciwych żerliwy". Chce ona jak sama mówi współkochać a nie współnienawidzieć, uważa że dokonuje "świętej zbrodni". Tak więc Antygona chce być w zgodzie z samą sobą i z prawami boskimi. Uważa, że śmiertelny nie może przekreślić praw boskich, a śmierć która jej grozi przyspieszy jedynie to co i tak ją czeka. Nie lęka się, że wcześniej spotka się z bliskimi.

Nie można jednak nie przyznać pewnej słuszności racjom Kreona. Król uważa, że po bratobójczej wojnie potrzebny jest w państwie spokój. Bezrząd i anarchia mogą stać się przyczyną upadku. Prawowity król jest zastępcą bogów, jest uprawniony do wydawania rozkazów w imię bogów, jest utożsamiany z państwem "Czy nie uchodzi państwo za rzecz władcy". Władca nie może cenić wyżej najbliższych od ojczyzny i dlatego powinien ukarać zdrajcę. Polinejk sprowadził przecież wojska, które miały zniszczyć Teby. Nawet po śmierci nie może on być potraktowany na równi z obrońcą. Ta kara ma dodatkowo odstraszyć przyszłych buntowników. Antygona w jego oczach opuściła się zuchwalstwa. Kobieta nie może dyktować praw, także lud nie ma wpływu na postępowanie króla. Nie można tolerować buntu, a niedopełnienie obietnicy ukarania winnych rzuciło by na niego złe światło jako na niesprawiedliwego władcę. Boi się także przyznać rację młodszemu Hajmanowi, który bierze stronę Antygony. Twierdzi on, że rozkazy władcy powinny być mądre, mówi: "Niczym to państwo co jednemu służy".

Stanowisko Sofoklesa jest jednoznaczne. Przyjaciel Peryklesa, znany z budowania demokracji potępiał upór Kreona, jego przesadną ambicję i zaślepienie. Lament władcy "Ach biada mi, złamane całe życie" jest przyznaniem się do błędu i uznaniem racji Antygony. Wpływ na kreowane postacie miała religijność Sofoklesa, był zwolennikiem religii delfickiej. Potępił więc Kreona za wydawanie rozkazów sprzecznych z wolą bożą.
Różne sposoby nawiązania do antyku w literaturze polskiej.

Powszechne jest mniemanie, iż starożytne literatury grecka i rzymska oraz biblia to dwa źródła naszej kultury i literatury. Cyprian Kamil Norwid w wierszu "Moja Ojczyzna" wyraził następującą myśl:

"Naród mnie żaden nie zbawił, ni stworzył,

Wieczność pamiętam przed wiekiem,

Klucz dawidowy usta mi otworzył

Rzym nazwał człowiekiem."

Podobną myśl wypowiedział współczesny znawca antyku Stanisław Stabryła. Pisał on, że antyk podobnie jak biblia stanowi wspólną ojczyznę kultury europejskiej, a więc także polskiej. Stąd wszystko, lub prawie wszystko co się z tych dwóch wielkich korzeni wywodzi ma charakter uniwersalny. Odwołania antyczne, niezależnie od tego jaką przybierają formę, są w naszym kręgu kulturowym zużytkowaniem wspólnego dobra.

Recepcja (odwołanie) antyczne w naszej kulturze jest zjawiskiem znanym od renesansu. Wtedy to zaczęto wydawać, studiować i naśladować pisma starożytnych poetów i filozofów. Wywarły one ogromny wpływ na kształtowanie się pojęć filozoficznych i etycznych tej epoki, a także na sztukę wysławiania się, na renesansowe poetyki. W literaturze rozpoczęły się najróżnorodniejsze zapożyczenia w zakresie tematów, motywów, kompozycji, porównań, frazeologii, słownictwa i postaci. Jeden z wybitnych współczesnych znawców antyku, Ludwig Hieronim Morstin, powiedział że każde pokolenie ma swój antyk i swoje spojrzenie na antyk, które pozwala ciągle odnajdować w tej epoce nowe wartości, które są przydatne.

Mówiąc o inspiracjach antycznych trzeba pamiętać, że mają one różnorodny charakter. Mogą to być z jednej strony zwyczajne powtórzenia motywów klasycznych, lub też reinterpretacje przynoszące zasadniczą zmianę sensu w stosunku do klasycznego tworzywa. Mogą to być jakieś polemiki, nowe zupełnie nieoczekiwane znaczenia nadawane starożytnym mitom, tu też tzw. prefigura zawierające analogie między mitem a losami współczesnych bohaterów, oraz tzw. inkrustacje, tzn. ozdabianie metaforami, porównaniami, słownictwem zaczerpniętym z Antyku. Świadczą one o ciągłości naszej kultury i poczucia łączności z tradycją. Szczególnie dzisiaj zainteresowanie Antykiem można tłumaczyć poszukiwaniem wspólnej ojczyzny, chęcią powrotu do źródeł, korzeni. Jest to antidotum na gwałtowny rozwój cywilizacji.

Zafascynowanie Antykiem w renesansie widoczne jest już w nazwie, oznacza ona bowiem odrodzenie się tradycji antycznych po okresie Średniowiecza. Trzeba jednak pamiętać o tym, że nadal pewne tradycje poprzedniej epoki są kontynuowane, choć renesans się od nich odżegnuje. Natomiast w pełni świadome jest odwołanie się do Antyku. Pojawia się słynne hasło: "Ad fontem" - do źródeł, które oznacza wręcz zachłyśnięcie się klasyką, aż do przesady, jak np. cyceronizm. Powszechne stają się studia obejmujące starożytną filozofię, literaturę i retorykę tzw. studia humaniora. Ideałem wykształcenia humanistycznego staje się znajomość trzech języków starożytnych: greki, łaciny i hebrajskiego, umożliwiająca studiowanie dzieł w oryginale. Jan Kochanowski znał klasyczną łacinę, czy znał grekę jest wątpliwe. Renesans przynosi odrodzenie wielu filozofii antycznych, odradza się: platonizm, neoplatonizm, powstaje we Florencji słynna akademia platońska założona przez Kosmę Meduceusza, stoicyzm, epikureizm, filozofia Sokratesa. Pod wpływem filozofii starożytnej kształtuje się eklektyczna filozofia Kochanowskiego (czerpiąca z różnych źródeł), korzysta także z ojców kościoła, filozofii kościoła. Kochanowski filozofię grecką czerpie z pośredniego źródła jakim są dzieła Horacego. Można powiedzieć, że "jądro horacjańskie stanowi najistotniejszą część twórczości Kochanowskiego" - profesor Sokołowska. Horacjanizm Kochanowskiego przejawiał się w wielu postaciach. Wiele pieśni Kochanowskiego to niemal dosłowne tłumaczenia i parafrazy pieśni Horacego. Np. pieśni "Dzbanie mój pisany, dzbanie malowany", "Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony" w tej pieśni Kochanowski parafrazuje słowa Horacego "non omnis moria" - nie wszystek umrę, zwracając się w pieśni do swojego mecenasa bp. Myszkowskiego - "Mój Myszkowski nie umrę". Pod wpływem Horacego Kochanowski także przejmuje poglądy głoszone przez Epikura i jego uczniów. W jego twierdzeniach odnajdujemy echa filozofii epikurejskiej: pogoda, panowanie nad namiętnością, korzystanie z radości życia. W jednej z pieśni poeta wypowiada epikurejską postawę

"Miło jest szaleć kiedy czas po temu

Dziś bądź wesół, dziś użyj biesiady

O przyszłym dniu niechaj później rady".

Również odnajdziemy w tej eklektycznej filozofii cechy filozofii stoickiej, której twórcą był Zenon z Kition. Głosił nakaz zachowania spokoju w każdej sytuacji oraz równowagi duchowej wtedy gdy fortuna nam sprzyja i gdy nas boleśnie doświadcza, ponieważ "jest to kapryśna pani z urodzenia i rada swoje wyroki odmienia, a człowiek może się uchronić przed jej kaprysami statecznym umysłem".

Kochanowski głosi przekonanie, że kierując się nakazami rozumu człowiek, staje się wolny od kaprysów zmiennej Fortuny.

"A nigdy nie zabłądzi

Kto tak umysł narządzi

Jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić"

"Lecz na szczęście wszelakie

serce ma być jednolite"

"Nie porzucaj nadzieje

Jakoć się kolwiek dzieje"

Z Antyku również za Horacym przejął pojęcie Fortuny, która rządzi światem, decyduje o ludzkim szczęściu lub nieszczęściu. Wprowadza do losu niepewność, uchronić przed nią może filozofia stoicka. Za Horacym przejmuje zasadę złotego środka tzn. nakaz poprzestania na małym, pochwała skromności, pochwała umiaru, nieporządanie wielkich bogactw np. fraszka "Na dom w Czarnolesie". Za Horacym przejmuje pojęcie cnoty w znaczeniu virtus. Idea czystości moralnej, służby ojczyźnie, dbałości o wspólne dobro. Wypowiada tę myśl w pieśni:

"Cnota skarb wieczny

Cnota klejnot drogi

Tego-ć nie wydrze nieprzyjaciel srogi

Nie spali ogień

Nie zaleje woda

Nad wszystkim inszym panuje przygoda"

Z Horacego tzw. strofika horacjańska (zwrotka czterowersowa) oraz melodyjność wiersza. Z Horacego zaczerpnął Kochanowski apostroficzność, strukturę apelu, inwokacyjność swojej poezji. Krytycy zwracają uwagę na fakt, że pod wpływem Horacego pojawia się upodobanie do życia na wsi. Kochanowski marzył o sławie pośmiertnej, miał pewność, że ją osiągnie. Głosił również horacjański pogląd "bawiąc uczyć".

Obu poetów łączyło powinowactwo duchowe, na które składała się postawa moralisty, synkretyzm filozoficzny, skłonność do umiaru, dystans w stosunku do ludzi, wysoki stopień samowiedzy artysty. Odwołań do Antyku w twórczości Kochanowskiego jest bardzo wiele. Za jego sprawą literatura renesansowa przyswaja sobie wiele gatunków: fraszka, pieśń, tren, tragedia. Pierwsza jego tragedia wzorowana na Euryklidesie. Zachowuje kompozycję tragedii antycznej, rezygnuje z dwóch pieśni za przykładem Euryklidesa: paradosu (pieśń chóru na wejście) i eksodosu (na zejście), nie ma też katastrofy. Temat tragedii też zaczerpnięty z Antyku: sięgnął do pieśni z "Iliady", która ukazuje przybycie posłów do Troi, ich odprawę. Kostium antyczny skrywa problemy uniwersalne: upadek państwa z winy obywateli, anarchii. Dramat ten nie jest o Polsce.

U Kochanowskiego roi się od inkrustacji (zdobnictwo mitologiczne) - "Safo słowieńska". Siebie porównuje do Proteusza (mógł zmieniać postać, on miał zmienne losy). Kiedy w trenach opłakuje śmierć Urszulki, porównuje się do płaczącej Nike. Inspirowany mitologią jest mit arkadii w twórczości Kochanowskiego. Zostaje przywołany w motywie czarnoleskiej arkadii - ideał sielskiego bytowania, wspólna ojczyzna duchowa z arkadią starożytną. Przynosi azyl od trosk i zmartwień życiowych, szczęście, rodzinę, harmonię, ład wewnętrzny.

Przejawem odwołań do Antyku - rozwój w renesansowej Europie literatury parenetycznej (pouczającej) mającej antyczny rodowód. Literatura moralizatorska, dydaktyczna. W Polsce np. "Żywot człowieka poczciwego" Mikołaja Reja, "Dworzanin polski" Łukasza Górnickiego.

Znamiennym świadectwem różnych odwołań do Antyku - dwujęzyczność literatury renesansowej. Na równych prawach rozwija się poezja łacińska. Dwujęzycznie tworzył Kochanowski - znał klasyczną łacinę.

Ze starożytności Renesans przejął zjawisko mecenatu (Zamoyski, Łaski, ks.Albrecht). Dzięki nim mogli studiować ubodzy: Klemens Janicki, Kochanowski, Szymon Szymonowic.

Renesans przynosi zafascynowanie antyczną retoryką. To daje początek polskiej publicystyce renesansowej, krasomóstwu (np. publicystyka Modrzewskiego, Orzechowskiego). Popularnym gatunkiem staje się mowa. Przykładem kunsztownej mowy jest mowa Antenora z "Odprawy posłów greckich" oraz pieśń Kochanowskiego "Wy którzy Rzeczypospolitą władacie". Przykładem krasomóstwa: apostrofy, pytania retoryczne, dowodzenie, budowanie napięcia emocjonalnego.

Polonizacja motywów antycznych - wprowadzenie motywów antycznych w polską rzeczywistość np. "Satyr" Kochanowskiego. Akcja poematu w Polsce. Bohater - Satyr, pół-człowiek, pół-zwierz, ukazany jako mieszkaniec polskich lasów. Nie może znieść huku siekier. Szlachta przeobraża się z rycerskiej w ziemiańską. W "Pieśni świętojańskiej o Sobótce" pojawia się motyw gospodarza, który wychodzi nad wodę by oddać się przyjemności łowienia ryb. Słyszy dźwięk fujarki pasterza "a fałnowie leśni skaczą".

W przedmowie do "Psałterza " Kochanowski mówiąc o swojej poezji wprowadza antyczny kontekst - mówi o wdarciu się na skałę pięknej Kaliopy, gdzie nie było śladu polskiej stopy.

Pojęcie ironii - ironiści: Sokrates, Cyceron, a w Polsce Klemens Janicki i Kochanowski ("Pieśń o spustoszeniu Podola przez Tatarów") "i przed szkodą i po szkodzie Polak głupi", fraszka "O doktorze Hiszpanie", "Raki".

Poetyka renesansowa nie wymagała od twórców oryginalności, wręcz ceniono naśladownictwo. Renesansowa teoria imitacji zalecała poetom wszechstronne naśladowanie i czerpanie inspiracji z Antyku. Poeta powinien studiować literaturę starożytną i naśladować ją. Erazm z Rotterdamu porównywał pracę twórcy do pracy pszczoły.

Antykizacja pojawia się m.in.:


  1. znajomość mitów, tekstów starożytnych

  2. przekonanie o doskonałości kultury antycznej, ponadczasowości głoszonych zasad - powoływanie się na autorytety z tamtej epoki

  3. naśladowanie konkretnych autorów np. Cycerona, Horacego, Wergiliusza

  4. kontynuacja gatunków antycznych

  5. inkrustacje wzmiankami, cytatami

  6. antyczna topika (arkadia - kraina na Peloponezie, piękne łąki)

  7. latynizacja nazwisk Simon-Simonides, łacińskie końcówki do polskich nazwisk oraz przydomków - polski Horacy - Kochanowski

  8. antykizacja przeszłości i teraźniejszości, szukanie rodowodu (utożsamianie Polski z Sarmacją)

  9. zainteresowanie dziejami Rzymu, przekonanie, że demokracja szlachecka jest repliką i kontynuacją rzymskiej republiki

  10. dwujęzyczność.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   33


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna