TŁo społeczne standaryzacji usług społecznych



Pobieranie 34.33 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar34.33 Kb.
TŁO SPOŁECZNE STANDARYZACJI USŁUG SPOŁECZNYCH

Metodologia tworzenia standardów usług społecznych jest ważną częścią problematyki standaryzacji w pracy organizacji pozarządowych. Obecny stan dyskusji toczonej na ten temat w środowisku organizacji pozarządowych i w jednostkach administracji publicznej w Polsce jasno pokazuje, że problematyka ta nabiera szczególnego znaczenia w kontekście nowych regulacji ustawowych, w tym ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a także ustawy o pomocy społecznej i innych ustaw szczegółowych dotyczących sfery społecznej.


Wprowadzanie standardów usług społecznych powinno być częścią procesu stopniowego wdrażania konstytucyjnej zasady pomocniczości. Oparcie systemu zlecania i realizacji zadań publicznych przez podmioty wybrane w oparciu o kryterium spełniania obiektywnych norm (standardów) spowoduje docelowo wycofywanie się państwa z funkcji bezpośredniego wykonawcy rozmaitych usług na rzecz podmiotu odpowiedzialnego za diagnozowanie sytuacji różnorodnych grup i jednostek oraz gwarantowanie dostarczania im świadczeń i usług.
Kwestia standaryzacji napotyka oczywiście na szereg problemów wśród których można wymienić:
Diagnozowanie potrzeb grup społecznych i jednostek:


  • problemem jest przywiązanie jednostek administracji publicznej do zadań obowiązkowych

  • lub tych które mają dobra obudowę formalno-prawną i zagwarantowane coroczne finansowanie

  • szansą na nową diagnozę są składane przez organizacje pozarządowe wnioski do otwartych konkursów ofert

Formułowanie celów i zadań priorytetowych na poziomie danej jednostki terytorialnej lub branżowej:




  • najczęściej bez podbudowy diagnostycznej wybiera się do finansowania te zadania, które wylobbowały zorganizowane grupy interesu (organizacje, partie polityczne, klienci)

  • brakuje diagnozy i ustalonych mechanizmów określania priorytetów

  • problemem może być też poszerzanie listy priorytetów ad libitum, co niweczy sens priorytyzacji

Tworzenie strategii i programów społecznych:




  • brak strategii w zakresie sfery społecznej przy obecności licznych strategii rozwoju gospodarczego

  • brak mechanizmu uspołecznionego tworzenia takich strategii, długookresowych i krótkookresowych

  • brak strategii i programów w zakresie celów priorytetowych

Pomimo powyższych problemów proces tworzenia standardów - ze względu na stopniowe przejmowanie dotychczasowych ról pełnionych przez jednostki administracji publicznej przez niezależne podmioty, przede wszystkim przez organizacje pozarządowe - nabierają dodatkowego znaczenia jako metoda oceny oraz wyceny działań w sferze zadań publicznych. Umiejętność poradzenia sobie z unormowaniem serwowanych przez daną jednostkę usług, jest niewątpliwie oznaką dojrzałości instytucjonalnej i świadczy o jej profesjonalizmie. Warto zatem zainteresować się podstawowymi pojęciami i metodami pracy nad standardami usług w sferze społecznej.




TŁO PRAWNE DOTYCZĄCE STANDARYZACJI USŁUG W USTAWIE O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE


Art. 5 ustawy mówi, że „organy administracji publicznej prowadza działalność w sferze zadań publicznych (...) we współpracy z organizacjami pozarządowymi (...). Współpraca (...) odbywa się na zasadach: pomocniczości (...), uczciwej konkurencji i jawności”. Zasada pomocniczości w tym rozumieniu jest rodzajem względnego pierwszeństwa organizacji pozarządowych w realizacji zadań sfery pożytku publicznego o charakterze zadań publicznych. Przykładem jest konieczność ogłaszania przez administrację publiczną przetargów dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na zadania sfery społecznej dopiero przy braku rozstrzygnięć we wcześniejszych otwartych konkursach ofert dla organizacji pozarządowych na te same zadania publiczne.


Jawność oznacza, że wszelkie możliwości współpracy władz publicznych z organizacjami pozarządowymi są powszechnie wiadome i dostępne oraz jasne i zrozumiałe w zakresie stosowanych procedur i kryteriów podejmowania decyzji, w tym mechanizmów wyboru obszarów priorytetowych do finansowania, a także istnienia standardów jako obiektywnego kryterium porównywania i wyboru konkretnych ofert. Podobnie jak wymóg udzielenia tych samych informacji zarówno przez podmioty publiczne, jak i niepubliczne, a także obowiązek stosowania tych samych kryteriów przy dokonywaniu oceny tych działań i podejmowaniu decyzji odnośnie ich finansowania – co jest treścią zasady uczciwej konkurencji.
Art.11 mówi o prowadzeniu działalności pożytku publicznego na podstawie zlecania realizacji zadań publicznych: „W otwartym konkursie ofert (....) uczestniczą organizacje pozarządowe (...) oraz jednostki organizacyjne podległe organom administracji publicznej lub przez nie nadzorowane” (pkt. 3), wprowadzając w ten sposób operacjonalnie zasadę konkurencji pomiędzy wymienionymi podmiotami.
Kluczowym dla procesu standaryzacji usług sfery społecznej jest brzmienie artykułu 12 ust. 2, który opisuje procedurę rozpatrywania przez władze publiczne złożonej przez organizację oferty na realizację nowego (bądź już wykonywanego) zadania publicznego. Otóż w tym wypadku, w terminie do 2 miesięcy „organ administracji publicznej (...) rozpatruje celowość realizacji określonego zadania publicznego przez organizacje pozarządowe (...), biorąc pod uwagę stopień, w jakim oferta odpowiada priorytetom zadań publicznych, daje gwarancję realizacji zadań zgodnie ze standardami właściwymi dla danego zadania, środki dostępne na realizację określonych zadań, rodzaje określonych zadań i korzyści wynikające z realizacji zadania publicznego przez organizację pozarządową (...)”. Co może praktycznie zmienić powyższy zapis? Jeżeli przyjmuje, że jednym z podstawowych kryteriów rozpatrywania tego typu oferty jest istnienie standardu danego zadania do którego można porównać ofertę zaproponowaną, to konsekwentnie brak takiego standardu – czy to na poziomie ogólnokrajowym, czy tez terytorialnym – grozi nierozpatrzeniem wniosku z przyczyn formalnych!
W interesie zatem organizacji pozarządowych jest dążenie do jak najszybszego uruchomienia procesu standaryzacji różnych obszarów zadań publicznych. W przeciwnym bowiem razie pozostaniemy na poziomie wyłącznie dofinansowania zadań przez władze publiczne realizowanych przez organizacje pozarządowe, nazywanym „zlecaniem zadań”. Jest to zresztą przykład łamania zasady pomocniczości, gdyż administracja publiczna powierza organizacjom pozarządowym realizację zadań własnych, ale wymaga od nich wkładu własnego – czyli władza zamiast wspierać wspólnoty niższe sama jest przez nie wspierana. Z drugiej strony nagminnie łamana jest ustawowa zasada uczciwej konkurencji, gdyż brak spisanych i przyjętych przez odpowiednie urzędy centralne lub organy stanowiące JST standardów usług uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy złożonych w konkursie wniosków, preferowane są zatem oferty najtańsze.

CZYM JEST STANDARYZACJA


Proces standaryzacji odpowiada na pytanie co - w jakiej ilości oraz na jakim poziomie - można zaproponować w ramach danej usługi na rzecz określonych jednostek i grup adekwatnie do ich rozpoznanych potrzeb i zgodnie z wymogami racjonalnego ich zaspakajania
FUNKCJE STANDARDÓW


  • Normotwórcza – formalnie i organizacyjnie uwarunkowane, modelowe porządkowanie relacji pomiędzy techniczno-organizacyjnymi i jakościowymi kryteriami świadczenia usługi a potrzebami w tym zakresie;




  • Stymulująca - zespół czynników mających wpływ na kształt i zasady funkcjonowania rynku usług społecznych;




  • Ekonomiczna – określająca, poprzez kryteria kosztów, w tym kosztu jednostkowego, racjonalność finansową świadczonej usługi;




  • Społeczna – relacja między sposobem funkcjonowania infrastruktury usług społecznych a poziomem zaspokojenia potrzeb społecznych (czynnik jakości życia).

ZASADY, JAKIE POWINNY TOWARZYSZYĆ STANDARYZACJI




  • Adekwatności – to znaczy względnej zgodności między potrzebami określonych grup klientów a oferowanym zakresem i jakością usług;




  • Elastycznościto znaczy stosowania metod, technik i sposobów zaspokajania potrzeb w zależności od zaistniałej sytuacji, w granicach gwarantujących zachowanie pierwotnego znaczenia i celu realizowanego zadania;




  • Ramowości – to znaczy możliwości poruszania się w procesie zaspokajania potrzeb w odpowiednim, o ustalonej rozpiętości, przedziale norm i normatywów, pozwalających, dzięki możliwości wyboru kryteriów, działać skutecznie na rzecz konkretnego klienta lub na rzecz grupy klientów;




  • Spójności – to znaczy korelacji rozwiązań przyjętych i stosowanych na różnych poziomach zarządzania sferą społeczną.


(opr. na podstawie J. Boczoń, Standaryzacja usług społecznych, SPLOT 2004)

PODSTAWOWE METODY KONSTRUOWANIA STANDARDÓW



  1. Regulaminy wewnętrzne




  1. Indukcyjny - negocjacyjny


  • Budowany w oparciu o porozumienie kupującego, dostarczycieli, klientów (modelowy)



  1. Koncesyjny


  • Decyzja administracyjna



  1. Quasi – rynkowy


  • Definiowany albo zależny od klienta



  1. Administracyjny


  • Po stronie zamawiającego daną usługę na zewnątrz



  1. Ustawowy


  • Przykład – rozporządzenie

CECHY CHARAKTERYSTYCZNE STANDARDÓW




minimalne – rekomendowane

statyczne – dynamiczne

dedukcyjne – indukcyjne

wartości – procedury

zewnętrzne – wewnętrzne

oparte o wskaźniki – oparte o mechanizmy

budują kulturę organizacyjną – dostarczają konkretne usługi


(opr. na podstawie materiałów K. Wygnańskiego)

FAZY STANDARYZACJI



Faza I – tworzenie standardów

Faza II – stanowienie standardów:


  • Nadanie utworzonym (wypracowanym) standardom zarysu formalnych rozwiązań w zakresie funkcjonowania poszczególnych elementów infrastruktury społecznej;

  • Uruchomienie procesu legislacyjnego, mającego na celu stworzenie formalnych podstaw stosowania standardów w obszarze polityki społecznej wobec określonych kategorii osób;

  • Upowszechnianie, poprzez informację i promocję, idei oraz konkretnych rozwiązań w zakresie standardów w polityce społecznej



Faza III – stosowanie standardów:


  • Proces przystosowawczy (adaptacyjny) odpowiednich instytucji do pełnienia określonych ról na rynku usług społecznych, z wykorzystaniem formuły adekwatności, elastyczności, ramowości i spójności, w oparciu o takie zasady współdziałania, jak: pomocniczość, partnerstwo, jawność, równy dostęp i efektywność;

  • Zgłoszenie gotowości do realizacji określonych zadań publicznych;

  • Partycypacja w realizacji zleconych zadań publicznych.



Faza IV – monitoring, kontrola i weryfikacja standardów:


  • Ustalenie katalogu podstawowych zasad, metod oraz instrumentów monitoringu i założeń kontrolnych na okoliczność organizowania i realizacji konkretnych zadań publicznych;

  • Uruchomienie procesu monitoringu i kontroli, jako narzędzi badających procedury oraz stopień realizacji zadań;

  • Formułowanie zaleceń i wniosków, z uwzględnieniem szerokiego spektrum problemów towarzyszących stosowaniu standardów;

  • Ewentualna weryfikacja standardów.

(opr. na podstawie materiałów MGPiPS, Warszawa 2004)
PODSTAWOWE ETAPY PROCESU TWORZENIA STANDARDÓW



  1. Wybór usługi lub zadania do zestandaryzowania (w oparciu o diagnozę, doświadczenie, dyskusję)




  1. Wybór instytucji koordynującej proces standaryzacji (jednostka publiczna lub organizacja non-profit)




  1. Przeprowadzenie debaty publicznej z udziałem wielu środowisk (dostarcza materiału, pomaga w wyborze przedmiotu standaryzacji, zachęca potencjalnych uczestników zespołu standaryzacyjnego)




  1. Powołanie zespołu standaryzacyjnego złożonego z przedstawicieli władz publicznych, organizacji pozarządowych, firm komercyjnych, teoretyków i naukowców, ew. beneficjentów danej usługi (ok. 10 osób)




  1. Wybór facilitatora odpowiedzialnego za proces grupowy i sekretarza odpowiedzialnego za zbieranie i opracowanie materiałów. Ustalenie zasad pracy, w tym sposobu podejmowania decyzji




  1. Ustalenie możliwych źródeł danych (np. raporty, sprawozdania, obserwacje, literatura przedmiotu)




  1. Powołanie konsultantów zewnętrznych i recenzentów końcowych oraz zespołu redakcyjnego




  1. Przedłożenie opracowanych dokumentów do konsultacji społecznej wśród zainteresowanych środowisk




  1. Dalsze działania: formalne stanowienie standardów jako dokumentów obowiązujących, stosowanie standardów, kontrola i wprowadzanie koniecznych zmian


(opr. na podstawie J. Boczoń, Standaryzacja usług społecznych, SPLOT 2004)





: www ngo
www ngo -> Ad. List do cara Szanowna Pani Małgorzato
www ngo -> Ad. Pierwszy lepszy 28/2014 (159) Szanowna Pani Małgorzato
www ngo -> Projekty systemowe. Formularz wniosku wstępnego ze wskazówkami
www ngo -> Współpraca administracji publicznej i organizacji pozarządowych
www ngo -> Zapraszamy na kurs komputerowy!!!
www ngo -> Cooperation between non-governmental organizations and public administration in delivering social services in Poland Polish chapter edited by klon/jawor association Project supported by Open Society Institute, Hungary March 2002
www ngo -> Ręką Dzieło godki, 19 listopada 2007 Stowarzyszenie Ekologiczno Artystyczne
www ngo -> Wykaz organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wyłonionych w otwartych konkursach ofert
www ngo -> Presentation of the Report
www ngo -> Regulamin konkursu




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna