UKŁad autonomiczny receptory



Pobieranie 23.5 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar23.5 Kb.

WWW.RatownictwoMedyczne.Friko.p1 farmakologia


UKŁAD AUTONOMICZNY

RECEPTORY –

Białka w: błonie komórkowej (łączy się z nimi większość hormonów, neuroprzekaźników i leków), cytoplazmie komórki (łączą się z nimi hormony sterydowe), jądrze komórkowym (łączą się z nimi hormony tarczycy)

W wyniku pobudzenia receptora dochodzi do zmian w komórce: zmiana przepuszczalności kanałów jonowych m.in. dla Na, K, Ca; aktywacja lub dezaktywacja enzymów komórkowych katalizujących procesy metaboliczne w komórce; synteza aminokwasów i białek w jądrze komórkowym.
RODZAJE SUBSTANCJI łączących się z receptorem:

AGONIŚCI / ANTAGONISCI (blokery, inhibitory)

Agoniści – duże powinowactwo do receptora i duża aktywność wewnętrzna

Antagoniści- duże powinowactwo, mała aktywność wewnętrzna

Ale: beta-bloker z własną aktywnością wewnętrzną – acebutolol (mniej korzystny w chorobie wieńcowej niż beta-blokery bez własnej aktywności wewnętrznej, ponieważ w chorobie wieńcowej i zawale serca dążymy do zmniejszenia obciążenia serca pracą, aby sercu wystarczało zmniejszone ukrwienie jakie ma miejsce w chorobie niedokrwiennej; beta bloker z własną aktywnością pobudza serce do pracy)


PODZIAŁ UKŁADU NERWOWEGO

Ośrodkowy i obwodowy (somatyczny i autonomiczny=wegetatywny)
UKŁAD AUTONOMICZNY:

Współczulny=adrenergiczny=sympatyczny

Przywspółczulny=cholinergiczny=parasympatyczny
Współczulny: ośrodki w rdzeniu kręgowym (Th1-L3), nerw przedzwojowy (krótki), zwój pnia współczulnego położony wzdłuż kręgosłupa, nerw pozazwojowy (długi)

Przywspółczulny: ośrodki w pniu mózgu (dla nerwów czaszkowych) i w rdzeniu kręgowym (S1-S4), nerw przedzwojowy (długi), zwój (zwoje przywspółczulne leżą w pobliżu unerwianych narządów), nerw pozazwojowy (krótki)


Połączenie nerwu przedzwojowego z pozazwojowym w zwoju: neuroprzekaźnik Acetylocholina ; receptory N i M

Połączenie nerwu pozazwojowego z komórką efektorową (komórka mięśnia gładkiego, komórka gruczołowa itp.) : neuroprzekaźnik w układzie współczulnym – Noradrenalina, w ukł. przywspółczulnym – Acetylocholina (receptor M)


Nerwy pozazwojowe dochodzą do narządów wewnętrznych , mięśni gładkich, naczyń krwionośnych, serca, gruczołów.
ADRENALINA – siła działania : β2 > β1 > α2 > α1 (działanie na serce>na naczynia)

NORADRENALINA - siła działania : α1 > α2 > β1 > β2 (działanie na naczynia>na serce)


Adrenalina (1:1000) – drogi podania w reanimacji: i.v. (1mg), dotchawiczo (do rurki intubacyjnej) (2-3mg w 10 ml 0.9%NaCl), ewentualnie w innych sytuacjach (np. wstrząs anafilaktyczny): s.c., i.m.

LEKI WPŁYWAJĄCE NA UKŁAD AUTONOMICZNY
SYMPATYKOMIMETYKI=ADRENOMIMETYKI (pobudzają ukł. współczulny)

SYMPATYKOLITYKI=ADRENOLITYKI (hamują ukł. współczulny)

PARASYMPATYKOMIMETYKI=CHOLINOMIMETYKI (pobudzają ukł. przywspółcz.)

PARASYMPATYKOLITYKI=CHOLINOLITYKI (hamują ukł. przywspółczulny)


Zjawisko up regulation i down regulation dotyczące receptorów – naturalną reakcją organizmu na blokowanie receptorów jest zwiększenie ich liczby aby zachować czynność narządu; reakcją na stymulację jest zmniejszanie receptorów aby tą stymulację zmniejszyć, (up regulation - znaczenie przy odstawianiu beta-blokerów!: w wyniku stosowania beta blokerów dochodzi w sercu do zwiększenia ilości receptorów beta; w chwili nagłego odstawienia leków z tej grupy dochodzi do nadmiernej stymulacji współczulnej co u pacjenta z chorobą wieńcową może doprowadzić do niedokrwienia serca lub nawet zawału; aby tego uniknąć należy leki te odstawiać stopniowo) (down regulation – znaczenie przy stosowaniu np. beta-mimetyków bez sterydów wziewnych w astmie: stosowanie samych beta mimetyków długodziałających prowadzi do zmniejszenia liczby receptorów beta2 w drogach oskrzelowych co wymaga stosowania większych dawek tych leków bo dotychczasowe przestają być skuteczne; aby tego uniknąć należy jednocześnie stosować sterydy wziewne, które zapobiegają zjawisku down regulation).
ADRENOMIMETYK : efedryna, pseudoefedryna. Uwalnia NA (noradrenalinę); pobudza receptory α i β. Pobudza cun (centralny układ nerwowy); stosowana m.in.w leczeniu narkolepsji; obkurcza naczynia krwionośne (np. w lekach stosowanych w katarze, zapaleniu zatok).

Amfetamina, kokaina : zwiększają uwalnianie NA i D (dopaminy). Uzależniają. Dopamina jest neuroprzekaźnikiem w cun, w tzw. układzie nagrody warunkującym poczucie szczęścia.



Amfetamina: amina sympatykomimetyczna pobudzająca pośrednio układ współczulny. Pobudza zwłaszcza korę mózgową, ośrodek oddechowy i naczynioruchowy, zmniejsza zmęczenie i odczuwanie głodu, poprawia nastrój, poprawia koncentrację. Objawy zatrucia: bóle i zawroty głowy, bezsenność, przyspieszenie mowy, rozszerzenie źrenic, drżenia mięśniowe, pobudzenie psychoruchowe, halucynacje, wymioty, biegunka, tachykardia, arytmia, bladość, potliwość. W silnym zatruciu utrata przytomności, drgawki, spadek ciśnienia i zgon (porażenie ośrodka oddechowego). Do kilku godzin od zatrucia należy wykonać płukanie żołądka lub sprowokować wymioty, potem podać węgiel aktywowany (1g/kg m.c.); można podać np. benzodiazepiny (np. diazepam Relanium) w celu zniesienia objawów z cun (centralny układ nerwowy).
Układ współczulny warunkuje pobudzenie cun i dobry nastrój.

Działania uboczne beta-blokerów przenikających do cun (propranolol) – depresja.


UKŁAD WSPÓŁCZULNY – AKTYWACJA, MOBILIZACJA, WYSIŁEK, EMOCJE, WYDATKOWANIE ENERGII.

Aminy katecholowe: adrenalina, noradrenalina, dopamina – produkowane w neuronach i rdzeniu nadnerczy (D→NA→A). Epinefryna to odpowiednik adrenaliny produkowany syntetycznie.



UKŁAD PRZYWSPÓŁCZULNY – SPOCZYNEK, REGENERACJA, GROMADZENIE ENERGII.

Acetylocholina – produkowana w neuronach.



ADRENALINA (Epinefryna), NORADRENALINA (Norepinefryna, preparat Levonor): złożone działanie:

  • Podnosi ciśnienie przez skurcz naczyń (rec. α) i stymulację serca (rec. β1)

  • Obniża ciśnienie przez odruch z baroreceptorów w zatoce szyjnej (wzrost ciśnienia → odruch z baroreceptorów przez cun i nerw błędny → rozkurcz naczyń i zwolnienie rytmu serca) oraz przez pobudzenie rec. β2 w naczyniach i rec. α2 presynaptycznych.

W sumie przyspieszają skurcze serca i zwiększają ich siłę oraz podnoszą ciśnienie.

Dawki: w pompie: epinefryna 1-2µg/min podnosi ciśnienie, 4µg/min przyspiesza rytm serca i zwiększa siłę skurczu, stosowana też w większych dawkach; norepinefryna 2-10µg/min zwiększa ciśnienie, przyspiesza rytm i zwiększa siłę skurczów serca. Oba leki mogą pogarszać przepływ nerkowy oraz spowodować niedokrwienie tkanek i narządów. Ich okres półtrwania to ok. 1-2 min.



DOPAMINA (jej syntetyczna pochodna to DOBUTAMINA, która jednak nie pobudza układu współczulnego ale stymuluje rec. β1):

poprawiają kurczliwość serca bez nadmiernego przyspieszenia rytmu, poprawiają przepływ wieńcowy a dopamina nerkowy, zmniejszają opór obwodowy (naczyń tętniczych) - stosowane razem poprawiają wydolność serca przy utrzymaniu ciśnienia tętniczego i zapewniają dobry przepływ nerkowy co zapobiega niewydolności nerek. Stosowane gdy trzeba zwiększyć siłę skurczów serca bez przyspieszania rytmu i gwałtownego podnoszenia ciśnienia tętniczego (czyli przy ciśnieniu nie mniejszym niż 80-90mmHg). Dawki: w pompie: dobutamina 2-7µg/kg/min i więcej aby trochę zwiększać ciśnienie tętnicze, dopamina 2-4µg/kg/min zwiększa przepływ nerkowy (>5µg/kg/min przyspiesza rytm serca i podnosi ciśnienie). Okres półtrwania tych leków jest b. krótki (ok. 2 min; max efekt po 10 min od podania i.v.) więc dawkę zmienia się na bieżąco obserwując stan kliniczny chorego (tętno, ciśnienie…).



UKŁAD WSPÓŁCZULNY

RECEPTORY α

α1 – naczynia; mięśnie gładkie prostaty i szyi pęcherza moczowego - skurcz

α2 – autoreceptor w błonie presynaptycznej (zakończenie nerwu pozazwojowego); jego pobudzenie zmniejsza wydzielanie NA czyli w efekcie hamuje działanie układu współczulnego
Selektywni agoniści rec. α1 → skurcz naczyń

Substancje farmakologiczne: ksylometazolina (Xylogel), oksymetazolina (Nasivin, Afrin), nafazolina (Oculosan), tetryzolina stosowane w kroplach obkurczających naczynia w błonie śluzowej nosa oraz naczynia spojówek. Fenylefryna stosowana w tabletkach (leki podnoszące ciśnienie oraz stosowane w katarze np. Coldrex).

Działania uboczne: ↑ RR. Ostrożnie w NT, chorobie wieńcowej, zwężeniu naczyń obwodowych!.

Selektywni agoniści rec. α2 – klonidyna – zmniejsza wydzielanie NA z neuronów → ↓ HR (heart rate – rytm serca) i RR (ciśnienie tętnicze). Nie wolno nagle odstawiać (down regulation rec. α2). Rzadko stosowana z powodu silnych działań ubocznych.


Antagoniści rec α1 : prazosyna, doksazosyna, terazosyna; stosowane w NT (nadciśnieniu tętniczym) i BPH (łagodnym rozroście prostaty) z utrudnionym oddawaniem moczu. Podajemy wieczorem, zaczynamy od małych dawek bo leki te mogą wywołać nagły ↓ RR.
Antagoniści α1, α2 - fentolamina ( (-)α1; (-) α2 → ↑NA → (+) rec β1, β2) ostatecznie przeważa działanie rozkurczające naczynia (blok rec. α1) – lek stosowany dożylnie lub domięśniowo w celu obniżenia RR w guzie chromochłonnym rdzenia nadnerczy.
RECEPTORY β

β1 – serce β2 - naczynia, oskrzela, macica β3 – tkanka tłuszczowa

Serce β1 > β2 (↑HR)

β2 – rozkurcz naczyń, rozszerzenie oskrzeli, rozkurcz macicy


β1 i β2 agonista - izoprenalina, orcyprenalina; stosowane w ataku astmy i w reanimacji (↑RR)

β1 agonista – dobutamina stosowana w ostrej niewydolności serca; zwiększa siłę skurczu serca i nieznacznie przyspiesza rytm serca, nie wpływa na RR.

β2 agoniści – stosowane w astmie (najczęściej wziewnie poza Salbutamolem, który ma też postać syropu i tabletek):

krótkodziałający (szybki początek działania i krótki czas działania, stosowane doraźnie w napadzie duszności): salbutamol (Salbutamol, Ventolin), fenoterol (Berotec, Berodual),

długodziałający (różnie długi początek działania, stosowane regularnie 2 razy dziennie): formoterol (Foradil, Zafiron, Oxis), salmeterol (Serevent);

- fenoterol (tabletki) w zagrażającym przedwczesnym porodzie.

DZIAŁANIE β2 agonistów: rozkurcz oskrzeli i macicy. Działania uboczne: ↑ HR, arytmia, kołatanie serca, drżenie mięśniowe.
β antagoniści (beta-blokery):

Nieselektywni (β1 i β2 antagoniści) (propranolol). Kardioselektywni (β1 antagoniści) (metoprolol, acebutolol, bisoprolol, atenolol).

Acebutolol – z aktywnością wewnętrzną.

Stosowane w NT, zaburzeniach rytmu serca, jaskrze, nadczynności tarczycy, chorobie niedokrwiennej serca (chorobie wieńcowej); u każdego pacjenta po zawale serca.

DZIAŁANIE (blokowanie rec. β1): zwolnienie HR, zmniejszenie kurczliwości serca, ↓ RR.

Działania uboczne (blokowanie rec. β2) : skurcz oskrzeli, skurcz naczyń obwodowych (niedokrwienie np. kończyn), skurcze macicy. Działania uboczne: rzadkoskurcz, zaburzenia przewodzenia w sercu, ↓ RR, skurcz oskrzeli, impotencja, pogorszenie nastroju. Przeciwwskazania: bradykardia, blok przewodzenia w sercu, chromanie przestankowe, astma, depresja.


Złożone blokery układu współczulnego – α1, β1 antagoniści – Labetalol, Carvedilol (zastosowanie jak beta blokery ale mniej działań ubocznych).
Astma – generalnie beta-blokery przeciwwskazane, ewentualnie lepsze beta-blokery kardioselektywne.
Angina Prinzmetala (skurcz naczyń wieńcowych) – beta-blokery przeciwwskazane bo blokują rozkurczowe działanie rec. β2.
Pheochromocytoma (guz chromochłonny) – wyrzut adrenaliny z nadnerczy → stymulacja rec α i β. Beta-bloker nieskuteczny. Leczenie: fentolamina (α1 α2 antagonista).
Blok przewodzenia w sercu – leczenie: atropina (0.5-1mg jednorazowo do dawki łącznej 3mg), orcyprenalina, izoprenalina.





: farmakologia
farmakologia -> Inhibitory konwertazy angiotensyny Kiedy zostały wprowadzone do terapii?
farmakologia -> Niewydolnosc serca jest stanem, w którym nastepuje uposledzenie funkcji serca jako pompy, powodujace zmniejszenie przeplywu krwi w tkankach, nie pokrywajace ich potrzeb metabolicznych
farmakologia -> Angiotensynogen angiotensyna II
farmakologia -> Wymien leki przeciwpłytkowe wym nazwy heparyn drobnocz
farmakologia -> Leki moczopędne
farmakologia -> Heparyny Opracowane przez Iwonę Korzeniewską, X. 2002, aktualizowane w X. 2003 Kiedy zostały wprowadzone do terapii?
farmakologia -> Antagoniści receptorów at1 dla angiotensyny II kiedy zostały wprowadzone do terapii?
farmakologia -> Leki przeciwkrwotoczne
farmakologia -> Leki przeciwzakrzepowe
farmakologia -> Minimalny zakres materiału, którego znajomość jest wymagana do zaliczenia przedmiotu farmakologia I toksykologia




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna